REKLAMA

Jakub Appenszlak - polski Żyd i żydowski Polak. Cezary Łasiczka rozmawia z Marią Antosik-Pielą

Studio Plac
Data emisji:
2017-08-31 09:30
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
19:08 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka dla studio władz państwa mają gościem jest Maria Antosik Piela badaczka literatury żydowskiej współpracowniczka wydział polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego witam panią bardzo serdecznie ci laury dzisiaj poza nie ma 1 z ciekawszych postaci warszawskich, aczkolwiek trochę już historycznej, bo nieżyjącej od bodaj 19 5 0 roku ne Jakub, a ten szlak, który zmarł na obczyźnie w Nowym Jorku to, dlatego że był wyjechał przed wojną przed wybuchem drugiej Rozwiń » wojny światowej już nigdy nie wrócił chociaż, chociaż próbował, dlaczego jako papież szlak jest ważny w tej naszej warszawskiej woli, ale także polskiej historii myślę, że dla dla tych, którzy interesują się historią Warszawa szczególnie Warszawą międzywojenną OP szlak winny jest taką postacią, która o rzeczywiście była 1 z najbardziej nietuzinkowych osobowości w przedwojennej kulturze żydowskiej, ale też w kulturze polskiej był znakomitym publicystą felietonistą, ale także literatem tłumaczem działaczem społeczno-kulturalnym to też syjonistów była zarazem wielbicielem Józefa Piłsudskiego w UE, ale też bardzo uznanym krytykiem teatralnym Sołowow międzywojnia miało niebagatelne znaczenie jeśli chodzi o prasę i zamieszczone tam recenzji niż bez lepiej zrozumieć ja też makra inni my całe środowisko to należy powiedzieć, że Warszawa była takim centrum życia kulturalnego i towarzyskiego i oczywiście przyciągała tak jak wciąż przyciąga mnie i z Polski ze świata różne różne osoby my natomiast spora część mieszkańców to byli Żydzi i pomiędzy Żydami w Warszawie nie Żydami w Warszawie były takie, że różne pomysły w Makau relacje tak byli tacy, którzy mówili jesteśmy Żydami mamy swój język i będziemy sobie tworzyć kulturę i prasę widzisz czy po hebrajsku i były tak przecież silnik powiedzmy gwiazdy literackie świata żydowskiego, które pojawiały się w Warszawie tu z PiS zachwycał wszystkich ta Polska część Warszawy w ogóle tanich nie wiedziała, że istnieją rzecz właśnie z gwiazdami, ale byli też tacy, którzy łowili na symulatorze tatusiowi dobrze jesteśmy Żydami jesteśmy Polakami, więc oczywiście my staniemy się Polakami zasłonił im się na imię i w końcu tacy jak atleci aktorzy jak rozumiem mówili może być i 7 i Polacy i polskim Żydem żydowskim Polakiem i my jak gdyby jest sporo przestrzeni aby, żeby sobie spokojnie funkcjonować jako jedno i drugie w 1 okresie na początku był zwolennikiem asymilacji i zasadniczo w ogóle praktycznie w ogóle nie publikował w prasie żydowskiej nic w 19 11 roku zadebiutował wierszem na łamach rzeczywiście polsko-żydowskiego pisma Izraelita, ale jednak potem związał się tylko i właśnie z prasą polską i ja i wszystko to co publikował do 19 1 5 roku nie miał nic wspólnego z automatami żydowskimi po prostu te tematy nie istniały w jego twórczości w tym czasie rzeczywiście obraca się w kręgu, a inni Zygmunta Kisielewskiego Choromańskiego Ludwika Krzywickiego to byli ludzie, którzy rzeczywiście ma ona na arenie kultury w warszawskiej w tamtym czasie bardzo wiele znaczyli nic w 1 800 piętnasty rok to jesteś taki moment przełomowy nie tylko w jego postawie ideologicznej, ale też nieudane zawód miłosny zakochał się swojej koleżance z redakcji Zofii Nałkowskiej, która była od niego starsza i nie odwzajemnił uczuć się nie podobały się paszportem nie podobał się w ślad jako kobieta z dobrego domu jeśli tak można nazwać uznawała go za żydowskiego tortu są o brudnych paznokciach i absolutnie nie da nie była zainteresowana jego awansami czy to prawda, że kobieta na pewno poznacie patrzą nieraz bardzo możliwe w w każdym razie sportretowała go nawet w 1 ze swoich opowiadań teren ten temat werandy podartych Koszul brudnych paznokci rzeczywiście powraca, więc rzeczywiście w tym pamiętnika racje polskim poszlak pojawia się w rozmaitych wariantach no i brudnych paznokci prawda się nie spodziewałam Lotos był rzeczywiście bardzo biedny jego kolega, z którym współpracował w 1 z tygodników warszawskich wspomina, że kiedy odwiedzał go w domu on apaszka gry na ogół leżał włóż ku pod kołdrą Otóż okazuje się, że miał 1 koszulę i to na dodatek na plecach pod marką, więc nikt nie chciał ten w tym stroju paradować przed kolejną to sytuacja się zmieni po między wojną i oba szlak będzie 1 z zamożniejszych dziennikarzy się między międzywojennej Warszawie ze mnie wiem z jakiej rodziny tak naprawdę się wywodził czy to była rodzina nędzarzy jak sugerowano Koska jego ojciec Anny Chin był najprawdopodobniej rzemieślnikiem, ale nie zachowały się o żadne informacje na ten temat w 1 500 piętnastym roku opryszek nagle odkrył syjonizm i postanowił zostać twórcą polsko żydowskim od tej pory wszystko to co, o czym pisał dotyczyło wyłącznie kwestii żydowskich popierał powstanie państwa żydowskiego w Palestynie i jednocześnie nie był specjalnie zainteresowane tym, żeby do tej Palestyny się wyprowadzić, ale tutaj mogę powiedzieć, tyle że jego jedyny syn Henryk, który zmarł przed dniem zmarł rok przed nim urodził się w 19 20 roku i rzeczywiście był wychowywany na dobrego sygnalista i ról pos ukończeniu gimnazjum na żoliborskiej Spójni zresztą o zostawały wyekspediowano przez rodzinę na studiach z danych o 1 1 na wydziale chemii Uniwersytetu hebrajskiego i był chemikiem zrozumie tak Jerozolimy zginął tragicznie wybuchł laboratorium i to rzeczywiście był wielki cios dla określonego wybiera się, żeby go w końcu zobaczyć tak wybrał się, żeby go zobaczyć, bo rzeczywiście zostali rozdzieleni po 30 10. roku jej do 100 0 pięćdziesiątego dopóki żyła na szlak nie spotkał się synem, ale rząd ani żoną zresztą to tak na marginesie Paulina Maślak bardzo interesująco publicystka polsko żydowska redaktorka naczelna 1 z polskojęzycznego pisma dla Żydówek w międzywojniu tygodnika Ewa nie była jego pierwszą żoną pierwszą żoną była jeszcze do tej pory nieznaną bliżej Polką, z którą rozwiódł się w 19 19 roku i parę miesięcy później pojął za żonę 19 letnią Paulinę początkującą tłumaczka i poetka, a następnie parę miesięcy później urodził się Henryk na ciasto nie było jakoś tak, bo może są tradycyjne Paulina miała partnera dziennikarza sportowego naszego przeglądu, którym to, z którym czołowy uciekła zdołała uciec z Polski w czystym dziesiątym roku Lotos wracając do dołu kwestii zawodowych, a poszlaka, a no tak naprawdę przełomem GU rok 1 500 20 03 . i założenie między nim przez niego Dziennika polsko-żydowskiego nasz przegląd coś jest to, które zbiegiem lat stał się najważniejszym Dziennikiem skierowanym do Żydów i inne nie tylko warszawskich alei polskich i rzeczywiście pozycja o naszego przeglądu była absolutnie niepodważalna co więcej, ponieważ był pisany w języku polskim, a wobec, czego było źródłem informacji nie tylko dla liberałów wiadomości literackich odniesień nie lubili ze sobą, ale też lotnisk całej rzeszy endeków tym dla Adolfa Nowaczyńskiego, który rzeczywiście aż tak nie cierpiał, ale też dla symulatorów jej 1 z publicystów czasem dla polskiej gazety nazwał poszlaka rakiem mózgu prawda nowotworem mózgu, który zatruwa życie polskich Żydów mamiąc ich takimi wizjami o państwie żydowskim w Palestynie w międzyczasie udało mu się opublikować powieść o pasiak powiedzieć jasno piętra dom na bielańskiej to jest bardzo ciekawe studium poświęcone temu jak funkcjonowali Żydzi Żydzi międzywojennej Warszawy rzeczywiście bardzo interesująca powieść obyczajową, w której zderzają się różne różne światopoglądy jest misją lista jest komunistą jest symulator i jak oni wszyscy próbują mieszkając razem w 1 kamienicy, próbując dojść do porozumienia jak ta idea tożsamości żydowskiej Ferenc w latach trzydziestych w Warszawie tak naprawdę wygląda niby jak mówią, bo też 1 z z najciekawszych krytyków teatralnych i rzeczywiście pod tym względem osiągnął mistrzostwo, ale też był niezwykle interesujący nawet dzisiejszych czasach jak ktoś ma okazję rzeczy przeczytasz zajrzy do naszego przeglądu, który jest dostępny w internecie w bibliotece narodowej zobaczy jak bardzo jest aktualne rzeczywiście poszlak bardzo kochał Polskę jednocześnie antysemityzm był dla niego nie do zaakceptowania absolutnie, bo do tego wątku teatralnego Lennon był zwolennikiem teatru niszowego, bo to jest pojęcie w Warszawie pojawił się po się czas, który wystawia przedstawienie w języku jidisz no i oczywiście to wzbudzało kontrowersje zarówno wśród Żydów jakiś Polak Kowno Wilno jak to w tę radość widzisz już tak się nie da na jej dodał, że dla nich już będzie nie wystawia swoje tradycyjne żydowskie rzeczy, ale to okazało się, że byli reżyserzy, którzy sięgali po teksty klasyczne czy laptop Szekspira intymność pojawia się krytyka, że no byłem na przedstawienie, na którym pani reżyser nie zrozumiał z tego, o czym jestem tak znani publicyści zielonego pojęcia, więc w ogóle jak ci Żydzi mają czelność sięgać po rozbiorze wspiera skroni tego w ogóle nie rozumieć tak silnej jakoś tak bardzo bronił teatru niszowego więziony właśnie ważne, że z takim pomostem, że można być Polakiem Żydem rzutowo to właśnie służy temu Lech bez budowaniu taki trochę hybrydy, czyli przestrzeń pomiędzy taty, a po szlaku uważa, że po, że naprawdę Polska jest w Polsce jest miejsce dla wszystkich i naprawdę ty należy należy korzystać z tej możliwości żeby, żeby te te go kultury i Polska żydowska czy Polska w języku polskim 3 przepraszam czy żydowska w języku polskim czy w jidysz czy po hebrajsku ma rację bytu jest ważną, ale tu w ramach ciekawostki mogę powiedzieć, tyle że wg norm kolegów poszlakę nie znał jidysz to znaczy nauczył się już na korzyść mogą już dorosły dorosły mężczyzna natomiast lubię był też tłumaczem literatury jidysz, czyli muszą poznać ten język na tyle dobrze by wymóc, by tłumaczyć m. in . Szolema Alejchema, czyli 1 z absolutnie najważniejszych twórców literatury jidysz dotarli do nieprzypadkowo uniknął losu innych, które wkrótce spotkało polskich Żydów w lesie przed wojną wyjechał na Kongres syjonistyczny, że do Paryża to nasz Kongres odbywał się tu był 20 01 . Kongres w Genewie prezes tyle tylko, że tak naprawdę ono puścił opuścił ich innym Żoliborz, bo tam mieszkał nieco wcześniej, bo też był kwiecień 300 dziesiątego roku i wybrał się z żoną do Stanów zjednoczonych i był wtedy absolutnie świadoma tego, że do Warszawy nigdy nie wróci, a potem paulinom jego żona wróciła do do Warszawy, a on pojechał do Genewy i jest tam zastała go wojna przedostał się z innymi działaczami socjalistycznymi do Paryża z Paryża udało mu się przedostać do ery Silent do nowego Jorku i to już miał możliwość pozostania w dni bez problemów rzeczywiście Amerykanie nie byli zbyt chętni, żeby żaby, a też jako jego kolegów przyjąć do do Ameryki jednak propagandowa, że to osób przede wszystkim Żydzi, że to są wybitni działacze społeczni politycy i AmC działa na, tyle że rząd mógł pozostać w nowym Jorku do śmierci o tym, że nie czuł się to dobrze niech świadczy fakt, że do końca życia mieszkał w hotelu i z tym, że też hotel nowojorski zmarł na atak serca ale zanim przedostaną spływał z zrekonstruować ten nasz przegląd tam pod pod p t. nasza trybuna to rzeczywiście była pierwsza polskojęzyczna Gazeta przeznaczono dla Żydów i faktycznie jak się czyta te tran tytuł to co widać, że to jest taka próba powrócenie do powrotu do do przedwojennych czasów, że to jest możliwe, ale co tak naprawdę oba szlaki jego ekipa doskonale zdawał sobie sprawę, że to jest absolutnie niemożliwa i k, bo taki rodzaj oszukiwania samego siebie ratowników, którzy ich urzędników, którzy pisali zachwyceni, że o jej nie pojawiła nie pojawi się ten tak Gazeta, którą znamy z dzieciństwa tak, żeby dzieci z daną młodości przy tym, po którą sięgałem grzybobranie w miasto nie wyobrażam sobie, jakby tych naszych rodzinnych relacji, bo tam się pojawiają to i to także że, gdyby po to, by trochę właśnie ze smakiem zapach starego kraju tak to prawda mam zresztą były określone bardzo tęskni za męża z polską za Warszawą przede wszystkim, bo z tym miastem był związany od urodzenia i ono było mu absolutnie najbliższa myślę, że też, że ze względu na dno jeśli tak można powiedzieć miłość do Warszawy niegdyś nie zdecydował się na emigrację do Palestyny to, że mieszkał w nowym Jorku było tylko i wyłącznie efektem wybuchu wojny, ale już Nowym Jorku czas do dosyć interesujące zaczął zaczął publikować prace poświęcone zagładzie polskich Żydów to była 1 z pierwszych publikacji, które mogli przeczytać się Amerykanie nas zresztą były współfinansowane przez ówczesnego prezydenta Stanów zjednoczonych m. in . zatem, aby szlak pomimo biedy, bo pod wodą podobno bardzo biedne miało bardzo szerokie koneksje polityczne towarzyskie rzeczywiście w gdzież te słowa się na przedwojenny przedwojenna słowa pomogą mu przetrwać Nowym Jorku Barcelonie nie chciał wrócić do Polski albo nie mógł albo nie chciał w korespondencji pomiędzy określać jego żoną, która jest w prywatnych zbiorach rodziny, kto miał okazję przeczytać AM Polina zarzucała mu Jakubowi, że myśli tylko o żydowskich nalewkach i polskich Żydach Hans Wallner w ogóle nie korzysta z uroków tej pięknej metropolii i że może przestałby wreszcie żyć przesz przeszłością jednak o tym, szlakiem Różyc to on żył przeszłością co do tego nie ma cudny żadnej wątpliwości, ale nie mógł sobie pozwolić na powrót do Polski tu kwestia polityk polityki, ale też i finansów nie było go stać na podróż do Palestyny chociażby zresztą na jego utrzymaniu była żona i syn są, a lata czterdzieste w Palestynie na torze, który był po prostu bardzo ciężkim rzesza emigrantów z Europy Środkowo-Wschodniej tym, którym udało się ocaleć brak możliwości zarobków była to przede wszystkim Polska inteligencja, więc niż jest nie do końca mogli odnaleźć w tamtych realiach nie chcieli pracować fizycznie nie znali hebrajskiego z możliwości mielimy bardzo ograniczone wobec czego ta korespondencja to jest tak naprawdę pomiędzy małżonkami i synem nieustająco proszenie o pieniądze, które określa musiałem musiał chciał im wysyłać w związku z tym dla niego już niewiele zostawało natomiast Apolinary też nigdy nie ona zmarła w 19 7 6 i nigdy nie wróciła do Polski nigdy nie chciała dla niej tylko po prostu cmentarz, do którego nie ma powrotu co pozostawiona po sobie, po czym powieści 1 takiej licznych felietonów artykułów prasie myślę że, że to jest tak rzeczywiście materialny dowód na jego istnienie, ale mam wrażenie, że to jest, że obecność EPO szlak w Polskiej kulturze jest bardzo nie doceniono oni się nie pamięta, a szkoda było, bo bo był 1 z tych przedstawicieli kultury żydowskiej i niezwykle liberalny ale, ale zaraz bardzo otwarty koncyliacyjny ton rzeczywiście chciał z Polakami współpracować jednocześnie absolutnie nie godzi się na to by mniejszość żydowska była poddawana jakimkolwiek naciskom i myślę sobie, że w dzisiejszej Polsce byłoby dobrze, gdyby takie właśnie się pojawił, który bez specjalnej szczególnej histerii Ammann mogłoby tłumaczyć Polakom, że obecnie Żydów w Polsce jest nadzwyczaj pożąda bardzo bardzo pani dziękuję pani Maria Antoś Piela badaczka literatury żydowskiej współpracowniczka wydział polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego była państwa moim gościem Jakuba, a ten szlak można zerknąć jak one do zasobów biblioteki narodowej i tak polecą serdecznie Cezary łasiczka dla studio plac Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: STUDIO PLAC

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA