REKLAMA

Historia pewnego artykułu, czyli "Wasz prezydent, nasz premier". Gościem Karoliny Lewickiej był prof. Jan Skórzyński

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-07-03 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM konsternacja po obu stronach Tadeusz Mazowiecki wzrusza ramionami sugeruje umysłową biegunkę Wojciech Jaruzelski Hamlet dozuje się w sobotę na wszystko wytrzyma komentują wątpiący od czerwcowych wyborów zaraz upłynie miesiąc zaskoczeni totalnym zwycięstwem przywódcy Solidarności powoli wychodzą z pierwszego szoku po drugiej stronie politycznej barykady sypie się PZPR cały państwowy aparat zdążył już wypowiedzieć partii posłuszeństwo obowiązująca jest Rozwiń » strategia ratuje się, kto może wszystkie wcześniejsze rachuby biorą w łeb sytuacja jest nowa dynamiczna przyszłość nieprzewidywalna pierwszy chyba jest Józef Czyrek pierwszym, który sugeruje, że władza musi się posunąć, bo dłużej nie sposób ignorować społecznych nastrojów i oczekiwań dłużej nie da się ukryć, że po komunistycznej stronie marność nad marnością ami i tylko marność może oddać opozycji stanowisko premiera rzuca sekretarz czarek na jakimś konwenty klub, by natychmiast odsunąć tę myśl najdalej jak tylko się da tymczasem w tajnym meldunku Elbląskie służby donoszą, że z podobnym pomysłem wystąpił w miejscowym kościele działaczy opozycji nijaki Kaczyński Jarosław, ale wszystkim wciąż trudno wyobrazić sobie niewyobrażalne wreszcie pochyla się na tym 2 Jacek Kuroń i Adam Michnik, kiedy jest już idea drugi dzień rektorski biuro, a różni się ów pomysł polityczny na posiedzenie obywatelskiego klubu parlamentarnego, a w poniedziałek czołówka gazety wyborczej krzyczy wersalikami wasz prezydent nasz premier jest 3 lipca 19 8 9 roku w z nami jest już prof. Jan Skórzyński Collegium Civitas opozycjonista w PRL -u dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór w, czyli będzie pan występował nie tylko jako historyk, ale także jako obserwator uczestniczący w co do Azji bardzo skromnych nową perspektywę daje Aster 4 czerwca wybory 5 czerwca PZPR władze komunistyczne doskonale zdają sobie sprawę z rozmiaru klęski na posiedzeniu sekretariatu KC PZPR Czesław Kiszczak mówi tak przeciwnik ostro walczył od początku do końca, posługując się różnymi środkami my działaliśmy w białych rękawiczkach nie, wykorzystując nawet ewidentnych okazji wybory do Senatu to nasza całkowita klęska wyniki wyborów przeszły oczekiwania opozycji zaszokowały nie wie jak się zachować Stanisław Ciosek nie rozumie przyczyn porażki partia musi za nią zapłacić to gorzka lekcja odpowiedzialni muszą ponieść konsekwencje obecnie najważniejszą sprawą jest wybór prezydenta do czego potrzeba 3 5 mandatów, które przepadły, choć oczywiście o listę krajową prezydenta zabezpieczenie całego systemu to nie tylko nasza wewnętrzna sprawa to sprawa całej socjalistycznej wspólnoty komuniści zdają sobie sprawę z tego w jaki są w sytuacji czy zdaje sobie sprawę z sytuacji strona solidarnościowa bardzo dobre pytanie tak naprawdę to 5 czerwca właśnie komuniści byli tą stroną, która pierwsza zrozumiała w jakiej sytuacji znaleźli się nie stało oni i w jakiej sytuacji znalazła się Polska i trzeba przyznać, że rzecznik prasowy ówczesny rzecznik prasowy polskiej zjednoczonej partii Robotniczej wystąpił w telewizji bardzo wyraźnie powiedział, że partia po pierwsze, uznaje wynik wyboru co wcale nie było do końca przesądzone, które przegrała ważna była Unia na rzecz przegrała politycznie, bo nie arytmetycznej, ale politycznie przegra pierwszy raz przegra wybory partia komunistyczna w Polsce i po drugie, że opozycja, że partia będzie wyciągnie wnioski konsekwencje polityczne z tej porażki to też nie było równie jednoznacznej deklaracji ze strony Solidarności, że odnieśliśmy zwycięstwo nie było też n p. podziękowaniach wyborcom za to wielkie zwycięstwo zwycięstwo, czyli objęcie zdobycie wszystkich możliwych mandatów do zdobycia poza 1 trzeba powiedzieć, że jak się patrzy teraz na z perspektywy już tych normalnych kampanii wyborczych demokratycznych, których wiele mamy za sobą w ciągu ostatnich 2 8 lat to w to tamta kampania jawi się jako absolutny fenomen to kampania właśnie wyborcza Solidarności opozycji przeprowadzona w 2 miesiące bez pieniędzy z beza para, którą ma partyjnego w bez znajomości rzeczy bez fachowych doradców właściwie w jakiejkolwiek jakieś rady, które były udzielane przez fachowców z zagranicy okazały się kompletnie nie Apropos Solidarność na szczęście zniknie skorzystała kampania była przeprowadzona siłami społecznymi oblicza się, że kostka to też 100  00 0 ludzi wzięło udział w jej organizacji i dała wynik na 9 9 % sukcesu na kiedy wszystkie wszystkie możliwe do zdobycia miejsca w sejmie i wszystkie możliwe do zdobycia miejsca w Senacie poznaje w Enerdze GUS w rezultacie Solidarność zdobyła pozycję w 2, z której mogła stać się głównym rozgrywającym nie zdobyła tyle mandatów, żeby stworzyć większość parlamentarną, która by ją uprawnia do do przejęcia władzy, ale zdobyła tyle mandatów, żeby stworzyć taką siłę negatywną bez jej zgody właściwie się wkrótce okazało komuniści nie mogli wybrać prezydenta ani nie mogli utworzyć rząd Robert Krasowski w książce popołudniu upadek elit solidarnościowych po zdobyciu władzy twierdzi, że nie ma powodu, by nie wierzyć Jackowi Kuroń owi, który rok później napisał tak zrozumiałem od razu nad ranem 5 czerwca, że dalej komuniści nie będą mogli rządzić nie można bowiem rządzić, kiedy jest jasne, że nie ma się społecznego poparcia, gdy brak tego poparcia został tak wyraziście zademonstrowany, chyba że znowu będzie stan wojenny, a tego po okrągłym stole już nie dało wprowadzić zresztą stan wojenny pojawił się w rozmowach na szczeblu wysokimi wtedy gen. Jaruzelski miał się żachnął się w, kiedy padła taka propozycja, że może drugi stan wojenny, bo to już nie był ten ciężar przy wymiarze lawirować wycofanie się z umowy okrągłego stołu oznaczały przede wszystkim klęskę gen. Jaruzelskiego jego polityczny koniec jego współpracowników takich jak gen. Kiszczak, więc całą pewnością do tego we wrześniu została już zawieszona taką samą glony nieźle o związku Radzieckim rządził Gorbaczow, który się w zupełnie odmiennym kierunku metra, które rozumiane w Polsce były raczej w pozytywne wzmacniały jego pozycję, a nie, a nie odwrotnie, więc nad, chociaż Jacek Kuroń był 1 z tych polityków Solidarności, którzy najszybciej zrozumieli to oczywiście nie stało się to od razu i i przez następny miesiąc w gruncie rzeczy Solidarność po elita polityczna Solidarności, która prowadziła tę grę z szukała szukała sposobu konsumowania tego zwycięstwa tak, żeby jednocześnie nie przekreślać porozumienia, które zostało zawarte, a który sens porozumienia okrągłego stołu polega na tym, że opozycja zgadzała się na ewolucyjną stopniową demokratyzację, a nie demokratyzację gwałtowną i co było zapisane i co nie było zapisane a, ale było częścią umowy na apel prezydenta Jaruzelskiego w dni nie było zapisane było częścią umowy, że będzie bardzo się bardzo mocne silne kompetencjami prezydent i było oczywiste, że to ma być nim Jaruzelski 10 czerwca, czyli 6 dni po wyborach do Elbląga jedzie Jarosław Kaczyński wiemy dzięki aktywności służb co tam powiedział Solidarność ma do rozwiązania dylemat czy ma być opozycją czy ma wziąć odpowiedzialność za rządzenie krajem w przypadku przyjęcia wariantu współudziału w sprawowaniu władzy należy uczynić to z zagwarantowaniem objęcia funkcji premiera tak jest Jarosław Kaczyński bez wątpienia należało do tych polityków Solidarności, którzy po pierwsze, już dosyć szybko zrozumieli w jakiej sytuacji z zna nasz cały ten obóz, a po drugie, zaczęli nad tym intensywnie pracować z błogosławieństwem Lecha Wałęsy dodajemy Jarosław Kaczyński był 1 z doradców Lecha Wałęsy nie pierwszoplanowym, ale 1 istotnym doradców razem ze swoim bratem Lechem Kaczyńskim w i to właśnie ona Jarosławowi i Lechowi Kaczyńskim Lech Wałęsa powierzył mu miesiąc później mniej więcej na początku sierpnia w prowadzeniu rozmów z prowadzenia rozmów koalicyjnych z z 2 partiami dotychczas sojuszniczymi komunistów, czyli z Zjednoczonym Stronnictwem Ludowym sensem demokratycznym ale zanim to się stałą to oczywiście funkcjonowało w opozycji pomysł na przejęcie władzy tylko pomysł nieco inny pomysł, który polega na tym, żeby utworzyć koalicję z PZPR Solidarność z PZPR i również z myślą o tym, że ta koalicja ma sens tylko wtedy, kiedy premierem zostanie człowiek Solidarności nie były jednocześnie formowane zaproszenia 3 oferty przez Jaruzelskiego i innych przywódców komunistycznych włodarzy z Solidarności, żeby Solidarność w znaczącym stopniu weszła do rządu, ale kierowanego przez nadal komunistów co stanowi, że Lech Wałęsa i wszyscy jego doradcy ten wariant odrzucali od początku chyba Jaruzelski zaproponował wprost Wałęsie takie rozwiązanie jak został prezydentem dawnych lat choruję na ziemiach w 4 ministrów do takich i średnie duże wyróżnienie to na wszystko było przypuszczając do negocjacji na pewno miała mieć pierwszego wicepremiera n p . ale Lech Wałęsa powiedział wszystko albo nic, jeżeli ktoś tak wygrywa wybory jak Solidarność to powinien otrzymać propozycje sformowania rządu, jeżeli żadna inna propozycja nas nie interesuje to był taki taka pokrywa pokerowa zagrywka Wałęsy, która okazała się skuteczna i rozrywki zostałem prezydentem zresztą z łaski opozycji i jak żartowano i jednogłośnie, czyli 1 głosem dopiero 19 lipca mamy jeszcze mam przed sobą bardzo ważne wydarzenie, którego rocznica dwudziestą ósmą inny dzisiaj obchodzimy, czyli artykuł, a wasz prezydent nasz premier 10 czerwca Kaczyński w Elblągu mówi o tym, premierze Solidarności potem pracują nad tym i Jacek Kuroń, który stawia sprawę na posiedzeniu OKP jest 1 lipca w 3 i powiedzieć, że my niewiele wiemy o tym jak przebiegały te dyskusje w tym gronie wewnętrznym przywódców w Solidarności w myśl o przejęciu częściowo władze tak no bo nie w całości, bo prezydentem nigdy nigdy w tych projektach nie pojawiał się pomysł, żeby prezydent pozbawić prezydent ta komunistów prawda do dnia głos nie nie dopuścić do wyboru Jaruzelskiego, chociaż Solidarności zamierzała jej, którzy Rooney większość głosowała przeciwko Jaruzelskiemu w wyborach prezydenckich natomiast na trop, bo można to chyba powiedzieć tak jak Adam Michnik wspominał, że ono oczywiście głosował przeciwko Jaruzelskiemu Ależ cichą nadzieją, że jednak Jaruzelski przeczy no przeszedł jak pani przypomniała z znikomą większością głosów co oznaczało, że po prostu ma słabą pozycję i to on oczywiście bardzo ułatwiło to dalszą rozgrywkę także Solidarności, ale generalnie musimy pamiętać o 1, że przywódcy Solidarności, którzy wówczas prowadzili tam polityka myśleli tak jak zawsze generałowie myślą o tej wojnie, która nadejdzie generałowie zawsze myślą o tym, żonie, która należy, że rygory stanu któraś z UŁ, jaką wojnę prowadzili poprzednia przywódcy Solidarności Otóż tą wojny 8 dziesiątego po osiemdziesiątego pierwszego roku, która zakończyła się stanem wojennym, czyli klęską stan wojenny był klęską Solidarności i klęską polskiej brana odsuną modernizację kraju 7 lat w myślę, że pierwszym punktem myślenie Solidarności w tym roku osiemdziesiątym dziewiątym było jak nie dopuści do tego, żeby znowu to wszystko zakończyło się równie niedobrze wobec tego zamierzano wprost przeprowadzać zmiany demokratyczne, ale w sposób ewolucyjny taki, żeby nie z prowokować drugiej strony do jakiejś gwałtownej reakcji do wywrócenia tego stolika negocjacji i odwołania się do wyższych do dolara do środków siłowych czy z niego panie profesorze problem pokoleniowy mówiono o pokoleniu pięćdziesiątego szóstego roku, do którego zaliczano i mazowieckiego Geremka, że to byli politycy, którzy wychowali się zupełnie innych warunkach politycznych, gdzie śmierć komunizmu była czymś niewyobrażalnym, ale dlatego nawet kiedy ten komunizm już się ledwo dyszał ten nie wierzono, że on już nie zmartwychwstanie ciągle obawiano się jakiś reakcji ze strony komunistów Moskwy, że na stronę na miejscu, a Rosen stosunkowo łatwo oceniać, bo my wiemy co było dalej oczywiście dziś o zmianie od nich jesteśmy bardzo mądrze o nim nie wiedzieli inni mogli przewidzieć, że związek radziecki upadnie w ciągu 2 lat, a jeszcze wcześniej, bo w ciągu kilku miesięcy rozpadnie się to środkowoeuropejski imperium sowieckie myślę, że ostrożność w postępowaniu przywódców Solidarności była zrozumiała inna, że ci że, gdy podjęto już decyzję o próbie wykorzystania tej przewrotnej tej siły w parlamencie, jaką Solidarność niespodziewanie została, bo przecież też przypomnimy, że Solidarność nigdy nie liczyła na to, że wynik wyborów będzie też tak dla niej korzystne Lech Wałęsa mówił publicznie, że będzie bardzo zadowolony jak i 3 czwartek tych miejsc do wzięcia Solidarność weźmie co oczywiście było auto reklamą w pewnym sensie miał zachęcić ludzi do głosowania z drugiej strony trzeba też pamiętać, że kraj znajdował się w bardzo złej sytuacji gospodarczej na początku sierpnia ruszyła hiperinflacja i Solidarność przejmując władzę w widziałam, że przejmie także odpowiedzialność za katastrofę ekonomiczną, która była spodziewana we wrześniu przez komunistów taka, która i, która była doprowadza, która była rezultatem rządów komunistów, ale jak wiadomo wyborcy już, że w ten sposób nie myślą dlatego też nie mnie nie było to takie nie była to decyzja łatwa żeby, żeby władze wziąć, ale to chyba też pokazują reakcje na ten artykuł Adama Michnika układane, ponieważ not Take my musimy o tym, powiedzieć panie profesorze, bo na czele z samym Tadeuszem Mazowieckim, które za chwilę zostanie premierem, a im będzie wygłaszał swoje exposé innych w sejmie tego 3 lipca w autobusie w pokazie pułk ukazują to było także Kuroń stawia sprawę na posiedzeniu OKP 1 lipca popiera go Adam Michnik jedzie do Lecha Wałęsy uzyskuje jego zgodę pisze teksty tak zostaje opublikowany w inny no i teraz się tekst tak Michnik pisze tekst staje on opublikowany wykaz reakcje i Janusz Onyszkiewicz z myślą o tej koncepcji źle Tadeusz Mazowiecki czy po naszej stronie istnieje program, który można przedstawić społeczeństwu jako zwartą kom z koncepcji wyjścia z kryzysu gospodarczego czy byłby on przez społeczeństwo zaakceptowany i czy to jest program możliwy do natychmiastowej realizacji pospieszne domaganie się udziału we władzy może zniszczyć właściwą opozycji odpowiedzialność za państwo, a wcale nie zbudować skuteczny i trwały odpowiedzialności za rządy innych to był tekst spiesz się powoli na łamach tygodnika Solidarność no tak w fundamentalny tekst Tadeusz Mazowiecki mówi nie mamy programu gospodarczego, z czym mamy iść rządzić to właśnie bardzo rozsądne wyważone teksty całkowicie rozumiejący się rzeczywistością polityczną podobnie zresztą wielu wielu innych jeszcze n p. karma Zaleski też był przeciwny braniu władzy przez remont sali powierzenie misji utworzenia rządu politykowi opozycji nie zmieni stosunku aparatu władzy wykonawczej do opozycjonistów mówił Karol Modzelewski tak w wszystkie te uwagi pomijały 1 zasadniczy czynnik Otóż Polska nie mogła dłużej trwać w tym rozkroku to znaczy, o którym za zaczęło zaczął się proces demokratyzacji, ale został zastopowany, bo w myśl zgodnie z umową okrągłego stołu nadal większość parlamentarną miało miały siły komunistyczne Polska też nie mogła dłużej trwać bez zasadniczej radykalnej reformy gospodarcze bez próby wyjścia z tego ślepego toru, jakim była gospodarka upaństwowiona gospodarka socjalistyczna, którą próbował reformować ostatni rząd komunistyczny czy rząd Rakowskiego, ale tak naprawdę przełomem musiał być zupa z musiało być zupełnie nowe liberalne podejście jakie, jakie zaprezentował potem Leszek Balcerowicz w rządzie mazowieckiego w i Polska, żeby to przeprowadzić żeby, żeby wyprowadzić Polskę naprawdę bardzo trudnej sytuacji rząd, który tego zadania, by się podjął musiał spełniać 2 2 kryteria odwiedza 2 warunki po pierwsze, musiał się cieszyć zaufaniem społecznym i z tego taki był punkt wyjścia jak myślę myślenia Adama Michnika wtedy, a także Jarosław Kaczyński i jedynemu jedyną siłą polityczną w kraju, które na takie zaufanie mogła liczyć co się zresztą potwierdziło potem w praktyce politycznej władz Solidarności po drugie, muszą zdobyć poparcie zagranicy przede wszystkim poparcie Zachodu, który od, którego pomocy jak sobie wyobrażano zależeć będą losy podjętych reform gospodarczych, które wymagały znacznego poluzowania nasz wkład reżimu spłaty kredyt długów polskich tak, który był przecież sięgały 4 0 miliardów dolarów ten dług też spadało na barki nowego rządu i ten rząd dzięki temu, że był rządem wiarygodnym dla zagranicy rządem demokratycznym to po to, następna w ciągu następnych lat doprowadził do redukcji tego do długu od połowy bez i inne idee komunistyczne rządowi, by się to nie udało n p. więc więc to to te 2 walki czynniki doprowadziły Adama Michnika, ale przede wszystkim jego szefa ówczesnego, czyli dla Lecha Wałęsy, który był człowiekiem z pewnością realnie podejmującym ostateczną dot decyzje to były 1 z tych momentów w karierze politycznej Lecha Wałęsy 1 z najlepszych momentów w jego karierze politycznej bez wątpienia ten, kto to lato po osiemdziesiątego dziewiątego roku, bo to on zdecydował, żeby wejść w tą pustą czystą grę polityczną rząd i on zdecydował, żeby z 2 rozmaitych o propozycji politycznych wybrać tę korzystniejszą dla Solidarności w rezultacie, czyli koalicję ze słabszymi koalicję z ludowcami i są stronic będą mogli zaś optował Jarosław Kaczyński za koalicją z PZPN był Bronisław Geremek także Adam Michnik mówił, że chcieli robić rząd to z fanami nie z lokalami tak Adam Michnik też był przyzwyczajony do myśli o tym, że premierem powinien zostać Bronisław Geremek, a w koncepcji Wałęsy okazało się, że w romans wygrał Mazowiecki ten sam Mazowiecki, który oponował przeciwko przyjmowaniu władzy okazał się jednak rasowym zwierzęciem politycznym, gdy padła realna propozycja ze strony Wałęsy w połowie sierpnia mniej więcej rejs i 2 wzięcia posady premiera to ją brzuch potem powiedział tak panie Lechu, ale już jestem tym premierem tak dobry zaczyn innego FOT archiwum, a chciałem zapytać ten spór między Bronisławem Geremkiem Jarosławem Kaczyńskim, która właśnie miała czas swój swój plan początek w tym w tych propozycjach koalicja z PZPN -em Geremek koalicja bez PZŁ pop PZPR jest słaby, więc można go ominąć to znaczy tak naprawdę na końcu powstało coś w rodzaju opcji pośredniej, bo rząd mazowieckiego był rządem oficjalnej koalicji parlamentarnej Solidarności ZSL ISD, ale z uczestnictwem PZPR czy tak naprawdę był to rząd wielkiej koalicji, czyli wszystkich sił politycznych obecnych w parlamencie, ale którą, którą to wielką koalicję proponowali w kilka tygodni wcześniej komuniści, ale najważniejsze było to, że na czele tej koalicji stał człowiek Solidarności polityka demokratyczna niekomunistyczny, a po drugie, że PZPR w tej koalicji odgrywała rolę znacznie słabszą tak naprawdę to Mazowieckiemu i Wałęsie udała się, by jeszcze 1 bardzo ważna rzecz przy formowaniu rządu w UE zgodzili się oddać przedstawicielom PZPR tylko 2 tzw. wrażliwe resorty politycznie naj istotniejszy wydawał wtedy, czyli obrony narodowej i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych natomiast trzecie to takie strategiczne istotne i wrażliwe z punktu widzenia reakcji na szkodę związku Radzieckiego na to co się dzieje w Polsce Ministerstwo Spraw Zagranicznych Mazowiecki zachował dla polityka któremu, którego sam obdarzył zaufaniem niezwiązanego z partią polityka, który zresztą także nie był uważany za człowieka Solidarności związanego wszystkim z kościołem prof. Krzysztofa Skubiszewskiego prawnika człowieka umiarkowanego, którego zresztą Mazowiecki słabo znał osobiście był to była to jakaś intuicja, bo okazało się, że są jednak, że był to 1 z najważniejszych filarów rządu mazowieckiego i to prowadził resort, który właśnie miał za zadanie wylądować dla Polski nowe miejsce na mapie Europy pracować realnie na rzecz umocnienia i od czy też odzyskania suwerenności Polski w tych warunkach, w których nadal istniał związek radziecki przypomnijmy aż do grudnia 90 tego pierwszego roku na tej liście reakcja Moskwy, kiedy w autobusie ukazał, czyli 3 lipca 8 2 dziewiątego roku Moskwa zareagowała i to była reakcja taka bardzo przyjacielska albo wypowiedział się doradca Michaiła Gorbaczowa Wadim zagłady innych stwierdził, że decyzja w tej sprawie czy in jeśli chodzi o sformowanie rządu jest wewnętrzną sprawą naszych przyjaciół będziemy utrzymywali stosunki z każdym wybranym w Polsce, a rządem potem kilka dni później potwierdził to sam Michaił Gorbaczow na forum rady Europy mówiąc, że to jest wewnętrzna decyzja Polaków tak taki jest ono jeszcze później na forum szczytu państw układu Warszawskiego w Bukareszcie, więc Rosjanie zdecydowanie od ku zdumieniu wielu obserwatorów, zwłaszcza zachodnich obserwatorów przyjęli to to co się działo w Polsce, czyli utratę częściowo przynajmniej władzy, bo pamiętajmy, że jest to wtedy też nikt nie wiedział jak będzie dalej z prezydenturą prawda prezydentura, która była nowym urzędem w Polsce stworzonym przy okrągłym stole z myślą o o pewnym rodzaju glejt bezpieczeństwa dla obozu komunistycznego w w obliczu rozpoczynającej się demokratyzacji w to prezydentura okazał się znacznie mniej istotna niż wszyscy sądzili Jaruzelski okazał się wybrany to on tym 1 głosem prawda i po wielkiej porażce jego obozów w wyborach parlamentarnych co w końcu jego jako przywódca też oczywiście obciążało ten wybór też trwa rogi Jeleń on stary dług zaciągany dokładnie on stracił chyba taką wolę walki w poszyciu foteli, uważając zdradził ducha w oku dokładnie ją przecież pierwszym w pierwszych tygodniach my po wyborach po to, powód, by jeszcze po wyborach parlamentarnych w ogóle myślał na tym, żeby się wycofać, żeby nie kandydować w dziś tak mówić kandydat Kiszczak był pan nawet nawet był już kandydatem partii komunistycznej na prezydenta potem Jaruzelski zmienił zdanie zmienił zdanie zresztą m. in. pod wpływem namowy 2 w światowych polityków pierwszym z nich był Gorbaczow co można łatwo zrozumieć, ale drugi już nie było prezydent George Bush, który był w Warszawie w lipcu po osiemdziesiąty dziewiątego roku w zakup zaniepokojenie, że może z był szalenie zaniepokojonych destabilizacją bloku wschodnim co może zagrozić naszej pozycji Gorbaczowa są dla całego Zachodu była absolutnym priorytetem słusznie zresztą na więc, więc wydawało się Amerykanom wtedy, że znamy zresztą depesz ambasadora amerykańskiego ówczesnego w Warszawie, który się, który był przekonany, że są od początku, że Solidarność wygra te wybory całkowicie, a jednocześnie był zaniepokojony czy to nie przekreśli tego w tej Formuły kompromisowej, jaka się przy okrągłym stole narodziła jak zakładała przypomnijmy, że przez następne 4 lata opozycja będzie opozycją w parlamencie natomiast zadaniem tego parlamentu będzie przygotowanie m. in. nowej całkowicie Demokratycznej ordynacji wyborczej, wedle której już od dawna się całkowicie wolne wybory następne to co miało trwać 4 lata z zakończyło się w 4 miesiące po osiemdziesiątym dziewiąty roku jest dynamika zmian była zupełnie niesłychana dlatego też powtarzam, że trudno się dziwić, że wielu politykom nie od razu udało się wejść w ten rytm naturalny trzeba też powiedzieć, że sytuacja społeczna w Polsce była bardzo wybuchowa, dlatego że ten kryzys ekonomiczny także kryzys aprowizacji n p. słynne puste półki rodach, których nikt już dziś dzień nie pamięta, a młodzież w ogóle nie rozumie się tam wszyscy pamiętają, że był tylko ocet taka wówczas Solidarność, która została na nowo zalegalizowana i zaczęła działać jak związek zawodowy, czyli w interesie pracowników chciała co więcej pokazać się od najlepszej strony, że zdobycie największe poparcie robotników prawda zaczęła bardzo szeroko organizować strajki itp w przywódcy Solidarności tacy przywódcy jak n p. Władysław Frasyniuk, który stoi na czele z regionu Dolnego Śląska i z drugiej strony Bogdan Borusewicz, który stoi na czele regionu gdańskiego 2 najważniejsze regiony w Polsce chyba za Warszawą może jeszcze Mazowszem oni właśnie uznali, że te strajki powinny i zamiast kierować się tylko hasłami socjalnymi także popchnąć tę dynamikę polityczną mogą zostać wykorzystane do tego co do czego właśnie byli też przekonani szybciej może nieść niektórzy politycy Solidarności czy jego do przejęcia władzy i lipiec to jest miesiąc, w którym odbywają się skoordynowane już wielkie wielkie strajki w Gdańsku i gdzie indziej w winnych regionach nie tylko pod hasłem uzdrowienia sytuacji gospodarczej podwyżek płac i t d . ale także pod hasłem utworzenia rządu Solidarność ominęliśmy 1 ważny pkt Czesław Kiszczak kandydat na stanowiska wszelakie był także przez Lecha miarami to był taki końcowy akord, a goni ten rząd tak to był to był to był ruch spadł o możliwość już dokładnie, bo jak to szybko ktoś zauważył po stronie solidarnościowej nie do przyjęcia dla tej większości Polaków, którzy na Solidarność głosowali będzie byłaby sytuacja, w której dotychczasowy szef partii Jaruzelski został prezydentem on się wówczas zrzekł członkostwo w partii jego miejsce jako pierwszy sekretarz partii ZOZ w zajął Mieczysław Rakowski, czyli dotychczasowy premier natomiast na miejsce premiera przed gen. Kiszczak dotychczasowy minister spra w wewnętrznych wobec tego w istocie rzeczy władza liczy, zwłaszcza jeżeli nic się nie zmieniła władza została w rękach tych samych tych samych ludzi to też był 8 Czesław Kiszczak jeszcze, wykorzystując tę siłę mandatów arytmetyczną powinna nazwiemy to boleśnie polityczną w parlamencie uzyskało nominację na premiera większość głosów, ale nie potrafił już sformować rząd nawet ludowcy na niej ani Stronnictwo demokratyczne nie chciał uczestniczyć w rządzie kierowanym przez niego, a także zaczną się już ferment w obozie PZPR także ten ten wariant nie miał najmniejszych szans powodzenia i przeciął to Lech Wałęsa, który 7 sierpnia wystąpi z oświadczeniem publicznym co było kompletnym zaskoczeniem dla szerokiej opinii publicznej, która w ogóle nie wiedziała o tych zakulisowych negocjacjach, które się już toczyły się, że zdaniem Wałęsy jedynym wyjściem w sytuacji stworzenia rządu koalicji Solidarności ZSL ISD 16 sierpnia za to oznajmił, że nie będzie premierem to też było zaskoczeniem tak z raczej w gronie w gronie Solidarności uważał że, że to Wałęsa powinien stanąć na czele rządu, ale to było różnie pierwsze zaskoczenie, bo pierwszym zaskoczeniem dla kolegów Wałęsy, bo jego decyzja, że nie będzie uczestniczył w wyborach parlamentarnych nie chciał być kandydatem na posła czy na senatora, a zwykli w sobotę najważniejszą misję z całą pewnością władz państwa nad polityką, ale Janusz i jego żony i uważam, że ich miejscem dla niego najlepszym będzie prezydentura, chociaż trzeba przyznać, że wytrzymał to sytuacja, w której musiał obserwować jak prezydenta wzajemnych żalów i forda chwilowo Jaruzelski, więc przewidzieć, że ta dynamika nie mógł przewidzieć, że uda się tak szybko się też tak szybko ta prezydentura skończy się już po roku Ruda Jaruzelski 1 rzecz co zrobił czemu też przyznać na początku zaraz jak został wybrany prezydentem to ogłosił, że nie zamierza być przez całą kadencję kadencja wówczas miałby trwać 6 lat Jaruzelski ogłosił, że zamierza złożyć raz na węźle Chwaszczyno Jaruzelskiego dziewięćdziesiątego piątego tak jest skutek jest ono ogłosił, że już zamierza zrezygnować z, a przy okazji następnych wyborów parlamentarnych, czyli za teoretycznie za 4 lata okazało się to dużo krócej trzeba też powiedzieć Jaruzelskiego prezydent nie próbował stoczyć przeszkadzać ani tworzeniu tego rządu koalicji Solidarności z dotychczasowymi sojusznikami komunistów ani w tworzeniu zgodził się na trop pozna kandydaturę Tadeusza mazowieckiego, którą wysuną Wałęsa już pani wspomniała 16 sierpnia proszę zauważyć jak to wszystko idzie 7 sierpnia Wałęsa ogłasza, że zamiar stworzenia tak takiej koalicji 16 sierpnia ona powstaje wiele rządów przeciw na stałe cierpnie już idzie do ZSL i przedstawia kandydatów na drzewie tak jest rozlegają się już i potem jadą razem do prezydenta ten wiele rządów trzeciej RP powstawało dużo dłużej niż ten Mazowiecki zostaje wybrany premierem w sejmie ogromną większością głosów głosów przeciwko tej kandydaturze, bo tylko kilka kilkadziesiąt głosów wstrzymujących się ale, ponieważ w rezultacie ten rząd gromadził wszystkie siły polityczne no, więc wszystkie siły polityczne obecne w parlamencie głosowały na premiera mazowieckiego nie do końca oczywiście wiedząc na co głosują w banał, bo Mazowiecki słusznie napisał już wcześniej w tym artykule cytowany przez panią, że opozycja nie ma programu i on też nie miał programu jak zostawał premier ba nie do końca jest pewne czy miał program jak już przedstawiał swój rząd, który bardzo długo, gdzie jest dużo dłużej formował no bo musiał pogodzić też interesy koalicyjne, ale akurat w w tego rodzaju negocjacjach Mazowiecki był mistrzem to była taka sytuacja droga, którą jedzie właśnie się tworzy takie jest, ale trzeba też powiedzieć, że rzecz, że Mazowiecki, nawet jeżeli nie nie nie miał szczegółowo do programu to to bardzo jasno widział priorytety i n p . jest jego wielką zasługą moim zdaniem, że w tym swoim przemówieniu w sejmie podczas prezentacji rządu i w przemówieniu, podczas którego jakoś może niektórzy pamiętają zasłabł musiał zejść z mównicy i powiedział, że jest w takim stanie Polska gospodarka, ale mam nadzieję, że Polska gospodarka Legii on też z tego wyjdzie tak i od razu właśnie w tym przemówieniu powiedział o gospodarce rzecz bardzo ważną, że Polski nie stać na eksperyment i że Polska musi zbudować gospodarkę taką, jaka funkcjonuje we wszystkich normalnych dobrze prosperujących w krajach filia ku kapitalizmowi tak, czyli ku wolnemu rynkowi i ich kapitalizmowi i o tym jak się okazało wybrał do tego człowieka nadającego się jak mało, kto jak Balcerowicz, z którym zresztą nie wszystkim nie zawsze się zgadza no ale ważne ważne było to ten wybór strategiczny, który wcale nie było oczywiste jeszcze gdy Solidarność n p. przystępowała do wyborów czerwcowych, dlatego że Solidarności raczej większość miała poglądy socjaldemokratyczne poglądy, którym bliskie było ich do dzisiaj chyba jest jakieś mierze Ryszard Bugaj n p . czyli o łagodnej drogi od gospodarki upaństwowione do jakiej formule gospodarki mieszanej, która prawdopodobnie mogła równie dobrze zakończyć się gdzieś w ośrodku gdzieś pomiędzy, więc Mazowieckiej bardzo mocno to postawił drugą rzecz postawił bardzo mocno demokratyzacji struktur ona też znacznie przyspieszono niż ta planowana przy okrągłym stole ja wierzę, że obaj franczyzowa w taki paradoks, że po wyborach czerwcowych na zachowaniu postanowień okrągłego stołu bardziej zależało komunistom niż opozycji oczywiście na, dlatego że cały ten proces odchodzenia polskiej wychodzenia Polski z komunizmu trzeba wiedzieć etapami ronda na na każdym z tych etapów siły były odmienne rachunek sił pomiędzy tymi 2 głównymi obozami, które rywalizowały które, które ich, które są, ale w końcu razem w pewnym sensie przeprowadziły operację czy między komunistami między Solidarnością rachunek sił był nierówny na początku Solidarność była bardzo słaba, gdy przystępowała do negocjacji okrągłego stołu była w inne obawiała się, że nie jest czy nie zostanie skompromitowana samym faktem negocjacji z tym samym Jaruzelskim, który prowadził stan wojenny nie wiedziała, bo nie mogła wiedzieć, jakie ma naprawdę poparcie społeczne i nie miała wielkiego poparcia społecznego z tego co dzisiaj wiemy nie nie robiono wtedy takich precyzyjnych badań opinii społecznej dzisiaj, ale z tego co dzisiaj wiemy to poparcie dla Solidarności przy psie podczas testu na początku roku osiemdziesiątego dziewiątego nie przekraczała 20 % w największej części nie popierała nikogo w społeczeństwo itp matki tak naprawdę dopiero to się to się na ile było wielką niewiadomą czy nasz gaz z uda się zmobilizować ludzi do udziału w głosowaniu w wyborach na rzecz Solidarności mogło być inaczej co łatwo sobie uświadomić, że jeżeli sobie przypomnimy, że w 40 % elektoratu nie poszło do wyboru aż do Trumpowi najważniejsze wyboru najwyższa po osiemdziesiątym dziewiątym roku, ale wcale nie imponujący scalenie imponujący i przelano o to, żeby nie do ZOZ nie ma on być o demokracji to były dosyć łatwe wybory, bo był dosyć czytelny wybór, ale albo głosujemy na komunistów, czyli jesteśmy za utrzymaniem dotychczasowego początku albo głosują na Solidarności w k, czyli przeciwko komunistom i i to to, że się to wszystko udało to jest zasługa ogrom ogromna moim zdaniem przywódców tego ruchu, ale także tych tysięcy 3 milionów ludzi, którzy w tym procesie wzięli udział Solidarność już oczywiście nigdy nie osiągnęła 10  000 000 i wolność bardzo szybko okazała się znacznie mniej znacznie trudniejsza niż człowiek sobie to wyobrażał prawda tym niemniej Solidarność wystarczająco długo jako związek zawodowy trzymała parasol nad tymi bardzo trudnymi społecznie reformami przeprowadzonymi przez rząd mazowieckiego, żeby te reformy można było skutecznie wdrożyć, żeby one przyniosły efekt teście na koniec panie profesorze perspektywa osobista pan już wtedy wiosną latem 8 0 do dziewiątego roku pracował w tygodniku Solidarność był mu ten moment tak ja pracowałem od początku reaktywacji tygodnika Solidarność, czyli w maja 8 0 do dziewiątego dnia to widział pan z bliska różne rzeczy w inne widziałem z bliska jak w gabinecie redaktora naczelnego, którym Tadeusz Mazowiecki zbierają się wszyscy politycy obozu solidarnościowego Tadeusz Mazowiecki zresztą był wtedy nie było wtedy wcale centralną postacią, bo przypomnijmy, że Tadeusz Mazowiecki inni inni, a był przeciwny strategii wyborczej, która została przyjęta przez Solidarność z takiej strategii która tworzyła 1 listę i zasady, że 1 kandydata na jedno miejsce, dzięki której to strategii Solidarność wygra wybory natomiast Mazowieckiemu wydawało się, że one powinny być znacznie bardziej ten dobór kandydatów znacznie szersza obejmować też środowiska spoza tej głos zarówno tuzy jak najbardziej ostre boje o tak oto, kto znajdzie się na liście, ale nie udało się to w sumie dosyć dosyć bezboleśnie przeprowadzić natomiast Mazowiecki w związku z tym, że wygrała ta koncepcja, którą lansowana wszystkim przez Jacka Kuronia na nie wystarczą same mnie nie chciał kandydować zresztą kilku innych też polityków jak na Szkota Aleksander Hall także nie i wobec tego oczywiście w naturalny sposób znalazł się na marginesie, bo życie polityczne centrum tętno ze było w sejmie i w SSE z udziałem takich ludzi jak Bronisław Geremek, który został szefem klubu parlamentarnego SLD Lech Wałęsa wychowujesz marginalizowane będzie myślał, że będzie można z Gdańska tak może różnie, dlatego że są złe, że Mazowiecki w pewnym sensie sam się zmarginalizował wyjechał na długo za granicę wrócił jakoś w końcu lipca dopiero Wenta, żeby nie było robiliśmy ten tygodnik Solidarność bez niego jakiejś mierze i Wałęsa być może właśnie dlatego zaoferował tą pozycję premiera, bo Wałęsa oczywiście nie chciał mieć zbyt silnego współpracownika, jakim byłby być może Geremek, ale z drugiej strony mamy chyba ważniejsze jednak było to, że po pierwsze z Mazowieckim Wałęsa miał wówczas bardzo dobry kontakt, a po drugie, Mazowiecki był człowiekiem bardzo dobrze widzianym przez kościół katolicki, który był bardzo ważnym czynnikiem w całej tej rozgrywce i wówczas jednoznacznie popierał Solidarność i w przyjął kandydaturę mazowieckiego dla premiera z pełną akceptacją co wzmacniało też tę kandydaturę i propozycje Wałęsy także w oczach obozu komunistycznego, więc o zabytki z różnych przyczyn był jak się okazało dobrym kandydatem i okazał się bardzo dobrym premierem bardzo dziękuję panie profesorze za rozmowę prof. Jan Skórzyński Collegium Civitas u naszych gości przed 20   000 EUR bardzo państwa zaprasza na informacje Radia TOK FM nie oczyszcza wracamy po informacjach z prof. Tomaszem słomką będziemy rozmawiać o tym jak będzie wyglądał świat podpisze Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA