REKLAMA

62 lata temu "Nowa Kultura" opublikowała "Poemat dla dorosłych"

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-08-21 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:30 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM Anną wierzyłem w de Mono loggie nie we wszystkie demony wierzyłem w pomniejszeniu Kuby uważałem za utwory apokryficzne smutna pociecha ta wiara bierze się z braku wiary Marks prześlizguje się w puste miejsce po Bogu nowa świecka religia zniewala umysły od tej pory już bezwarunkowo przekonane o istnieniu konieczności dziejowej zatrute fatalizm mam kłamstwo, a nawet niezbędne w pewnych okolicznościach terror w imię i 1 jedynej słusznej ideologii hitlerowskiej Rozwiń » ukąszenie ukąszony Adam Ważyk wraca do Polski z pierwszą armią wojska polskiego jako oficer polityczny członek związku patriotów polskich w randze kapitana z bronią pasa przedwojenną awangardę zarzucana śledczy podstawowej jedynej metody twórczości artystycznej socrealizmu ma w sobie zaciekłość neofity lud w jego wierszach chodzi do Śródmieścia on sam dostaje czteropokojowe mieszkania i tak świetny znawca poezji francuskiej staje się politrukiem od sztuki kiwa głową Stefan Kisielewski rozczarowanie przechodzi w kolejnej dekadzie zapalać zapałkę, a zobaczysz las posągów patos na miarę Kołtuna pajęczynę grozę narzędzia mokrej roboty zapałka w palcach parzy jak wstyd stracone złudzenia rachunek sumienia wyznanie grzechów tylko dla dorosłych mocnych nerwach wraz z końcówką pory letniej nadchodzi 1 z tych nielicznych w dziejach świata momentów, w którym to poeta dzierżyć będzie rząd dusz jest 2 1 sierpnia 19 5 5 roku Radia TOK FM z nami jest już prof. Andrzej Friszke Polska Akademia Nauk dobry wieczór tańca z góry tam serdecznie będziemy rozmawiać o poemacie dla dorosłych na szczęście jest już po dwudziestej drugiej, więc możemy sobie pofolgować Czesław Miłosz, który sam zerwał z komunizmem nieco wcześniej, bo w roku pięćdziesiątym pierwszym pisał o nim o Adamie waży ku tak w latach stalinowskich ważek ze swoim dialekty uczniom umysłem przekonał samego siebie o słuszności nowej linii narzuconej pisarzom i stał się 1 z najbardziej wzbudzających postrach teoretyków socrealizmu, ale był wystarczająco sprytny, aby samemu wydać tylko parę wierszy, poświęcając czas na znakomitej jakości, a przekład znane było kilka takich wierszy, które mocno zapadły z pamięci mocno przysłużyły się komunistycznej sprawia nam na czele z bambusa nie tylko mądrość Stalina, który cytowane naszym słuchaczom AM, przygotowując wstęp do audycji, a my na mnie zawsze największe socrealistyczna wrażenie robił, a ten wiersz o maszt tonącej oliwą, a Tłoki lokomotywy dziewczyno pogańskim profilu w dna warzy w był komunistą za już przed wojną był komunistą w czasie wojny był, ale nie takim komunistą, który działał w nielegalnej partii rzecz o więzieniu, ale sympatykiem komunizmu jednak poetą o wybitnym wybitym jak twierdzą znawcy tematu w czasie wojny był w związku Radzieckim redagował prasę pierwszy, gdy Berlin łowców z prawej przyjechał do Polski jako jako komunistę jako patrolowiec był członkiem PPR, więc jego, że tak pełen zaangażowania nie było rzeczą zaskakującą to 1 z głównych postaci daje do pisma Kuźnica, które było związane z jedno z KPRM z, ale jednocześnie to trzeba powiedzieć, bo jak to mówią właśnie znawcy tam literatury tamtego czasu, by jednocześnie poetą, który odróżnia to co jest daniną dla ideologii od tego co jest sztuką prawdziwą stąd, że tak powiem on i niektórzy inni z tego okręgu ludzie z jedno byli żyła wiem też świetnymi znawcami zachodniej literatury zachodniej poety mec poezji zachodniej mód intelektualnych nazwijmy to z, a zatem te nie to jego zaangażowanie stalinowskie notę, w której Miłosz pisze mama była w pewnym sensie wyborem cynicznym jakoś tam naszym ideologicznie był po stronie władzy natomiast zagrożenie socrealizm było wyborem w jakim sensie cynicznym inny, a ja z niego korzyści materialnych no ja nie odczują korzyści materialne to co chyba nie to jest najpewniejszy, ale prestiżowe na pewno był redaktorem naczelnym twórczości, czyli najważniejszego pisma literackiego w Polsce no ale jak rozumiał właśnie skoro mówimy o poemacie dla dorosłych to tutaj jest w żyłach wiem również w sensie formalnym warzywa myjemy sięga do tej literatury do dywersyfikacji do tych do tej formy literackiej, która jest zachodnia nie jest sowiecka prawda z, a treść oczywiście też jest nie sowiecka cały sposób rozumowania jest sowiecki, bo trzeba chyba to powiedzieć, że nie tym komunistom tego czasu to jest pewnego rodzaju sztampa i wzór zachowania myślenia używanych słów i t d . trzeba być sukces, jaki powstanie no tak, ale jak się też w sensie ideologicznym wraz z takim trzeba być dach PMI z takim samym jak towarzysze radzieccy nie należy się odchylać, bo odchylenie jest groźne można pójść do więzienia w ogóle nie zależy na euro nie był sam w rynku w Moskwie a, a oczywiście i to jest do roku 50 tego trzeciego, czyli dopóki żył Stalin to w ogóle rzeczą, której mówimy w ogóle nie mogłaby mieć miejsca to medium do głowy, by nawet nie przyszło poemat dla dorosłego życia rok po pięćdziesiątym czwartym, a więc po bardzo ważny jest piątym, a więc po bardzo ważnych wydarzeniach związku Radzieckim, czyli śmierci Stalina w początkach odwilży pięćdziesiąty piąty to jest też powieści Ilji Erenburga odwilż tez nazwa stąd jest, ale to jest, że za kilka miesięcy w po hamowanie terroru wielka amnestia ludzie wychodzą z więzień związku Radzieckim łagrów często, bo wielu latach 1 słowem jest stamtąd ze Wschodu płynie właśnie to odwilżą powietrze, które powoduje, że poniektórzy no i warzy w na pewno należy do pierwszych uważają, że można zrzucić ten kościół rządzi Thomas GI mówi własnym głosem to jak na tamte czasy bardzo dużo EU nie wiem zwariował AM nie wiem zachorowałem tak tłumaczy swoje wcześniejsze zaangażowanie po latach w no tak czy trudno jest w ich dusze ludzi miałam też tak to znaczy czy był uwiedziony tak dać jak powiedziałem on był komunistą jest jak był widziany był już wcześniej z natomiast to uwiedzenie socrealizmem to powiedzenie taką ostrą bardzo formą komunizmu w dziedzinie kultury no jest swego rodzaju prawda o jedzenie niektórzy do przodu Woroszylski, w którym się zajmowałem dali się przekonać, że pisarz powinien pisać dla zwykłych ludzi nie takie prawda utwory, które nikt nic nie rozumie, a tylko jest 5 osób, które potrafi dać 500, który potrafił zrozumieć moich wierszy nie o zwolnienie od gry rozpatruje jako rodzaj więzienia taki jest on jest rewolucja rządach społeczna naszym partnerem są zwykli ludzie na niskim wykształceniu i piszemy dla nich, więc to jest taki argument, który niekoniecznie muszą być odrzucane przez przez literatów za to litera dotrzymuje swego rodzaju gratyfikację społeczny znany jest czytany na akademiach w fabrykach i to łechce jakąś prawdę z ta jest bardzo skomplikowany proces my mamy taką tendencję w ogóle w publicystyce w mówieniu o historii, żeby ogromnego upraszczania tych zjawisk, ale takie uwiedzenie przez totalitaryzm to jest skomplikowany proces i on się odbywał wtedy w Polsce wcześniej odbywał się w Rosji odbywał się w Niemczech hitlerowskich takie ostre ideologię potrafią uwodzić i potrafią dawać poczucie ważności potrafią udawać, że tak dużo satysfakcji poczucie bycia centrum zdarzeń wiele jest elementów, które ludzi pchały do tego, by wykazały swoje własne wątpliwości wyszukane racje moralne schować one nie były ważne wobec takich wielkich wspaniałych rzeźb o treści dzieją nadal znamy te znamy tej przepraszam, ale nie jest duża i współczesność za bardzo, ale takie postawy się dziś obserwujemy u niektórych to nie jest to oczywiście aż tak drastyczne ale jakby pierwsze kroki niektórzy robią w związku z tym my musimy o tym, pamiętać, że natura człowieka jest skomplikowana, a twórcy teatru twórcy swoją drogą może na co bardziej podatni na to, bo boi, bo chcą być popularni a gdzie w sierpniu pięćdziesiątego piątego roku panie profesorze byli cenzorzy cenzura w warunkach odwilży traci Busola zawsze brać kredyty jak powiedziałem wcześniej cenzura pilnowała, żeby wszystko było też związku Radzieckim prawda i związek odpowiednich słów używamy i składni w przypadku prawda literatury i słów kluczy, jakbyśmy dzisiaj powiedzieć natomiast początki destalinizacji odwilż początek dyskusji w związku Radzieckim czym właściwie jest komunizm a gdzie tutaj zostały zrobione błędy, bo taki jest sens tej dyskusji on powoduje, że ta cenzura trochę traci orientację właściwie co jest przekroczeniem granic, a co nie jest przekroczeniem granic z no i oczywiście, gdyby to była osoba ich autor wiersza nieznana my nie ustosunkowała na to zapewne cenzura byłaby bardziej wnikliwi wrażliwa Rywina, ale był to człowiek zaufany, ale Buczek zaufany był to wybitny towarzysz poeta prawda ogromnych wpływach pismo, które drukowało to była nowa kultura na czele nowej kultury był Paweł Hoffman to była bardzo wysoki dygnitarz frontu kulturalnego partii prawda bardzo silnej pozycji to co tam cenzor miał do roboty, jeżeli Paweł Hoffman jako naczelny redaktor dopuszcza no to znaczy, że tak powiem zarówno zapłaci za to stanowiskiem zapłacił za to stanowiskiem dopłat, a cały nakład zostanie skonfiskowany to jest taki wyjątkowy moment w historii i nie tylko PRL-u, ale także historii świata wróciła do takiego tekstu nie wziął wolnego Stanisława Barańczaka, który zastanawia się nad znaczeniem poezji, odbierając doktorat honoris causa Uniwersytetu Śląskiego po dziewięćdziesiątym piątym roku i my mówił, że on jako człowiek jako poeta od początku swego zajmowania się tą dziedziną jest głęboko przekonany, że stanowi ona dla każdego ludzkiego społeczeństwa w każdej epoce rzecz niezbędną jednocześnie jest przekonanych, że dziedzina to na realne losy społeczeństwa ma w każdej epoce wpły w minimalny jeśli nie Szatan, że nic nie zdarza się za sprawą poezji w dziejach świata, ale to był chyba taki moment, że coś jednak zdarzyło w euro żenię jest więcej inżynierze to zostało powiedziane, bo właśnie ta epoka w ta epoka, ale można, by się pokusić o obozie generalny po Londynie na poezja, zwłaszcza w Polsce niech nie czuje się odpowiedzialny za inne kraje źródła o tym, mówić dokładnie, ale w Polsce Ross man od Mickiewicza prawda Słowackiego Wyspiańskiego czy już dawać robi się między wojennym Tuwima czy Miłosza na polską poezję odegra dużą rolę w formowaniu inteligencji formowaniu o pewnych pyta mnie w nią nawet pewny, że tak bym takich skojarzeniach czy postulatach moralnych zawartych w tych w tych wierszach w tej poezji to było wszystko bardzo istotną może inaczej nawet dziś w powieści konkluzja tego tekstu lub Barańczaka jest taka, że nie może mówić w imieniu społeczeństwa, ale może mówić o sobie samym jego poezja ocaliła m. in. od cynicznego i zrezygnowane go widać tak musi być inny, ale myślę, że Barańczak owi chodziło o to, że to zresztą pisał też Miłosz, że poezja nie uchroniła nas od hekatomby drugiej wojny światowej w oczy od w wielu innych strasznych rzeczy, które przed którymi poeci ostrzegali, a które ten profetyczny wzrokiem dostrzegali, zanim one nastąpiły, a mimo to to wściekłe ujadanie psów Europy i tak się dokonywał zmian to prawda jeśli chodzi o takie wielkie procesy społeczne i to nieszczęśliwe to zgoda ani poezja ani w ogóle kultura nie nie nie jest w stanie zagrodzić drogi, ale może trochę posiać fermentu no może już dziś dawkę teraz jest dobry moment dobry klimat euro, a i tak się stało z poematem dali wyraz w taki jest w no właśnie nadzy on w Koniecpolu warstwa w Chinach PMI był buntem przeciwko temu co było do tej pory z po pierwsze w warstwie one jednak łatwiej tu można poprawić właściwości poetyki Lacie, która była zupełnie inna niż to co się do tej pory uważało za obowiązujące, czyli właśnie wiersz biały na wykorzystanie różnych środków poetyckich, które w zasadzie było wrzucone do tej pory jakoś nie niewłaściwe nie socjalistyczną, ale druga rzecz oczywiście dużo ważniejsza jest treść, czyli zakwestionowaniem tego co mówiono dokonujących się przemiana rzuciło się wyłącznie dobrem leżą wyłącznie dobrem, że są postępem wskazali, że osiągnie ludzkości jest upowszechnienie kultury właściwej, że są stworzeniem dla ludzi z mas społecznych robotników przede wszystkim nowych i wspaniałych perspektywy życia i warunków i warunków życia, że właśnie budowanie socjalistycznych wiedza wielkich zakładów pracy jest wstępem ku lepszym właśnie warunkom życia lepszej jakości życia w urzędach, by wyjście na takie człowieczeństwo ronda, które Nędza, jakim wyrastali powodowała, że może oto człowieczeństwo w takim głębszym sensie słowa często było trudno jest, więc ta wielka obietnica, którą komunizm w Polsce również lansował jako budowanie dobrej przyszłości lepszej przyszłości i wspaniałego świata tu została radykalnie zakwestionowany on pokazuje właśnie, że nam na wszystko co złe prawda pokazuje, że i jest beznadzieja i że jest demoralizacja i że jest wyzysk i że jest obojętność na zło obojętność na krzywdę i wszystko na przykładzie nowej Huty symbolu socjalizmu w Polsce przedstawianego jako laboratorium nowego człowieka, a nam prostytucja degeneracja alkoholizm spędzanie płodów ten jest taki stosunek najmocniejszy fragment poematu w no tak tak 1 słowem to jest takie gwałtowne zderzenie prawda wiersza z całym właśnie przekazem propagandowym przedszkole więcej niż propagandowy, bo tak ją obietnicą ustrojową taką obietnicą ustrojową, która uzasadniać ma, dlaczego jedno jest biednie jeszcze prawda 3, dlaczego nie jest tak, jakbyśmy chcieli, żeby było no bo właśnie tworzymy tą wielką przyszłość dla zwykłych ludzi no i Ważyk teren ten mit tutaj uderza bardzo mocno uderzyła z i teraz uczy się pani Doda pewne przykłady i w ogóle o nowej Hucie no, więc tak nowa Huta prawda budowana nie pamiętam, kiedy zaczęto 50 pierwszych Borowczyk 50 20 1 0 na siódmym podjęto decyzje, a pierwsze osiedle osiedlem Wandy zaczęto stawiać w czerwcu czterdziestego dziewiątego na Allegro 50 ty pięćdziesiątym pierwszym do sądu pierwsze utwory literackie prawda Konwicki pisze o nowej Hucie Woroszylski piszą w nowej Hucie wiele jest tak powiem utworów w gruncie rzeczy ona ma taki trochę mi to twórczy charakter to znaczy powstaje coś od zera w zupełnie nowe w polu w surowym Kurzyna surowym korzeniu powstaje nowe wielkie nowoczesne miasto dla robotników prawda dla robotników powstaje miasto powstaje zakład nowoczesny znowu prawda, budując tworzyły nasze wyda 5 Stal jak wiadomo Stal jest synonimem gruncie rzeczy jedno tego najlepszego przemysłu prawda, bo potrzebne do wszystkiego do budowy okrętów do budowy ciała mówi do budowy domów, a zatem jest to, że Veszprem taki tak taki obraz właściwie, bo dni morza jest symboliczny budowania nowej Polski z i towarzyszy temu ogromna akcja taka ma być publicystyczna literacka również właśnie jeżdżą tam reporterzy jeżdżą tam pisarze i Ryszard Kapuściński n p . sprawdza również i zamieszczają reportaże o tym jak ta nowa Huta powstaje dziś wytwarza taki mit społeczny na rodzaj pytanie oczywiście zawsze ci ludzie to przyjmować nie przybywa, ale władza chciała żyć przywar wytwarza taki mit ani każdy mógł pojechać spędzić trochę czasu, by się nie one Geralda forda nie było to możliwe, bo to wszystko gdzieś było w polu nie nie było tam możliwości wejścia na te budowy zapewne tak mam taki zwykły rosną w związku z tym wytwarza leki mity i tedy mit no jest w jaki sposób utrwalane jako właśnie ten mecz najfajniej fajniejszy najwspanialsza część tego ustroju litery tej obietnicy Nsm uderzenie Ważyka w ten w ten mit uderzenie w to co co było ogłoszone oczywiście wywołało oburzenie też, by oprócz graczy to jak zwykle w takich sytuacjach wywołał oburzenie tych, którzy ten mit utrwalali zioła rzecz nawet jak on nie jest do końca prawdziwy on jest pożyteczny niż Ano tak, owszem, fatalnie dymisji, a dokładniej tutaj nastąpiły w związku z tym te rzeczy, o których o, których pani spojrzała, czyli zwolnienia redaktora naczelnego wściekłość Jakuba Bermana, któremu to wszystko właśnie podlegał cały ten front ideologiczny ogromne pretensje, ale jednakowoż, że mimo tych tych ruchów nie ma tych represji to co uleczyć rany były nieskuteczne próby się ten poemat się rozpowszechnia po drugie to jest już pięćdziesiąty piąty rok są równocześnie inne ważne rzeczy się dzieją, które powodują, że taka kontrola pełna władzy partii nad umysłami nawet swojej swoich własnych pisarzy dziennikarzom staje się coraz bardziej iluzoryczna popęka taka kontrola my też wejście właśnie w roku pięćdziesiątym szóstym postępują od tych szkód komór dwudziesty pierwsze sierpnia 2 taka symboliczna data końca socrealizmu w Polskiej literaturze myślę, że tak albo, szczególnie że zaraz tam obok Sobański chwilę po, a może chwilę przed już teraz nie jestem pewny jest wystawa w Arsenale prawda plastyki też wielki rodak to jest skandal, bo absolutne zaprzeczenie w plastyce z kolei socrealizmu inny od jesieni 5 5 po prostu zmienia swoją formułę i staje się tygodnikiem studentowi młodej inteligencji, który z numeru na numer zyskuje coraz większą popularność, który uderza w to wszystkie schematy i chce iść tą propagandową warstwę próbuje pokazać prawdziwe życie prawdziwe postawy odwołuje się do jedno do innych wartości nie inny na pewno odrzuca podporządkowanie prawda w związku z tym nas głód był tak wielki cel egzemplarza nowej kultury z 2 1 sierpnia poszła naprawdę bardzo gwałtownie w górę, bo ile standardowy egzemplarz kosztował złotówkę 20 gr to na czarnym rynku płacono za egzemplarz nawet 300 zł przy średniej pensji w wysokości około 1000 zł było oczywiście ideałem także odręczne odpisy tekstów, które krążyły po Polsce inne kilka startów mówił pan profesor o nowe reakcji natychmiastowej Natan po Emma chce najpierw ci, którzy też byli ludźmi pióra jak Stefan Żółkiewski, który mówił o tym, że poemat ma wymowa anty partyjną albo Jerzy Putrament, który stwierdził zaś, że wasz, jakby miał lat 1 8 zapadł na swoje pierwsze wsie światowe zwątpienie w partii oczywiście mówimy o przelewie krytykanctwo AIM prowokacji my no i że akcja oby też była silna i sam waży wspominał po latach to tak próbowano zwalczać poemat organizowano zebrania aktywistów posłano lektorów do instytucji kulturalnych działy się dziwne rzeczy ludzie potępiający mój poemat po tygodniu czy 2 zamieniali się gorliwych obrońców test tarze, do której pan profesor, mówi że ta odwilż, a ze słodu tak postępowała mały zbiorek przygotowany inny mały zbiorek przygotowano 3 Monako tylko paru tysięczny, który rozszedł się w kilka godzin przedtem gotowy tomik przetrzymywano przez kilka tygodni nie wiadomo, gdzie znany krytyk literacki Ryszard Matuszewski pisał kariera, jaką zrobił ów poemat w opinii bez mała światowej nie ma analogii naszej Jeżyce minionego dwudziestolecia to jest to jest ich, żeby zdać mają wybiec na chwilę, bo zapomnimy o tym w przyszłość, a potem znowu przyszły złe czasy dla poemat to czy w Polsce Gomułki i właściwie w Polsce Gierka w szkole n p . gdy nie nie wolno było na żonie nie funkcjonował to nadal była literatura na właściwą, a niewłaściwe nie przywoływana nie to dopiero w okresach odwilży nie pamiętam w tej chwili, kiedy ukazał się wybory wiersze Ważyka taki pełny z poematem jednak chyba pod koniec epoki gierkowskiej, ale w zasadzie to była to było takie punk funk półkul legalne można powiedzieć na nich było dobrym tonie powoływać się na pewno w szkole czy jakiś prawda po programach kulturalnych na poemat dla dorosłych to była taka literatura podejrzana w inny więc, więc notatkę czy to było bolesne dla właśnie wszystkich kreatorów systemu tych, którzy chcieli pokazywać tą dobrą stronę systemu prawda o o złych rzeczach nie mówić również w warstwie taki właśnie codziennej barman, który tak bardzo się zirytował wkrótce sam straci stanowisko to już rok 50 do szóstej rano jemy a, ale nie dlatego Berman to w ogóle z osobna historia osobny człowiek Warty co najmniej godzinnego programu i dyskusje, ale możliwe zwężenia zajmować w tej chwili natomiast nie miał nic uległ on był opór poleciał za mnóstwo rzeczy łącznie w nadzorze nad morzem bez wcześniejszych oczywista rzecz oczywista, ale mu wierzę, że po prostu już tygodni były policzone to już tylko kilka miesięcy dzieliło go od c na odejścia w niebyt od zamordyzmu do odwilży tak wyglądała ta droga inne zapytałam pani prof. Jerzy Sioma w naszej słuchaczy do dzienników Jerzego Zawieyskiego, który w pięćdziesiątym, a szóstym roku powraca na tak to jest eufemistycznie ujmowane do przestrzeni publicznej, bo wcześniej był zamieszczany, bo nie miał ochoty wypisać produkcyjniak UFO, a on wybrał taką ani inną drogę daje oczywiście opisujemy w dziennikach to odbije się z perspektywy pojedynczego człowieka pisarza opowiada o tym jak zostają zorganizowane Wieczorek autorskim jak zostaje wystawiona jego sztuka jak okazuje się entuzjastyczne recenzje w życiu Warszawy po jego spotkaniu z czytelnikami w warszawskim muzeum Narodowym i t d . tym podobne, ale oczywiście są także nam nie odnośniki polityczne im nie pozwolę sobie kilka zacytować 5 marca 2 10 06 . roku dziś trzecia rocznica śmierci Stalina żadnej Gazecie ani słowa o tym, a cóż przesiedział 3 lata temu wlały się panem Ryki hymny elegie nawet Maria Dąbrowska wielka pisarka spędziła swoje biuro żałobnym artykułem o Stalinie czy stało się to ze wstydem i zgrozą, a dziś ogólne milczenie niewolników podległych partii 2 5 marca w prasie pojawiają się już anty stalinowskie artykuły pisze się teraz z uznaniem o AK, dlaczego się pisze i czemu ma to służyć zastanawia się Zawieyski 7 kwietnia w zakładach pracy w instytucjach odbywają się zebrania dyskusyjny na temat oświadczenia Chruszczowa o Stalinie zebrania są nieraz namiętnej gwałtowne prawdziwe ktoś powiedział trzęsienia ziemi to jest właśnie taki okres aha aha takiej erupcji wręcz można, by powiedzieć co prawda w no ją powoduje generalnie za nową fazę tej erupcji dwudziesty zjazd komunistycznej partii związku łowieckiego Ryś luty 5 6 i płaszcze ostatniego dnia zjazdu na zamkniętym posiedzeniu komitetu narcyzy w zamkniętym posiedzeniu Chruszczow wygłasza referat o zbrodniach Stalina i to jest rzecz jasna szok to jest szok w związku Radzieckim, ale ten referat też zostanie skierowany do wszystkich partii w tym do partii polskiej i decyzji o kierownictwa zostanie przełożone na język Polski rozpowszechniony w Polsce w marcu jest rozpowszechnienie referatu Jerzy Zawieyski dziennikach wspomina słychać już tyle działa jest niesamowita rzecz i pytanie z życia, dlaczego to wreszcie centralne ale dlaczego mógł być rozpowszechniony w Polsce w innych krajach w butach rozpowszechnia je odpowiedziały na odpowiedź jest taka, że dlatego, że umarł Bierut mokre drewno z Biernatem zjeżdżają do roku wrócił w kufer Utah jest na tym zjeździe Bierut prawda się rozchorował no myślę, że to na pewno można obejrzeć przebieg tego zjazdu treść tego referatu wstrząs, jaki wywołał przyczynia się do tych robił Omar, chociaż już spekulacje, że pomagano mu nożem tak jest regulacja, ale jest pani z jak wiadomo, że to, że cena słuchają może wierzenia nieoczywistych i trenerskich papierach grzebie od wielu wielu lat i właśnie czytałem taką z podsłuchu mieszkaniowego rozmowę Stefana Staszewskiego to było w tamtym czasie, który mówi pierwszy sekretarz komitetu Warszawskiego Party z Leszkiem Kołakowskim i Staszewski opowiada Kołakowskim jak to właśnie było, że ani prawda codziennie rozmawiali z Bierutem i Bierut, bo po prostu przerażony tym co się tam dzieje im Staszewski był przekonany o obronie rozmawiali kilka lat potem o tym, że żaden wstrząs, którego tam doznał rzeczywiście powodem jego choroby no jak się okazało śmierci, ale jego opisywał Zawieyski im więcej w gazetach uwagi poświęcono temu, jaki był przebieg choroby towarzysza Bieruta tym mniej społeczeństwo wierzyło, że umarł śmiercią naturalną dobra, ale to było bardzo dobre złomu, a przepraszam, że tak mówię, ale to umożliwiło w Polsce po prostu naprawdę szybką odwilż, bo uruchomił się proces dr Grzyb zwykle się w walce o władzę uruchamia znaczy po bossa oblanie, kto ma zastąpić tego co prawda no właśnie dyktatora jak na skalę Polski zastąpił Edward Ochab, ale to nowe kierownictwo próbował już tak ją uzyskać zaplecze poparcie sympatie aparatu intelektualistów pisarzy my i m. in. to 1 z tych powoduje, iż to jest 1 z powodów, dla których powyższy przetłumaczonej puszczono ruch ten teren referaty złagodzą jeszcze bardziej cenzurę umożliwił się 1 słowem proces odbudowywania opinii publicznej tak można powiedzieć Somerset powoli, ale jednak prawda te pisma były coraz bardziej swobodne powstawały kluby inteligencji powstawała tak bym różne dyskusje na AIDS wątpimy zasadniczym były dyskusje o zbrodniach Stalina no bo to był dać dzisiaj wszyscy wiemy, że Stalin był zbrodniarzem, ale część tego systemu, który tutaj mówiliśmy polega na tym, że on był kreowany w całym tym obszarze propagandy komunistycznej jako na inny jak ona postać czy no bez skazy zmarzliny prawda ojej cała świata świata atak świata postępu prawda w złącze SC Hitlera oczywiście wspierającego wszystkie szlachetne rodach PMI dla nocą ludzie wiedzieli to wiedzieli, ale w przestrzeni, że tak powiem publicznej to dla partyjnych był Święty i jest elementem, że tak powiem partyjnej ortodoksji absolutnie podstawowym było tak bym uznanie, że to jest osoba Noll wielka i bez z Mazur skazy referat to wszystko rozbija, a zatem rządach po ME w obrębie partii w obrębie tego co co jest akceptowane nie można w ogóle mówić Stali był kimś dobry wiadomo, że był zbrodniarzem mordował ludzi i to powstaje taka powiedział luka legislacyjna to czym uzasadnić komunizm co w takim razie co dalej co dalej jak ona wyglądać otwiera się, że tak wielkie pole do takiej takiego sporu co można zreformować ja czytałem tak hojnie opublikowaną w dyskusje zaraz po śmierci czy po powrocie z Moskwy tej delegacji na forum aparatu partyjnego aktywu partyjnego jest coś niebywałego to pytania padają n p. padają takie pytania czy inną stalinizm, jeżeli jest zły to znaczy czy ktoś jest 1 partia to też jest element stalinizm może aż 2 partie 3 były 3 znaczy, jeżeli stalinizm Stalin był taki zły to morze i Bogusław miał rację ci co może miał rację no, a zaraz pytanie pada, a w Katyniu w takim razie to kto za mordę te pytania padają na zebraniach partyjnych, jeżeli one mogą padać co to znaczy, że jakby pękło to co jest graniczą normalności co jest płaszczyzną ortodoksji co wolno powiedzieć, że nie wolno być nie wiadomo co wolno powiedzieć to uruchamia Georgesa nie wiadomo co myśleć, a w związku z tym nie wiadomo co myśleć też nową dokładny i to uruchamia rzutach powiem właśnie odwilż prawdziwą odwilż która, która ogarnia kolejne rzeczy w postaci rodakiem artykułów prasowych Zawieyski dostojna problematyka prawda no właśnie wraca to jest problem AK po prostu podnosi jestem na artykuł słynny na spotkanie ludziom Izaaka z pojawia się problem biurokracji partyjnej pojawia się problem dno nędzy nadużyć rozmaitych aparatu korupcyjnego nowa Huta tutaj znowu może wracać prawda od tej strony i nagle ten temat Ważyka staje się profetyczny wcześniej zauważył na powracają kwestię wolności kultury wolności dziennikarzy prawda czy oni mają pisać to co uważają, że mamy przecież to co jakiś sekretarz biura prasy KC dyktuje przedtem, bo oczywiste, że on dyktuje oni te rozpisują na głosy teraz nagle nie trzeba szukać własnego rozumu i własnej oceny rzeczywistości co otwiera naprawdę szerokie dyskusje i no i wezwanie z ogromnej wagi proc, ale tak pięknie szło się skończy o zmianie właściciela mówi John Bingham brzydko, ale pan profesor ładnie dokach w naszym regionie, ale dno TOPR, ale skończyło się nie do końca 2 tys skończyło się noża poziom obecny Poznaniem 5 8 Poznań nie mógłby mieć znaczenia, bo robotnikom do głowy, by nie przyszło o to, żeby się upominać tak ostro o zaległe wypłaty, bo się bali, ale w warunkach odwilży bądź przestają bać wiedzą, że mogą się upominać się należne im prawa i nie zostanie przyjdzie ból drogę do domu, bo już nie te czasy, więc następuje znakiem pękanie takiej takich w strachu właściwie która, którym ten systemy system się trzyma i oczywiście grozi, że tak ostro się cały zawali można powiedzieć tak jak będzie miała miejsce na Węgrzech, gdzie prawda w końcu ludzie wyjdą zacznie strzelanina na ulicach pod koniec października, a wszystko skończy interwencja sowiecka w Polsce ten proces będzie wyglądał inaczej, bo właśnie mamy tą partię bez Bieruta, a zatem jest dużo większa swoboda dyskusji wewnętrznej tarć wewnętrznych i one toczą się przez wiele miesięcy i ostatecznie ci przywódcy partii do, dochodząc do wniosku, że jest potrzebny nowy przywódca nowe autorytet nowy-stary, czyli Gomułka główny, który zostaje zrehabilitowany, za który zostaje zrehabilitowany jazdy, ale jako konwojent walor ma Gomułka Gomułka jest byłym więźniem Stalina, czyli on jest z 1 strony jest Starym komunistom przedwojennym, który kierował tą partią po wojnie, budując z drugiej strony doświadczony przez tego zbrodniarza Stalina o dokładnie siedział w więzieniu przez parę lat i groziła mu kara śmierci w związku z tym on nagle tak powiem jest słuchane inaczej niż niż ci dotychczasowi liderzy odwraca i stopniowo wszystko bierze rzeczywiście za twarz Hilton w UB przez sprowadza z powrotem porządek, ale nie do końca i to chciałbym, żeby to zostało, bo to tomy załatwił wartę uważam, że nie miało się z oznaczania butelek wina działań została nakręcona w ten sam sposób co była przed i ich pozostało dużo więcej wolności niż w innych krajach komunistycznych, żeby przypomnieć opuszczały drewna pomogą wypuszcza kardynała Wyszyńskiego do tej pory kościół może wreszcie mieć swobodę wewnętrzną niezależnie od partii napisz wiadomo, kto się nie stało tak sobie od tez wynik pewnych pewnego Żyda wolę kompromisu z, zostając wycofani sowieccy oficerowie wojska nota armia będzie, jaka będzie oczywiście oficerowie zawsze będą partyjni komunistyczni aktywną Polacy w przeciwieństwie do marszałka Rokossowskiego gen. Popławskiego i tych wszystkich sowieckich obywateli, którzy z wojskiem dowodzili posiać rozpadają się spółdzielni produkcyjnej chłopi, o czym wracają do swojej własności Jona też będzie zawsze ich ASA jeśli chodzi o nas samych, czyli bez dziennikarzy pisarzy literatów naukowców otrzymują jednak nie większą niż jakimkolwiek innym kraju swobodę twórczą lub większą dziennikarza może najmniejszą, ale poeci dramaturdzy walk prawda litera Biblii w ich wyleczyć powieściopisarzy prawda były plastycy no Polska jest jednak krajem wysilony Nazar filmowcy przechylony na zachód powstają dzieła autentyczne oczywiście w granicach cenzura nie mogą atakować systemu, ale tam nic nie każe chwalić komunizmu w tych dziełach ani nie Kaziu prawie socrealizm pod tym względem Polska jest najbardziej wychowała na zachód ze wszystkich krajów i utrzymuje kontakt z Zachodem prawda dużo jest tłumaczenie zachodniej literatury dużo tak, by ME wyjeżdża na zachód polskie filmy są prezentowane na festiwalach zachodnich i t d . tak, aby jak powiedział także tą efektem takim długofalowym października jest najlepszy okres w Polskiej kulturze tak UMP, lecz najlepszych jeśli chodzi o drugą połowę dwudziestego wieku bez wątpienia lata sześćdziesiąte to jest Mrożek to jest i Szymborska to jest Wajda to jest Zanussi to jest to jest Demarczyk to jest Niemen z 3 do czegokolwiek byśmy nie sięgnęli czy to jest teatr czy to jest muzyka czy też plastyka Stażewski Abakanowicz to właściwie mamy niesłychaną, że taka eksplozja polskiej autentycznej twórczości, która jest oceniana przez świat wcześniej czy są przez 3 inne kraje tego nie miały, a wcześniej też tego nie było to były na bardzo wszystko takie trzymane na krótkiej smyczy później nas Herbert prawda na ja w później następuje tak powiem właśnie wyzwolenie mocy twórczej i to skutek tylko tej odwilży po pięćdziesiątego szóstego roku tego odrzucenia tych tych ograniczeń w każdy może nawet oczywiście to powstaje wiele takich ciekawych pytań o granice wolności twórczej o tym co się dzieje w duszy ludzi o granice kompromisu mnóstwo rzeczy ciężkich ważnych, ale per saldo to jest po prostu Osiecka przyszło mi teraz do głowy Marek Hłasko prawda wszystko to jest ten czas Herbert w Tatrach zwrócił im Adama Ważyka, bo to też ciekawa historia co dalej podłamać dla dorosłych, ale nie zostaje aresztowany nie cena jest czas cena jest tym milczeniem ma mazdy cel wiele nie opowiadać się inny o poemacie dla dorosłych pięćdziesiątym siódmym roku występuje z PZPR w sześćdziesiątym czwartym roku podpisuje list 3 4 w obronie wolności kultury w siedemdziesiątym szóstym podpisuje się pod memoriałem 10 1 przeciwko projektowanym zmianom w konstytucji jest w 80 bierze udział w proteście przeciwko aresztowaniu działaczy KOR -u jest wstrząśnięty stanem wojennym upewnił się wówczas, że był to pomysł sowiecki, a tylko wykonanie polskie, by jak twierdzą ci, którzy doznali nie był opozycjonistą pełną gębą ulotek i niekończące się dyskusje w lokalach umiera w roku 8 0 w drugim ta ta jeszcze można, by dodać do tego, bo to jest w pewnym sensie myślą taki krok za formatem dla dorosłych może dać spektakularne, ale ważny jest ona by zrobić bardzo piękny wiersz w razie boje po łacinie, bo nie jestem biegły w Itace z la Manchy nazywał i to jest właśnie na cześć ofiar powstania węgierskiego stłumionego przez Sowietów w listopadzie pięćdziesiątego szóstego we znaki jeszcze 1 wiersz polityczny wyraźny w bardzo ładny z no tak on, że tak Społem zrzucił całkowicie ten gorset rzutach komunistyczny stał się poetą z takim Neo plastyczny powrócił właściwie do tego do tego rodzaju poezji, która nie jest czytana na akademiach szkolnych i nie jest łatwo zrozumiała jest zatem będzie dość hermetyczna, ale zgodna z ła w PiS z tymi tendencjami neoklasycyzmu w poezji zachodnimi raczej wróci w gruncie rzeczy do obszaru kultury Zachodu jest w swojej twórczości w ich jak pani wymieniła takie kluczowe momenty taką dał sygnał, po której stronie tych wszystkich sprawach zachował się bardzo porządnie rolowanie nie wycofał żadnych cech podpisują różnych nacisków, aczkolwiek właśnie pozostały już poza polityką ja nie wyklucza zresztą, że to jest też taka konsekwencja tych zamrażać polityczne, bo jest taka droga niektórych twórców, żeby się, zwłaszcza tych, którzy byli uwikłani w Stali z niektórych kradzieży to uwikłanie stalinizm na, tyle że tak powiem, iż im Unii za wał albo przestrzegło ALU kazało być ostrożnym, żeby się nie poddać manipulacji politycznej, żeby tą swoją rolę w poziomach do powiedzenia w sztuce, żeby nie stało się narzędziem polityki jest taki takie zjawisko u części twórców żonie się boją tuż za daleko w kierunku jakiejkolwiek polityki i o PIT i stara już tak też być na dystansie rolę w lesie czy Miłosz też miał to w swojej twórczości też nie chciała angażować takie czyste akcję polityczną w związku z tym i innych warzy w tutaj właśnie podobnież zachowywał, ale jednocześnie no dokładnie było wiadomo, po której stronie to parę razy zdążył swoim podpisem powiedzieć prawda, że jest na rzecz pra w do tych demokratycznych zmian czy liberalizacji tego co się dzieje czy praw człowieka, a po odwilży w Polsce następuje czas normalizacji potem siermiężnego socjalizmu na koncie będzie marzec 3 10 08 . grudzień 7 0 tak też jest także zna tu się kończy Gomułka, ale jak mówi od alei jest ta różnica prawda znaczy to niemożna tak, że to jest to samo zostanie nim kultura Polska tego czasu wytworzyła znakomite dzieła to jestem przekonany, że pozostaną w historii polskiej kultury w bardzo dziękuję panie profesorze za to spotkanie prof. Andrzej Friszke Polska Akademia Nauk o naszym gościem przed dwudziestą trzecią dziękuję bardzo zapraszam państwa na informacje Radia TOK FM o dwudziestej trzeciej oczywiście za 6 minut z, a my wracamy po dwudziestej trzeciej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA