REKLAMA

Przed Placem i Pałacem. Karolina Głowacka rozmawia z Magdaleną Stopą

Studio Plac
Data emisji:
2017-08-25 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
16:56 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
audycja w ramach projektu studio plac Karolina Głowacka przy mikrofonie Teresy porozmawiamy o tym jak wyglądała Warszawa, zanim powstał plac Defilad, zanim powstał pałac kultury i nauki na łączymy się przez Skype z panią Magdaleną stopą dzień dobry pani Magdaleno dzień dobry pani Magdalena stopa jest historykiem sztuki dziennikarką autorką książek w Warszawie jej mieszkańcach m. in. książki przed wojną i Pałacem wydane przez domy spotkanie z historią i z tą właśnie Rozwiń » ta opowieść o tym jak wyglądała ta część Warszawy, zanim powstał plac Defilad, zanim powstał pałace kultury nauki przypomnijmy jak była zabudowana ta część Warszawy, którą dziś właśnie są te 2 obiekty, jakie tam były ulice, jakiego rodzaju kamienice czy tam było ciasno tam było Super miejską Żydom było niewygodnie jak tam było jak wyglądał ten teren tuż przed wojną, a tuż przed wojną był to teren bardzo ściśle zabudowana podzielone gęstą siatką ulic już zarówno równoległy do Marszałkowskiej, jaki prostopadła do niej może zmienia to ulica, a więc, zaczynając od Marszałkowskiej pierwszą poprzeczną łazienki nago następną była wielka później dopiero ulica Sosnowa i która obecnie istnieje bardzo mnie wielki na bardzo niewielkim odcinku, a ich dawnym budynkiem Emilki na pojazd prostopadłe do Marszałkowskiej na to oczywiście, licząc od wal Jerozolimskich najpierw była Chmiel no i potem złota sienna śliska i pańska ulica Świętokrzyska, która dzisiaj zamyka ten kwartał placu Defilad biegło tylko do ulic, które nie tylko do ulicy wielkiej i to przychodziło mu w pod kątem takim rozdartym łączyła się ulicom bagno i także nie łączyła się z euro ulicą Emilii Plater tak jak oni tak jak to znamy dziś nie jest tutaj trzeba oczywiście dodać, że to gęsta siatka ulic to niebyły szerokiej ulica najszerszą nie boicie złoto, a pozostałe były stosunkowo wąskiej złotą złota, ponieważ była szersza i jeździł nią tramwaj, a pozostałe miały tylko komunikację, jeżeli w ogóle miały to auto sho w wokół nich wszystkie te ulice były główny był bardzo ciasno zabudowane SN przede wszystkim zabudową czynszową, więc były to po prostu domy mieszkalne po prostu kamienice, czyli to czym Warszawa była w głównej mierze zabudowana przed wojną a czego dziś jest tak mało tłum mojemu jak ksiądz nie tylko mojemu żalowi, czyli mówimy o zupełnie niesamowite je zmianie urbanistycznej w samym centrum tak teraz myślimy o tym miejscu placu Defilad Pałacu kultury nauki czy przed wojną to też było centrum i kiedy zaczęto myśleć o tym, terenie jako centrum jak to wyglądało to często się z tym pytaniem o los spotykam czy to było centrum Warszawy Niewiem czy w ogóle było coś takiego jak definicja centrum Warszawy natomiast można powiedzieć, że od czasu budowy dworca kolei warszawsko-wiedeńskiej z całą pewnością, który stanął na rogu marszu Alej Jerozolimskich Marszałkowskiej i a stało się to w połowie dziewiętnastego wieku Otóż całą pewnością od tego momentu to część Warszawy stało się coraz bardziej ruchliwa, a tuż przed wojną była to po prostu najbardziej ruchliwa część miasta to oznacza, że budowa dworca i przyjazdy z dworca, który był wtedy czymś bardzo nowoczesnym tegoż stawiano było to najważniejsze połączenie ze światem uczyniła z tego miejsca miejsce, w którym powstało bardzo dużo sklepów bardzo dużo restauracji kawiarni hoteli na krótko mówiąc tętniło tam życie i tak i właśnie odbył w latach 3 2 latach dwudziestych to było to miejsce Warszawy, gdzie był największy ruch komunikacyjny największy to ilość luksusowych sklepów przede wszystkim oczywiście przy Marszałkowskiej także, jeżeli centrum miasta mierzyć się ruchem miejskim no to niewątpliwie było to centrum miasta, jeżeli mierzyć jak wydarzeniami kulturalnymi ilością teatr mógł to być może je natomiast nowością pewnością była to bardzo ważna część bardzo ważna i bardzo żywo części miasta na wszystkim doskonale zda na atak na Marszałkowską, ale była po prostu i jest nadal ważniejszą ulicą w mieście ja myślę że, żeby zrozumieć jak to część miasta wyglądało można popatrzeć na Marszałkowską od strony Alej strona placu konstytucji to w wielu miejscach zachowała się jeszcze także buty przedwojenna zabudowa, a w szczególności zachował się układ urbanistyczny i podział ulic oczywiście z 1 bardzo ważną poprawką ulica Marszałkowska jest dwukrotnie przeszło dwukrotnie szersza niż było pierwotne, czyli jak patrzymy od strony Alej w kierunku placu konstytucji to po lewej stronie jeśli zachowały się jakiś domek to widzimy ich elewacje najwięcej ich jest szczere i młodzież w pobliżu placu konstytucji natomiast, iż ich, gdy patrzymy na 1 proc spółki Ziaja to nawet jeśli to co się zachowało, a jest kilka takich przykładów to elewacji domów już nie widzi ma są to dopiero elewacje wewnętrzne, czyli RTI tej oficyny, która zamykała kamienica, ponieważ Marszałkowska została poszerzona o wszystkie te budynki, które przetrwały po i prawej stronie musiały zostać jedno, a po prostu ich fronty zadłużona znaczy taka była decyzją ówczesnych władz natomiast podział ulic poprzecznych do Marszałkowskiej pozostał taki, jaki był można zobaczyć, jaka to była szerokość ulic i jaka była wysokość zabudowy i to dokładnie analogicznie było mniej listów, które dziś jest plac Defilad oraz poszły tu właśnie chciałam zapytać o to dlaczego akurat w tamtym miejscu, które pani mówi tak bardzo tętniło życiem były to normalne kamienice czynszowe normalnie mieszkali tam inne warszawiacy, dlaczego zdecydowano się tam na budowę takiego kolosa, jakim jest pałac kultury nauki, dlaczego tam zdecydowano się na plac Defilad czy to było także tamten teren był tak zniszczony, że i tak nic nie nadawało się do odbudowy jak to było nie jest tak zupełnie łatwo powiedzieć, ale noszą pewne przesłanki ich, więc przede wszystkim budowa Pałacu kultury i w takich lokalizacjach nie była jasna od początku nawet, że były przecież propozycję, aby powstał na, a po prawej stronie Wisły, czyli naprawdę, ale no nie to było celem mocodawcy jego celem było to by postawić ten budynek, który jest niezwykle dominujące siły i bardzo obcy wyższy i architektonicznie i estetyczne pod każdym względem od 3 w Warszawie, by pozostawić go właśnie w miejscu możliwie jak najbardziej centralnym i tam, gdzie tętni życie, gdzie jest środek miasta i wybrano to on dotąd części właśnie z tego względu, że była to właśnie żywą bardzo gęsto zabudowaną działką dobrze rozpoznaną dzielnic są też z tego względu uważam, że w Szczecinku zabudowa była bardzo zniszczona na tym terenie była zabudowa lnu trzon drugiej połowy dziewiętnastego wieku z końca dziewiętnastego wieku były też oczywiście doby później, ale i dziewiętnastowieczna biały strój drewniana noga była w tamtym czasie technologia budowy domów czynszowych jeszcze nie było stropów betonowych i późniejszych stropów Kleina po prostu da na drewnianych belkach opierało się opierał się kolejne kondygnacje i gdyby taki budynek ulegał pożarowi to przede wszystkim dopala, a uszyte stropy w związku z tym pozostawały jedynie mury zewnętrzne ich w latach czterdziestych w wielu olbrzymiej części przypadków wypalone w ten sposób budynki uznano za niewarte odbudowę tutaj może warto podkreślić, że to w tej drugiej połowy lat czterdziestych te budynki nie były uznawane za zabytki poproszą one były jeszcze za młody wówczas często miały na niego 6 0 lat, ale czy były raczej były traktowane jako budynki, które wyszły modelki to przede wszystkim ich estetyczna strona nie podobała się były często był to kamienica secesyjna, który w tym czasie zostaną uznane za szczyt złego gustu również kamienice eklektyczne czuły się uznaniem i właściwie estetyka, która wówczas dominowała to było jeszcze tylko modernistyczna, czyli domy z lat trzydziestych te bardzo się podobały i tych nikt nie wyburzą zresztą oczywiście one były najbardziej nowoczesna część całej tej zabudowy to znaczy i miałem już żyjemy i stropy Kleina i białe, gdyż doskonale rozwiązana, a wszystkie urządzenia sanitarne i czego od tych kamienica dziewiętnastowiecznych nie można powiedzieć bardzo często w siłę, zwłaszcza w mieszkaniach w oficynach brakowało łazienek po prostu były inne standardy czystości też i higieny w tamtych latach, więc dziś to co nam się dzisiaj wydaje tak ubogiej odbył już po też sanitarne rozwiązania o biletach ulg rząd to ich dwudziestych trzydziestych jeszcze ciągle było normą a tym bardziej po wojnie gdy, gdyż tyle w budynku szkoły i 3 było zniszczonych no ludzie mieszkali naprawdę bardzo złych warunkach, więc tę kamienicę, która właśnie tych rozwiązań sanitarnych nie miały i zamiast być poddane remontom i modernizacji co stało się dla większości miast tym, że Europie, gdzie te budynki przetrwały wcale nie były zburzone tylko po prostu modernizowana i tutaj po prostu zostały zburzone i działania wojenne, które miało miejsce w Warszawie do tego, że przyczyniłem no tak jakby wydawał się na tamtym etapie, że nie warto do tego remontować w związku z tym to fala wyburzeń, która miała miejsce po wojnie właśnie bezpośrednio po wojnie czterdziestym 05 06 . roku siódmym tutaj na tym terenie, ale też właśnie doszło do takich ma osiągnąć wyburzeń stworzyło miejsca jedno opuszcza w dużej mierze nie całkiem oczywiście, ale w dużej mierze pusta, a my m. in. jakby utorowała miejsce dla Pałacu kultury da te decyzje właśnie w Warszawie po wojnie zmieniła się mnóstwo to jest oczywiście banał, ale on zdaje się, że pałac kultury i plac Defilad tak bardzo wyjątkowo przykryły pamięć o tym co było dawniej pani książkę przed wojną i Pałacem to jest zbiór opowieści osób, do których pani dotarła, które się do pani zgłosiły, którzy właśnie mieszkali albo ich rodziny mieszkały w tych kamienicach, których już niema jestem ciekawa jak oni patrzą na ten współczesny fragmenty Warszawy jak oni patrzą na plac Defilad na pałac wśród moich rozmówców właściwie nie znalazłam nikogo może właśnie z wyjątkiem 1 osoby kto by lubią ten budynek od Very short my to w ogóle rozmowę ze mną rozpoczął od tego, że spotkał się, dlaczego nikogo nie burzyć się natomiast jedyną osobą, która ich wściekłość wyraziła opałach upadł Emil Mieszkowski, które mieszkał przy ulicy Marszałkowskiej przed wojną w miejscu, w którym jego rodzina też posiadało taką i znany sklep z kapeluszami to była Marszałkowska 10 9 coś się Rogus biegną bank, który urodził się 20 06 . roku w Warszawie i on chyba jako 1 z moich rozmówców ciepło się obraził Pałacu kultury, podnosząc jego nowoczesne rozwiązania, zwracając uwagę na basen na teatry natomiast cała reszta, a tych rozmówców było tutaj kilkanaście wszyscy właściwie byli niechętnie nastawieni uważają, że ten budynek jest takim symbolem dominacji obcego mocarstwa w tym w stolicy kraju UE mojemu życiu albo w oczywisty sposób nie mogąc się z Diego i estetyką i skalą i miejscem pogodzić panie otwiera swoją książkę takimi słowami, krążąc w pustce placu Defilad między zaniedbanymi trawnikami prowizorycznymi parkingami, które przydzielono łańcuchami na kolejne sektory można natknąć się na wmurowane w nawierzchnię tabliczki, bo ulica pańska to była ulica śliska to było skrzyżowanie ulic Chmielnej wielkiej napisy smutne niczym nekrologi są jedynym śladem biegnących dawniej w tym rejonie ulic teraz są takie tam tendencje plany projekty starania, żeby plac Defilad ożywić wygląd przestał być właśnie taką pustką, po której Hula wiatr pani myśli, że ktoś może udać myślę, że to rzeczywiście niezwykle trudne zadanie, ponieważ to co zrobiono z tym miejscem właśnie miało to życie zarobić właśnie miało już spędzić wieczór tłoczyć pewne ramy, które jedno gramy jednak rodzący się w inny w kraju totalitarnym wręcz niechętna wszelkim indywidualnym inicjatywom, czyli prywatnemu handlowi nie tam nie ma sklepów tam nie ma żadnych inicjatyw oddolnych to znaczy teraz pojawiają się oczywiście, ale nie mają umocowania żony ani w architekturze ani w urbanistyce tego miejsca wręcz architektura i torów urbanistyka działa przeciwko nim i taki był cel tego budynku idei wolnej przestrzeni, które jak sama nazwa wskazuje miało służyć do Defilad chcieli znowu czegoś się go Operacyjnego okropnie NATO miast zetknęło się z takim projektem, który ma planowano odtworzyć te partie tej dawnej miejskiej przestrzeni, które są możliwa w dzisiejszej sytuacji, ale w, ale jeszcze my realizowane w sposób, który nie niszczcie tego co istnieje, a więc odtworzenie ulic i Żegnaj i ulicy wielkiej, bo ona obie biegną biegły w tle przestrzennie, jakby obecnych parkingów, czyli nie ma tam żadnej zabudowy nie ma tam też parku zmieszczą, że mogłyby się zmieścić tak można byłoby bieg tych ulic odtworzyć nawet jeśliby to nie miały być ciągi komunikacji samochodowej tylko ciągi pieszo to mogłoby to się udać jedno i w tym projekcie, z którym się zamknęło była też propozycja od budowy w tej samej kubaturze tej samej wysokości, ale jedno niekoniecznie w pierwotnym we wg pierwotnego wyglądu zabudowę tych ulic i czyli jakby od tworzenia kubatury zabudowy tego miejsca w tych miejscach, w których jest to możliwe bez niszczenia parku świętokrzyskiego bezsilna, bo rozbiórki Pałacu kultury oczywiście to ciekawa propozycja po tak czy to by się udało na pewno byłoby to bardzo bardzo bardzo duże wydarzenie ale, toteż całą pewnością zmniejszyło plac Defilad, a jednocześnie jeśli wysokość byłaby zachowana ta przedwojenna, która mniej więcej nawiązywała do wysokości 8 tzw. ściany wschodniej na muralu skala potrzeb kultury być może jego widok być może, by został troszeczkę tym przytłumiony, czyli dałoby się pogodzić i ten istniejący plac Defilad inni inne imię przywrócenia, a przy takim się dotkną projekt myślę, że to jest ciekawa propozycja bardzo serdecznie dziękuję pani za rozmowę pani Magdalena stopa historyk sztuki dziennikarka autorka książek w Warszawie o jej mieszkańcach m. in. autorka książki, która była pretekstem inspiracją do naszej rozmowy, czyli przed wojną i Pałacem wydane przez SM dom spotkań z historią czułyśmy się przez Skypea bardzo pani dziękuję za rozmowę Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: STUDIO PLAC

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA