REKLAMA

Od epoki wikingów u schyłku VIII wieku do śmierci ostatniego króla-wikinga – Magnusa Bosego. Jak powstała Norwegia?

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2017-07-09 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
28:46 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
znany aktor 3 Karolina Głowacka słuchają państwo niedzielnego poranka Radia TOK FM, a w naszym studio w Krakowie jest pan prof. Jakub Morawiec dzień dobry panie profesorze dzień dobry pan profesor jest historykiem mediewista konkretnie adiunktem w Instytucie historii Uniwersytetu Śląskiego w zakładzie historii średniowiecza także autorem książki Norwegia w ramach cyklu początki państwa wydawanych przez wydawnictwo poznańskie to jest inny bardzo interesujące pozycje z 2 Rozwiń » przyczyn po pierwsze, dlatego, że Norwegowie wikingowie to jest temat bardzo modny ostatnio i nie ma się czemu dziwić się, a po drugie, że niezwykle interesujący jest obserwowanie w jaki sposób historyk stara się odtworzyć proces, bo to chyba proces jest najbardziej interesujących historii nie tylko odnotowywania faktów FOT to wszystko pana profesora nie będę pytać jak to jest, że się rodzi państwo, więc panie profesorze czy to wikingowie stworzyli średniowieczne państwo Norwegia w fazie odpowiedź na takie pytanie nie jest prosta wikingowie cały ten fenomen aktywności Skandynawów jako wikingów to zarówno o efekt procesów, które spowodowały, że rodzenie się państwo norweskiego, ale też poniekąd o przyczynach i może zacznę w tym kontekście od nazwy kraju Norwegia wywodzi się od terminu Norwega, czyli Północna droga i odnosi się do szlaku szlaku komunikacyjnego biegnącego wzdłuż brzeskich u wybrzeży norweskich wybrzeży Atlantyku morza norweskiego jako części Atlantyku, która to droga łączyła w zasadzie większość ziem wchodzących w skład zarówno średnie wiecznie i dzisiejszej Norwegii, a przede wszystkim w odniesieniu do tamtych czasów łączyła 2 kluczowe regiony, których rozwój zdecydował o kształcie późniejsze Norwegia też nabytej w drodze tworzenia się o norweskie państwowości chodzi czy samo południe Norwegii tzw. weekend dziś to jest Oslo fiord z Oslo jako stolicą państwa nie drugim takim regionem jest trendy, dla którego główne ośrodkiem było Nida Ros dzisiejsze Trondheim i ten szlak komunikacyjny szlak handlowy łączący te 2 regiony spowodował, że to wszystko te wszystkie ziemie obszary pomiędzy Norweżek zostaje włączony w ten skomplikowany złożony wielowarstwowy proces formowania się tego co my dziś nazywamy państwem norweskim, a dla tamtych czasów Królestwa Norwegii i czym wikingowie stworzyli na pewno to co przyniósł okres Wikiński, a więc ożywienie wymiany handlowej w Europie północnej w strefie Bałtyckiej wymiany handlowej niezwykle lukratywnej i dalekosiężnej, która połączy z 1 strony w inne sztuki są ułożone przez Norwegów w latach 4 2 udzielono tego w Irlandii z ośrodkami arabski mija po drodze z starła do GL z Nowogrodem Białorusi Bułgarii Milkiland stolicą halę w kilka granatów azerskiego, a więc niezwykle mnie dalekosiężne, ale lukratywne wymiana handlowa, która oczywiście spowoduje, że dopły w kruszcu głównie srebra również są bardzo istotne poszerzenie wiedzy o otaczającym świecie będzie znacząco wpływać na miejscowe elity, które będą w dążeniu do tego, żeby z powodzią władze nad jak największą liczbą ludzi w większym terytorium będą korzystać z tych dobrodziejstw po to, by istnieje budować swoją pozycję tak wyłonił się w najważniejszych dynastii norweskie dynastia królewska zwana później ligami, ale też inne, więc nie byłoby z pewnością w tworzącej się we wczesnym średniowieczu w Norwegii w takim kształcie, jaki mają dzisiaj możemy odtwarzać bez fenomenu epoki wikingów i tego co ona przyniosła zarówno samej Skandynawii czy Norwegii, ale również innym obszarom Europy i poza nią ale, żebyśmy dobrze rozumieli panu używa określenia fenomen wikingów i mam wrażenie, że czasami co się może kupić to znaczy wikingowie to jest, kto to jest grupa społeczna kulturowe etniczne grupa wojowników jak to wygląda on Wiking to sposób na życie w pewnym sensie absolutnie to nie jest żadna grupa etniczna wikingowie Wiking znajdziemy w całej Skandynawii o wikingowie to nie odpowiedź dla wykorzystanie tego co między szosą wymiana handlowa, czyli znajomość otaczającego świata wiedza o tym jak Jezus zorganizowany możliwość umiejętności, bo wyzyskanie przez taką drogą na skróty naprzód przez rabunek tego co to świat i cywilizacja wyprodukowały mniej, więc to co słowo fenomen oznacza tyle, że jakby pod hasłem Wiking będziemy rozumieć wiele różnych zjawisk wiele różnych aktywności przede wszystkim pomijamy sztuczek, by to najbardziej znaną i czy liczyć liczyli najazdy pirackie, ale to będzie przede wszystkim wymiana handlowa oraz akcja osadnicza czym warto od razu powiedzieć, że w kontekście Norwegii, aczkolwiek nie tylko w myśl, że w całej Skandynawii to zjawiska wchodzące w skład wiadomo lubińskiego będą o tyle istotne, że ówczesne elity, a oni w tym wszystkim należy mówić będą starały się wykorzystać to co daje udział w wymianie handlowej i możliwości najazdów, ale też wchodzenia w sojusze z władcami prawda, że sześcioro do tego, aby budować kreować swoją pozycję ci, którzy będą w tej walce władze przegranymi często będą musieli szukać swojej szansy gdzieś indziej jest co będzie też co nakręca spiralę najazd ten pierwszy najazd Xerox 70 0 dziewięćdziesiąty trzeci, a tak brutalny na kościół tak tak to co wywołało duże poruszenie w czystych i kręgach intelektualnych dzisiaj najlepszym takim świadectwem tego jest taki dramat są dramatyczne listy 1 z najwybitniejszych intelektualistów końca ósmego wieku arkusz Linda, który prawda wspomina o tym, że to wielkie nieszczęście spotkało nie tylko o mnichów, którzy tworzyli społeczność dali Lis park, ale generalnie kościół angielskich chrześcijaństwo w żywą ogólnie nigdy wcześniej nie było w Brytanii takiej grozy tak to jak na wykład jak tu i teraz zażywamy z rąk tej pogańskiej rasy ani nie myślano, że taka napaść z morza może nastąpić spójrzcie na kościół Świętego ku Liberda z Brazylią aneksją kapłanów ograbione ze swych ozdób miejsce najczęściej godniej się ze wszystkich całej Brytanii zostało wydane na pastwę pogańskich ludów to z pierwszych stron pana książki cytaty tak zresztą lokujemy podobnie zresztą ten ton to ta konwencja będzie jeszcze obowiązywać później kolejny z dekady smyczek będzie postrzegany jako swego rodzaju kara za grzechy to znaczyć wikingowie napadli tych biednych Greków, bo świat 6 lat były poza 1 dachem może wydać je tak, by po grzeszy -li i tutaj spadek niż kara za Oscara za grzechy co ciekawe my wiemy i to również z ówczesnych źródeł, że atak na inny sławny to nie pierwsze tego typu incydent pierwszy odnotowany w nie miało miejsce 4 lata wcześniej w roku 70 0 osiemdziesiątym dziewiątym, kiedy tona południu Anglii pojawia się da się taka grupka, których nie do końca wiedział jak zakwalifikować początkowo myślano, że w zysku przy przy kupcy przypłynęli ostatecznie okazało się, że to banda rabusiów, która dokonała na południu lot bardzo nieładne rzeczy, ale akurat co ciekawe to ligi z PARP właśnie dzięki też temu rozgłosu przyćmił zupełnie ten rzeczywiście pierwszy gaz, który mam odnotowane źródła i wsi ale dlaczego wikingowie w ogóle się ruszyli ze swoich terytoriów do Wielkiej Brytanii czy oni wiedzieli, gdzie płynąć zdawali sobie sprawę, że tam akurat jest bogactwo czy to było tak powiem bardzo codziennym językiem n p. wał popłynęli szachy założy to był dobry pomysł odmienienia nic z tych rzeczy mianowicie tutaj tak ścieżkę pośrednio winnymi są Chris owi przodkowie dzisiejszych Holendrów, którzy po około 2 stuleciach takiej zupełnej mizerii przywrócili łączność handlowo komunikacyjny między kontynentem Europy, a wyspami brytyjskimi zabici byli ci z Dęblina tyle o energiczniej i charyzmatyczni, że zaczęli rozbijać stałą wymianę handlową kontakty handlowe również o Skandynawii w strefie Bałtyckiej w oni prawo można już spokojnie byś to oni właśnie przyniesie doskonali wiedzę o o Anglię i bogactwo i potencjale to Fryzowicz nauczyli Skandynawów obszary wykorzystania żagla skandal wierzyła, że dzięki morzu od czasów neolitu, ale dopiero wówczas czy gdzieś tam powiedzmy w ósmym wieku Skandynawowie odkryli żagiel i zaczęli używać, żeby móc i to właśnie te kontakty handlowe pokazały elitom skandynawskim możliwości rozwoju poprzez różnego rodzaju kontakty właśnie z rejonu wysp brytyjskich, bo to będą zarówno o kontakty handlowe, ale również chęć, by do położenia ręki latem są co nam dawał Boga z agio w ogóle, bo bogatym i bogatym regionem Europy mnie stąd, że część tego bogactwa czy spora część tego bogactwa należała do instytucji kościelnych, więc inwestowało się one łatwym łupem na dodatek jeszcze Andrija dotyczy to również Irlandii w tym okresie jej nie stanowiła politycznego monolitu wręcz przeciwnie toteż, jakby jedno stworzyło tworzyło to ukończyć ultra sprzyjała temu, żeby te najazdy kończyły się sukcesem wynikającym z tego, że miejscowi nie byli za bardzo staniemy mu przygotować się do obrony przed tymi atakami Leigh wikingowie sobie płyną atakują i co robią zabierają wszystko z powrotem do siebie 3 postanawiają czy też taki zwykły rabunek czy inni wpadają na pomysł, żeby tego szerzej rozwinąć różnie część tych dóbr jest puszczana, jakby pobiegł nie może na miejscu część tych dóbr oczywiście z przedłożoną przez 1 z najważniejszych miejsc wymiany handlowej w Norwegii w kopalniach znaleziono archeolodzy znaleźli bardzo pokaźną grupę o anglosaskich ozdób, ale również takich rzeczy jak n p. srebrne okucie klasztornej księgi, które oczyszczą Watson tylko Włosi, dlatego że zostało wykonane ze srebra, ale dzisiaj nie ulega wątpliwości, że część tych dóbr było pół 1 000 000 jeszcze na miejscu w panu mówi o tym, że wikingowie to taki sposób na życie, czyli nie jest nim nie należy zbyt nerwowo obraża starzy wikingowie mieli swoje małe państewko, a inni Skandynawowie mieli inne państewka czysty, że nic z tych rzeczy jest także oni służyli swoim władcom lokalnym po mam wrażenie, że zupełnie nie wiemy jak sobie wyobrazić tamten terytorium strukturę z taką władcy, a więc przede wszystkim mamy poczynając od góry ale zanim jeszcze wykształcić władza władza królewska mamy lokalne grupy możnych, czyli tych, którzy są w stanie narzucić różnymi sposobami swoją władzę autorytet reszcie społeczności oczywiście władze manifestują na różny sposób, ściągając podatki, ale również właśnie, organizując wyprawy łupieżcze czynny, angażując się konflikty zbrojne, bo one będą przynosić z 1 strony łupy, a z drugiej strony kreować sławę status w mniej będą bardzo ważne się działo co ideologii władzy pod nimi będzie mieć siłę grupę ludzi, których w Norwegii nie tylko określano mianem Bender to jest generalnie taka dziś liczna grupa wolnych ludzi, bo innych drobnych posiadaczy ziemskich, którzy jednak ze względu na, a ograniczony potencjał, bo będą poddanymi tych znaczniejszych, a i oni będą oczywiście to taką siłą wykonawczą tych wszystkich działań, które będą podejmować elity, że widzimy znajdziemy tutaj i tutaj brodatego w różnej roli będzie mieć lepszy od wodza, który zbiera okoliczną ludność na wyprawę, obiecując im w zamian za to, że jeśli będą walczyć pod jego sztandarem to oczywiście w zamian za to będą mieć udział w tym co ta wyprawa przyniesie dla nich dobrego, czyli oczywiście w spółkach jak z tego miszmasz narodzi się coś takiego co możemy określić mianem państwa to opowiemy państwu po skrócie informacji Radia TOK FM ma w zasadzie opowie pan prof. Jakub Morawiec historyk mediewista autor książki Norwegia wydanej w ramach cyklu początki państwa wydawanych przez wydawnictwo poznańskie proszę z nami zostać z Karolina Głowacka słuchają państwo naszego niedzielnego poranka Radia TOK FM jest z nami pan prof. Jakub Morawiec dzień dobry jeszcze raz panie profesorze dzień dobry pan profesor opowiada specjalnie dla państwa o początkach państwa, jakim jest w początkach państwa Norwegii, a to, dlatego że wikingowie są bardzo istotną grupą, która się do takiego powstania średniowiecznego państwa przyczyniła i w ogóle interesujące jest to w jaki sposób powstaje taki twór jak państwo połączmy te 2 sprawy, o których mówiliśmy przed skrótem informacji, czyli w tej strukturze ówczesny, jaka panowała na terenach dzisiejszej Norwegii strukturze społecznej strukturze władzy i z tymi wypadami wikingów do Anglii, skąd można było przywieźć dużo bogactwa dużo dobra to na pewno 1 na siebie nie wpłynęła zdecydowanie najkrócej rzecz ujmując najazdy, choć nie tylko, ale skupimy się do nich pozwalały osobom organizującym tego typu działania z 1 strony kreować się na naturalnych i na dodatek skutecznych liderów wozów, którzy są w stanie umiejętnie zorganizować taką wyprawę i poprowadził także ona przynosi kończy się sukcesem jednocześnie mamy jej wymierny to aspekt, czyli dobra materialne, które taki lider taki wódz będzie dystrybuował się lód o tych, którzy go w tej działalności wspierali i ponieważ otoczka ideowa tłumaczenie, dlaczego to ja powinien taką wyprawę zorganizować, dlaczego to jak gwarantuje sukces takiej wyprawy musiał mieć swoje przełożenie na takim wymiarze rzeczywistym namacalnym wprost materialnym, czyli ci ludzie w momencie, gdy oni wracali bogaci również materialnie oni rzeczywiście namacalnie czuli, że to zaufanie, którym obdarzyli lidera wodza rzeczywiście przekłada się na ich korzyści co oczywiście umacniało to więź, która będzie z czasem prowadzić wprost do tej więzi zależności tego liczby tych poddanych od owego owego lidera i z czasem jej taksy potencjalni liderzy będą naturalnym biegu eliminować konkurencję na tym polu w Norwegii Norwegia początku okresu Wikińskiego to jednak zlepek regionów, które w dużej mierze żyły swoim życiem to dopiero ten proces i państwowotwórczym byśmy to ujemnie on będzie m. in. brylował separatyzm my, gdzie władca będzie, jakby narzucał swoją wolę kolejnemu regionowi i taty toczy się tak eufemistycznie nazywa aktu zjednoczenia Włoch będzie niczym innym jak podporządkowaniem kolejnych ziem kosztem tych, którzy dotychczas z tą ziemią rządzili w rankingowej jest potykają się z chrześcijaństwem niespecjalnie oprzeć się przejmują chrześcijańskimi świętość sami przynajmniej na początku, a czy potem przychodzi może coś w rodzaju zainteresowania tak nie jest on lub 2 aspektach pierwszy może nie tak dobrze znany, ale w wielu przypadkach osób zagrożonych wymianę handlową Pogan, którzy czy to na kontynencie czy to na terenie wysp brytyjskich przyjmują się z obu przy ziemi staje się kod komendami po to, aby ułatwić sobie kontakty handlowe z chrześcijańskimi kupcami często wracają do domu i domów dalej praktykują swoje stare wierzenia jedno nie przeszkadzało drugiemu natomiast o wiele poważniejsze skutki Mal moment, w którym to władcy skan nosa władz w tym również norwescy przekonałem się jak wiele korzyści może wynikać z lenistwa, którzy staną się władcami chrześcijańskimi i będą jedynymi reprezentantami jedynego Boga na danym nadanym terenie wie doktryna chrześcijańska zupełnie inaczej współ mała władcy wobec poddanych w porównaniu do wierzeń pogańskich stąd też nie dziwi fakt, że szereg władców dotyczy to mieszka nowi chętnie wiarę chrześcijańską przyjmowała lokat, pomijając już fakt, że tak naprawdę powodzenie tej akcji misyjnej przeważnie zależało od tego, że to właśnie władca nadał mu terytorium będzie tą misyjną działalność promował i tutaj Norwegia absolutnie nie jest wyjątkiem Panny pisze o bitwie pod ty z Kitlas ta Didiera Drog 1000 trzydziesty ginie niejaki Olaf Harald sąd później ogłoszony świętym to wokół niego później następuje coś takiego jak wokół jego postać już jako Świętego idea jedności Norwegii tak można powiedzieć tak nawet czasu można powiedzieć, że wręcz 3 Olaf Aronson o los staje się patronem czy wręcz taki no i jedności nordyckiej do pewnego stopnia oczywiście fakt faktem, gdy w lipcu 1000 trzydziestego roku oraz Harrods mundialu w bitwie pod cykl studiów to to starcie militarne zwiększyło kilkunastoletni okres jego prób do tego, aby rzeczywiście wprowadzić w Norwegii chrześcijaństwo nie był to zresztą pierwsze próby nie był pierwszym z władz, które podejmował tego typu wysiłki i biorąc pod uwagę to, że przegrał można, by uznać, że w zasadzie po już na tym polu klęskę tymczasem jego ośmielić się już niedługo później zostaje przedstawiony jako śmierć męczeńska sam władca otoczony kultem wokół domu kultur rodzi się nowa i geologia również ideologią władzy, gdzie król Norwegii to moda w taki duchowy spadkobierca Dziedzic Świętego Olafa pikanterii całej sprawie dodaje to, że pierwszymi, którzy postanowili wypromować Olafa Harald członek Świętego byli Duńczycy, którzy po roku 1000 trzydziestym na kilka lat przejęli władzę w Norwegii, pozbawiając ich zresztą o asfalt, ale uznali, że dla umocnienia pozycji w kraju dobrze będzie, iż dobrze będzie właśnie wypromować nowego Świętego, który będzie go pewnymi w pewnym sensie również legitymizować ich władzy to się nie udało, niemniej upadek rządu duńskich wcale nie oznacza upadku kariery Olafa Harrods leku Świętego wręcz przeciwnie rząd i jego syna, a Magnusa podczas kiedy ostatecznie Norwegowie w całej pełni zaczynają rozwijać kult tego władcy jest takim zwieńczeniem tych po tych działań będzie rok 1 10 0 pięćdziesiąty trzeci, kiedy to w Nidaros dziś w Trondheim zostanie ufundowana metropolia arcybiskup sław Olafa rajców będzie tym, że Święty będzie patronem tej Archi diecezji proszę nam powiedzieć, skąd pan to wszystko wie z taką pewnością albo zjadł dużą pewnością, bo sam pan pisze o tym w swojej książce, że jest kłopot ze źródłami, że wiele źródeł pisanych powstało znacząco później albo są tworzone z Nysy w formie sal są też spowoduje, że być może tułów czy ówdzie nieco najwięcej o rzeczywistości jako odtworzyć fakty, a potem jak odtworzyć ten proces, o którym mówiłam już kilkakrotnie bym się wydaje najbardziej fascynujące uroczyście historyk i sięga do źródeł z epoki w przypadku nie tylko w Norwegii, ale całej Skandynawii okresów wczesnośredniowiecznego okresu epoki wikingów nie można uciec od archeologii od wyników badań psychologicznych, dzięki którym znamy takie miejsce koło banku czy znamy takie jest niesamowite obiekty jak n p. pochówek udziałowych są osoby jeśli chodzi o przekaz wpisany to tutaj rzeczywiście pani wspomniała trudno pominąć sagi oczywiście trzeba być bardzo ostrożnym, ponieważ większość z nich została spisana znacznie później w większości w wieku 13 i jaki, a nawet później rzeczywiście one tak naprawdę też przedstawia pewną wizję przyszłości bardziej niż mówiono o tym jak to przyszłość wyglądała historia wyposażony w jakiż to zespół źródeł oraz narzędzia do tego jak je wykorzystywać interpretować, więc mimo wszystko stanie wykreować pewien szkielet o tego co informacji danych, które tworzą wizję przyszłości n p. Norwegii, choć oczywiście często w szczegółach będzie dochodzić do różnego rodzaju kontrowersji znaków zapytania czy niejasności tych oczywiście nigdy nie próbujemy, ale coś niecoś jednak o początkach Norwegii aby, czyli jest bardzo precyzyjna nauka historia trzeba się trzymać procedur jak najbardziej w tym ponad 2 1 może 3 pomp patrzy na kulturę popularną, opowiadając o Wikingach już pomijam te wszystkie hełmy z drogami, bo to wiadomo, że to jest nieprawda, ale jedno, gdzie tutaj piję oczywiście do tego bardzo popularnego serialu wikingowie radna i t d. postać legendarna, ale no czy to mu pana w książce się pojawia dokładnie te same nie Królestwa MERCI AUM sexy i t d. gminne i podobne inspiracje podobne pobudki, które oglądam seriale czy domu pana w książce tym zwracał uwagę na ten 1 serial, ale tego jest oczywiście bardzo wiele przeróżnych książek popularnych jak pan na to patrzeć to generalnie się jakoś mnie zgrywa z rzeczywistą historią czy to w ogóle jest to być sposób na popularyzację i myślę, że każdy sposób na popularyzowanie wiedzy o przyszłość jest dobre są w sobie i bardzo cieszy to, że wikingowie History Skandynawii w tym okresie cieszą się zainteresowaniem to takim zainteresowaniem w zasadzie globalnym i PSL rzeczywiście coś niezwykłego, ale też sprawdzającego satysfakcję tym, którzy postarają się zawodowo zgłębiać tą problematyką oczywiście popularyzacja czasem ma to do siebie, że gubi gdzieś się siłą rzeczy naukową ostrożność akurat dość mógł się zmuszona iść na skróty wyjaśniać czy przedstawić pewne rzeczy w sposób bardzo prosty i miło i pozbawia dzieje różnego rodzaju niuansów są bardzo często powoduje negatywne reakcje ze strony świata akademickiego, ale tak naprawdę to przyszły może być tylko włącznie pozytywny pan wspomniał o serialu on dla specjalistów my będzie zawsze problemem z tego tytułu, że właśnie pewne rzeczy przy INEA trzeba przedstawiała się temu nie do końca zgodne z tym co można, by uznać za historycznie wiarygodne, a z drugiej strony jego popularność powoduje, że Boeing czy cieszy się, że ludzie rzeczywiście chcą coś wiedzieć o tamtych czasach i ta wiedza BOR dociera do nich również ten często bardzo atrakcyjny widowiskowy sposób jeśli chodzi o wikingów to mam wrażenie, że popularnym poglądem 3 wiedzą pytanie czy słuszną jest przekonanie, że w świecie wikingów silne były także kobiety czy to prawda, bo z nikim niektórzy wręcz mówią o kobietach wojowniczka ach, w teście są też troszkę w odniesieniu do serialu wikingowie nie ulega wątpliwości, że świat wikingów czy czaty świat społeczeństwo często się już w Skandynawii to, gdy był świat zarządzany w dużej mierze tworzony przez mężczyzn natomiast kobiety w tym świecie w tej społeczności odgrywały niebagatelną nawet jeśli czasem drugoplanową rolę dotyczy to wszelkich przejawów życia społecznego kulturowego trudno byłoby role kobiet przecenić problem polega na tym, że ona bardzo często dziś jest coś schowano trzeba trzeba do niej dotrzeć niech za przykład podam to, że żadna z PiS z kobiet nie stała się bohaterką osobnej osobnej sali, a z drugiej strony kobiety sadach pełnią bardzo bardzo ważne role i często decydują o atrakcyjności danej danej opowieści, więc jak najbardziej to świat wikingów obejmuje również kobiety często bardzo charyzmatyczne postaci niezwykle ambitny niezwykle o atrakcyjne z punktu widzenia dzisiejszego odbiorcy a kiedy kończy się epoka wikingów tak Zośka Papużanka dla pół serio pług półżartem zaproponował, że to jest rok 1 100 pierwszy, który w północnej Irlandii to ginie król norweski Magnus Bosy taki ostatni król Wiking to byśmy mogli powiedzieć, ale tych momentów, w którym świat wikingów się kończy jest oczywiście kilka jedno i 1 z tych momentów to moment to czas, w którym kończy się koniunktura za zasadną mleko się aż połowa jedenastego wieku to to również całkowite przy łączeniu się skandynawskich elit da, a te ryby świata chrześcijańskiego, więc tych u tych czystych wyznaczników końca tej epoki jest przynajmniej kilka, ale nic ono solą w oku przydziału koniec jedenastego początek 1 2 górników pan prof. Jakub Morawiec historyk adiunkt w Instytucie historii Uniwersytetu Śląskiego w zakładzie historii średniowiecza autor książki Norwegia wydanej w ramach cyklu początki państwa wydawanych przez wydawnictwo poznańskie opowiadał dla państwa dziękuję serdecznie panie profesorze i również bardzo dziękuję za zaproszenie słuchają państwo niedzielnego poranka Radia TOK FM za chwilę informacje o Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA