REKLAMA

Pamięć, przyjemność, wstyd i przestrzeń publiczna Beratu

OFF Czarek
Data emisji:
2017-07-05 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
33:22 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest coś specjalnego specjalne Dariusz z Poznania zwykle jest Warszawa także przez poznańskie wydanie programu Owczarek studio prof. Waldemar Kuligowski Instytut etnologii antropologii kulturowej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu i redaktor kwartalnika czas kultury dzień w Dreźnie i prawach par 7 przyznam, że syn z moich ulubionych gości poznańskich, bo pan ma takie nieoczywiste ciekawy ścieżki zainteresowań czasami dowiedli, że to są rzeczy właśnie te z Rozwiń » wieku przed fascynujące jednocześnie kto by na to stać, żeby mogły się tym zajmować, dlaczego pan zmierza do zwierząt zmierza do tematu naszej rozmowy, czyli ci albańskiego śladu tak to prawda, ale Albania jest takim miejscem takim krajem, który odwiedzałem wielokrotnie myślę, że spędziłem tam 3 miesiące może by, a może dłużej z różnych powodów, że z różnymi osobami, a w ubiegłym roku to był jeszcze inny powód jeszcze jeszcze inna przyczyna postanowiliśmy bowiem pojechać do miasta Dera PiS to jest środkowa dbania miasta, która liczy mniej więcej 4 5  000 mieszkańców od 20 0 8 roku nieznajdujące się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, bo tam rzeczywiście zachowało się bardzo wiele starych obiektów z czternastego wieku i to są zarówno meczet, jaki cerkwi jest bardzo ładna starówka Stare Miasto raczej starówka tylko w Warszawie położona na wzgórzu i w związku z tym nie miasto nosi przydomek miasta 1000 okien, bo rzeczywiście okna tych tych wielu powielanych wapnem na biało domów tworzą taką niesamowitą tafle na stoku wzgórza przepływa rzeczka osłon w czasach jeszcze komunistycznych niedaleko znajdował się zakłady zbrojeniowe, ale tym co najważniejsze w tym co nas tam co nas tam ciągnęło, a jest fakt, że od 19 6 8 roku, a w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Dera lat znajduje się największy żal po co najmniej 1 z największych sloganów politycznych na świecie on powstało no właśnie już pod koniec lat sześćdziesiątych to było 5 liter elewarr, czyli imię dawnego dyktatora, ale albańskiego oczywiście chodzi o mnie en Vera, choć jak i wiąże się z tą inskrypcją UE to niesamowita historia, którą dość trudno było znaleźć ale, ale jakieś, jakie ślady w różnych zresztą różne muzyczne źródłach są tak, choć miał specjalny stosunek do miasta brat łata w 19 4 4 roku powstał pierwszy tymczasowy rząd komunistyczne jeszcze podczas drugiej wojny światowej, na którego czele stanął on sam włączył się bera dobrze kojarzą my mieszkańcy postanowili na kolejne urodziny dyktatora zrobić mu niezwykły prezent no i w wielkim poruszeniu takim gigantycznym czynie społecznym właśnie na wzgórzu widocznym prawie każdego miejsca w Beracie włożyli taki napis proszę sobie wyobrazić jego skalę każda z owych 5 litery składające się na imię Odrze miasto 50 m wysokości i 50 m szerokości nie wszystko to powstało na stokach góry o nazwie śpi jak bardzo stromych trudno tam wejść porośniętych taką kolczaste suchą mnie roślinnością musiano tam przy wlec kamienie i włożyć je powielić to wszystko pod okiem nie na jakiś inżynierów, że z rodakami wielkie przedsięwzięcie potem co roku lub co 2 lata kolejne grupy Baszta żołnierzy bądź takich młodzieżówek komunistycznych ten napis, że odśnieżały no i taka miejska Bracka legenda mówi o tym, że nie napis był najlepiej widoczny z balkonu przylegającego do siedziby partii tam czasami Edward przyjeżdżało się tym napisem nie napawał wszystko to pewnie zbiegiem czasu na jakość zamarło zarówno w pamięci ludzkiej, jaki w krajobrazie lokalnym mylna, bo początek lat dziewięćdziesiątych już napisu nikt nie odświeża co więcej era nowe władze uznały ten napis za taką wstydliwą pamiątka dawnego okresy postanowił go zniszczyć i tak jak wcześniej wojsko przejeżdżało, żeby ten napis układać odświeżać tym razem wojsko przyjechało, żeby go zdetonować dosłownie używano bomb pocisków, a nawet napalmu, ale niewiele temu napisał zrobiono jest tak tak gigantyczne w dodatku spłonęło 2 żołnierzy detonację naruszyły fundamenty 2 domów zamieszkałych przez chłopów mieszkających w tym u podnóża góry śpi jak zarzucono to robota napis powoli się zacierał ale kiedy postkomuniści po kilku latach odzyskali władzę na Nowogrodzkiej żegnajcie taka kolejka mogłaby trwać długo najdłużej przełomowym rokiem okazał się rok 20 1 2 wtedy z napisem re wydarzyła się kolejna ważna rzecz tłumaczy nasz kolejny różne etapy rozdziałów biografii tej inskrypcji albański artysta Armando Lula, a i wrócił do tego napis on już był prawie niewidoczne tak przynajmniej wskazują, że nieliczna, ale jednak dokumenty fotograficzną prawie niewidoczne Lula i postanowił dokonać drobnej korekty tego napisu, który zmienił 2 litery i dawne imię Edward zmieniło się w hasło Never kiedyś o tym, dowiedziałem, kiedy udało się wejść w kontakt z tym artystą obejrzeć dokumentację jego pracy pomyślałem, że byłoby bardzo ciekawie i zbadać co właściwie lokalni ludzie mieszkańcy bratu o tym, sądzą czy oni cieszą się z tej akcji czy może raczej nostalgicznie wspominają tego dawnego dawnego nowa era i żeby to zbadać spróbować jakoś o tym, pomyśleć postanowiłem zbudować taką dość niestandardowo ekipę znaczy z 1 strony byli to studenci na mojego kierunku, czyja teologia antropologii kulturowej, a do nich dokooptować dziś my studentów Przybylskim głównie doktorantów z poznańskiego Uniwersytetu artystycznego z prof. Markiem Wasilewskim na czele w dodatku jeszcze pomyśleliśmy po kilku spotkaniach organizacyjnych, żeby ta grupa nazywała się Malinowski Witkacy, a czemuż, by nie, bo przecież pamiętamy, że obaj wielcy Polacy mieli wspólnie na takie badania pojechać tak do Australii, ale wybuch pierwszej wojny światowej spowodował, że się rozstali, a więc spróbujmy coś tym tropem to znaczy nie antropolodzy zbadają artyści próbują rejestrować to co oni zbadali nie było łatwo na początku, dlaczego wielu powodów pierwszy powód był taki, że jako silny nie są wały się na początku kompetencje obu tych grup myśmy się spotykali oczywiście codziennie opowiadali sobie o tym co robimy jej, a teatrolodzy narzekali na artystów to artyści na prologu w każdy robił trochę swoje i trochę osobno potrzeba było kilku dni, żeby to się utarło, żeby się okazało, że te ich rzeczy te drugie są na tyle ciekawe, że mogę pomóc obserwować czy mi nauczyć się jak oni nie jak oni działają to było to to była ta pierwsza bariera druga bariera, ale wiązała się to mimo wszystko z taką odmienność Albanii po to jest język albański to jest język niepodobny do żadnego innego w nowożytnej Europie mówi się o tym, że pochodzi z dnia z grupy języków iberyjskich nieistniejących dzisiaj po dość powiedzieć, że się z niczym nie kojarzę absolutnie to nie jest tak, że możemy coś wy słyszycie potem i potem jakoś zrozumieć, a znajomość innych języków jest dość rzadka i to wcale nie tym wiodącym nie będzie język angielski tylko n p. włoski, ponieważ tam wielu innych Albańczyków jeździło do pracy, a więc drugim problemem był problem problem językowy, a trzecim torze, że ten gigantyczny napis coś co wydawało nam się zewsząd widocznym narzucającym się codziennie elementem krajobrazu dla Albańczyków wcale taki ważny nie był ja sam pamiętam sytuację, kiedy oni się łapali za głowę pukali w czoło mówili o napisach tak na PiS faktycznie jest coś takiego co nie oznacza, że wśród innych nie wywoływało to gigantyczny emocji i nie wchodząc na razie szczegóły można powiedzieć także nie ma i takiego 1 dominującego poglądu na temat tego co się co się wydarzyło jak myśleć o tej o tej wielkiej inskrypcji w pomoże będziemy szczegóły tego po informacjach dobrze, bo to jest fascynująca historia tak jak mówiłem zawsze wiąże pan w zanadrzu ma jakieś ciekawe historie nieoczywiste i potas podążających tropem odkrywamy prawdę o sobie i społeczeństwie spróbujemy prof. Waldemar Kuligowski z państwa i moim gościem informacji Radia TOK FM, że kilka minut o godzinie dziesiątej 20 to jest poznańskie wydanie programu Owczarek wracamy po informacjach przez poznańskie wydanie programu Owczarek, który państwo my gościmy z prof. Waldemar Kuligowski redaktor kwartalnika czas kultury Instytut etnologii antropologii kulturowej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu czy jesteśmy z Albanii grać w Beracie, gdzie do 20 1 2 roku na szczycie góry nad okolicą górował napis NRA, czyli Edward Hodura, a artysta lokalny zmienił ten napis na Never oczywiście, bo nie należy wyjaśniać szczegółów z, dlaczego co jak i chyba wszyscy domyślamy się, że to był komentarz do przeszłości teraźniejszości i przyszłości jednocześnie należy pan postanowił stworzyć projekt tak to Malinowski Witka i Witkacy, czyli artyści antropolodzy czy naukowcy artyści jadą razem oczywiście nie należy tej tej nazwy traktować bardzo bardzo poważnie nad celowo była taka przez karawana trochę za dużo atut to zresztą tak się nazywała nasza grupa na Facebooku natomiast oficjalnie nie projekt nazywał się, że najbardziej poważnie wręcz akademicka mianowicie pamięć przyjemności wstyd przestrzeń publiczna brat pamięć przynosi wstyd, bo założyliśmy wyjściowo co niekoniecznie potem się potwierdziło, że to są te 3 emocje, które albo te 3 stany procesy, które tra, a propos tego napisu Avery Never Never Never będą będą najważniejsze, bo jak mówiłem wcale nie jest nam nic to się tak łatwo my nie sygnował ja sam rozmawiałem z wieloma tzw. oficjelami mnie przedstawicielami lokalnych władz lokalnych organizacji turystycznej, którzy wykazywali daleko idącą obojętność wobec tego napisu dzisiaj myślę, że to był rodzaj pozytywnego bez studiowania to znaczy oni nie chcieli wyjść ze swojej roli i Aninie i nie być bardzo za Odrą ani za laniem, które te napisy napis zmienił, ale spotykaliśmy też 3 osoby, które nie musiały przyjmować takiej pozy no i one dawały upust bardzo różne emocje to znaczy, a niektórzy mówili o tym, że za czasów, choć Albania była wielka, że to był najlepszy moment, że w wy wtedy z nimi się liczono, że oni czuli, że jest jakiś sens życia na dzisiaj są w zimie bohatera niewielkiego przywódcy zostało zastąpione przez słowo pochodzące z innego języka w dodatku, jakby przekreślając to wszystko co się źle co się wydarzyło wcześniej jak psychologicznie jego na to spoglądać i bardzo dobrze rozumiem tak, bo to jest takie taka druga druga strona skali co więcej okazało się, że ta akcja Armando Live nie była taką akcją partycypacyjny to uczony przeprowadził wcześniej jakiś rozmów spotkań z miejscową ludnością, który by przynajmniej próbował wyjaśnić co robi, a może skonsultować to z nimi właściwie zrobił to trochę prawem kaduka uczy się nie mógł tego zrobić z dnia na dzień bo, bo to zbyt wielka wielkie przedsięwzięcie i musiał do tego zatrudnić jeszcze wiele osób ma, ale gdzieś co się dzieje na wzgórzu odległym o kilka kilometrów od miasta niekoniecznie musimy na to zwracać się zwracać uwagę mnie pewne jest to, że nie uznaje się tego napisu za atrakcję turystyczną gnać jak najwcześniejsze uznawało wcześniej ZUS uznał za coś co trzeba koniecznie zobaczyć myśmy też przyjęli, że nie uda nam się odnaleźć prywatnych albumach fotografie, które będą pokazywały członków rodzin n p. na tle tego napisu nie dotarliśmy do takich źródeł co możemy 2 wyjaśnienia, bo takich zdjęć robiona albo po prostu sprzęt fotograficzny był tak mało dostępne, że się po prostu tego nie ma, ale z drugiej strony są filmy dokumentalne nakręcone przez irańską telewizję jeszcze za czasów choćby, w które pokazują n p. 3 albańskie myśliwce będące dumą armii, które przelatują nad napisem, więc nie było tak rząd był rzeczą obojętną chyba wręcz przeciwnie należał do jakiejś takiej tego zbioru tego, czego możemy być dumni dzisiaj natomiast na maszcie to nie jest atrakcja turystyczna nie turystom się tego nie pokazuje jak różne inne rzeczy jeśli oni sami nie dostrzegał tego napisu to właściwie on może mnie o umorzenie funkcjonować wiele mówi się też o tym, że to jest w ogóle specyficzne miejsce ta Góra śpi raki i sąsiednie góry one funkcjonują w miejscowej mitologii miejscowych legendach jako miejsce mocy bardzo najwięcej opowiadał nam o tym, szef miejscowej galerii sztuki to było dość ciekawe spotkanie, bo mówił w zasadzie wyłącznie po wpłat państw UE, ale używał bardzo takiej wymowne i gestykulacji no i znając kilkadziesiąt słów albańskich jakoś mogliśmy się zrozumieć, o co chodzi, więc pokazywał, że te góry mają kształt stożka rzeczywiście tak było więc, że w związku z tym to na pewno są piramidy i że w dodatku tam kiedyś byłaś jakaś wielka walka olbrzymów co potwierdzają źródła no właśnie folklorystyczna i że ten napis zawsze miał jakąś moc zarówno Never, jakim Never nie nawet dzisiaj o tym jak bardzo skrajne emocje wywołuje takie myślenie o przeszłości i dowody nie przekonały działania artystów, którzy z nami pojechali, bo oni po kilku dniach po tygodniu, kiedy oswoili się już, kiedy poczuli, o co w tym wszystkim może chodzić postanowili za ingerować w rzeczywistość, czyli właśnie zrobili to, czego się po nich można było spodziewać, czego ja sam oczekiwała 1 z akcji polegała n p . na tym, że 2 artystki ustawiła się na głównym deptaku bratu i sprzedawały kamienie rzekomo pochodzące z tej góry i wasze wzięte z napisu i ułożyły się o takich 5 literek na osobnych kartonikach właśnie napis NRA i przychodzili miejscowi trudno się było dogadać, ale bardzo żywa na to reagowali pokrzykiwali przedstawiali te literki niektórzy machali rękę może w ogóle nie to jest skandal i t d. nie sprzedał ani 1 kamienia to ciekawe, mimo że ceny były różne w zależności od wielkości tak po tej bryły tego obiektu, ale wywołała bardzo bardzo ciekawą reakcję winna artystek podeszła do sprawy w sposób bardziej powiedziałbym intymne też miała za sobą kamieniem, bo to samo narzucająca się materia, z której kształtowana jest inskrypcja nosiła ze sobą kamienie i próbowała rozmawiać z ludźmi to oczywiście potrzebne były osoby, które jakiś język poza Urbańskim znają i prosiła, żeby coś z tych kamieni ułożył i to były czasem niezwykle wzruszające rzeczy ludzie układali imiona swoich najbliższych i n p. pokazywali, że NWR ich zabił, a może MR zrobi krzywdę albo Zanie, że Zając Vera z dnia trafili na długie lata do więzień inni układali hasła trochę chyba zajmująca się z Never ponoć od hasła w rodzaju PiS tak uczy się po angielsku pokój jeszcze inna taka pomysłowa kelnerka z 1 z barów to akurat obserwowałem sam ukradkiem trochę, żeby nie są rzeczywiście całej tej interakcji do tych kamieni dołożyła wzięte z pobliskiego trawnika liście źdźbła traw jakieś kawałki roślin zrobiła coś zielonego czyli jakby zaprzeczyła temu jak ten napis jest w istocie zrobione tak, czyli ci z kamienia jeszcze inna akcja, która odbyła się w nocy trochę pół legalnie polegała na tym, że artyści zrobili to samo co Lula i tylko trochę innym wymiarze co znaczy upatrzyli sobie pewne napisy graffiti w mieście dokładnie dowiedzieli się co to oznacza kontekst, żeby tutaj nie da nie dokonać pewnego błędu i pod osłoną nocy zmieniali ich znaczenie, czyli wasze też taka wersja jak PIR niejaki Jan 0 Never to bardzo bardzo ciekawe rzeczy jednak chyba z, a z moich ulubionych bardziej żartobliwie, ale jakże poznańskich akcji nie zrobionych przez duet z Indiana Zielonek Joanna Jochymek polega na tym, że na kartce pocztowej, która przedstawia górę szpinak, a której zboczach powinien znaleźć na nich znajdować się napić albo Ewert and were albo Never Adam umieścił coś zgoła innego to Kolejorz to jest napis Kolejarz oczywiście takie żartobliwe nie nawiązanie do tego co jakiś głupoty można wypisywać na górach a jakie można można można bardzo różna jeszcze nie wracają teraz na chwilę do do tonu poważniejszego, żeby państwo sobie uzmysłowili skalę tego to inskrypcji jego ambicji gigantyczna część nie na to by trzeba powiedzieć o tym, że wybraliśmy się oczywiście pod pod tą górę wszyscy razem postanowiliśmy na nią wejść, żeby ten napis zobaczyć z bliska dotknąć powąchać tak wiele zmysłowo doświadczyć tego co co chcemy zbadać okazało się, że w zasadzie z naszej grupy poza mną i 2 innymi osobami nikomu się to nie udało bardzo stromo, chociaż Góra na papierze dba tylko tam niespełna 1000 m nad poziomem morza, ale trudno wejść stromo skały osuwiska bardzo ostry grzbiet tych tych kamieni naj proszę sobie wyobrazić, że kiedy znalazłem się na literę c ENA to w ogóle o tym nie wiedziała to czy są tak wielkie rzeki wyciek znajduje się na tym napisie MAK jest w pobliżu do tego nie widzi dopiero jak wszedłem to mówiono mi słuchaj byłeś tam właśnie to byłby śledziliśmy Che i tam się znajdowała się mamy do czynienia z czymś co jest chce absolutnie nieludzkie tak jeśli chodzi o jeśli chodzi o wymiarach są symbolicznie biorąc pod uwagę gwara choć, że jego psia okrutną dyktaturę ten tamten ciemne etat historia pani też ma swój wymiar także ten napis jest nieludzki po prostu co jest już od wciąż odnawiane w tej nowej formie Never właśnie teraz odnawiane nie jest i jeśli się nic nie wydarzy Armando Lula i chyba ani nie miał takiego długofalowego planu żeby, żeby co dwa-trzy lata tam wracać to być może znów wszystko powoli przejmie we władanie natura i kto wie czy to nie jest jakiś najlepszy scenariusz rozwiązujący cały problem to znaczy, żeby ten napis powoli po prostu zapadł się, a w ogóle bez względu na to 3 3 czy dla jednych jest, że otwarcie się Albanię na nową liberalną demokratyczną wolnorynkową rzeczywistość czy dla innych jest tylko my przekreślenie tego co było co było kiedyś, gdyby to było pytanie kierowane, jakby prywatnie tylko do mnie to dobrze to jest to to jest najlepszy scenariusz to znaczy ta przestrzeń publiczna bratu w pewnym sensie dzięki temu na nowo się otworzyła tak to czy zniknąłby napis można wymyślać sobie o tym, że nagle mieszkam w mieście, które nie ma takiej przyszłości pomimo tego żony z niewidocznymi niezauważane tak, bo nie jest tak dużego nie widzimy na to jest taki efekt jak czasami z jakimiś gigantycznymi płachtami reklamowymi w dużym mieście tak to znaczy są tak duże, że ich nie widzimy, a jeśli są już długo to jest tym bardziej nie widzimy prawda no to z taka cecha naszej naszej ludzkiej percepcji reakcji nie odnawiamy jest bez swojego widzenia czegoś to się po prostu zaciera prof. Waldemar Kuligowski jest państwa i moim gościem jest poznańskie plus wydanie programu Owczarek informacji już za kilka minut o godzinie dziesiąty 4 0, a po informacjach wracamy do programu off czarek tez poznańskie wydanie programu Owczarek prof. Waldemara Kuligowski z Instytutu etnologii antropologii kulturowej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu z państwa i moim gościem powiem po pańsku ml to wygląda tak dopiero teraz no dobrze w dobrym Albańczycy mówią w połowie słychać dobrze nie, ale tak pomyślałem sobie, że wprowadza spory lokalny koloryt tor to niech tak będzie zastanawia się czy historyk tom o pana powiedziałoby raczej nie zarówno o 7 ten moment, kiedy na PiS powoli zaczyna odchodzić być zapomniane albo niezapomniany pojawia się trochę za mało, by pośrednictwem artysty i wywołuje pewne napięcie różne reakcje albo brak reakcji została już taka historia bratu, która będzie tylko histerią bratu i i można ją zawrzeć jakoś sobie bratu czczona jest w sensie uniwersalna bo kiedy pan mówił o o reakcji mieszkańca, który wspominał czasy, choć jako czas kierowania była wielka to los się śmiał reakcje Rosjan tak na upadek i związku Radzieckiego, że oczywiście w reakcje Polaków na frakcje Czechosłowaków frakcji go Słowianie znaczy, gdy myślę że, gdyby to była tylko lokalna historia bratu to też byłaby interesująca, ale mogły z PiS sam pan zauważył, że to się da bardzo łatwą uogólnić przenieść winne winne kontekstu, bo to zawsze będzie pytanie o to co robimy z przeszłości tak jest przyszłością właściwie jest najłatwiej, bo możemy zrobić wszystko tak ponoć na muzeum, a ona już, by ona się wydarzyła i teraz jest jest w naszych rękach i kształtowanie polityki historycznej to nie no to taka rzecz, która pozwala na bardzo wiele, czego zresztą jesteśmy w Polsce przecież teraz świadkami ale gdyby jeszcze na być przez chwilę przy Albanii to warto wspomnieć o 1 rzeczy, która znów pozornie wygląda anegdotycznie no ale ma bardzo poważne podłoże mnie jeszcze kilka lat temu 5 1 0 na pewno Albania była krajem, który kojarzył nam się Myers z takimi egzotycznymi lamp szafkami, na których zawsze nieodzownie musiał być Bonk i małe duże k Kulas te czapy betonowych bunkrów rzeczywiście, choć miał na Zachodzie miał rodzaj obsesji na punkcie obrony swojego kraju to chyba jakieś takie w ogóle dla bloku wschodniego charakterystyczne, że mnie świat zewnętrzny najlepiej wyglądał za zasieków i te bunkry budowano czasem zdumiewających miejscach zupełnie nie obronnych zupełnie nie taki, gdzie ktoś mógłby się pojawić, ale było ich jak się szacuje na około 1 000 00 0 w małym kraju no to jest mój, ale był rzeczywiście wszędzie my potem zaczęto je demontować bardzo szybko niektóre przerabiano na jakiś rodzaj podręcznej piwniczki składziku inne po prostu oburzona rozbijano wysadzono w powietrze my proszę wyobrazić, że nie doszliśmy do takiego momentu, w którym trzeba się mocno postarać, żeby taki bunkier z czasów, choć dziś w Albanii używać i myślę sobie, że niedługo już bardzo niedługo jakaś narodowa krajowa organizacja turystyczna w Albanii zacznie na nowo budować takie bunkry, żeby one się znalazły miejsce, do którego trafią turyści, gdzie będzie można sobie nie zrobicie zdjęcie, czyli rodzaj rekonstrukcji historycznej na pewno coś takiego się stanie to znów pokazuje jak bardzo można manipulować manipulować historią inna sprawa że, gdyby mi wyobrazić sobie n p. wystawę fotografii pokazującą, jakie napisy, jakie inskrypcje pojawiały się na czatach tych betonowych bunkrów to też byłby pełen wachlarz pełen przegląd tego co Albańczycy myślą o przyszłości na pewno ta przeszłość sprzed 90 tego roku była nie bardziej okrutna i strasznie niższa niż w Polsce, ale przecież w Polsce mamy różnego rodzaju stosunek do tego co działo się przed rokiem osiemdziesiątym dziewiątym od entuzjazmu przez resentyment obojętność niewiedza, by całkowite odrzucenie, bo to jest taki wachlarz, których zawsze się pojawia, zwłaszcza społeczeństwa, które wychodzą inne z ustroju totalitarnego w ustrój inny ptak, który czasami podrzuca takie, a czasami inne odpowiedzi, choć ten napis w Beracie dzieli łączy czczony jest w ogóle neutralny to znaczy pytaliście mieszkańców, a ich trakcie ich zdania nim mieli różne atrakcje czy są takie reakcje innych, które są wyrażone w stosunku do obcego, którzy pojawili pyta czy one też żyją w miasteczku w jaki sposób, czyniąc je zwolennicy starego reżimu są wrodzy mniej lub bardziej do tych, którzy uważają, że to nie jest łatwe do do wykazania rzeczywiście ta sytuacja, w której pojawia się ktoś obcy pyta o napisy to nie jest zwykła sytuacja tak nawet mniej jeśli spotykamy się z kimś po raz 02 03. czwarty, bo taką przyjęliśmy zasadę, żeby on też miał czas na przemyślenie jej, że w tym, czego co do pytamy też się przypomni i tak jednako wielokrotnie robiliśmy i powiedziałbym, że w połowie przypadków ten napis budziło bardzo takie gwałtowne reakcje to sami wyrażona słownie czasami gestykulacją czasami nawet są one wręcz na naszych dziennikach terenowych to wzgórze przekreślają smażąc na tym każdy chciał pokazać jak właściwie jego zdaniem ten napis powinien wyglądać co tam powinno być pojawiał się też na pomysł, żeby ta ma przed stanął krzyż i czas na młodzieży prawosławnej w tych w tych w tych okolicznościach, ale czy to jest jednak codziennie przedmiot sporu publicznego po dziś już chyba nie znaczy on był kiedyś rzeczywiście to to co się stało na początku lat dziewięćdziesiątych, że postanowiono go po prostu fizycznie zniszczyć nabyło taką reakcją na wydarzenia bardzo odległej się tak pamięć właśnie tych, którzy byli więzieni i bici katowani pozbawiani możliwości pracy bycia rodziną mnie, ale to był początek lat dziewięćdziesiątych minęło minęło już wiele lat właściwie jedno jedno pokolenie i powiedziałbym, że nastolatkom, bo z nimi też próbowaliśmy rozmawiać jest to zupełnie oboje to jest chyba też taki rodzaj na dziś zaimpregnowane, a na przyszłość własnego kraju coś czym w Polsce też mieliśmy mamy do do czynienia, że zapytani tak przeciętni gimnazjaliści licealiści o datę wprowadzenia stanu wojennego błądzą zupełnie nie wiedzą, kiedy to było nie potrafią odróżnić boja wiem Kiszczaka od od oczu ludzkiego Moczulskiego jeszcze Barańczaka n p . że to jest Magma my, chociaż Envelo, choć wydaje się być taką postacią jedyną tak w sensie tego, jaką rolę pełnił przez wiele lat jak mocno się wyrył w pamięć to nawet tam ta pamięć przeszłości inne ulega ulega zatarciu ludzie żyją dniem dniem dzisiejszym i to jest 1 oś to jest normalne to jest zwyczajne ale gdy zdarzyło nam się pójść do miejskiej biblioteki i łzy i znowu zagadnąć o to, a ten napisał to okazało się, że tam dotknęliśmy bardzo czułej struny znaczy pracownicy biblioteki w większości panie zaczęły wyciągać wiele dokumentów takich jak propagandowych albumów pokazujących hot, że to było raczej pokazanie nie czegoś, czego jesteśmy dumni tylko pokazanie zobaczcie jak byliśmy uwięzieni zobaczcie jak nie mieliśmy wyjścia zobaczcie, że nie było alternatywy przyjechaliście skraj Solidarności przy wyjściu z kraju Wałęsy Jana Pawła II myśmy tego nie mieli tak, choć był wszędzie także codzienne jak patrzyliśmy przez okno go widzieliśmy to rzeczywiście jest dość dojmujące wrażenie mówiłem nie przed przerwą kilku takich pomysłach na to jak próbować pracować wokół tego napisu 1 z nich był też pomysłu, który sobie roboczo nazwaliśmy nie 1000 okien Neinvera, odwołując się do Tajpej turystycznej nazwy bratu, czyli miasto 100 0 okien i sfotografowaliśmy ten napis górę szpinak z różnych miejsc przez okna to rzeczywiście jest takie wrażenie, że ten and were Never za nami chodzi nie i nakazów byłoby trudne do wykazania pewnie chciałaby tam wracać wielokrotnie być znacznie dłużej niższy niż my, ale to jest takie wrażenie że, że ten napis jest nad nami także ciągle nam towarzyszy dziwne uczucie jak się zakończy wyprawę co Malinowskiej Witkiewicza obie wynieśli wyprawa zakończyła się jak sądzę bardzo poprawnie jej efekty zarówno te antropologiczne takie artystyczne były pokazane w 2 miejscach najpierw z w maju tego roku galerii Akademii sztuk pięknych w Warszawie, a później chwilę później w galerii skala przy ulica Święty Marcin rym samym centrum z w Poznaniu pracujemy teraz nad tym, żeby pozostał też jakiś ślad w postaci tekstu, ale też dość trudne no właśnie biorąc pod uwagę to z jak różną materią się spotkaliśmy żona się tak nie da prosto zsumować, a w 1 tekście, żeby w dodatku połączyć te doświadczenia antropologów i artystów, że to nie jest łatwe, ale na pewno chcielibyśmy, żeby coś takiego się mnie się wydarzyło no i odgłosy reakcji, jakie mamy są takie, że to rzeczywiście bardzo ciekawy i ożywczy pomysł, bo można, by podejść do tego inaczej tak zrobić ankiety socjologiczne inny albo mniej nagrywać w jakimś innym coś na kształt takich badań oraz historii tak, ale postanowiliśmy jeszcze inne wykorzystać albańską, żeby nikt nie zrozumie też widziałem takie filmy tak regiony są to potem pokazywane jako jako filmy realizowane z wielką wielkim szacunkiem dla dla ludzi lokalnych nie myśmy z premedytacją postanowili poruszyć różne różne strony wykorzystać różne narzędzia różne techniki nie jej gniew czy to był pomysł najlepszą z całą pewnością też nie wyczerpał tematu, ale coś mamy też chodziliśmy być może za kilka lat tego napisu już nie będzie to będzie jedyna dokumentacja, która pozostała po tym co w pewnym momencie ludzie mieszkańcy bratu i okolicznych wsi o tym, napisze myśleli sądzili bardzo dziękuję panie profesorze to fascynująca historia, tym bardziej że od jakiegoś czasu chodził po głowie myśl, żeby się do Albanii wybrać szkołę na bardzo blisko w tym roku, ale może zobaczymy wstęp jest tam bardzo wielu Polaków i ta kartka pocztowa wyższych także bojem w Kolejorzu wziął się stąd, że artystki, która to przygotowały, gdy miałem wrażenie, że codziennie widzą autokar pełen Polaków w dodatku pomalowane na niebiesko z napisem Lech na bocznej burcie on był wszędzie, gdzie zwoził jakiś turystów z Polski bardzo dziękuję prof. Waldemar Kuligowski z Instytutu etnologii antropologii kulturowej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu WP Wallander itp to jest dziękuję proszę do Opatowa wszystkie z tych kilkudziesięciu słów tak informacja Radia TOK FM za kilka minut o godzinie jedenasty po informacjach wracamy do poznańskiego wydania programu off czarek w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA