REKLAMA

Nieznana bitwa Polaków z Czerwonymi Khmerami w Kambodży. Piotr Głuchowski opowiada o swojej książce "Pole śmierci"

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-08-09 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:48 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jesz Burgera, ale ja oraz między stronami, czyli rozmowy o książkach z ludźmi, którzy piszą dziś w naszym studiu Piotr Głuchowski pisarz reporter dziennikarz laureat wielu nagród dziennikarskich znany państwu, choć chociażby z Sydney rozmowy, którą odbyliśmy jakiś czas temu temat książki Karbala Witaj dobry wieczór dobry wieczór dziś rozmawiamy o książce pole śmierci nieznana bitwa Polaków czerwonymi numerami książce, która właśnie wychodzi wydawnictwie Agora Rozwiń » ta książka ma podtytuł pierwsza Polska bitwa pod drugiej wojnie światowej to znaczy czy doszło do bitwy czy też nie o tym za chwilę, a najpierw zacznijmy od takiego krótkiego wprowadzenia co się działo w Kambodży począwszy od lat siedemdziesiątych czy też momentu, kiedy na znanych wszystkim część z nas czerwoni Khmerzy zaczynają władać tym krajem obejmują kontrolę nad większością terenów Kambodży co się dzieje w większości Czytelników czy w ogóle większość Polaków innymi, a mnie samemu też przecież, gdy do niedawna wydawało się wydaje się, że czerwoni Khmerzy to właśnie jest 5 lat siedemdziesiątych, że to był potworny ludobójczy reżim, który zostało pokonane ci którzy, tym bardziej interesujące mogą wiedzieć, że rękami nic nie Wietnamczyków, czyli innych komunistów przywiezionych ze związkiem Radzieckim, bo dla odmiany k czerwoni Khmerzy byli sprzymierzeni z Chinami no i tyle że teraz prawda jest taka, że dzisiaj premierem Kambodży jest czerwony kamery były czerwonych Khmerów oczywiście kung San, który stracił oko w ataku na Phnom Penh w tym słynnym ataku, który zakończył się wysiedlenie tego ówcześnie dwumilionowego miasta z przewagą rzesz uchodźców nad mieszkańcami, ale jednak 2  000 00 0 ludzi w ubyło to znaczy miasto zostało wysiedlonych do zera i na drogach i nie sądzono, że ta w wielu czerwonych Khmerów nadal zasiada w administracji zarówno wojskowe, jaki cywilne Kambodżę i na część z nich jest nadal sądzona Trybunału do osądzenia zbrodni czerwonych Khmerów cały czas działa 1 z nich został postawiony przed sądem w 20 1 5 roku taki zły człowiek, który odpowiadał w marynarce wojennej za zaczepianie Łodzi z uciekinierami, którzy próbowali z tego piekła combo żeńskiego się podówczas wydostać z, a zatem, że ta historia tak naprawdę jeszcze nie skończyła tak czerwoni Khmerzy władali częścią Kambodży do dziś 10 08 . roku na polu pozostał co prawda takim powiedzmy sobie trochę groteskowym procesie osądzony skazany na areszt domowy, ale dokonał życie we własnym łóżku, a jest to wieś został otruty jest teoria, że zginął wskutek przyjmowanych hurtowo lekarst w mieszanych z narkotykami w każdym razie zmarł we własnym łóżku został spalony w na granicy tajską kambodżańskiej wg 1 wersji jego popioły zgodnie z jego o życzeniem zostały rozsypane nad największym zbiornikiem wodnym świętem dla oka, bo żona jeziorem Omulew SAP także reżim czerwonych Khmerów nie został pokonany w taki sposób został pokonany przez hitleryzm tylko raczej się przekształcił taki sposób się przekształcił komunizm czy też jest także, kiedy musiał się przez tę książkę i się rodzą się pojechać do Kambodży tu spotkasz tam ludzi, którzy byli głęboko naznaczeni traumą po tym co się stało i mieli te wszystkie obrazy, które mamy w głowach, czyli pola śmierci największe ludobójstwo w tak krótkim czasie dokonane i to na własnym narodzie czy czy jest czy też spotkasz ludzi, którzy chcieli tu zostawili dziś w play ciężko było z nimi o tym, rozmawiać zdecydowanie to drugie to znaczy, jeżeli ktoś nie zna historię Kambodży nie będzie miał kompletnie pojęcia, że tutaj coś takiego się stało w zaskoczyła mnie w ogóle mała różnica pomiędzy Kambodża sąsiednią Tajlandią, kiedy Indochiny zostały podzielone na strefę wpływów komunistycznych i strefy wpływów tzw. wolnego świata po Tajlandia znałem sprzężona ze Stanami Zjednoczonymi znalazła się w tym świecie nazwijmy to kapitalistycznym w, a nie Wietnam Kambodża i częściowo laos spadły w łapy mi chińskiej sowieckie i wydawało mi się, że przekraczanie tej granicy pomiędzy Tajlandią, a Kambodżą, czyli aronia Poraja i po impet Top będzie coś w rodzaju przekroczenia granicy żelaznej kurtyny w Europie tak mnie jak w latach 80 było go Serb liderem w ówczesnej Republice Federalnej Niemiec pamiętam jak dziś to, że po prostu przychodziło ze świata do świata nawet zapach był inny tam pachniało świeżym pieczywem bezołowiową benzyną na czym pachniało w PRL -u to diament, ale Otóż nic takiego poza tym, że torysi kończą rzeczywiście na granicy tajską kambodżańskiej pokarmu gdańskiej stronie nie jeżdżą pociągi, bo czerwoni Khmerzy zlikwidowali wszystko szkoły pieniądze religie kolei poczty na pewno wszystko po prostu wszystko co możemy sobie wyobrazić handel rodzinę to nie odbudowano jeszcze kolei natomiast poza tym niewiele się to różni ludzie nie widziałem tylu złotych nowych lexusów co w Kambodży są tam ludzie obrzydliwie bogaci można powiedzieć, że po porzuceniu idei komunizmu Kambodża nie skończyli merowi, że po prostu rzucili się na główkę w przeciwną stronę i panuje tam w tej chwili taki wściekły turbo kapitalizm, który my pamiętamy z lat dziewięćdziesiątych to tam wszystko jest bardziej tak, bo tam ludzi jest więcej biznesów jest więcej toczą się całą dobę największe korki w Kambodży zresztą podobnie jak w Tajlandii z to jest godzina dwudziesta dwudziesta pierwsza dwudziesta druga życie trwa całą dobę jest gorąco wszystko pachnie i t d. każdy, kto był na dalekim Wschodzie to wie, kto nie to morze z filmu natomiast puentując ludzie są równie mili po 1 po drugiej stronie i czy rozmawia my stajemy się z obowiązkami połączeń czekiem, czyli z merem to naprawdę się tego kompletnie nie odczuwa, a pytania o przeszło rzeczywiście powodują różnego rodzaju uniki, bo to jest ten wpły w chińskiej kultury tam się po prostu o rzeczach niewygodnych raczej nie mówi trzeba być miły jak najdłużej da się być miłym zresztą Philip short autor przetłumaczonej na polskiej takiej można dziś monografii Pol Pota w nie w owej książce zastanawia się nad fundamentalnym pytaniem, które przez cały czas zastanawiam jak ludzie ludzie mogli zrobić coś takiego i on tam podaje taki przykład pewnej pani, która kochance swego męża spaliła twarz kwasem co nie wzbudziło wielkiego zainteresowania ulicy not takie wydarzenia, że Kambodża nie starają się być mili jak najdłużej się da, a w momencie, kiedy się już nie da być miłym następuje jak to określił short w rusza coś co nazwał pędzącą mamą okiem to znaczy dalej już niema hamulców, jeżeli już przestajemy być mili to zaczynamy traktować drugiego człowieka jak wroga, a wroga należy zniszczyć i jak pisze short, cytując zresztą różnego rodzaju źródła, bo to nie są jego własna słowo bo, ponieważ ta książka brat nr 1 to jest po prostu reportaż pełen cytatów jest czy to z misjonarzy francuskich w Kambodży z nie czy z różnego rodzaju innych znawców tematu my pisze ono, cytując wroga musimy zabić dopiero wtedy, kiedy jest nieżywy on i jego poglądy czy jakiś chłopak, który wokół wobec nas popełniło zostają zamazane tak tylko śmierć może zmazać różnice zdań, ale ktoś może powiedzieć z teki przykład podręcznikowy totalitaryzm to jest właśnie obok Korei północnej tych właśnie Kambodża z naszych niema osoby w tym społeczeństwie, która żyła w tamtych czasach i to nie dotknęły drutu to wszystkim było to totalny jak to możliwe, że teraz, mówi że jedzie do kraju i oni no tak mówią ja się zastanawiałem za każdym razem by, widząc człowieka w swoim lub trochę starszym wieku co on robił w czasach czerwonych Khmerów, ponieważ tam wysiedlono miasta i zlikwidowano całą tą klasę, którą moglibyśmy nazwać mieszkańcem mieszczaństwa czy drobnomieszczaństwa właściwie istniały tylko 3 kategorie ludzi wojskową aparat represji, czyli partia kierowana przez najwyższą organizację Ankara oraz bezpieka, czyli Sante bal no i ci nieszczęśnicy poddani temu eksperymentowi, który z kolei też dzielili się na 3 kategorie z robotników chłopów ulokowanych, czyli tolerowanych na wrogów ludu zresztą to w ogóle nie były tak tego nie wymyślił po po to, wymyślił ją w wymyślił to 3 galę, w której z postacią literacką tak bohaterem Dostojewskiego, że 10 % będzie rządziło 9 10 % 10 % będzie pływało we wszelkie luksusy, a 90 % ludzi zamienić w niewolników, dla których niewolnictwo stanie się jedynym sposobem życia i przestaną to niewolnictwo w ogóle dostrzegać jak na tym polegał on jeszcze dalej w Wiesbaden stworzony przez Dostojewskiego fikcyjny mnie prąd czy fikcyjny pomysł na na zorganizowanie świata dokładnie tak to zorganizowali czerwoni merowi no i teraz pytanie kim byłaś tak czy byłeś ofiarą czy byłeś 1 z katów nikt na to nie odpowie znaczy wszystkie odpowiedzi są wymijające tam trzeba by chyba zamieszkać z tymi ludźmi albo mieć jakiś inny szpiegowskie talenty, żeby naciągnąć jakiegokolwiek kamera na wspominanie o czasów przed przed wyrokiem z 19 7 9, kiedy czerwoni Khmerzy zostali wypędzeni przez Wietnamczyków na zachód, gdzie to na tym Zachodzie, czyli prowincjach Palin bata banki sąsiednim przetrwali tak jak mówiłem po dziewięćdziesiątego ósmego roku to jest temat tabu, chociaż w twojej książce jest 1 z przywódców Khmerów próbuje zmierzyć się z takimi pytaniami, choć był świadom, że istniały te miejsca odosobnienia szczególnie to 1 z 16  00 0 osób zabitych był świadom tego, że ludzie umierają z głodu i t d. to 1 i odpowiadającą w takich kosmicznych nie nie jesteśmy w stanie przeniknąć wszystkim pancerz Ballack tak no to jest właśnie do wschodniej ten ten wschodni sposób prowadzenia rozmowy w sytuacji, kiedy ta rozmowa schodzi na tematy niewygodne tak, czyli mówić, bo rozmowy NATO daje raz Pol potem już wtedy człowiekiem 70 bodajże letnim czy 6 8 lat chyba wtedy miał pod powtarza, żebym miał już bliżej niż dalej i nie nad daje dziennikarz nie zysk tzw . Zachodu przyjeżdża do te jego rezydencji Wandą venga, czyli tego ostatniego miejsca, które potem było jego aresztem domowym i pyta go właśnie chociażby US 2 1 ci to najstraszniejsze niewątpliwie najstraszniejsze na świecie więzienie na wzgórzu zatrutych drze w w Phnom Penh uzyskują odpowiedź na tak taką typową komunistyczną nowomowę, którą my możemy sobie przypominać jeszcze z czasów PRL gotuje żona jest posunięta do absurdu no tak no były pewne wypaczenia nie na wielu towarzyszy wielu towarzyszy popełniło wiele błędów na błędy są rzeczą ludzką organizacja składa się z tak wielu osób, że nie da się Gedymina i t d . tak dalej drugim takim cytatem inny jest rozmowa z 1 z kambodżańskich komunistów z komunistami chińskimi, kiedy do położonej w większym takim po największej takiej erupcji morderstw, kiedy to pole podrzucił przeciwko sobie swoje własne armie to znaczy stwierdził, że armia na Wschodzie przy granicy z Wietnamem jest infiltrowane przez mnie wietnamskich komunistów i niewystarczająco rozgrzana rewolucyjnie, więc poseł kazał armią z 3 centralnej zachodniej Kambodży najechać jest nie armie strefy wschodniej wymordować wszystkich po prostu dywizje zrzucony z centrum Zachodu miał za zadanie wyczuł co do 1 żołnierzy ze Wschodu co się zresztą stało nie każdy wie, że największa ilość mniej ofiar czerwonych Khmerów stołu wojska czerwonych Khmerów to znaczy, gdy już na to kiedy rewolucja pożarła własne dzieci w tym wypadku tym to byłoby, jakby innej największy z największa część tego ludobójstwa właśnie w wyniku wtedy ja, ale jak się kończy ta potężna fala ludobójstwa czy zatrzymuje przynajmniej Otóż nie wkraczają w krążeniu ONZ-etu, którą będziemy jeszcze mówili nie wkraczają, jakie siły międzynarodowe czy nawet Amerykanie, bo Rosjanie tylko wkracza w Wietnamie czy też w swoich takich drzwi do garaży w interesach prywatnych w takt jest też skomplikowana ta układanka na Wschodzie Otóż nie Ankara to słynna z filmu pola śmierci Anka jak to mówią mieszkańcy Kambodży komputer, czyli marzę była organizacją nacjonalistyczną wrogami męskich komunistów byli nie tylko wszelkiego rodzaju kapitaliści biali Kolonia liści i handlarze MEN no no oczywiście jak zawsze prostytutki homoseksualiści ci, którzy organizowali hazard nowych tras już tradycyjnie, ale wrogami byli także Wietnamczycy, ponieważ Wietnamczycy od lat dominowali w Kambodży, bo byli po prostu lepiej wykształceni bogaci lepiej zorganizowani i otrzymali wiele gałęzi wiele gałęzi kambodżańskiej gospodarki, a także cały ten świat nazwijmy to sho w seks biznesu, z którego przed rewolucyjna w Kambodży pan nie już słynęła ona czyta seks turystyka, którą my kojarzymy z latami z ostatnimi tam 2 3 dekadami Mag doń także w latach sześćdziesiątych w bliskim i dziewczynki dla innych żołnierzy nie, bo przestał się toczyły wojny z w Wietnamie, a potem także w Kambodży Kambodża była również przy okazji wojny wietnamskiej bombardowana przez Amerykanów co już wiem, że da się obsuwa z Grecji dygresja, ale co tak naprawdę to anty amerykańskie bombardowania to była matka wszystkich nieszczęść, bo one zradykalizował Kambodża, skąd wiesz nie, ponieważ Amerykanie, chcąc pokonać nie komunistów wietnamskich zbombardowali bazy w Kambodży zresztą bez zgody Kongresu bombardowanie tych wieśniaków powodowało, że oni zasilali nie zasilali org szeregi tej tworzącej się armii czerwonych Khmerów no i teraz wracam do odpowiedzi na pytanie, a nie byli anty Wietnamczycy i ta ich anty Wietnam skosić ten pędzący amok, w którym to amoku oni wymordowali najpier w mieszczan inteligencji prostytutki handlarzy wszystkich my, którzy nie, których zakwalifikowali jako wrogów ludu i w którym amoku następnie wymordowali własną armię jako nie dość mnie lojalną to znaczy 1 część armii wymordowała drugą część armii w tym amoku rzucili się na swojego sąsiada na 2 wielokroć silniejsze Wietnam Wietnam wzmocniony nie radziecką pomocą Wietnam, który poradził sobie oczywiście w bessę objęto osoby nie poradził tak, ale który poradził sobie z armią amerykańską to w swoim szaleństwie Pol pot kazał zaatakować ich wymordować kilkanaście wiosek na granicy Kambodża Ińsko wietnamskiej czym rozsierdził swojego sąsiada, a także różnego rodzaju represjami, które spadły na wietnamski mniejszość Kambodży pod rządami czerwonych Khmerów rozsierdził swojego sąsiada z ze Wschodu na, tyle że w Boże Narodzenie Wietnamczycy, z których dlatego Boże Narodzenie, bo w Wietnamie dosyć sporo katolików, mimo że komunistyczny kraj najechali najechali najechali Kambodżę i zainstalowali tam rząd, który tak jak wspominałem rządzi dzisiaj tak, bo Hunt cenne zdradził Hansen czy obecny premier Kambodży zdradził czerwonych Khmerów i stanął na czele prezydenckiego rządu, którym po różnych przekształceniach inny jest dzisiejszym rządem Kambodży w jakiś sposób to się zjawili Polacy to Polacy w mundurach to co się stało w Kambodży w latach 7 5 7 9 rzeczywiście wstrząsnęło światem wiadomości i początkowo nie docierały na zachód żadne to znaczy pierwsza faza ludobójstwa pierwsze pierwszy rok 2 lata to po prostu się nie ma żadnej wiadomości wiadomo w ogóle kim jestem po po to nie wiadomo kim jest Anka dopiero później głównie via Chiny wywiady również wiata radziecki, który nic nie wie jeszcze o mnie opór Pocztowca dowiaduje się, że to biuro polityczne organizacje o nazwie komunistyczna partia kampus przypomniał, że oni mieli obsesję tajności jak i jak wszyscy rewolucjoniści komuniści zdjęcia nagiej dowiaduje się, że tam nastąpił komunistyczny przewrót, a potem, że tam masowo giną ludzie na kiedy Wietnam nie wypycha czerwonych Khmerów większości terytorium odkrywa więzienie Tuol Seng odpływu odkrywa słynne pola śmierci z tym głównym polem śmierci w Phnom Penh, gdzie właśnie ofiary nie Tools lęk były z wywożone i mordowane bądź zakopywane żywcem duszone dotąd nam wszelkie możliwe jest rodzaj okrucieństwa, jakie my jesteśmy w stanie wyobrazić to tam tam się rozegrałem i w tym momencie do informacji już docierają do Lotosu złote czasy agencji i fotograficznych i w ogóle reporterów krążących po świecie, bo mamy rok siedemdziesiąty dziewiąty rok osiemdziesiąty to są złote czasy prasy korespondentów zagranicznych nie świadczy dowiaduje krótko mówiąc ich organizacja narodów Zjednoczonych postanawia sfinansować przeprowadzić i ochronić demokratyczne wybory, których termin zostaje ustalony na rok 2 trzeci Amerykanin to taka moja taki mój prywatny wniosek o przeczytanych na ten temat książek mają chyba jakieś wyrzuty sumienia z tego powodu, że przy okazji wojny wietnamskiej bombardując Kambodża rozpętali to piekło, które zaowocowało reżimem Pol Pota, więc wykładają pieniądze wykładają astronomiczną podówczas zresztą astronomiczną nadal suma 1 , 5 miliarda dolarów do Kambodży zjeżdża kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy policjantów Sony urzędników oenzetowskich, a także wolontariuszy, których zadaniem jest przeprowadzenie tych wyborów wśród żołnierzy ONZ jest 4 5 bodajże nacji w tym Polacy my już tradycyjnie tak jak wcześniej chociażby na wzgórzach Golan czy na Synaju zajmujemy się do najbardziej czarną wojskową robotą, czyli wozimy wodę paliwo z utylizuje mnie czystości i naprawiamy drogi stawiamy mosty, czyli wszystkie takie pomocnicze czynności, które są potrzebne do tego, żeby wojska operacyjne mogły operować w wystawiamy tam coś co nazywa się w polu logo nie od słów Polish logistyk polskiej batalion logistyczny podzielony na 6 Kompanii tam są jeszcze jednostki wydzielone toż to mniejsza o to zostają te wojska nasze zakwaterowana w w ramię w 7 różnych punktach w Kambodży w jak to w życiu bywał w pudełku czekoladek w czasem jest czekolad Ka czasem zgubiłem konwencji jedni trafiają na przywożą tu słowo trasach i chwasty nowo jedni znajdują się na plażach jest dialog z Wilk, czyli takiego okręgu gdańskiego Sopotu mają namioty rozstawione na piasku o 3 błękitne reaguje, a inni lądują w błocie gdzieś na dalekiej północy lub dalekim Zachodzie akurat przypadku komory zachód to jest naj ciemniejsze prowincja lądują na dalekim Zachodzie zaczynają się rozliczne kłopoty -li lat dziewięćdziesiątych drugi raz to jest tak po dziewięćdziesiąty drugi roku tak to takie wyposażenie tam, gdzie my więc, gdy jest w ogóle pasmo nieszczęść na inny organizacja owej misji nie, bo tak pomijając, że żołnierze mają strój nieodpowiedni do tamtego klimatu żyje zatem bardzo szybko przesiadają się na własne sandały i żołnierz sandałach białych skarpetkach i koszulce Coca-Coli i spodniach obciętych w kolanach nożyczkami wojskowych albo po prostu szortach kupionych na na straganie to nie jest mnie to nie jest rzadkość zacznę może tego dla porządku, że początkowo żołnierze dostają bodajże 2 50 USD miesięcznie oficerowi 500 apotem, kiedy piszą do Lecha Wałęsy rozpaczliwie list to te uposażenia zostają podniesione, ale dom inne ciuchy to jeszcze pół biedy namioty przeciekają i nie pora deszczowa w Kambodży zaczyna się mniej więcej wtedy, kiedy nasi tam lądują, czyli w drugiej połowie roku szczyt pory deszczowej to jest mniej więcej Polska polskie Boże Narodzenie i tak trwa dziś dziś tak London do nowego roku olejem potem się zaczyna osuszaczy listopad-grudzień jest najbardziej mokro namioty przeciekają namioty gniją jedzenie nie dojeżdża, więc jemy puszki, ale jest gorąco no to dopuści się bardzo szybko psują, więc swoje pieniądze kupujemy albo w ogóle nasi żołnierze żebrzą u żołnierzy innych kontyngentów, żeby i Pcim kupili lub poczęstowali papierosem wodą Coca-Colą w, żeby dali coś do jedzenia MON nie zorganizował w ogóle nie jednostki pocztowej, więc nie można ani wysłać listu do kraju ani mojej listy z kraju dostać można się też dodzwonić, ponieważ radiostacja, bo nie działają albo ich nie ma natomiast co jest tanie dostępne na alkohol dziewczyny prostytutka za zwycięstwo nastolatka i to z grup tzw. nastolatek młodszych prostytutka kosztuje od 1 do 2 USD tyle samo kosztuje butelka kapsuła vana wody tyle samo kosztuje też butelka tamtejszej brandy, czyli takiej wędzonej z miejscowej kultury bb ruchy najtańszy, więc łatwo sobie wyobrazić co żołnierz wybiera, kiedy ma do wyboru kupić litr wody albo kupić litr alkoholu w i kiedy zatonął i tak najniższą w całej misji to znaczy najniższą spośród wszystkich żołnierzy biorących udział w misji ONZ pensje nie może mieć z tą oraz dziewczynę, a te pensje są dlatego niskie, ponieważ Ministerstwo Obrony Narodowej prawem kaduka zabiera większą część uposażenia, bo ONZ płacił kilka tysięcy dolarów za każdego wystawionego misjonarza tak tylko, że te pieniądze biorą nie nabierze po prostu byłby rząd biurokraci, bo wszystko co rozumiemy podhasłem MON dalej nie mamy broni początkowo ułomny kilku naszych obozów bronią pilnują wartownicy uzbrojeni bambusowe kije, bo nie dojechała broni w momencie, gdy potyczki, do której pewnie zaraz dojdziemy też to praktycznie nie mamy broni ponad 4 0 chłopa jest 1 0 kałasznikowów na niebie, a zatem nie mamy mundurów nie mamy pieniędzy nie mamy żywności lodówki się psują, więc nie mamy gdzie przechowywać żywności nie mamy broni dostajemy najmniej pieniędzy i dostajemy najmniej pieniędzy ze wszystkich kontyngent też powiedz, kto pojechał na TENIS my jedziemy oczywiście kompletna nie zbieranina z królików i znajomych królika nie, czyli tych, którzy mają chody w sztabach, bo te 500 USD to jednak 9 10 03. roku to jest cały czas co najmniej kilka, jeżeli nie kilkanaście średnich pensji krajowych także, bo lepszych od przeciętnej pensji zawodowego żołnierza, a zatem to jest to mnie nadal atrakcyjne jadą ludzie, którzy mają chody natomiast niekoniecznie znają języka, a właściwie w ogóle go nie znają 90 % żołnierzy nie mówi po angielsku nie mówią oczywiście także po francusku akt należy mówią po francusku, bo te 5 lat rządów czerwonych Khmerów likwidacja szkół nie sprawiła, że marzy nagle przestali po francusku mówić o nim mówili po francusku od pokoleń, bo to było Indochin francuskich w, więc nie mogą się w ogóle dogadać z miejscowymi opowiada 1 z żołnierzy z ziemi jest z tymi prostytutkami na miejscu porozumiewali się w ten sposób, że one poznały polskie liczebniki oraz polskie słowo kur po i mniej i w taki sposób się dogadywali patrząc z takiej perspektywy zupełnie zdystansowany to nam się chyba już zrobiło takie przekonanie, że no tam jadą najlepsi z tego co mówisz wynika, że wyrażenie jadą najlepsi pojadą jak rozumiem przypadkowi znajomości są bardziej istotne od tego czy w no tak proste rzeczy ktoś operuje w jakimkolwiek zagranicznym językiem jak tak rekrutacji przejrzysta rekrutacja na misje to są czasy Afganistanu i Iraku, czyli po Bałkanach przed Bałkanami to tak jak mówiłem krewni znajomi królika często członkowie różnych organizacji, które tam WSEI też tam jedzie mówiąc krótko nie jadą tam ci, którzy mają krewnych w sztabach, ale i po prostu ci, którzy mają znajomych różnego rodzaju komendantura i to żonie nie mówią po angielsku to jest jedno, ale oni też nie potrafią strzelać znakomita większość tych, którzy jadą no i jest to jednak batalion logistyczny tak znakomita większość tych, którzy jadą to są biurokraci ludzie, którzy spędzili w spędzają służbę w magazynach są z fortu ująć, wydając w ekscytujący faktury czując, czyli za duże brzuchy zapadniętej klatki piersiowej okulary korekcyjne wiek często pod czterdziestkę no to były tu absolutnie nie są jednostki bojowej zresztą też prawdę mówiąc nie do tego one są tak umowa przewiduje, że ochroną, przechodząc już tak powolutku do tej w tzw. potyczki bitwy jak zwał tak zwał, że ochroną tejże Kompanii stacjonującej sempre ma się zajmować się nie oddział z Bangladeszu, czyli bank Libijczycy jak nie pouczyła korekta ja myślę zaś, że to jest mój po prostu bank liczy cenie bank Libijczycy czy obywatele Bangladeszu tylko, że owi bank liczy cel podobnie jak Legia cudzoziemska jak Piechota urugwajska oraz wiele innych formacji stacjonujących w rejonizacji MEP rezydują w mieście mają świetne klimatyzowane kwatery w byłych szkołach byłych urzędach w byłych koszarach i spotykają się na obiadach oficerowie zapraszają się nawzajem ONZ płaci naprawdę duże pieniądze, więc spekulacje to są po prostu uczty z alkoholem z udziałem konarskich piękności, które służą nie tylko przy stole, a nasi w tym wszystkim uczestnikom naszej, bo nie mówią po angielsku siedzą na błocie w błocie na ugorze kilka kilometrów za miastem nie mają pieniędzy nie zawierają znajomości z oficerami innych kontyngentów myto Tosię Tosia potem zemści to znaczy, kiedy czerwoni Khmerzy zaatakują za to kłującym re no to my zostaniemy pozostał w grze będziemy pozostawieni samym w sobie, ale plan zakładał, że wzywa się wtedy na pomoc właśnie w ludzi Bangladesz kiego oddziału tak tak zakładał plan, tyle że owej nocy po majowej 19 9 3 roku czerwoni Khmerzy zaatakowali i jednocześnie w kilku punktach miasta o Rosję Rapp i posterunki oraz siedziby on tak, bo taki jest angielski skrót tejże misji za 1 , 5 miliarda dolarów owa misja, czyli tymczasowa administracja organizacji narodów Zjednoczonych w Kambodży miała na celu przygotowanie przeprowadzenie i ochronę nie wolnych wyborów pierwszy właściwie w Kambodży wolnych wyborów były takie w latach sześćdziesiątych, ale one zostały sfałszowane, więc trudno mu ona może były wolne, ale potem w niewolę sposób policzono głosy, a zatem nie idee są bardzo szlachetne praktyk praktyka jest trochę gorsza dość powiedzieć, że po tej nie po tej misji wybucha w Kambodży epidemia AIDS i w ogóle choroby weneryczne szerzą się na skalę niespotykaną nawet w Azji południowo-wschodniej, bo co pewien, że 4 0 40  00 0 mężczyzn tam byli praktycznie sami mężczyźni nie przyjeżdża do kraju, gdzie kobiety są bardzo piękne jest bardzo duży przyrost naturalny, więc jest bardzo dużo młodych młodych dziewcząt i gdzie seks jest bardzo tani w no ale wracając do do samych wyborów wybory są planowane na koniec maja 19 9 3 roku i nie wspólnota międzynarodowa początkowo godzi się na to, aby uczestniczył w tych wyborach wszystkie liczące się siłę nie w ówczesnej Kambodży istniejące, a zatem także czerwoni Khmerzy o dziwo, tak, pomimo że zepchnięci do defensywy, pomimo że swoimi potwornymi zbrodniami to jednak, jako że na tym terenie, gdzie nadal rządzą, czyli w zachodnich prowincjach Kambodży mają poparcie jest poparcie oczywiście wymuszono bronią i terrorem, ale rzeczywiście no mają poparcie to ONZ mówi proszę bardzo przystąpić do wolnych wyborów, ale musi się wyrzec przemocy i do Pol pot robi swój największy jak się potem okaże błąd to znaczy postanawia te wybory zbojkotować euro i przejść do ataku po raz już ostatni, chociaż nie ma już na to sił i atakuje wiele miast i atakuje bata bank atakuje m. in. z MRR pro wiele miast zachodniej Kambodży jego partyzanci wychodzą z dżungli i zaczynają po prostu mordować mieszkańców, ponieważ w ten sposób walki czerwonych Khmerów i właśnie taki to znaczy oni nie atakują wojsk ONZ mają wręcz przykazane, żeby nie mordowali żołnierzy ONZ tylko raz prowadzić jak największy chaos zasiać terror jak najwięcej domów podpalić domów samochodów warsztatów jak najwięcej ludzi zamordować po prostu po dać pokaz siły w praktyce wygląda to tak, że nie oni atakują miasto z MRR, bo wszystkie jednostki w tym mieście zgromadzone stają do obrony tegoż PAK, czyli staje tzw. armia rządowa zwana przez Polaków Kappa w NATO co znowu skrót angielskiej nazwy, czyli armia Hunt cena to Legia cudzoziemska i narodowe kontyngenty, a my siedzimy w tej bazie i mamy 1 0 kałasznikowów na 40 chłopa tymczasem otacza nas kilkakrotnie większa liczba czerwonych Khmerów, którzy są świetnie uzbrojeni i którzy prowadzą wojnę już od funku i dziewięćdziesiąty trzeci mąż od 2 0 lat przynajmniej w, a ponieważ są bardzo małe młodzi ludzie, więc można powiedzieć, że oni całe życie, by schodzili na wojnie tak, czyli sądu są to ludzie wyszkoleni ostrzelani niczego się już nie bojący, którzy widzieli już takie potworności, że nic nie jest w stanie zdziwić są głodni agresywni głodni oni są zresztą cały czas wcześniej wybuchają różnego rodzaju w zdarzają się różnego rodzaju wypadki z udziałem czerwonych Khmerów naszych żołnierzy, które poprzedzają ten frontalny atak i wiele z nich to są ataki na magazyny żywnościowe po prostu czerwoni Khmerzy napadają polskiej nie tylko oczywiście polskie bazy, kradnąc mu kradną żywność tego najbardziej brakuje broni nie brakuje na nich właśnie w tym rzecz nie atakują z moździerzy oni odpalają ręcznej roboty albo chińskiej produkcji rakiety oni odpadają też tzw. RPG, czyli te tezy te gminy to co jest następcą Panzerfaust ta nea jeszcze nie jest ostrymi Stinger i Strieła w ale jest bardzo niebezpieczne strzelają z karabinów maszynowych z Ibizy zarówno z cekaemów, jaki jest zręcznym rzucają granaty rzucają gra padają granaty kulkowe z granatników krótko mówiąc po poważny atak taki opowiadał mi taki żołnierze nie on był jeszcze w czasy układu Warszawskiego na takich manewrach polską radzieckich, gdzie batalion śmigłowców przeprowadzą atak powietrza pozorowane na piechotę no i wszystko się tak w trakcie takich ćwiczeń oczywiście ceny pali w wali wybuchła i grzmi, ale mówi, że to jest absolutnie nieporównywalne z takim naprawdę tak to znaczy, kiedy granaty są rzucane po to, żeby zrobić masakrę w popieranie po to, żeby nie wybuchło, żeby generałowie tam ze swojej trybuny mogli podziwiać w no, więc nasi są po prostu przerażeni tak w twarz jak reagują, bo to jest klucz całej historii tak nie można powiedzieć, że bardzo, by dotychczasowe jest tak niedobra ludzie nie wyszkoleni bez pełnych kompetencji bez sprzętu począwszy od mundurów do braku realnego braku broni ta wizja myślę, że zapadnie słuchaczom skoczkom na pewno w pamięć wartownika Skin bambusowymi to już jednak, a w dżungli jest czerwony klaskała czym ta następuje atak Otóż ma kilka tygodni przed atakiem na sesji MRN grupa czerwonych Khmerów Żyrzyna znajdującą się w pobliżu, a dokładnie na brzegu jeziora to miła SAP niewielką wioskę rybacką i w, widząc jak i żołnierze z mango deski gołą kontyngentu zbierają zwody trupy pomordowanych wieśniaków i dowódca tejże bazy logistycznej sempre w mjr Wiesław Słonimski podejmuje decyzje o budowie okopów, ponieważ wcześniej im nie leży nie mamy broni to jeszcze nie jest to baza w ogóle ufortyfikowane, bo to jest taka normalna baza logistyczna namioty oczyszczania wody cysterny z paliwem cysterny z wodą warsztat naprawy samochodów stary parking, na których stoją te stare jest nie stoi kilka terenówek, które dostaliśmy od ONZ takich porządnie i 3 oraz do Polski Hungary takie kanciaste podobne do Tarpana jeśli ktoś pamięta jak to jak wyglądał samochód Tarpan oto Tarpan w wersji wojskowej w, czyli taka właśnie PKP peerelowska peerelowska baza SKR albo państwowego ośrodka maszynowego można powiedzieć tylko, że ludzie są w mundurach, ale dotyczy też też mundurach nie bardzo tak jak mówiłem każdy w innym i wokół jest drut kolczasty to wszystko no, więc bardzo niskim wynajmuje robotników Hamerski, bo oczywiście tam siła robocza jest tak tania mysz nie do pomyślenia, żeby żołnierz łopatą można w tej temperaturze Polski żołnierz busz po godzinie po godzinie się przewrócił, bo tam jest co mnie w tym czasie tez my to to spora słucha, ale jak się żar z nieba, więc merowi za jakieś drobne dolary, któremu oczywiście dostajemy z kasą ONZ do mnie oficer z Irlandii nie wypłaca 200 USD to co po prostu kompletne grosze przypomniał, że misja kosztowała 1 , 5 miliarda dolarów za 200 USD marzy kopią na transze je i robią nam tak takie prowizoryczne bunkry to wszystko wygląda jak obóz partyzantów, o ile wcześniej to wygląda jak baza SKR to teraz zaczyna to wyglądać jak obóz partyzantów drugiej wojny światowej także brakuje nam tylko ogniska i Karmowski, bo są po prostu wykopane transze ja przykryte belkami drewna zasypane piachem, a wokół stanowiska ogniowe zrobione z worków też z worków wypełnionych piachem, czyli dokładnie takich worków, jakie chociażby teraz w filmie Dunkierka można było oglądać z jakimi dochowali się pochwalić się żołnierze alianccy broniący się przed Niemcami i na ulicach Dunkierki nachalny my tak wygląda na nogę złamać ataku atak następuje jak to zwykle bywa z partyzantami o świcie właściwie jeszcze w ciemności na początku atakujący czerwoni Khmerzy mają szczęście, bo 1 z granatów, które spada na teren bazy przerywana kabel co zepsutym przypadkiem, bo trafi się nie z granatnika w tabeli wyłączyć oświetlenie na drogę nawet gdyby ktoś był nim Johnem Rambo to by tego nie był w stanie zrobić z rozmysłem, ale tak się dzieje zapadają ciemności i w tych ciemnościach idzie szturm na naszych ulic do tych młodych w transie i z namiotów jednych majtkach inni w ręcznikach zakładają w pośpiechu hełmy chwytają te 10 kałasznikowów, które mają jest to na szczęście jedno stanowisko ogniowe z ciężką bronią jest tam 2 albo 3 bank liczy głów, ale to wszystko, którzy tam rotacyjnie pro trzymają dyżur w ramach tej ochrony, o której jest mowa tak ale, ponieważ taki jest ze wszystkich stron to oni trzymają tylko 1 odcinek komu nie kryją ogniem tylko 1 odcinek natomiast na pozostałych odcinkach już nasi muszą się wykazać nudzić wspomniani magazynierzy księgowi kierowcy tłumaczy, że oficer wychowawczy kapelan po prostu w przypadkowi ludzie, którzy pojechali zarabiać dolary stają przed koniecznością podjęcia walki tak jak żeśmy na początku wspomnieli pierwszy raz od czasu drugiej wojny światowej no chyba, żeby wziąć jeszcze pod uwagę naszą interwencję w Czechosłowacji, ale tam właściwie to aresztowali szmery w toalecie 1 Czecha i to się do tego praktycznie tam nasze rywalki na szczęście w Czechosłowacji sprowadzałem Atu ratuje idzie normalna walka na śmierci na śmieci życia, żeby teraz nie opowiadać książki no bo spadły to także nie wspomniał na początku oka o książce Karbala, którą napisałem wcześniej z Marcinem górką Dan błaga, by sytuacja podobna tylko późniejsza atak na ratusz nie w Karbali zakończyły się 1 raną Polaka był to uszkodzony tyłek, a atak na bazę srebrem zakończył się również 1 raną u Polaka i był to pęknięty łokieć natomiast merów poległo wielu na szczęście zawsze łatwiej się bronić niż atakować, ale niewątpliwie zawdzięczamy to macie zawdzięczamy żołnierzy zawdzięczają to dowódcy, który podjął decyzję szło o ufortyfikowanych tej bazy i jeszcze ciekawostka w tej historii, które i tak jest ciekawa Otóż połowę bodajże 1 5 minutach strzelaniny bardzo intensywnej strzelaniny z obu stron także z udziałem artylerii jak wspomniałem dowódca mjr Słonimski łączy się z polskim dowództwem w Phnom Penh na i pytają go 2 rzeczy czy stracił kogokolwiek i ile mu zeszła amunicji melduje, że wrzesień 2 000 sztuk, czyli połowa stanu, który w ogóle posiada i tym momencie każą mu się poddać pułkownik, bo obecnie z pułkownikiem w stanie spoczynku nie wiedzą Słonimski nie chciał mi powiedzieć przecież rozmawialiśmy no przynajmniej 20 × i te nasze rozmowy ciągnęły się przez ponad pół roku nie chcą powiedzieć to rozkaz wydał, ale ja doszedłem do tego doszły mnie młodego specjalnie trudne do domów podówczas dowódcą w Phnom Penh w tym czasie, kto mógł ten rozkaz wydać wydał go nieżyjący już nieżyjący już płk Kazimierz Sowiński autor zresztą bardzo ciekawych wspomnieniem z Kambodży drogą publiczną może liczył się z tym, że się wyczerpie amunicja do końca to zostaniemy zmasakrowani w tej walce, a jeśli się poddamy na to być może zgodnie z dyrektywą Pol Pota Nina darują życie ograniczą się po prostu do zahamowania, czego się da w tym z w tym obozie, ale równie dobrze mógłby się odbyć inaczej, ponieważ czerwoni Khmerzy to byli ludzie nie obliczanie tą brzydotą książce mnóstwo różnych anegdot wspomnień w jak to żołnierze byli porywani z konwojów jak to byli zmuszani do oglądania egzekucji cywilów zupełnie przypadkowych ludzi na drodze nie kilku Urugwajczyk zresztą zginęło w nim może byli żołnierzami ONZ w Błękitnych hełmach już teraz nie chce nic kolejna brama ciasta bez dygresji wracam do wracam do tego, że niewątpliwie jest to zasługą dowódcy, że mnie, że to się skończyło na łokciu i niewątpliwie słuszny okazał się nią niewątpliwie słuszna okazała się jego decyzja o zignorowaniu tego rozkazu, bo do poddania się, bo jednak udało nam się obronić nie obroni własnymi siłami, chociaż oczywiście też inaczej by to było, gdyby nie poradzili sobie Francuzi bank Libijczycy i i żołnierze z Urugwaju w mieście, bo to jednak było także grą sił Czerwonak morskich uderzyło na miasto sempre, a jakaś ich części na tą bazę logistyczną przy przy lotnisku, czyli na Polaków w i ponieważ zostali wyparci z miasta to też jednocześnie musieli się cofnąć od bazy, bo po prostu zaczął się ich gremialny odwrót, gdy wykaże zdobili miasto no to prawdopodobnie ruszyli, by nad tą na to naszą naszą bazę na pewno byśmy sobie już nie poradzili bo o ile baza atakowało kilkuset to miasto zaatakowało kilka tysięcy czerwonych Khmerów masz za sobą bardzo wiele godzin rozmów z ludźmi, którzy uczestniczyli w zdarzeniach, które opisujesz czy to jest także oni z chęcią powitali ciebie jako osobę, której mogą w końcu opowiedzieć o tym, gdy jeszcze w takiej optyce, którą po raz jeszcze p t. mieszkam pochodzi od ciebie to jest pierwsza Polska bitwa pod Sierakowem czy raczej bardziej bali się tych wstydliwych rzeczy, które to jest w ogóle historia w historii, ponieważ ta misja rzeczywiście uchodzi za bardzo wstydliwą, bo tam są momenty naprawdę dramatyczne żona dowiedziała się, że mąż jest zarażony wirusem Chin w i jej inna z kolei dowiedziawszy się o tym, że ci żołnierze tam po prostu nieustannie dręczy imprezują, bo to młodzi ludzie nie mieli w ogóle co robić wieczorami nie było żadnego tzw. życia kulturalnego tak byłem przy przyjechali nie z o objazdu mniejszych baz, do których dowieźli paliwo była godzina szesnasta i co robić do następnego dnia do poranka no oczywiście picie dziewczyny to było wiadomo o tym, by szybko się dowiedział żony misjonarzy nowym żona zażyczyła sobie, żeby wracał do domu, ale jemu dowództwo chciało zapłacić za samolotem, bo już uczą się rotować natychmiast tak nie chciał dopuścić no to się facet powiesił takich historii było mnóstwo mnóstwo ludzi wróciło właśnie z nieuleczalnymi chorobami głównie w głównie FIFA, ale płk Słonimski opowiadał nam co to takiego wydatku, który się 5 × w ciągu 1 półrocza zaraził syfilis, bo chodzili po prostu na dziwki co drugi dzień, więc odpowiadam to jest pytanie, więc na początku jeszcze ciągle na te grałem na nieufność, bo nie wszyscy chcieli mnie misjonarze, z którymi rozmawiałem podejrzewali, że ja przyjechałem oto ich pytać tak, bo mnie, jakby to oni cały czas gdzieś tam sama w wiele za uszami jak żyć jak go, że tam jest, że tam jest to drugie dno będzie 1 mi powiedział, że on nie ma czasu na pytanie pytałem go we wrześniu bodajże, kiedy będzie miał czas to podział, że po nowym roku w nie płk Słonimski monstrum w przy rozmawia z lunetą nie wiem na set godzin też na początku lat był strasznie powściągliwą tak powiedzmy sobie delikatnie w słowach no ale z czasem z czasem sytuacja zaczęła się zmieniać do tego stopnia, że kiedy istnieje taka grupa facebookową zabijani w Kambodży, gdzie misjonarze to po prostu utrzymują ze sobą kontakt zmieniał się zdjęciami wspomnieniami zapuszczając się na wspólną imprezę, że kiedy ja zawiesiłem na tę portalu na tym na czym to polega na tym profilu okładkę, kiedy ona już powstała okładka książki było bardzo niedawno dodanego w ostatniej chwili, kiedy byłem na korekcie tekstu nagle zaczęli do mnie sami dzwonić opowiadacie się to jeszcze to jeszcze to jeszcze to jeszcze to w małe dojazd też się z tym spotkałem wcześniej chociażby przy pisaniu Karbali, że tak to niestety jest wojskowi to specyficzny my ludek i nagle przychodzi jakiś facet, mówi że chce pisać książkę na każdy może powiedzieć, że ja chcę pisać książkę takie jak książka już namacalnie zaczyna mnie istnieć w NATO wtedy okazuje się, że każdy ma mnóstwo do powiedzenia Stróże to historia w po powietrzu zabaw donosi jakoś powtarzają na czym to to co teraz nie chcą podzielić tej rozmowy ja staram się po prostu opowiedzieć te rzeczy, które są najbardziej charakterystyczne nowej emisji, gdyby potem już znają 06 07 . z kolei misjonarzem to zwykle słyszałem te są nawet opowieści o tych samych wydarzeniach takim czasie może przytoczę taką anegdotę o takim 1 z wydarzeń, które wiele osób nie opowiedziało się po prostu jak mówi odbiło głośnym echem w całej misji Otóż nasi mieli taki nieprzyjemny zwyczajem, że nie płacili za picie i zapalony ubierali się mundury ONZ dzięki temu mieli otwarty kredyt no bo wiadomo, że misjonarze to są wielcy panowie z kieszeniami pełnymi dolarów na arenie polscy misjonarze tylko nie każdy mecz był w stanie odróżnić Polaka od Czecha z Rosjanina, bo tam też Rosjanie byli byli dużo lepiej opłacani niż my 3 czy ludzi tzw . Zachodu na 1 taki wydatek, który narobił długu na 800 USD 800 USD to naprawdę wieś tam się ceny nie bardzo zmieniły dzisiaj tam stamtąd dzisiaj za 8 USD to można zjeść wypić naprawdę, a Enea tak jak nie wspominają misjonarzem upojna godzina z miejscową dziewczyną to były jeszcze 2 USD ekstra czy też zamykało 1 0 tak on narobił długu na 800 USD i go po prostu działa mafia wietnamska zasta w i trzeba było go zbrojnie odbijać na i pojechała rzeczywiście taka mocna grupa pod wezwaniem mieszanym składzie narodowościowym rasowym uzbrojona w ciężki sprzęt maszynowy do dzielnicy rozkoszy odbijać się odbijać chłopaka nawet ONZ chciała za niego zapłacić, ale mafia niebyła wstanie wystawić rachunku byłby to do ONZ tam, gdzie inni dygnitarze PZU Lotos swobodami koszyk dolarowy wspominał, że misja kosztowała 1,5 miliarda tak, ale udało ulega racjonalnym nauczka dla wszystkich jest taka, że w czasach przemian wszystko to jest trudno zorganizować nawet porządną misję, a w przypadku kiedy dymisji my nie mieliśmy doświadczeń czy Żydów dzięki swej książki innych poza logistycznymi tak naprawdę ich przypadku, kiedy zmienia się w Polsce ustrój zmienia się armia to kara dla aż za trudny czas denata znaczy dla polskiej armii to rok dziewięćdziesiąty 02 10. 03 10. czwarty to coraz to najokrutniejszy znaczy rozpadła się cała ta struktura stworzona na potrzeby trzeciej wojny światowej pod światłym przywództwem związku Radzieckiego, z którymi razem mieliśmy atakować danie, a jeszcze nie weszliśmy do atut Donato, więc ta armia właściwie nie wiadomo po co istniała moje efekt jest taki, że otrzymujemy obraz, który w końcu z naszą rozmowę warto wszystkim słuchaczom pole polecić jako obraz przeszłości, do której już chyba nie ma powrotu prawda, bo takie oczywiste taką charakterystyczną wybory teraz w pamięci postaram się zacytować pyta mnie Andrzej Korus szef centrum weterana w Warszawie ma mówić to co pan chce teraz pokarm bali chce pan pisać o misjach ONZ tu ani o Afganistanie przecież wszyscy piszą o Afganistanie, a te misje ONZ to wie pan to taki gorszy sortu i to jest sedno sprawy znaczy nie w dzisiejszej pamięci nie wojskowych to Irak Afganistan GROM umyka Samar to są te chwalebne to to jest to, o czym możemy się pochwalić nawet udział w pierwszej wojnie w Zatoce czy rok dziewięćdziesiąty pierwszy to tak, ale ten teren tak Kambodża to Bałkany to tam lepiej może o tym za dużo nie mówmy jak się okazuje tam też były momenty no, w którym wznieśliśmy się na wyżyny, aczkolwiek były też momenty, kiedy bił się w głębokich dolinach jak ich trwania zlotu są to powiedzieć wznowiliśmy o książce pole śmierci nieznana bitwa Polaków z czerwonymi gitarami pierwsza Polska bitwa pod 2 wojny światowej wydawnictwa Agora autor Piotr Głuchowski był naszym gościem bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo książka naszego gościa w księgarniach już w przyszłym tygodniu, a jeśli państwo słuchaczy skoczki Radia TOK FM chcą otrzymać od Radia TOK FM to polecamy adres mailowy wieczór małpa to krótka FM wieczoru małpa w TOK TOK FM, a my kończymy dzisiejszy program, który wydawał i a wcześniej przygotował Paweł Kierzniewski, a prowadził Paweł Sulik Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - PAWEŁ SULIK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA