REKLAMA

Część druga rozmowy o ekstremalnych zjawiskach pogodowych. Z prof. Szymonem Malinowskim rozmawiają Aleksandra i Piotr Stanisławscy

Homo Science
Data emisji:
2017-08-26 12:40
Audycja:
Czas trwania:
16:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
witamy ponownie druga część audycji Homo science Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL i nasz gość, który jest z nami prof. Szymon Malinowski fizyk atmosfery wydział fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i nauka o klimacie PRL, a my z nauką klimacie polecamy zawsze wszędzie proszę czytać, a nasza ulubiona działka to o o mitach o obalaniu mitów obalanie mitów, ale dziś jest, że poza tym polecam na mikroklimat zawsze rozmawialiśmy w pierwszej części Rozwiń » naszej audycji o tym jak to się dzieje, że ekstremalne zjawiska pogodowe w ogóle co to są ekstremalne zjawiska, że to nie tylko te ataki najbardziej spektakularne nawałnice burzę tak jak te, które przeszły na początku sierpnia przez Polskę, ale też chociażby długotrwałe upały susze i o rozmawialiśmy o związkach tych zjawisk z zmianami klimatycznymi, a teraz chcielibyśmy się pod pytać nieco o prognozowanie takich zjawisk, bo skoro one są takie ekstremalne to pewnie dobrze byłoby wiedzieć zawczasu czasami jest to kwestia, a gospodarczo, a takie chociażby przesusza czasami jest to kwestia po prostu ludzkiego życia tak jak przy nawałnicach czy cieczy czy tego typu zjawiskach i czy jesteśmy w stanie w tej chwili tu w Polsce prognozować takie zjawiska na tyle skutecznie, żeby móc się wcześniej w miarę wcześnie zorganizować zareagować Niewiem coś zrobić do miasta Rosji, jeżeli przejdziemy do zjawisk małej skali, bo tak może zaczną tego, że prognozy klimatu i prognozy pogody to są 2 zupełnie różne rzeczy i prognoza klimatu to jest zbadanie zmienności zawartości energii w atmosferze całego globu i wracam, a prognoza pogody to jest próba przewidzenia konkretnego przepływu porywów wiatru w żołnierzy frontu atmosferycznego czy i jeszcze mniejszej skali właśnie takiej burzy czy nawałnicy no i na każdym z tych pól mamy różnego rodzaju osiągnięcia, bo one wiążą się z różnego rodzaju trudnościami teraz jest co druga taka uwaga ogólna prognoza jest tym trudniejsza im zjawisko jest mniejsze bardziej znikł zlokalizowana co z tego powodu, że wymaga dużo dokładniejszych dużo większej liczby danych czy niech państwo sobie wyobrażą taki model ma to logiczne jak to sobie wyobrazić niech państwo narysują Polskę na kartce w kratkę tak to będą oczka siatki modelu i teraz jak mamy model, który musi przewidzieć bardzo mało zjawiska takie kilometrowe dwu trzykilometrowy no to musi być na papierze milimetrowym albo jeszcze drobniejsze i unijnych, a z kolei, jeżeli mówimy o frontach miejsca, gdzie mogą wystąpić burze no to może wystarczy zwykła kartka w kratkę prawda prosty model sięga także w górę tak Radka to nie jest tak rzadka atmosfera to nie jest powierzchnia ziemi tylko to jest wszystko nad powierzchnią ziemi gęstą kratkę ma swoją strukturę pionową zamiast kratki mamy takie rusztowanie prawda, które są obok magistrem albo albo albo rzadkiej rasy, jeżeli mamy Rousseau rusztowanie, które jest rzadkie to ona nie widzi tego co się dzieje w tych mniejszych kawałkach, jakby uśredniania tt tt te drobniejsze kawałki toruńscy i nasz model, w którym opisujemy przestrzeń modelu, w którym opisujemy zjawiska musimy w każdy tak musimy mieć sam model, czyli równania, które opisują zjawiska i po to, żeby cokolwiek przewidzieć to musimy każdy ten model nakarmić danymi co musimy w każdym oczku siatki włożyć dane o temperaturze wilgotności wietrze kropelka deszczu w promieniowaniu o wszystkim no i teraz pytanie jest taki ile na tych danych mamy nasze liczne zmierzymy się na dno oka jestem trochę po lewej na wysokości 6 km temperatury właśnie w tym momencie, więc Niemcy, więc sztuka, więc sztuka modelowania w tej chwili prognozowania pogody to jest sztuka karmienia modelu danymi i to sztuka mamy dobrze opanowaną w przypadku modeli rzadkich stosunkowo dobrze po pierwsze, tych danych nie jest duża, więc tych oczek do uzupełnienia są oczywiście mnóstwo dużo więcej niż w czasie, których mam informacje ale, z czym mamy tego typu sytuacja z lat lat wiemy jak to robić i wychodzi nam to coraz lepiej w ale w miarę jak mamy coraz silniejsze komputery coraz większe możliwości to karmienie to możemy stworzyć właśnie te siatki bardzo gęsta i moglibyśmy teoretycznie wpuścić tam ogromna ilość danych i zrobić bardzo dokładną prognozę na jakiś czas do przodu oczywiście dalej to się wszystko rozmywa rozpływa są przybliżania, ale tych danych nie mamy no i teraz, jeżeli wpuścimy cokolwiek źle do tego modelu to nam on przewidzi nie to o co wystąpił w rzeczywistości tylko tylko zupełnie co coś innego to jest mięs sztuka prognozowania to jest sztuka karmienia modelu danymi, a 3, skąd pochodzą dane którymi się Kamil modele pogodowe jest właśnie teraz tak kiedyś pochodziły tylko z pomiarów meteorologicznych na powierzchni ziemi i z balonów meteorologicznych w Polsce w 3 miejscach w Polsce 2 × na dobę wypuszczamy balony, które sobie lecą z wiatrem dają prostych danych mamy trochę więcej czasami w niektórych krajach na świecie daje się uzyskać dane samolotów n p. psy, które pasażerskich, które mierzą mamy informacje satelitarne, ale proszę państwa satelita nie powie nam sen z jakim oczko siatki tylko mówić ile fotonów, jakiej Energi wpadło w jego oczko z tego domu od tego jaka jaką dano wpuścić do do tak do tego do tego modelu bardzo daleka droga mamy radary meteorologiczne moglibyśmy wykorzystywać jeszcze dane n p. ze stacji, które stoją przy drogach, które używa LG dyrekcja dróg i autostrad, ale to wszystko wymaga ogromnej infrastruktury popiersia, a po drugie, niezwykle skomplikowanych operacji matematycznych ludzi, którzy wiedzą jak to dobrze zrobić na amatorskie stacje, bo się też zrobiła moda na to moda czy Niemcy dobre słowo na to, żeby ludzie stawiali sobie w nią jakiś taki termometr ach, z supermarketu tylko takie mini stacje pogodowe czy takie rzeczy mają jakąś wartość strony są zbyt chaotyczne, żeby wzrost tego co jest także wszystko ma wartość tylko problem nie jest stricte nas i jaką są zapłacić, żeby z tego dobrze skorzysta w związku z tym teraz ma się sytuacja jest taka, że cały czas jeszcze skorzystanie z tych danych i weryfikacja i i kot kosztuje więcej niż niższa niż te same dane, więc się nie opłaca, ale idziemy w stronę takiej takiej nauki Obywatelskiej n p. można wykorzystywać są już takie prace naukowe, gdzie wykorzystuje się telefony komórkowe niektóre mają czujniki ciśnienia, które są w sieci, które raportują bardzo szczegółowe informacje o ciśnieniu i przechodzeniu tzw. fal wyporność wykrycie grawitacyjnych w atmosferze jest każdy z nas, kto ma komórkę i tam czujnik taki drobny z Siemensa, który mówi o ciśnieniu, gdyby w Polsce coś takiego istniało to mógłby przez apkę te dane wysyłać prawda i byłby z tego jakiś pożytek, ale nie wiadomo czy jestem na parterze czynna od 15 piętrze, a to świetnie wiadomo, bo właśnie się zmienia ciśnienie jak jadę windą ja mam u siebie w telefonie komórkach potem pasek widzę ile razy byłem u siebie w pracy na czwartym piętrze, na które piętro wszedłem wreszcie wreszcie wejście do domu też widzę tak, ale zdaje się jest sporo modeli pogodowych i sporo firm z UE czy też instytucji zbiera dane i komponuje z nich prognozę kiedyś sprawa była prosta była Instytut Meteorologii gospodarki Wodnej Jon jako jedyny podawał prognoz dla Polski jako nasze sprawdzały na to inna sprawa teraz jest tak wiele komu można ufać się, na których prognozę prognozach warto polegać n p. prognozy długoterminowe mają jakikolwiek sens czy czy po prostu trzeba uważać na to, że prognoza tak naprawdę po 2 dniach przestaje się sprawdzać, jakie ma pan doświadczenia naszych jeśli idzie o prognozy długoterminowe to może zostawmy one mają sens, ale bardzo specyficzny nie i to jest SMS-a z boku natomiast, jeżeli wrócimy do tych groźnych zjawisk to pamiętajmy, że atmosfera nie ma granic jest po to, żeby cokolwiek przewidzieć to po pierwsze, muszę mieć dane o sytuacji meteorologicznej na praktycznie na całym globie w ryzach niż ach, w rozkładzie temperatury z wysokością wszystkim potem musimy z użyciem dodatkowych danych z okolicy danego zjawiska żeby, żeby lepiej zapragną zobaczyć w krótszym okresie czasu to co się stanie jedno w danej okolicy prawda u nas to robi Instytut hematologii i gospodarki Wodnej albo licem korzysta z modeli globalnych, które robi kilka oblicza kilka kilka instytucji na świecie zresztą najlepszy taki model globalny jest niedostępne w zasadzie dla polskich patologów, ale dlaczego no bo nie jesteśmy członkiem Europejskiego centrum prognoz średnioterminowych jako jedyny kraj Europejski uznajemy za te informacje i ta działalność jest nam niepotrzebna nie płacimy składek nie jesteśmy członkiem nie możemy naszych lokalnych prognoz zanurzyć w najlepszej prognozie globalnej co oczywiście powoduje, że to lokalne prognozy są istotnie gorsze, a ta prognoza i nosi nazwę i tam najlepsze, które nie uczestniczymy no jak państwo stukają w taki skomplikowanych kody ECM WEF to państwo dotrą do tego ośrodka i tak się o nich mówi prognoza się w FIA scenarzystka to jest dobry moment, kiedy niestety nos stało się to co się stało w sierpniu i być może jest to dobry moment, żeby w zacząć ponownie naciskać, żeby Polska na uczestniczyła w tym momencie naciskać warto kształcić meteorologów na studiach właśnie takich porządnych inżynierską przyrodniczych niejako, więc opisowo tylko jako oby jak kałuże tak solidna wiedza przyrodnicza no ale może wrócimy do prognoz odnośnie wracając do pytania zadanego na początku tej części audycji czy tego typu zjawisko i jak to z 11 sierpnia było w jaki sposób do przewidzenia czy są narzędzia w ogóle, które pozwalają ocenić przede wszystkim to dzieje się to wydarzy to znaczy, gdzie ta energia zostanie uwolniona jak duża to będzie energetycznie żyć czy rzeczywiście należy się czegoś oba w obawie czy wystarczy parasol czy to jest tak, że to jest bardzo bardzo skomplikowane u nas w Polsce takich narzędzi, żeby szczegółowo o tym, powiedzieć w każdym czasie z dużym wyprzedzeniem nie ma natomiast to co można było zrobić to trzeba powiedzieć co było zrobione, bo w ramach tych narzędzi, które ma Instytut Meteorologii gospodarki Wodnej ten minister Instytut z wydał odpowiednie ostrzeżenia z tym, że to były ostrzeżenia o sytuacjach konwekcyjne w atmosferze takich ostrzeżeń wydaje się kilka-kilkanaście w ciągu w ciągu roku nie było ono ostrzeżenia ocenił, że może zdarzyć się no właśnie taki taki prawie Armagedon prawda, ale to była bardzo bardzo bardzo trudne do do przewidzenia, ale już w szczególności informacja o tym gdzie bardzo szczegółowo takie zjawisko w największym natężeniu może wystąpić to no to jest w tej chwili sprawa poza naszymi możliwościami technicznymi, ale ja mam też wróciła do swego pytania, które niedawno zadawałam to znaczy o to, który modelom warto ufać no bo pan powiedział, że tutaj była wydawana strzyżenia przez Instytut Meteorologii gospodarki Wodnej, ale być może jeszcze można, by n p. skorzystać z aplikacji smartfon nowej czy też z jakiegoś innego systemom informacji, które by pomógł nam jako jednostkom zorientować co się dzieje dookoła być może ich modele są warte polecenia, o czym ja powiem także najlepiej w tym momencie patrzeć na obrazy satelitarne inna i na obrazy radarowe tworzą z nich korzysta tylko trzeba mieć z nich korzystać to niestety jest dla mnie fachowca bardzo bardzo bardzo, trudno więc tutaj jednak kwestia ostrzeżenia odpowiednie służby tzw. na castingu to się specjalnie nazywa taki prognoza bardzo krótkoterminowa sytuacji właśnie, w których się coś się rozwija, a nawet na kilkanaście minut do przodu bardzo bardzo lokalnie może tutaj dużo dużo pomóc noblistą musiałby być cały cały cały taki system po drugie, no to nawet jak będzie system to on nigdy nie będzie szczelny, bo to wszystko zależy w tej chwili od ludzi, a żeby dobrze ludzi wyszkolić to oni muszą mieć długi trening, czyli muszą poznać mnóstwo tego rodzaju zjawisk w jedno niestety to poznawanie jest na własnej skórze, ale i to nie jest takie takie proste, czyli wciąż takich zjawisk właśnie tego nauka z teamu zakończył granie tego co się dzieje w tej chwili co się wydarzy w ciągu najbliższych 2 godzin Amy nie mamy i nie jest to problem tylko nie wiem polskiej z czegokolwiek nie nieudolności czy braku danych tylko po prostu jeszcze sobie z tym nie radzimy jak koło ludzie jak koło nie wiem zdolność obliczeniową nas nie stać, a czym jest także w stanach Zjednoczonych systemy ostrzegania przed tornadami działają całkiem dobrze, ale właśnie to jest kwestia ogromnych nakładów finansowych bardzo dużych nakładów ludzkich i dużej częstości po w powtarzaniu się tych zjawisk, a poza tym taki system ma sprzedać czy ma sens tylko wtedy, jeżeli bardzo szybko można przekazać wiarygodną i poważną informację zagrożone rejony i istnieją systemy reakcji to znaczy procedury całe reakcji na tego typu zagrożenia w związku z tym no tutaj mamy całe całe duże pole z taktem tabula rasa przed nami także do zapisywania, nawiązując do tego, czego w ogóle zaczęliśmy naszą kondycję wraz z zwiększeniem się częstotliwości prawdopodobieństwa pojawienia się takich zjawisk być może powinniśmy zacząć myśleć o takim systemie można dokładnie takim amerykański Lech ład dobry moment, żeby zacząć coś takiego rozbudowywać no ja myślę, że moment psy jest taki, żeby może w ogóle zacząć myśleć o porządnych studiach Meteorologii Klimatologii w Polsce, bo tego nie ma i to jako taki pierwszy warunek podstawowy, bo jak nie mamy podstawy to taki system nie ma są z zadziałać, ale oczywiście druga podstawa no to są związki międzynarodowe naukowe także członkostwo wisi w UE, bo to są szkolenia współpraca międzynarodowa to bardzo duże firmy z umową wielkich, którzy na to mogą wpłynąć nas słuchają, żeby zadbali o to, żebyśmy Stali członkiem tej ważnej organizacji tak i nie lekceważmy ostrzeżeń, choć czas i miejmy świadomość, że szansa, że właśnie, jeżeli jest wydano ostrzeżenie, że u nas stanie się coś takiego jak tak stało się w Suszku 30 jest cały czas niewielka mimo wszystko to ostrzeżenia mają swoją wartość jak jest ostrzeżenie to przynajmniej bardzo uważnie patrzmy co dzieje się dookoła bardzo dziękujemy naszym gościem rodzi się prof. Szymon Malinowski fizyk atmosfery wydział fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i z nauki o klimacie dziękujemy zapraszamy za tydzień znowu na naszych audycji Homo science między czasie nakryli znał kapel i nauk o klimacie PRL, a teraz czas na informację Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA