REKLAMA

O Diable i piekle

Godzina Filozofów
Data emisji:
2017-07-11 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest to druga 6 Tomasz Stawiszyński godzina filozofów pytanie Under maluch czyli, skąd zło to jest w ogóle 1 z najważniejszych i najstarszych pytań, jakie ludzkość sobie zadaje 1 z tych odpowiedzi to jest odpowiedź religijna odpowiedź chrześcijańska, która powiada, że John przyczyna zła tego zła, które jest nas i które jest w świecie w ogóle leży niejako poza nami, choć my też mamy pewien w niej udział w nim udział rzecz jasna, ale źródłem takim głównym Rozwiń » tego zła jest pewna osoba jest pewien byt istota Tuchowa w, która właściwie jest taką czystą negatywną ością zainteresowana jest w tym, żeby boskie plany zepsuć działać im na przekór dla człowieka chce wszystkiego co najgorsze i w ogóle dla ciebie dla świata też wszystkiego co najgorsze chce ta figura to się rzecz jasna nazywa diabeł i o diable właśnie będziemy już za moment rozmawiać z prof. Stanisławem Obirkiem, a punktem wyjścia do naszej dyskusji uczynimy ten cytat z generała zakonu jezuitów ojca Artura sosa Abbas skała, który niedawno stwierdził ów 1 z wywiadów, że diabeł jest tylko to cytat konstrukt myślowy mającą symbolizować zło w momencie, kiedy opowiedział to się podniosły głosy wielkiego oburzenia w kręgach takich bardziej konserwatywnych tytuły mówią same za siebie szokujące słowa generała jezuitów generał jezuitów to heretyk no bo tak twierdzą ci konserwatywnie usposobieni teolodzy istnienie diabła diabła pojmowanego jako pewien byt on to logicznie realny obdarzony intencjonalne ością osobowych działający w świecie to jest sprawa niepodważalna no i czy tak jest to zaraz z prof. Obirek wiem o tym, porozmawiamy, a tymczasem chwila muzyki mam nadzieję, że nie zanadto diabelskiej jest ta druga 12 godzina filozofów Tomasz Stawiszyński w studiu prof. Stanisław Obirek ośrodek studiów amerykańskich Uniwersytet warszawski dobry wieczór w Rijece Szatan jest pojmowany jako zasada negatywną ości wcielenie zła zło osobowe to jest właściwie na chrześcijaństwo to jest wydaje mi się, że z takim pełnym stanie się jednak już sprawa nowego testamentu i różne interpretacje teologiczne, które się w momencie, kiedy chrześcijaństwo konstytuuje się jako religia zaczynają pojawiać no bo ale oczywiście różne figuranta tendencje tegoż szatana chrześcijańskiego tak to nazwijmy Starym testamencie mamy jest przede wszystkim figura węża w księdze rodzaju tego, który kusi Ewa do spożycia owoców, ale właściwie chyba Szatan jako Szatan pojawia się pierwszy raz w Starym testamencie w księdze Hioba, o ile się nie mylę kiedyś to występuje jako 1 z takich post jedno 1 z takich aniołów, którzy z synów Jahwe, którzy tam pojawiają i występuje z taką dość osobliwą propozycją czy raczej pod takim osobliwym zakładem, na które Jahwe się zgadza o dziwo, żeby właśnie przetestować tego Pobożnego męża Hioba w w chrześcijaństwie pojedzie właśnie cenna, że Szatan staje się jakąś taką figurą zła wcielonego i osobowego to może zaczną takiego pytania co to właściwie o tym, szarpanie myślisz ty jako teolog jako filozof jak też ktoś, kto był w kościele katolickim przez długi czas tak długi czas byłem w kościele nie tylko o w jak do czynny aktywny członek zakonu jezuitów, ale też otrzymają wychowanie katolickie z przedszkola co dzisiaj nikogo nie dziwi bo gdy nawet właściwie ta utrzymuje się to wychowanie od od przedszkola i w tej mitologii czy metafory IC właśnie diabelsko piekielna szatańskiej wychowałem się rzeczywiście dzieciństwa w, chociaż nie pamiętam, żebym był jakoś szczególnie tym diabłem straszony, jeżeli już jakimiś tam czarnymi rogami nas w straszyli żonę pojazd diabła Talarek rodzice i starsi, ale w tym przekazie ja byłem wychowany właśnie tym przedszkolu dlatego mówię, bo mnie wychowały jej zakonnice Felicjan kii, ale one nie nie nadużywały tej tej negatywnej metafory kieracie myśmy pisali listy do dnia Świętego Mikołaja do aniołów aniołów stróżów i takie różne temat litewski mieliśmy raczej takie inne regiony miasta ta w ten anturaż dziecięcej pobożności był raczej pogodny NATO miast diabeł chyba tak na poważnie się pojawił w zakonie właśnie, bo Loyola założyciel jezuitów był tym, iż 1 z tych świętych, którzy byli bardzo doświadczanie diabelskimi pokusami diabeł go tam w termosie dużej siły i to wszystko w ikonografii dziś jest obecny barokowej no ale przez literaturę też bardzo ten diabeł był obecny w moim wychowanie myślał o w nim wcale nie jakiś takiej decyzyjnej ale, ale klasycznej to znaczy najwyższej próby Dante jego Inferno czy John Milton nie raj utracony na Blake to wszystko wtedy też jak wydamy na obie te właśnie mamy ich bardzo dużo, gdzie te Diabły Diabły się pojawiają i myślę, że to jest jakby jej bardzo ciekawe, dlaczego Europa nie tylko średniowieczna, bo przecież już wymieniłeś Goethego, więc romantyzm my Little Night Dżerzi było to ciągle jest w literaturze kulturze wisi ten diabeł Metheny, zwracając dopełniają lidera jest taki nawiasem mówiąc diabeł z Miltona n p. to są figury znacznie bardziej skomplikowane psychologicznie aniżeli ten diabeł nazwijmy to funkcjonując w takim folklor, że katolickim czy ten diabeł, którym często z ambony księża straszą albo, o którym piszą różni tacy bardzo zaangażowani teolodzy przestrzegający n p . przed różnymi niebezpieczeństwami kryjącymi się w muzyce rockowej albo różnych gadżetach typu zabawki japońskie pokemony albo różne inne takie rzeczy, bo ten diabeł literacki jest częstą postacią tragiczną złożoną skomplikowaną mniej oczywistą, a diabłu religijne taki, o którym też będziemy tutaj chyba najwięcej mówić to jest jednak trochę inna postać jak myślano tak inni jakoś prowokuje śnie do takich skojarzeń, ale wydaje mi się, że podstawowym skojarzeniem takim czy różnicującym polem to będzie chyba rozróżnienie na diabła katolickiego i protestanckiego wiary katolickiej rzeczywiście przede wszystkim w tej ikonografii i taki ludowej popularnej w nie poddanej jakich refleksji jest to po prostu ten właśnie z ogonem z kopytami z drogami na taki właśnie diabeł, który wszędzie kurz i w 1 3 natomiast w protestantyzmie sądzę jest to związane z po prostu z lekturą biblijną i wymieniłeś się oba w jak w mieście wrócił do takiej nie oczywistej też figury z księgi rodzaju, gdzie jest mowa właśnie o resztę wspomniał żadnym mężu, ale też są aniołowie upadli stan ten Lucyfer ten, który był najbliżej, więc w Biblii Hebrajskiej pojawiają się właśnie takie ambiwalentne postaci nie one nie są tak do końca przerażającej negatywne tylko one się łączą Sanders taką antropologii OOM wyemancypowana, jakby jej od Boga tak to do diet pierwsze pytanie diabła to nie jest rób coś złego tylko raczej na nie wiesz do końca Bogu, który mówi, że umrze umrze niż, który kusi i Poznaniem, więc to wszystko są rzeczy, których dzisiejsza kulturalne Jenny Catherine jak nie mniej Kinga Dunin lubi te tego diabła, który kusi RBI twierdzi, że właśnie, dlaczego Ewę skusił nowe były Indie inteligentne, ale nawiązała kontakt z tym diabłem rozmawiała ten spada do takiej nadal zjeść wypić pospać i nic go poza tym nie interesowało, więc to jest ten ten jest ta ludzkość, która dzięki tak pojęte musza panowie po prostu uzyskuje pełnoletniość też bardzo ciekawe w gminnej w tym sensie ten literacki dialog rzeczywiście jest raz, że poszerza możliwości poznawcze człowieka w teście jest tym, który w nałogu Goethego testem MOW moty w dla odzyskania sił młodzieńczego wigoru seksualnego przeżycia w wielokrotnego smaku i t d. i t d . z tą to wszystko jest o wiele bardziej skomplikowany niż Dynamo to taki ksiądz z dnia, ale z ambony w śpiewie jak już tak raził zderzak nie będziecie chodzić do kościoła nie będziecie dalej na Pace nota diagnozować prawda do liczbami do piekła zapędzić nie tutaj ta jest wiele by oddział był jest faktycznie partnerem jakimś takim dwuznacznym, ale jednak jej partnerem intelektualnym jakąś taką no mówiąc z być może nie coś kontrowersyjnego siłą emancypacyjne, ale tak no no właśnie ten ten zabieg to on odpowiedzialny jest o nim także, że czas, gdy Ewa to jestem tatą feministką, a gola, ale strona jest pierwszą, której się ośmieliła wiedzieć, która sięgnęła po ten owoc Poznania, która zaryzykowała, więc to wszystko jest w rzeczywiście emancypacyjne każdego jaja ten wątek diabła czy są tam na niego emancypacji oraz tak to określenie n p. również z poezji bardzo silnie poezji dublera n p . Szatan jest właśnie kimś takim nie jest postacią rodem z tych teologicznych Kazań czy księżowskich Kazań tylko jest raczej skomplikowaną figurą, z którą każdy komu bliski jest duch dekadencji będzie czuł pewne pokrewieństwo to jest taki właściwie bytem, który człowieka najlepiej rozumie, bo ten Bóg gdzieś w niebiosach doskonały wiecznie wietrzne z 3 dobrych wszechmocny nie jest tak abstrakcyjnym bytem z naszej ludzkiej perspektywy, że on właściwie nie jest nam bliski przeciwnie jestem jakoś odległy daleki, a tym, kto najbardziej najlepiej najpełniej nas rozumie do kogoś można zwrócić w momentach jakich wewnętrznej ciemności to jest właśnie Szatanek witani do szatana n p. wobler PiS w Pilźnie zwracamy się w kulturze francuskiej pełno wszędzie, ale też polskie mamy też naszych satanistów Stanisław Przybyszewski nastała moda Polska przecież była w nas zaintrygowała nad tymi figurami szatańskim mi i takimi właśnie odkrywający mi wgłębi istnienia bytu Witkacy wprawdzie z diabłem się wiele nie zajmowała, ale gdzieś i ten rodzaj takiego satanizmu gdzieś wywodzącego się właśnie z młodej Polski nie było jemu obcy, więc ja sądzę, że rozmowa o diable o szatanie i piekle rzeczywiście jej tak naprawdę powinna być rozmową o podstawach naszej kultury to znaczy, że tutaj w jak gdyby staliśmy się sobą ludźmi odpowiedzialnymi biorącymi odpowiedzialność za to cała mówimy co robimy jak interpretujemy świat naokoło nas również dzięki temu, że próbujemy not z czego wyszedł już od tej materii, a tego zasadniczego pytania, bo myślę, że księgi biblijne czy nowego czy starego testamentu one tak naprawdę ich próbują odpowiedzieć, dlaczego jest, jaki jest w te są te właśnie wielkie narracje metafory, które próbują człowiekowi mówi no jest taki, jaki jest no bo w 1 właśnie z tej umowy inny diabeł, który jej no tak kusi pana Boga właściwie mówi no no, jeżeli tak mu błogosławi 4 0 życie, że się modnie jest pobożna, ale spróbuj mu odebrać całość w Lion sprzedaje skusić to jest najdziwniejsze jedno podejmuje ten zakład ten ten Bóg rzeczywiście jest jak pamiętamy z mojego wykładowcy w Rzymie taki znakomity zresztą o trochę poeta trochę właśnie taki wizjoner Alonso siekiery, który jest wykładał nam właśnie przez cały rok Hioba ją do tak przedstawia na scenie, że mamy tutaj naszą ludzką ziemską ziemię z bezcennej potem jest w niebie co się dzieje na jej konto przedstawiał w netto ten Bóg rzeczywiście nie najlepiej tam wjechać i to znaczy, że on, jakby się nami trochę bawi przyjęta przez 2, ale na to okrucieństwo, które spotyka Hioba, więc to nie jest Bóg, do którego się nas niektórzy mistycy, zwłaszcza mistyczki przyzwyczajają taki miłosierny przebacz czający jej jak tylko będziemy prosić to nam wszystko da nie to jest Bóg, który bardzo poważnie igra sobie z nami my jesteśmy zabawką w jego ręku po daje nam, ale nas może wszystkiego pozbawiać nawet zdrowia w co oczywiście w do furii doprowadza żonę Hioba, któremu powinno ten Bóg to naprawdę dałby sobie z nim w targach w gęsto to jest autentyczny dramat ten czyn Bóg jest jej też ambiwalentny no bo skoro on przyzwala na toby tak autor niedwuznacznie podpowiada człowiekowi wierzące może jest możliwe, że zło, które dziś spotykana jest z Jeślinie wyzwoli bogato z przyzwolenia, więc w tym sensie w IS my zresztą tak sięgali w tym się m. in. charakteryzuje jak sądzę większość ksiąg biblijnych żona stawia pytania, ale nie dają odpowiedzi nie wiemy jak to jest Bóg nie jest tak naprawdę w tych końcowych już rozdziałach właściwie na pytania takie egzystencjalne głębokie Under malują, dlaczego mnie to spotkało, dlaczego akurat ja w bok w tym, by lekceważyć te pytania przynajmniej tak jak to autor biblijne przedstawia się powinno pobrać się na wielkie zjawiska przyrodnicze na zębie młodzież na Lewiatan na co ty ty będziesz podskakiwał daj sobie spokój Derek, lecz istota to nie jest łatwe przy 1 z moich ulubionych książek, czyli w odpowiedzi się bowiem Jung próbuje takiej interpretacji księgi Hioba bardzo ryzykownej w duchu psychoanalitycznym z 1 strony agnostycy kim z drugiej i powiada w istocie mamy tam świadectwo rozszczepienia Boskiej osobowości Bóg, przyjmując ten zakład obsługi szatana i rzeczywiście, poddając Hioba próbie daje dowód swojej nieświadomości tego, że jego wszelka wiedza jego mądrość właśnie gdzieś w nieświadomości od wszczepiono bytuje, a jego ego jest miotany różnymi impulsami no bo to postać jest dosyć impulsywna Jahwe ze starego testamentu i cały ten cała ta opowieść jest w istocie o pewnym procesie wtajemniczenia, którego dostępuje FIO, który jako jedyny właściwie ma wgląd w to ambiwalentne Moroz wszczepiono mu natury Jahwe i w tym sensie staje się kimś przewyższającym go moralnie i teraz pojawienie się Jezusa tak Jung wywodzi w swoim w swoim swojej analitycznej interpretacji w duchu swojej psychologii rzecz jasna to wszystko przedstawia pojawienie się Jezusa jest koniecznym etapem, który przejść musi Bóg, żeby dorównać człowiekowi w jedno ta, gdy w ten obraz czy ten ten pomysł na to, że my jesteśmy ponad Bogiem, a ono nie tak radykalnie jak Junga się, ale jednak te intuicje się pojawiają, że byty my możemy błądzić n p . ta Bóg nie chcieli być Bogiem jest dość nudne w grudniu własnych Ferenc rzeczy w, więc zepsuta, ale ta książka i Junga była powodem w klub winny rozstania się z jego przyjacielem generała lejtnanta, który może tego nie mogę podarować John tak je panu Bogu w karty zagląda deszcz bezceremonialnie w ale jednak niezależnie od tego czy się je akceptuje pomysł jej nie umieją grać czy nie to jest znowu ten przykład tej emancypacji myśli, która nie zadowala się z zastanymi rozwiązaniami tego proponuje nowe i ja sądzę, że prawnie również w sporze z Jungiem możemy w de ciekawy jest wniosków dalej iść na przykłady, że to co do tej pory mówiliśmy czy wiemy obok też jest niewystarczające niektórych doprowadzi do zakwestionowania w ogóle istnienia Boga tak samo jak jak w nie n p . te rozmyślania o diable i piekle zaprowadziło do odkrycia wątku bardzo w stale obecnego w tradycji chrześcijańskiej sięgającą 02 03. wieku, że nie ma po prostu piekła tak, że jak to ne no to nie jest moje odkrycie bardzo bym chciał, żebym coś takiego odkrył, ale też inni wpadli na lata tylko, że ta intuicja właśnie z pierwszych wieków została bardzo chwili nierzetelnie zaprzepaszczona za za zagubiona, ale dzisiaj coraz więcej ten w przywołanym na początku naszej rozmowy generał jest za jezuitów to przypomniał, że to nie jest wcale nic oszałamiająco heretyckiego ani niezgodnego z tradycją tylko jest to 1 z wątków no powiedzmy zapomniany ja bym powiedział w używający bliskich ci kategorii psychologicznych zepchniętych gdzieś do podświadomości, ale czy to jest bo, bo wiemy jak się kształtują przynajmniej plus minus z przekonania uchodzące za zgodne z ortodoksją katolicką to znaczy mamy do czynienia z różnymi spółkami ich teologicznymi, a następnie pewien urząd z magisterium sobór różne są te nie działa wewnątrz kościelne, które podejmują tego rodzaju decyzja aprobuje pewne twierdzenia włącza je niejako ten zesta w twierdzeń aprobowanych zesta w twierdzeń autoryzowanych w inne natomiast inne natomiast w i odwrotnie jest to twierdzenia, które mówi, że jak rozumiem jest w tym właśnie takim, które kiedyś tego procesu autoryzacji nie przeszło gdzieś było dyskutowane pojawiło się, ale na dobrą sprawę nie jest czymś co jest z szeregu tych tez o świecie i o zaświatach, które uzyskały kościelną pieczęć prawomocnych i prawo wiernych i to znaczy tak jakbym powiedział, że ten moty w, który król gloryfikuje, że tak użyje pewne jest pewnego oksymoron piekło i diabła on pojawił się w momencie, kiedy kości łączy ich kościoły chrześcijaństwo nie radziło sobie z nauką nie radziła sobie z postępem i wtedy to wszystko, czego człowiek nie rozumie, a chętnie ucieka się do takich skrótów myślowych czy metafory właśnie Acta generał jezuitów powiedział no to albo mówiąc po prostu taki wytrych główna to wtedy na diabła wszystko zwarta taryf wtedy mamy wszędzie Diabłów mamy w wytłumaczenie żeglowania zjawiła tak lgnęli demonizowanie innych spychanie tych niewygodnych na margines pozbawianie ich n p. możliwości w uczenia czy zgłoszenia i to i to się dokonywało rzeczywiście przez wieki, że te nieśmiałe głosy takie właśnie jako Gene SA w chyba Grzegor z Nysy jeśli dobrze pamiętam to głosił Live dwudziestym, by z tym wierszem bajki tzw. Opoka PS, a za bzdura, że adwokat pasta z list, czyli ten greckie pojęcie, które mówi nic innego jak powrót wszystkiego agencji wszystkiego całego stworzenia agencji nas ludzi do Boga, że dla wierzącego to rzeczywiście radosna perspektywa ta diabeł będzie zbawiony innymi realia był właśnie to jest jest to pewna furtka w tej takiej optymistycznej wizji i ja ja ją akceptuje to znaczy ja od 3 lat ja wiem 30 40 lat mniej więcej ją tak sobie najpier w nieśmiała teraz coraz większą pewnością siebie głos się, że nowo to daje po prostu krótko mówiąc poczucie jakiś pogody życia radości życia więc, o co koncentrować się na ciemnej stronie w rzeczywistości jak można na Jasnej my oczywiście jest i taką decyzję podjąłem gdzieś tam 40 lat temu no to oczywiście szukałem dowodów, żeby znaleźć potwierdzenie dla tej intuicji i w całej mojej długoletniej kilkunastoletni informacji geologicznej i o w różnych ośrodkach jezuickich znajdywały potwierdzenia tej intuicji 1 z moich kolegów, którzy się dużo czasu spędził na na teologii Orygenes SA Henryk Pietras dziś jest profesorem na Gregorian nie w Rzymie oni wytłumaczył jak to jest bowiem jak to jest moje geny SM tobie się tak to podoba ty ty piszesz książki ani tytuły naukowe robić w oparciu o jego jako diakon teolog katolicki mówi Jean heretyków w Niecieczy był jego filozofia czy jego teologia była odrzucana i w i Pietras to ciekawie wyjaśnił, że w kościele niechętnie instytucja magisterium przyznaje się do błędu w natomiast ma taki sposób w inne przywołanie do Łask kogoś, kto był zmarginalizowany albo wręcz zepchnięty poza główny nurt życia jego przywołuje w przepisie jako autorytet no i właśnie Orygenes na soborze watykańskim drugimi naraz w teologii posoborowej pojawił się jako właśnie ten autor, który był przywoływany jako autorytatywne głos z Enei są dzisiaj już masa takich teologów, by wspomnieć tych największych US von Ball Kazar ogłoszony dla naszych konserwatywnych teologów, którzy zapewne nas słuchają i jaką dojeżdżali z 2 wyjechały myślimy dzisiaj, więc przypominam, że USA von Baltazara z kardynałem ogłosił Jan Paweł II więc, gdy w papierze czy nie posądzany o jakieś nowinki warstwa teologiczne, a Baltazar od zawsze głosił te właśnie tezę o pustym piekle męczy u nas nasz ukochany, jeżdżąc jedynie, że właśnie zwolennicy takiej ciepłej pełną gębą tej adwokata z fazy to właśnie ich ksiądz Hryniewicz tak czy to nie jest tak to jest margines, ale są kościoły takie jak na szyny, które nie zaglądają w te strony jest też ścieżka rzadko uczęszczane to się ze szkodą dla jakości katolicyzmu chrześcijaństwa sądzę, że ten wątek pustego piekła nie jest bardzo interesujących w ogóle statusu piekła i tego czym owo piekło jest no bo mamy rzecz jasna ten korpus wyobrażenie mniej lub bardziej mitologicznych i funkcjonujących w kulturze choćby za pośrednictwem nie wiem malarstwa średniowiecznego i nie tylko, w którym piekło jest jakimś miejscem po prostu dość przerażający no nie wiem jak sobie przypominam n p. reprezentację piekła na obrazach Hieronima Boscha to wtedy deszcz nie przechodzi no bo nie chciałbym do takiego miejsca trafić jako żywo nie, ale takich narracja teologicznych bardziej subtelnych no to rzecz jasna nie chodzi o to, że tam w kotłach jakiś istoty przerażające będą nas gotowały całą wieczność tylko raczej chodzi o pewien stan, w którym znajduje się dusza stany alienacji odsłon Boskiej obecności Boskiej miłości no, który się wiąże też z jakimiś straszliwym imiennikami piekło niejako miejsce tylko jako pewien stan to jest właśnie coś takiego co w tych tekstach teologicznych występuje, ale z drugiej strony muszą tym pustym piekle gejom i 2 myślicie 2 pytania po pierwsze, czy ono już teraz jest pusta wmyśl tej doktryny to znaczy czy wszyscy ci, którzy umierają, a są n p. murowanymi kandydatami w świetle jasnych kryteriów do tego, żeby w piekle się znaleźć jak my n p. tutaj, bo myślę, że właściwie my tu wszyscy jesteśmy z Mateuszem rok temu włącznie z kandydatami nie niebo Mateusz no nie wiem jak to się czujesz czy jest jeszcze 2 teren ma coś co własne, a no mówisz oczywiście tak, chociaż jedno, ale ty jesteś lewica katolicka to do Mateusza się zwracam, więc to właściwie tak no faktycznie jest piekło murowane na to właściwie czy my wszyscy kandydaci murowani dopiekła idący za no to już tam nie trafiamy, bo to piekło jest pusta wmyśl tej doktryny, o której tak, iż czy to jest także ono dopiero w pewnym momencie opustoszeje, choć rzecz jasna wiem, że w w tej koncepcji czy w tym ujęciu trudno właściwie czasowo się temu istnieniu poza śmiech poza poza poza poza powłoką cielesną przypisywać to jest jedno pytanie drugie pytanie jest takie to będzie pytanie konfrontacyjny, lecz skonfrontuje z art. 10 3 5 katechizmu kościoła katolickiego, który brzmi tak dusze tych, którzy umierają wstanie grzechu śmiertelnego bezpośrednio po śmierci idą do piekła, gdzie cierpią męki ogień wieczny FOT w katechizmie tak jest napisane to już na bogatej listy z bardzo gruba książka i ów i tam bardzo dużo różnych rzeczy jest napisanych, ale mamy interpretację tak samo jak kibic wie, gdzie jest bardzo dużo rzeczy napisanych też możemy interpretować, ale wracając do tego pytania i tej obecnej wykładni jest znowu tutaj mruga do naszych konserwatywnych teologów, którzy mają swoich ulubionych aut swoje ulubione autorytety 1 z nich jest niewątpliwie AZ racji gier Benedykt szesnasty papież emeryt Tools, którego teologia studiowałem też, zwłaszcza jego jest patologie i pamiętam jak racji Goethe tłumaczył latach siedemdziesiątych nie wiem czy dzisiaj dalej jest jego myśli pan różne pomysły zmieniał radykalizacji bał się niektórzy mówią o 2 3 Ratzingera w każdym razie ja tego pierwszego studiowałem i tam po kuracji wiele coś takiego jest, że moment śmierci to jest właśnie ten moment prawdy i teraz rzeczywiście są te stany duszy takie niewinne i czyste od razu się z absolutem łączą i tak wizja Beaty fika następuje od razu natomiast są właśnie tacy jak my tutaj, którzy nas mieliśmy jednak negatywne trochę tej konto przynajmniej wg bucha litery i to tej obecnie panującej na to co jak my do tego nieba dochodzimy też my przeżywamy ten moment zdziwienia, że mogliśmy tak mało intensywnie kochać i ten żal z tego, że tej miłości pełnej żeśmy nie doświadczyli tutaj w jest tym oczyszczeniem nie sądzę, że dla większości to będzie właśnie coś takiego natomiast rzeczywiście jest mała grupka tych zabiegów tych, o których, o czym mówi katechizm tych śmiertelnych grzeszników tak umierający grzechu śmiertelnym jest po pierwsze bardzo trudno zdefiniować ten grzech śmiertelny nie wiadomo dokładnie co to jest przeci w duchowi Świętemu i właśnie wygrywałyśmy z ubóstwem i tytuły encyklik Jana Pawła II Domine sed vitae anten o duchu świętym czytamy w Jan Paweł II rozwodzi się na temat grzechu przeciwko duchowi Świętemu my jednak nie nie będziemy tutaj dręczyć słuchaczy jak to jest dokładnie, ale mniej więcej chodzi o wyraźnie podpowiadać, żeby przypadkiem nie namierzyli teraz po nie możemy ich odesłać do lektury czytać Jana Pawła II trzeba koniecznie w ale ten po prostu jest to adres i dla mnie to jest jakiś jakiś ciekawy argument, że to jest poszanowanie wolności ludzkiej to, o czym mówiliśmy tak różnica między nami i Bogiem jest tak, że Bóg po prostu nie może sobie pozwolić na głupstwa, mimo że w nędzy szczerze, że człowiek może powiedzieć Bogu nie i to jest właśnie ta niemożliwa w sumie, ale jednak realna możliwość niemożliwe w tym sensie, że w, że na no człowiek sam sobie raczej nie szkodzi, ale są sytuacje, że tak właśnie zachowuje wbrew własnemu interesowi i to jest ten grzech przeciwko duchowi Świętemu no i wtedy rzeczywiście Bóg ma kłopot z takim delikwentem, jakby Goethe zbawia skoro nie chce na tym zjadłem tutaj, gdy jednak po to, poszedł głębiej i bym powiedział tak no to jest, dlatego że właśnie ten delikwent miał wójt nie złe doświadczenia z Bogiem z religią z urzędnikami pana Boga i jego czasem w negatywny stosunek do o tych zabiegów jest zbawienny niczyich prowadzi do absolutnej niechęć wobec wobec tej jesieni bawiła się instytucji czy czy w ogóle religii tak w gminnej i sądzę, że mnie ból, starając się za wszelką cenę wszystkich zbawić, jeżeli ktoś nie chce albo ktoś tam n p. uważa, że skończy się życie tutaj byli tak jest dobrze nie ma powodu tej rozpaczy, że nie będzie dobrym życie pożyciu i też uważam, że to jest prawo do wyboru takiego takiego rozwiązania natomiast w jak mówiono w najważniejsze jest to, żeby mieć i otwartą głowę i słuchać argumentów co za tym stoi, że te wszystkie Strachy na lamach wyjęte z piekła te Diabły, żeby były po pierwsze, wyrazem infantylizmu poznawczego epistemologii czynnego niechęci do wysiłku i tak naprawdę próbą dyscyplinowania ludzi, którzy mieli inne pomysły i Thatcher jasno powiedzieć, że kościół tutaj stosował bardzo niedobrą pedagogikę to znaczy zniechęca ludzi do siebie poprzez ucinanie dyskusji zamykanie dróg poznawczych to jest zła, ale zarazem też w bardzo zmyślne rzekł bym sposób wiązał psychologicznie za sobą no bo tego typu wyobrażenia jakich mówisz, bo właściwie my tutaj się przez dłuższy czas w tej dyskusji poruszamy wewnątrz tego modelu Teologicznego, więc rozprawiamy sobie o tych różnych wariantach możliwych o tych różnych ideologicznych wizjach uzasadnieniach Torres wewnątrz tego języka Teologicznego tego ideologicznego modelu ale gdyby spojrzeć na to z zewnątrz myślę, że spora część naszych słuchaczy słuchaczek właśnie z zewnątrz na to patrzy ja na pewno też patrzę na to z zewnątrz myślę, że ty też w jakim sensie patrzy na to z zewnątrz bardziej niż z zewnątrz w każdym razie może to jest właśnie doskonały sposób dyscyplinowania i takiego kodowania wyobraźni no bo wiadomo, że te sfery instynktowne, a mamy do czynienia ze sferą instynktowną par excellence ze sferą instynktu samozachowawczego lęku przed śmiercią, który wszystko na to wskazuje jak i bardzo pierwotnym na pierwotnym ludzkim lękiem i sfera popędu seksualnego to są te sfery, których opanowanie i odpowiednie skonfigurowanie no daje ogromną władzę jest świetnym narzędziem do tego, żeby nad ludzką wyobraźnią i ludzkim umysłem panować i to jest jakimś sensie taka genialna strategia zresztą nie tylko nas w religii chrześcijańskiej obecna w różnych innych religiach również te wizje mąk piekielnych i tego co właściwie czeka człowieka, który się sprzeniewierzył unijne nakazują mu różnych religijnych instytucji no to są naprawdę takie rzeczy dość powiedziałbym przejmujący tak sunia jest malarstwo Boscha tamte tortury, jakim poddawany jest poddawane są ciała tych tych my w skazanych na inny właśnie i to na wieczne wieczne Teresę przerażające na w FM nie wie co jak i jak to wszystko no Need to oczywiście patrzę na to z zewnątrz dla mnie w tej chwili ta cała w dni piekielna maszyneria tt te wszystkie maszyny tortur to jest rzeczywiście pewien obraz takiego o w nieudolnego, ale jednak sposobu dyscyplinowania no możemy też przywołać w kółko i t d. cała współczesna antropologia psychologia o tym, już mówiliśmy dostarcza nam narzędzi pozwalających zrozumieć co za tym stoi za tą całą noc, ale i to nie jest tylko, że dzisiaj my już mamy narzędzia, które pozwalają nam to zrekonstruować zrozumieć, dlaczego i co za tym stoi w plus Zobacz ilu wspominaliśmy o literaturze głównie Zachodu, ale przecież w prawosławnej Rosji pojawił się genialny Dostojewski, który w tym przywoływanym często w tym kontekście obrazie wielkiego inkwizytora, a dokładnie to samo powiedział, że instytucja kościelna wszelkie formy właśnie zarządzania lękami instynktami grzechami ludzkimi są po to, żeby nim właśnie kontrolować mieć władzę i jest dopiero diabelski on w montowany także tymi z katechizmem konfrontuje to Dostojewski konfrontuje wielkiego Cole w in wizyta oraz Jezusem nie mniej ni więcej w i w tej konfrontacji jest źle wychodzi z wokandy inkwizytor mówi o tym w nie przeszkadza inna myśmy naprawdę poprawili to co ty zepsuł resztę dałeś ludziom wolność ludzi tej wolności nie chcę nie umieją sobie z nią radzić my im dajemy odpowiedzi my im pozwolimy nawet grzeszyć, ale oni potem przyjdą do nas z windami rozgrzeszenie nie są wdzięczni, więc ten rodzaj rzeczywiście zarządzania i karania jedno sprawdzał się do tej pory ja myślę, że dzisiaj i toalety cytować bardzo poważnie że, że tylko w takich enklawach, jakimi jeszcze jest kościół n p. katolicki, ale niektóre kościoły afrykańskie ten model zarządzania poprzez strach się sprawdza natomiast w świecie po oświeceniowym oświecenia owym, o czym już kant pisał co to jest oświecenie jest właśnie wejście w dojrzałość, a rezygnacja z dojrzałości tej właśnie trwanie dobrowolnego infantylny świecie bajek baśni i t d . więc w tym sensie to dobrze może, że możemy się nad tym zastanawiać, że mamy taki skansen taką enklawę, gdzie w piekielną tutaj nad Wisłą, bo chcę przypomnieć tekst taki fakt socjologiczny to nie jest teologiczny fakt, że w Polsce obrodziło nadmiar inni nic jest bardzo duże pojawiło wzorce z tą właśnie chciałem powiedzieć, że dla artystów przybyło w sposób bardzo bardzo taki wyrazisty, ponieważ lat temu 15 bodaj było ich chyba 3 dziś już jest prawie 200, ale to właśnie, dlatego że jest upadek kultury Teologicznej kultury duchowej kultury w normalnym w ogóle humanistycznej bo gdyby jej w Polsce od decyzji przedszkolnego wieku w zamiast bajek świętych i opętania i wizjach była podawana historia różnych religii to dzieci młodzież starsi uświadomiliśmy sobie, że religia w tym chrześcijaństwo i katolicyzm są pewnymi zjawiskami kulturowymi, w których oczywiście takim ciekawym komponentem jest też wiara w piekło w diabła i t d . ale one były istotne na pewnym etapie historycznym dzisiaj weszliśmy już w dojrzałość no właśnie pod koniec osiemnastego wieku teraz mamy 20 01. wiek i wypadałoby o tym wszystkim mówić w kategoriach tak jak analizujemy nie wiem pana Tadeusza czy w czyje Ferdydurke tak tak samo możemy oczywiście wizje zabijali teraz zastanawiam się czy nie przemawia przez ciebie taki bliskimi skądinąd z idealizmu, który chciałby właśnie te procesy, o których mówisz zmiany kulturowej cywilizacyjnej widzieć jako takie trwałe przemiany które, które następują w jakimś takim porządku chronologicznym i dziś już jesteśmy, gdzie indziej, ale z drugiej strony jest wiele takich perspektyw patrzenia na to co się dziś dzieje na świecie, które mówią no właśnie to jest chyba moment, w którym się boleśnie konfrontujemy menażki obcy ludzie przywiązani do tej na post oświeceniowej tradycji z tym, że bynajmniej, że to ma raczej taki mówię o dziejach je od tych procesach zmiany kulturowej cywilizacyjnej raczej charakter spiralny i dziś mamy do czynienia nos odradzanie się takich form funkcjonowania, które dalekie są bardzo tego modelu oświeceniowego z narodzinami i różnych nowych fundamentalizmu jeszcze bardziej radykalnych niż te mityczne przeszłości, do których się odwołują, które są ich tworami w gruncie rzeczy no i że to bynajmniej nie jest wcale tak, że tamto to już mamy za sobą przed nami już tylko ja myślę, że jej tu się odwoła dała do bliskiego mi bardzo socjologa religii Pitera Bergiera, który kiedyś był takim idealistą jak właśnie nas tutaj przedstawiać, że marzył o galopującej sekularyzacji, która odczaruje świat i w ogóle ludzie właśnie wezmą odpowiedzialność własne ręce oni zresztą liberalnym protestantem jak najbardziej z pozycji człowieka wierzącego to mówił, ale dziesiąty w kilkunastu lat proponuje nowy model, który wydaje mi się z bardzo sensowny Idaho odpowiada na twoją wątpliwość mianowicie mówię o pluralizmie, że rzeczywiście mamy z 1 strony postępujący fundamentalizm religijny, który dotykania nie tylko islamu, ale wszystkich religii właściwie, ale też mamy n p . w stanach Zjednoczonych jedno z najszybciej rosnącej grupy jest ateizm, o czym też trzeba głośno mówić, że ateizm dzisiaj jest coraz bardziej popularną formą światopoglądową i wcale nie w jakości anty wobec czegokolwiek tylko po prostu atrakcyjną formą myślenia o świecie mnie, więc mówić tak no, dlaczego mamy dzielić na siłę narzucać 1 model sekularyzacji czy religii po prostu staniemy wprawdzie wobec rzeczywistości, a on do tego doszedł po zdaniu sobie sprawę, jaką potęgą jest ruch ten tako Stalmy n p. w 3 i ożywienie religijne w Afryce i t d. krótko mówiąc mamy zjawiska, które są inne niż tylko Europa stany Zjednoczone, ale to wcale nie znaczy, że jego model ten sekularyzacji niesie skompromitował się wyczerpał po prostu on nie wszystkich dotyka jej sądzę, że w Polsce rzeczywiście mamy do czynienia z taką ostrą konfrontację w tej chwili tego modelu wzrastającego coraz bardziej agresywnego niestety fundamentalizmu religijnego upolitycznione Jagoda tego w 1 i ruch jest ten laicki sekularyzacji inny wolnościowy i właśnie ateistyczny no i teraz albo będziemy sobie do oczu skakać albo możemy sobie w oczy, a trzecim, a ty tak myślisz ja tak myślę Noto spróbuj mnie przekonać, dlaczego ty tak uważasz i wtedy być może tak jest taka wymiana w miarę spokojna intelektualna poparta argumentami w 1 zmieni nam tę rzeczywistość, w której żyjemy nie musimy ciągle się obrzucać inwektywami, ale możemy się komplementowali też nawzajem, a ty doszedłeś do tego poprzez lektury poprzez przemyślenia, a ja doszedłem do czegoś innego, ale być może zmienimy zdanie, czyli kim jest przekonany jest rozwój prof. Stanisław Obirek Gminny ośrodek studiów amerykańskich Uniwersytet warszawski bardzo dziękuję rywalce no nie może zabraknąć myślę w rozmowie o diable utworu zespołu Rolling Stone z sympatii Fort de VIN, więc tak na koniec sobie ten utwór puścimy droższe potraktować ten utwór jako integralną część naszej rozmowy głos Micka Jaggera i kit zalicza ojca w temacie, o którym rozmawialiśmy, a potem będą informacja po informacjach wieczór Radia TOK FM i Olga Stanisławska, która będzie państwa gościem, a porozmawiamy sobie o kolonializmie i o dyskusji o uchodźcach, która się toczy współczucie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA