REKLAMA

Na czym polegał amerykański izolacjonizm?

Historie Polski
Data emisji:
2017-07-09 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
41:38 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski i chciałem dzisiaj trochę, korzystając z wizyty w Polsce w tym tygodniu pana prezydenta Donalda trampa wrócić do wydarzeń sprzed 10 0 laty, ale są dla świata ważna, ale też dla Polski, bo wtedy to stany Zjednoczone przystępując do pierwszej wojny światowej, wysyłając tutaj na kontynent żołnierzy zaangażowały się po latach tzw. zlot izolacjonizmu w politykę Europejską potem co prawda zniczach znowu się wycofały ale, Rozwiń » ale już może tak mniej drastycznie na jej stałą obecnością amerykańską Mości byliśmy do niej przyzwyczajeni od tamtego czasu na drugi aspekt jest to, że 1 z ważnych dla elementów była Wola ówczesnego prezydenta Stanów zjednoczonych Coulsona, aby odrodziła się niepodległa Polska, ponieważ na tych sprawach dziś będziemy rozmawiać w studiu po prof. Marek Kornat kierownik zakładu dziejów dyplomacji i systemów totalitarnych w Instytucie historii Polskiej Akademii Nauk w dzień dobry dzień dobry to może zaczniemy rzeczywiście takiego trochę naświetlenia tej sytuacji najpierw od strony amerykańskiej, dlaczego to mamy więcej Stolat tak równo od chwili, kiedy wojska amerykańskie zaczęły pojawiać się we Francji, czyli to już był trzeci rok wojny, dlaczego tak Amerykanie zwlekali zaangażowanie się na kontynencie cóż nie widzieli potrzeby takiej, aby im przystępować do tego kataklizmu raczej ich stanowisko cechował pewien rodzaj dystansu Europa się wykrwawia działa, ale z upływem czasu można odnieść wrażenie prezydent Woodrow Wilson coraz mocniej zdawał sobie sprawę z potrzeby jakiegoś zaangażowania Stanów zjednoczonych do wojny przypomnijmy, że sama Ameryka w sensie formalnym w sierpniu czternastego roku ogłosiła neutralność tak jak większość państ w nieuczestniczących w wojnie, zwłaszcza pozaeuropejskich kluczowa powiedzieć tak orzekł 3 prezydent z całą pewnością miał Jasną świadomość wyniszczają tego charakteru tej przewlekłej wojny być może również wizje coraz bardziej mocną coraz bardziej wyraźną wizję zagłady cywilizacji zachodniej, a każda się poważnego mu zdegradowała Ania świata Zachodu Europy, zwłaszcza chyba można, by zaryzykować tak taką wypowiedź taki pogląd, że podobną jasność widzenia stanu rzeczy miał papież Benedykt piętnasty, ale pewna historia o tym nie będziemy w tym momencie mówić powiem tak wyobrażał sobie ulicą zakończenie wojny najpier w na zasadzie przeprowadzenia powrotu do status quo anty, czyli krótko mówiąc wyrzeka się zdobyczy terytorialnych następuje wycofanie wojsk obcych terytoriów opanowanych my krótko mówiąc negocjujemy jej powrót do tego co już było nie muszę dodawać, iż w dla Polski byłaby to bardzo złowieszczo ta perspektywa przedłużamy naszą niewolę ale gdy był coraz bardziej świat pogrąża się tym konflikcie, a zwłaszcza, kiedy Niemcy zdecydowali się na prokreację państewka polskiego tzw. aktem 2 cesarzy czy manifestem był cesarskim z 5 listopada 19 1 6 roku coraz bardziej w Waszyngtonie urodziła się świadomość, że będzie niezwykle trudno powrócić do pokoju bez aneksji i czuł zaczął torować sobie drogę oczywiście już wcześniej trochę inny program położenia kresu wojnie, a mianowicie interwencji Stanów zjednoczonych w konflikcie i wypracowanie jury wypracowaniem nowego ładu pokojowego poprzez maksymalne zastosowanie zasady samostanowienia narodów, czyli była zasada anty imperialna zakładająca przyznanie prawa do niezawisłości narodom, zwłaszcza tym dom wyraźnie poszkodowanym Europie tak jak ona była urządzona w dziewiętnastym wieku ten oto sposób powstałby nowy ład już niema mowy o żadnym powrocie do statutu anty, ale o budowie nowego porządku w porządku krótko mówiąc już sanockiego to już był ten klasyczny mechanizm, że użyje uznanego określenia Kissingera z jego książki dyplomacja tylko powiedzmy też jeszcze może 2 słowa, że to obserwowanie wydarzeń w Europie ta świadomość rzeczywiście non jak wyniszczająca jest ta wojna, bo pamiętajmy jesteśmy po chociażby tak krwawych bitwach jak wyrok dają 3 czy sąd ma tak no i już mamy świadomość, że to są setki tysięcy ludzi, którzy giną młodzi ludzie, a więc mówiło się przecież nawet, że szczególnie dla Francji i po to, był to była groźba wręcz takiego biologicznego zagrożenia dla narodu prawda po to, strasznie poważne rzeczy, ale jednak stany Zjednoczone przyzwyczajone były od 10 0 lat no właśnie do takiej koncepcji nie angażowania się mimo swojego historycznego pochodzenia Europejskiego w sprawy starego kontynentu inni mówili trochę też głos wpływów niemieckich w stanach Zjednoczonych i wiadomo było, że dla Niemców wejście Ameryki do wojny i też wiadomo, że przeciwko Niemcom ani po stronie Niemców no to jest poważna sprawa dosięga są w biznesie, który głaszcze, dostarczając sprzęt wszystko co było potrzebne na tym ów krwawiący się Narodowy w Europe to była niezła gratka no mówiąc krótko zarabiali na jednych drugich tak i mundur zawsze, kiedy mówimy o Nelsonie należy mu oddać honor m. in . z tego powodu, że miał olbrzymie siły jej we własnym społeczeństwie przeciwko sobie w niej udziału tak jak dyktuje mu opinia publiczna, ale raczej on profesor prezydent mający taką teoretyczną porady lekcje do rozmyślania nad wielkimi sprawami społecznymi swojej epoki podejmuje określoną myśl tych z dużą konsekwencją na jej rzecz działa w końcu osiąga cel, ale bynajmniej nie na zasadzie jakiegoś konsensusu własnego społeczeństwa, bo trzeba powiedzieć, że wypadki hojnych ułatwiły decyzję o zatopienie przez Niemców 2 amerykańskich statków handlowych miało kolosalne znaczenie podobnie jak tzw. telegram Zimmermanna, czyli sekretarza stanu w niemieckim Afrika sam do rządu Meksyku jak wiadomo wroga w owym czasie Stanów zjednoczonych karnie tak Meksyk był postrzegany, a telegramu tego wynikało, że Niemcy próbują de facto wykorzystać Meksyk do pewnego rodzaju no właściwie to walki ze Stanami Zjednoczonymi na kontynencie już amerykańskim te preteksty, które Niemcy sami nieopatrznie stworzyli zawołali telegram oczywiście został przechwycony rozszyfrowanych, więc amerykańska opinia publiczna poznała, a to co było istotne w tym telegramie noir i na pewno musiało poruszyć one na amerykańskim społeczeństwem to była taka sugestia czy zachęta, że jak Meksyk stanie przeciwko Stanom Zjednoczonym to w nagrodę dostanie stany nowy Meksyk Teksas i Arizona, który kiedyś należały delegowanie stanowi konkretną obietnicę terytorialny przechwycenie tej depeszy wstrząsnęła amerykańską opinią publiczną i być może przeważyło szalę, niemniej prezydent uczynił wszystko co mógł, aby wprowadzić swój kraj do wojny, uznając to za absolutnie konieczne, o ile można rozważać jego ówczesnej pogląd na stan rzeczy kształtował się w ten sposób, że w jej Francja może po prostu ulec, a wówczas wielka Brytania pozostałaby sama na placu boju doszłoby wtedy do realizacji niemieckich ambicji dominacji kontynentalnej równowaga światowa byłaby oczywiście zburzona to krótko mówiąc prezydent działał, aby temu zapobiec i to co jest czym to jest oczywiste jest na przełomie marca kwietnia przypomnijmy, że dla porządku siedemnastego roku, bo to Kongres Stanów zjednoczonych jak wiemy musi wypowiedzieć wojnę, aby państwo znalazło się w stanie wojny tę wojnę dokładnie 2 kwietnia tak Senat podjął decyzję o wypowiedzeniu wojny Niemcy, a szóstego stany Zjednoczone przystąpiły do wojny no właśnie teraz spróbujmy spróbujmy powiedzieć przynajmniej zacznijmy ten Polski Polski akcent, bo to wszystko dzieje się w takich warunkach, kiedy różnego rodzaju polskie ośrodki polityczne polscy patrioci myśliciele różnie można, ale oczywiście ich opisywać pomyślą o tym jak można wykorzystać tę sytuację wojenną do tego, aby wygrać polską sprawę, bo też może warto przypomnieć, że chyba po raz ostatni sprawa Polska na arenie międzynarodowej tak była podejmowana w roku powstania styczniowy atak Wehrmachtu z pewnością była Polska sprawa na pewno 1 z ważniejszych problemów Europy w roku 1 80 0 sześćdziesiątym trzecim, kiedy Napoleon trzeci cesarz Francuzów próbował stworzyć koalicję europejskich państw przede wszystkim mocarstw na rzecz interwencji po stronie powstania styczniowego, aby doprowadzić do odbudowy państwa polskiego i właściwie poza gotowością Szwecji nie znalazł nikogo jako potencjalnego klienta w tym przedsięwzięciu no i potem na pół wieku właściwie tworzona po wieku sprawę na pół wieku sprawa zamarła, a jeśli chodzi o polską nazwijmy to dyplomację bez własnego państwa czy też dyplomację bez listów uwierzytelniających to właśnie rok sześćdziesiąty trzeci sześćdziesiąty czwarty jest ostatnim akordem takiej dyplomacji i potem działo przejmują Paderewski Dmowski czy też Dmowski Paderewski już w realiach wielkiej wojny to da się chodził byłoby o prezydenta USA na jego zapatrywania dotyczące Polski w sprawie Polski, bo tak to trzeba by ująć w jedno należy koniecznie pamiętać o tym pierwszym orędziu 2 2 stycznia 19 1 7 roku mianowicie pamiętajmy, że to już jest po akcie 5 listopada, czyli po proklamacji państewka polskiego przez Niemcy w ramach ich projektowanej owym czasie Mid Europy zarząd proponuje Wilson to już powiemy po informacjach o Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski i chciałem dzisiaj trochę, korzystając z wizyty w Polsce w tym tygodniu pana prezydenta Donalda trampa wrócić do wydarzeń sprzed 10 0 laty, ale są dla świata ważna, ale też dla Polski, bo wtedy to stany Zjednoczone przystępując do pierwszej wojny światowej, wysyłając tutaj na kontynent żołnierze zaangażowały się po latach tzw. egoizm izolacjonizm w politykę Europejską potem co prawda zniczach znowu się wycofały ale, ale już może tak nie jest drastycznie na jej stałą obecnością amerykańską Mości byliśmy do niej przyzwyczajeni od tamtego czasu na drugi aspekt jest to, że 1 z ważnych dla elementów była Wola ówczesnego prezydenta Stanów zjednoczonych Coulsona, aby odrodziła się niepodległa Polska, ponieważ na tych sprawach dziś będziemy rozmawiać w studiu po prof. Marek Kornat kierownik zakładu dziejów dyplomacji i systemów totalitarnych w Instytucie historii Polskiej Akademii Nauk w dzień dobry dzień dobry to może zaczniemy rzeczywiście takiego trochę naświetlenia tej sytuacji najpierw od strony amerykańskiej, dlaczego to mamy więcej Stolat tak równo od chwili, kiedy wojska amerykańskie zaczęły pojawiać się we Francji, czyli to już był trzeci rok wojny, dlaczego tak Amerykanie zwlekali zaangażowanie się na kontynencie cóż nie widzieli potrzeby takiej, aby im przystępować do tego kataklizmu raczej ich stanowisko cechował pewien rodzaj dystansu Europa się jak mawiała, ale z upływem czasu można odnieść wrażenie prezydent Woodrow Wilson coraz mocniej zdawał sobie sprawę z potrzeby jakiegoś zaangażowania Stanów zjednoczonych do wojny przypomnijmy, że sama Ameryka w sensie formalnym w sierpniu czternastego roku ogłosiła neutralność tak jak większość państ w nieuczestniczących w wojnie, zwłaszcza pozaeuropejskich tu trzeba powiedzieć tak orzekł 3 prezydent z całą pewnością miał Jasną świadomość wyniszczają tego charakteru tej przewlekłej wojny być może również wizje coraz bardziej mocną coraz bardziej wyraźną wizję zagłady cywilizacji zachodniej, a w każdym razie poważnego mu zdegradowała Ania świata Zachodu Europy, zwłaszcza chyba można, by zaryzykować tak taką wypowiedź taki pogląd, że podobną jasność widzenia stanu rzeczy miał papież Benedykt piętnasty, ale pewna historia o tym nie będziemy w tym momencie mówić powiem tak wyobrażał sobie ulicą zakończenie wojny najpier w na zasadzie przeprowadzenia powrotu do status quo anty, czyli krótko mówiąc wyrzeka się zdobyczy terytorialnych następuje wycofanie wojsk obcych terytoriów opanowanych my krótko mówiąc w negocjujemy jej powrót do tego co już było nie muszę dodawać, iż dla Polski byłaby to bardzo złowieszczo ta perspektywa przedłuża naszą niewolę ale gdy był coraz bardziej świat pogrąża się tym konflikcie, a zwłaszcza, kiedy Niemcy zdecydowali się na prokreację państewka polskiego tzw. aktem 2 cesarzy czy manifestem był cesarskim z 5 listopada 19 1 6 roku coraz bardziej w Waszyngtonie rodziła się świadomość, że będzie niezwykle trudno powrócić do pokoju bez aneksji i czuł zaczął torować sobie drogę oczywiście już wcześniej trochę inny program położenia kresu wojnie, a mianowicie interwencji Stanów zjednoczonych w konflikcie i wypracowanie we z wypracowaniem nowego ładu pokojowego poprzez maksymalne zastosowanie zasady samostanowienia narodów, czyli była zasada anty imperialna zakładająca przyznanie prawa do niezawisłości narodom, zwłaszcza tym dom wyraźnie poszkodowanym Europie tak jak ona była urządzona w dziewiętnastym wieku ten oto sposób powstałby nowy ład już niema mowy o żadnym powrocie do statutu anty, ale o budowie nowego porządku w porządku, który krótko mówiąc już sanockiego to już był ten klasyczny mechanizm, że użyje uznanego określenia Kissingera z jego książki dyplomacja tylko powiedzmy też jeszcze może 2 słowa, że to obserwowanie wydarzeń w Europie ta świadomość rzeczywiście non jak wyniszczająca jest ta wojna, bo pamiętajmy jesteśmy po chociażby tak krwawych bitwach jak w brodę czy przez sąd ma tak no i już mamy świadomość, że to są setki tysięcy ludzi, którzy giną młodzi ludzie, a więc mówiło się przecież nawet, że szczególnie dla Francji i po to, był to była groźba wręcz takiego biologicznego zagrożenia dla narodu prawda po to, strasznie poważne rzeczy, ale jednak stany Zjednoczone przyzwyczajone były od 10 0 lat no właśnie do takiej koncepcji nie angażowania się mimo swojego historycznego pochodzenia Europejskiego w sprawy starego kontynentu inni mówili trochę też głos wpływów niemieckich w stanach Zjednoczonych i wiadomo było, że dla Niemców wejście Ameryki do wojny i też wiadomo, że przeciwko Niemcom ani po stronie Niemców no to jest poważna sprawa dosięga są w biznesie, który głaszcze, dostarczając sprzęt wszystko co było potrzebne na tym w trwającym się narodowe w Europe to była niezła gratka no mówiąc krótko zarabiali na jednych drugich tak i mundur zawsze, kiedy mówimy o Nelsonie należy mu oddać honor m. in. z tego powodu, że miał olbrzymie siły jej we własnym społeczeństwie przeciwko sobie w niej udziału tak jak dyktuje mu opinia publiczna, ale raczej on profesor prezydent mający taką teoretyczną porady lekcje do rozmyślania nad wielkimi sprawami społecznymi swojej epoki podejmuje określoną myśl tych z dużą konsekwencją na jej rzecz działa w końcu osiąga cel, ale bynajmniej nie na zasadzie jakiegoś konsensusu własnego społeczeństwa, bo trzeba powiedzieć, że wypadki hojnych ułatwiły decyzję o zatopienie przez Niemców 2 amerykańskich statków handlowych miało kolosalne znaczenie podobnie jak tzw. telegram Zimmermanna, czyli sekretarza stanu w niemieckim Afrika zamki do rządu Meksyku jak wiadomo wroga w owym czasie Stanów zjednoczonych karnie tak Meksyk był postrzegany, a telegramu tego wynikało, że Niemcy próbują de facto wykorzystać Meksyk do pewnego rodzaju no właściwie to walki ze Stanami Zjednoczonymi na kontynencie już amerykańskim te preteksty, które Niemcy sami nieopatrznie stworzyli zawołali telegram oczywiście został przechwycony rozszyfrowanych, więc amerykańska opinia publiczna poznała, a to co było istotne w tym telegramie noir i na pewno musiało poruszyć ciągle na amerykańskim społeczeństwem to była taka sugestia czy zachęta, że jak Meksyk stanie się przeciwko Stanom Zjednoczonym to w nagrodę dostanie stany nowy Meksyk Teksas dializa, na które kiedyś należały do tego państwa, aby konkretne obietnice terytorialny przechwycenie tej depeszy wstrząsnęła amerykańską opinią publiczną i być może przeważyło szalę, niemniej prezydent uczynił wszystko co mógł, aby wprowadzić swój kraj do wojny, uznając to za absolutnie konieczne, o ile można rozważać jego ówczesnej pogląd na stan rzeczy kształtował się w ten sposób, że w jej Francja może po prostu ulec, a wówczas wielka Brytania pozostałaby sama na placu boju doszłoby wtedy do realizacji niemieckich ambicji dominacji kontynentalnej równowaga światowa byłaby oczywiście zburzona to krótko mówiąc prezydent działał, aby temu zapobiec i to co jest czym to jest oczywiste jest na przełomie marca kwietnia przypomnijmy, że dla porządku siedemnastego roku, bo to Kongres Stanów zjednoczonych jak wiemy musi wypowiedzieć wojnę, aby państwo znalazło się w stanie wojny tę wojnę dokładnie 2 kwietnia tak Senat podjął decyzję o wypowiedzeniu wojny Niemcy, a szóstego stany Zjednoczone przystąpiły do wojny no właśnie teraz spróbujmy spróbujmy powiedzieć przynajmniej zacznijmy ten Polski Polski akcent, bo to wszystko dzieje się w takich warunkach, kiedy różnego rodzaju polskie ośrodki polityczne polscy patrioci myśliciele różnie można, ale oczywiście ich opisywać pomyślą o tym jak można wykorzystać tę sytuację wojenną do tego, aby wygrać polską sprawę, bo też może warto przypomnieć, że chyba po raz ostatni sprawa Polska na arenie międzynarodowej tak była podejmowana w roku powstania styczniowy atak Wehrmachtu z pewnością była Polska sprawa na pewno 1 z ważniejszych problemów Europy w roku 1 80 0 sześćdziesiątym trzecim, kiedy Napoleon trzeci cesarz Francuzów próbował stworzyć koalicję europejskich państw przede wszystkim mocarstw na rzecz interwencji po stronie powstania styczniowego, aby doprowadzić do odbudowy państwa polskiego i właściwie poza gotowością Szwecji nie znalazł nikogo jako potencjalnego klienta w tym przedsięwzięciu Ney potem na pół wieku właściwie tworzona po wieku sprawę na pół wieku sprawa zamarła, a jeśli chodzi o polską nazwijmy to dyplomację bez własnego państwa czy też dyplomację bez listów uwierzytelniających to właśnie rok sześćdziesiąty trzeci sześćdziesiąty czwarty jest ostatnim akordem takiej dyplomacji i potem działo przejmują Paderewski Dmowski czy też Dmowski Paderewski już w realiach wielkiej wojny to da się chodził byłoby o prezydenta USA na jego zapatrywania dotyczące Polski w sprawie Polski, bo tak to trzeba by ująć w jedno należy koniecznie pamiętać o tym pierwszym orędziu 2 2 stycznia 19 1 7 roku mianowicie pamiętajmy, że to już jest po akcie 5 listopada, czyli po proklamacji państewka polskiego przez Niemcy w ramach ich projektowanej owym czasie Mid Europy zarząd proponuje Wilson to już powiemy po informacjach o Maciej Zakrocki witam ponownie przypominam, że dziś w sobie pan poseł Marek Kornat rozmawiamy o tej akcji dyplomatycznej głównie związanej ze Stanami Zjednoczonymi, a to, dlatego że mamy dno po pierwsze, mieliśmy ponownie w Polsce prezydenta amerykańskiego po drugie to jest taka setna rocznica roku siedemnastego, kiedy właśnie w bardzo wiele się wydarzyło Amerykanie weszli do wojny w Europie, a ich prezydent był bardzo ważnym politykiem, który niektórzy twierdzą, że bez niego tak łatwo byśmy tej niepodległości nie odzyskali i właśnie skończyliśmy naszą poprzednią część ona na tym pytaniu, które pan profesor postawił, że goście zaczęły się pojawiać różne wizje Polski niepodległej po pierwszej wojnie światowej, aczkolwiek nieprecyzyjne, ale nie określały, jaka ta Polska miałaby być czy miałaby mieć dostęp do morza jak rozległa terytorialnie właśnie jest i jest to pytanie też o samego u Wilsona, bo w Tax ja wymyśliłem trzeba też nie miał takiej potrzeby pewnej rehabilitacji, bo niektórzy twierdzą, że kiedy on wydał w 19 0 2 roku książkę p t . Amerykanki chór, czyli amerykański naród albo ludzi Ameryki nie wiem jak to tłumaczyć to opisywał w tej książce Polaków jako nieokrzesany ich i leniwych po lak off Energi czy cielak internet czy dalej co prawda się potem ze wszystkiego wycofywał, ale podobno Polonia mu nigdy nie zapomniał o lobbing jak każdy prezydent taki występ Tramp ma świadomość, że jednak Polonia jest liczącą się grupą w stanach Zjednoczonych jest jednak kilka milionów wyborców zajęli jak pan zasadzić czy po tej wpadce z 900 drugie roku, by sąd chciał jakoś zrobić taki dobry gest wobec wobec Polski i powalczyć o nie tylko niepodległą, ale i tak oznaczone są właśnie z bogatą rozległą polską z dostępem do MOL czy ja bym zaryzykował jednak odpowiedź na to pytanie czy na następującą Otóż my nie wydaje się jednak, że zdecydował tłum, a wymóg wkomponowania Polski w określoną wizję przebudowy Europy świata to znaczy nie można było przejść do porządku nad aspiracje mit narodu polskiego, ponieważ zaczynam się to wyda kurczy nam się to widać bardzo smutne oczy niekoniecznie prawda jest taka, że byliśmy no chyba największym narodem bezspornie zaś w Europie największym narodem pozbawionym wolności w tamtym czasie kupić i danie Polakom sposobności, aby stworzyli własne państwo ustanowiło integralny element niezbywalny element wizji przebudowy świata na zasadzie samostanowienia narodów niemożna było n p. powiedzieć Włochom cały sąd zrobił, że ich granice mają być Etnograficzne nie mogą być do tego kraju przyłączane n p. słowiańskie tereny w późniejszej Jugosławii, więc takich warunkach nie można było powiedzieć Polakom nie bał się nie należy jej własne państwo, ale dodajmy były są jednak mówić w przypadku Belgii, że Belgia musi być suwerennym krajem o Polsce w tym punkcie słynnym jest powinno być utworzone niepodległe państwo polskie tak boli jest to pewne osłabienie jest to pewne osłabienie siły słów, ale ja bym do tego szczerze mówiąc nie przywiązywał nadmiernej wagi zresztą sądy wielokrotnie porównywał męczeńską Belgię i my cierpiącą Polskę po to, połów w czasie jego wojennych wypowiedzi wielokrotnie występuje pamiętajmy, że Belgia padał ofiarą nie tylko agresji, ale i zbrodniczego pogwałcenia jej wieczystej neutralności opartej o protokół londyński 1 800 30 07 . roku są historycy dyplomacji dobrze od dawna wiedzą natomiast pan redaktor zapytał o kwestię, której nie można pominąć Otóż trzeba powiedzieć jasno i to będzie na pewno w jakiej mierze godziło mitu Wilsona, który funkcjonuje w naszym społeczeństwie Otóż Wilson nigdy nie nigdzie nie dał do zrozumienia, że godzi się na program wielkiej Polski w myśl teorii Dmowskiego nigdy nie dał do zrozumienia, że akceptuje n p. posunięcie granic Polski znacznie na wschód jak wyobraża sobie to Roman Dmowski i to jest niezwykle ważne, więc to miał być na pewno Polska tzw. etnograficzna, czyli niewielkie państwo jest niewielkie być może z przyłączeniem Poznania możliwe, że pomoże również, choć nie jest jasne zapewne bez Gdańska trzeba pamiętać, że kiedy turystom na konferencji pokojowej bardzo stanowczo wystąpił przeciwko inkorporacji Gdańska do Polski znalazł jednak poparcie Olsson, a wyobraźmy sobie, że w momencie sporu Ryszard jeszcze raz wyjaśnię wywód, bo tu chcę powiedzieć, że już, kiedy obradowała konferencja wojna dobiegła końca, a inaczej pamiętny marzec, a potem kwiecień dziewiętnastego roku, kiedy doszło do gwałtownego sporu pomiędzy reklamą są już wiele 1 z Georgem ten pierwszy, czyli premier francuski cie inkorporacji Gdańska do do Polski, żeby dać dać narodowi polskiemu dostęp do morza bez względu na charakter miasta, które było w ogromnej większości jak wiemy niemieckie Łysą poparł wtedy stanowiskowej Georga, który zażądał kategorycznie, aby Gdańsk zostawić przy Niemczech i nastąpił kompromis zaproponowany przez Nelsona, żeby stworzyć wolny miastu stworzono w ten sposób Lucie wybitnie niepraktyczny mu wolne miasto Gdańsk było wejście od razu takie zarzewie oraz zarzewiem przyszłej wojny i o ile dobrze pamiętam to francuski gen. Mordak, który był szefem kancelarii wojskowej dla masowej powiedział słowa, które się sprawdziły powiedział mianowicie, że tam liga narodów dozna swojego VAT -R UE Valero także to, więc tak to to jest wymowne jak znajdziecie tylko powiedzieć, tyle że nie było z pewnością ze strony Coulsona poparcia dla Polski wkraczającej na terytoria wschodnie, czyli ma się rozumieć za Bugiem a kto więcej Olsson był zwolennikiem odbudowy Rosji i nawet był zwolennikiem podjęcia jakiegoś dialogu z bolszewikami wysyłający tzw. misję Buricia osiemnastym roku Bulik późniejszy ambasador amerykański w Moskwie i Paryżu kolonii nie dała, ponieważ Lenin nie był skłonny jakichkolwiek rokowań z kimkolwiek na tamtym etapie na warunkach rzecz jasna, na które musiałyby jednak dyktowane przez zachód, zwłaszcza tak, że Reasumując, mieliśmy w osobie Wilsona na pewno wielkiego orędownika państwowości polskiej przysługuje mu palma pierwszeństwa, który we wspomnianych orędzia 20 02 . 1000 17 08 . do stycznia osiemnastego wypowiedział się na ten temat dobitnie, ale to nie oznacza, że poparł aspiracje ówczesnego społeczeństwa polskiego do możliwie maksymalnego rozciągnięcia granic terytorialnych tego państwa tak, aby powstało państwo możliwie duże ze względu na ciężką konstelacje geopolityczną zaliczy do pana zdaniem jest kwestia jakiś jego moc nowo przemyślanych decyzji to wynikało z jakich bardzo głębokiej analizy politycznej, ale również nie właśnie etnograficznej czy czy czy to po prostu było jednak także nowy polityk zza oceanu są to dopiero się ta Ameryka do tej Europy i do jej polityki włączyła no może nie wszystko rozumiał wojenną myślę, że program samostanowienia narodów był przezeń tak rozumianej, iż Polacy są na wschód od Bugu mniejszością, jaka była dokładna wiedza o tym, prezydenta nie potrafię powiedzieć nie wiem czy w ogóle jakikolwiek historyk może to dokładnie przeanalizować tu chciałbym dodać, że rzecz, o której nie mówiliśmy o mało na pewien związek z polską Otóż tubylcom był zwolennikiem zachowania imperium rosyjskiego i uważał, że tylko 3 narody powinny wydostać się tego imperium Polacy nie może być Rosja panem w Warszawie, czyli Polska ma prawo do państwa ze względu na gigantyczne cierpienia, jakie ponieśli Ormianie powinna powstać Armenia niepodległa oczywiście ponieśli je z rąk Turków jak wszyscy wiemy i powinna się oderwać Finlandia w granicach wielkiego Księstwa Pileckiego, a to zresztą w Rosji u boku Amerykanie mieli na to prostą prostą radę przekształcić tak okrojoną Rosję, ale nie, ale nieznacznie okrojoną godzimy się chyba by federacji Rosja powinna być w demokratycznym państwem federacyjnym brzmi to bardzo utopię brzmi to dziwnie może, szczególnie że bolszewicy byli na Kremlu tak jak dodał, że ta wizja już powstała głównie młodzi zaznali jeszcze Lenina stał się panem sytuacji w Piotrogrodzie, ale najpier w Allen, ale do tyłu nie trzeba być jakoś bardzo ubiegłym materii historycznej, aby zrozumieć, że ten rodzaj wizji przyszłej Rosji, który pokrótce przedstawiłem no kolidowały bardzo poważnie z polskimi aspiracjami do wbudowania albo wielkiego państwa federacyjnego jak chciał Józef Piłsudski, nawiązując poniekąd jakoś to dziedzictwo Jagiellońskie go, a jeszcze bardziej kolidowało to z programem Dmowskiego tak jak Dmowski wyłożył ten program w swojej nocie o granicach, dokąd do konferencji pokojowej w marcu 19 1 9 roku do to tak, jakbyśmy chcieli podsumować mówisz, że Polacy są chorobliwie zakochani w Ameryce i że to nie jest zjawisko tylko n p . z czasów zimnej wojny, bo to on Pajda Marek Hłasko o tym, pisał, że niektórzy warszawiacy przechodzili koło amerykańskiej ambasady sondowali go gwiaździstych flag nic miał być takim symbolem wiary w Amerykę i jakiejś nadziei, która z tego państwa miał płynąć, ale przecież dość niezwykłym wydarzeniem nie wszyscy o tym, też może na co dzień pamięta go była akcja napisania takiego listu do Stanów zjednoczonych na 1 5 0 lecia Ameryki problem tak cała druga Rzeczpospolita na liście podpisywali się podpisywali grubo ponad 5  000 00 0 podpisów, a chyba zabrano prawda i to też był taki jak na pewnego rodzaju u uwielbienia dla Stanów zjednoczonych tak, bo po 20 04. 20 04 . roku 19 0 4 zrobiliśmy zrobiliśmy w Warszawie plac Wilsona jak mówili w Rzeszowie jak dzisiaj się mówi zdaje się no właśnie, a w parku Skaryszewskim stanął pomnik płk. House, o którym żeśmy mówili mówiąc krótko czy słusznie w tej sytuacji ja nie mam żadnych wątpliwości, że słusznie tak samo jak nie ma żadnej wątpliwości, że powinniśmy czcić Napoleona pierwszego, dlatego że gdyby nie przekreślił totalnego rozbioru Polski nie stworzył klienta Warszawskiego zachodzi bardzo poważna przesłanka nie byłoby jakichkolwiek prób choćby no takiego pseudo państwowego utworu jak i jakim było królestwo polskie w jego autonomię najpierw szeroko potem ograniczano i przetrwać na rozbiory byłoby dużo trudniej tak samo nie możemy nie możemy nie pamiętać mu i zachowywać dobrej pamięci tortury są dla Polski zrobił jednak, że historyk jest winien społeczeństwu pewności Susz przekazu także wtedy, kiedy ten przekaz chodzi w konflikt z utrwalonymi narracja micie zapatrywania mi czasami przewidzianymi kultywowanie mi w Kali długiego trwania i nie ma powodów, aby nie pamiętać właśnie o tym, iż prezydent Stanów zjednoczonych miał wizję przyszłej Polski, która niekoniecznie w kształcie terytorialnym odpowiadała ówczesnym aspiracjom naszego narodu co więcej są nawet czy przekazy źródłowe, które mówią o jego dużym rozczarowaniu czy rozdrażnienie w stosunku do Polaków Artur był koniec jego życia, kiedy obserwował naszą akcję na Wschodzie o konflikt z Ukraińcami potem wojna z Sowietami potem w końcu traktat ryski i t d . to jest jednak już inna historia, niemniej bez przychylności prezydenta Stanów zjednoczonych i bez jego zaangażowania w sprawę polską wprowadzenie kwestii polskiej rynna teren międzynarodowej i osiągnięcie tego co osiągnął Dmowski Paderewski czy też Paderewski Dmowski na konferencji pokojowej byłoby bardzo trudno sobie wyobrazić jest raczej nic nie umniejszając Paderewskiemu, ale niedużo wygrał na Forte taka jest w montażowni się od emocji się duża przesada w Dmowski pozwolił sobie na taką oto ocenę jak każdy polityk był człowiekiem, który nie lubił mówić o sobie źle, zwłaszcza publicznie powiedział, że osiągnął dla Polski 90 % z tego co zamierzał a gdyby udało się było jednak jeszcze wielką Brytanię dla Polski to się nie powiodło, czego Dmowski był świadom był wykop wykona, by zadanie w 100 % możemy z tym polemizować możemy się z tym zgodzić jedno jest pewne wolne miasto Gdańsk było kulą u nogi całego ładu Międzynarodowego wówczas z kolei prosta inkorporacja Gdańska do Polski oznaczałaby przysporzenie nam jeszcze do znacznej liczby Niemców zamieszkujących określone terytorium tego nie chciano zrobić uważano, że to tylko by osłabiło państwo polskie jestem trochę racji z drugiej strony jedno nie sposób nie zauważyć, że Polska i tu się trzeba zgodzić stałą umową z Dmowskim Polska Best terytorialnego dostępu do morza byłaby po prostu zapleczem Niemiec skazanym na gospodarczą zależność od nich krótko mówiąc zwykłym przedmiotem skazanym na zależność uprzedmiotowienie, ale to, że są oczywiście inna historia dotycząca powikłanych bardzo zagadnień z dziejów dyplomacji bardzo dziękuję inna historia, ale do, których będziemy wracać, bo przecież wkrótce setna rocznica niepodległości na pewno, a za 2 lata setna rocznica traktatu wersalskiego dokładnie bardzo dziękuję pan poseł Marek Kornat był gościem historii Polski dzisiaj dziękuję bardzo dziękuję za chwilę informacje w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA