REKLAMA

Warszawska historia archiwum Bundu. Cezary Łasiczka rozmawia z dr Martyną Rusiniak-Karwat

Studio Plac
Data emisji:
2017-09-18 10:30
Audycja:
Studio Plac
Prowadzący:
Czas trwania:
21:03 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka dla studio plac studio dr Martyna Rusiniak Karwat Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry panu najnowsza książka mojego gościa to nowe życie na zgliszczach bunt w Polsce w latach 1 9 4 4 1 9 4 9 co on sugeruje już naszym słuchaczom, że pani dr Martyna Rusiniak Karwat jest ekspertką od rządu, ale nie wszyscy wiedzą co to jest czysto to był błąd dlatego w pierwszych słowach swego listów jak zaczynaliśmy kiedyś pisać Rozwiń » listy może wyjaśnimy, bo przypomnijmy wytłumaczymy co to to czym był bunt w błąd, czyli żydowskie ogół ogólną żydowski ruch robotniczy bunt była to partia, która powstała w 1 80 0 dziewięćdziesiątym siódmym roku, więc w tym roku w październiku obchodzimy z obchodzili byśmy, gdyby istniała stopować jest to dwudziestolecie bombą była to partia socjalistyczna, która opierała się na 3 filarach, czyli w dojechać tu i teraz widzisz Kite, czyli wszystko co jest związane z kulturą językiem żydowskim nigdy już im niż bohaterka Lead, czyli rodzinność partia ta miała za zadanie w swoich w swojej ideologii broniła praw tych najbiedniejszych robotników walczyła o obronę praw RO robotniczych, ale też o poprawę losu stąd z gniazd tylko robotników żydowskich czynnie w ogóle ogólnie roboty przede wszystkim żydowskich wolę, by w swoich, by w polityce na tzw. ulicy Polit polskie ulice politycznej, bo w swojej książce już po i opisując to powojenny stosuje 2 pojęcia żydowska ulica polityczna, czyli to dawny Sztetl i też Polska ulica polityczna, żeby nie pisać za każdym razem, jakby nie opisowo, gdzie ci bombowca akurat działali w Chinach tzw . polskiej ulicy politycznej oni współpracowali razem z PSL, który bio podobne ideały ten socjalistycznej też walka o poprawę losu robotników, ale też dzieci żydowskich, czyli dokształcanie dożywianie zajmowanie się dziećmi bezdomnymi porzuconymi dziećmi po ulicy tak by, a przede wszystkim błąd, czyli to dojechać tu i teraz to było walka o budowanie osiedla żydowskiego, ale w tym miejscu z urodzenia czy w tym przypadku Polski, bo państwo żydowskie ty mnie nie było im potrzebne, żeby egzystować jesteśmy tu i teraz tu walczymy w danym kraju o prawa robotników danego kraju i odprawa żydowskie to do lepszego jutra stąd już z spierali się mocno syjonista ami to z części willi wyjeżdżamy do Palestyny tam zbudujemy państwo żydowskie, które będzie nasz od początku do końca, bo ludowcy owi nietkniętą, gdzie mieszkamy to tu mieszkamy tu jest dobrze tu jakby żyjemy tu tworzymy kulturę to pracujemy tu walczymy o jeśli chcemy wyjeżdżać to wyjedź my tam, gdzie my chcemy ani gdzie nam każą, czyli możemy wyjechać do Stanów możemy wyjechać do Francji, ale nie wyjeżdżajmy wszyscy do Palestyny to jest dla nas utopią, czyli oni w ogóle używali 2 pojęć emigracja IMG emigracją jest także emigranci oni, czyli ta masowa emigracja do Palestyny, a później po czterdziestym ósmy roku do państwa żydowskiego Izrael, że to się sprzeciwiać i z Bondem kojarzymy Marka Edelmana zaczął, chociaż zdaje się bardziej działa takie młodzieżówce gdowskiej, czyli co polskie tak Marek Edelman od zawsze jako dziecko był związany z kilofem, a plus dziecięcym tym czy dziecięcą organizacją, a później już siły nie wiem od kiedy moc niestety nie przetrwały akta te przedwojenne nie przetrwało archiwum Bundu później już działał w szeregach tu kunsztu i nawet po wojnie też działał jako, odkąd w tobie co niejako w budowie co oczywiście mówi się o nim Marek Edelman błąd, bo napisał to książka getto walczy, czyli sprawozdanie z działalności, bo rondo w getcie, aczkolwiek tam też dużo było o działalności ski Fujitsu com to oczywiście tych tras organizacja polityczna czwórek każda organizacja także i tam miała swoje archiwum, w którym no pewnie składki i lista członków dane, ale także Niewiem korespondencja istnieje na razie takie pojęcie archiwum Bundu, które zaginęło jest poszukiwane zniknęło tak bunt w warszawskim błąd co, gdzie mieściła się też centrala funduszu z wysp utracił swoje archiwa w 30 09 . roku podczas bombardowania stolicy i od pierwszych chwil okupacji bunt owcy starali się też zbierać te dokumenty związane z działalnością podziemną w getcie warszawskim później Bytom działalność od utworzenia archiwum kontynuowano po wojnie, ale mnie bardziej może porozmawiajmy tutaj o tym, my archiwum w podziemnym to jest coś czym się zajmowałam też przez ostatnie kilka lat, zajmując się buntem w 3 do archiwum oraz okresu 3 9 4 5 tak tak tak bardziej tak, ale nawet nie tyle 3 9 4 5 4 2 do momentu wielkiej deportacji z getta Warszawskiego zawsze mnie interes po wf istnieje przeświadczenie, że w archiwum Bundu nie przetrwało ja już kilkakrotnie mówiłam, że przetrwało w nocnym trafiłam, szukając dokumentów obłędzie powojennym o powstającej komisji historycznej przy centralnym komitecie błąd, bo bunt tak jak inne centralny komitet Żydów w Polsce otworzył swoje archiwum oniemieli centralną żydowską komisję historyczną natomiast błąd miał komisję historyczną przy centralnym komitecie Bundu, który odtwarzał to archiwum i szukał w obecnym obecnie trudno jest powiedzieć, kto dokładnie zajmował się tym archiwum wiemy, że był to on Mendelssohn, ale nie mamy bliższych informacji i rządu tą pierwszą osobą, która zbierała dokumenty pod konspiracji ją, ale w getcie warszawskim dzięki wspomnieniom Edelmana wiemy, że on brał udział w ukrywaniu tego archiwum w na terenie getta w tym czterdziestym drugim roku wiemy, że tak jak archiwum Ringelbluma również to archiwum było inne zanotowane w puszkach tym razem w puszkach po marmolada, gdzie Edelman początkowo chciał ukryć się na terenie na dziedzińcu szpitala imienia Besson i barmanów przyp a czego bardzo żałował po latach, bo to miejsce akurat było dostać byłoby łatwiej z być może poszukać tego archiwum, a on i 1 z części zamurowało w 1 z mieszkań, w którym mieszkał nie będę zdradzać adresu, bo to z mojej najnowszej książce i też we wspomnieniach Edelmana zamieszczonych w tej książce i tam jednocześnie zamurował w piecu inną część zakopał w piwnicach innym razem z małym kosztem uczelni sznurem gostyńskim i rent jest pytanie co oni zamurowali co jest chowali powiemy czym jest archiwum tzw. archiwum Ringelbluma, że mamy tam prasę protokoły wspomnienia relacje co tutaj co praktycznie nie wiemy nic wiemy, że zakopali coś to właśnie w używane tzw. trzecia część tego archiwum, ale Tęczy tt tt puszki zamurowane w piecu i Zakopane w piwnicy to 1, ale zajmują też pani o inne ob opuszcza, które zostały Zakopane w ogrodzie kamienicy, która dzisiaj jak dzisiaj nie ma dzisiaj tam zwrotnym park Krasińskiego tak Kwaśniewskich Krasińskich my i odbywały się, że poszukiwał pod taką informację o tym, że wiemy, gdzie znajduje się trzecia część archiwum Ringelbluma, która jest zarazem archiwum Bundu co jest mi raczej niemożliwe, ponieważ bunt jako błąd nie współpracował z archiwum Ringelbluma z grupą Oneg Szabat, która właśnie wspierała te wszystkie dokumenty Szkota były pojedyncze osoby, które współpracowały, ale nie ma, bo takich większych śladów tej współpracy pomiędzy tymi organizacjami, ale z drugiej strony w archiwum Ringelbluma jest prasa Bundu ojcu kunsztu w Johna w jaki sposób została tam wśród części wspólne są części wspólne, czyli Marek Edelman co zakopywano coś za lutową w puszkach, ale nie wiemy co to było nie wiemy nie wiemy prawdopodobnie mogą być to jakieś protokoły właśnie prasa wspomnienia relacje tych bombowców czy też protokoły tego co działo się na prowincji, bo bunt w getcie warszawskim miał swoich emisariuszy, którzy jeszcze na prowincję do innych gazet i nie on być takim łącznikami pomiędzy grupami Bandrowskim przesyłali przysyłali przewozili różne wskazówki jak by ta w działalność partyjna ma istnieć działać dalej w innych Get Stuck czy to w łódzkim czy to w Tomaszowie czy to w Tarnowie także tak to wyglądało w ich części jeszcze 1 część archiwum Bundu było też archiwum Bundu po wojnie została odnaleziona znajdowała się po aryjskiej stronie Warszawy m. in. w mieszkaniu na ulicy Żurawiej 2 4 tam, gdzie mieści się centralny komitet prądu podziemnych centralny komitet Bundu po tzw . stronie aryjskiej Warszawy, gdzie ukrywali się Ignacy Samsonowicz solo Fish grunt też, gdzie był w owym Leon fajne 1 z przywódców buntu podziemnego i tam już w archiwum Bundu nie było zanotowane w żadnej skrzynce ono znajdowało się w skrzynce pod pod podłogą zrobioną przez punk owca też Mn, bo generał i tam znalazły się protokoły też też prasa już tutaj więcej posiadamy informacji co było w po wojnie znaleziono część archiwum Bundu jest pytanie czy znaleziono, bo tu napisano o tym, że znaleziono, ale nie powiedziano, gdzie głos, gdzie to jetta archiwum znaleziono czy w tej kamienicy, która przetrwała wojnę wyciągnięto ze skrytki, że jest pytanie czy ono orzekający przy Żurawiej czar Żurawiej 2 4 jest też pytanie czy przez cały okres to archiwum tam leżał bowiem później, że w innej kryjówce, gdzie ukrywali się bombowce też posiada razem z Ziobrą ukrywali swoje archiwum oraz organizacją bojową, tak więc w tym mamy więcej znaków zapytania niż odpowiedzi na ten temat psy wiemy, że przetrwała prasa, o czym pisano później na łamach prasy Bundu ojcu kunsztu po wojnie wiemy, że przetrwały wspomnienia bombowców spisywane podczas wojny jest ich opisujących ich losy nie tylko Anny losy Joanny Bundu, ale też przetrwały protokoły i dzienniki z wykonawcą wpisane do 1 10 0 czterdziestego drugiego roku, które są po byłym jeszcze nie wyeksploatowanych środkiem do badania i getta Warszawskiego i też działalności córkom w polskich wód czy pomocy czy dzieci w getcie warszawskim i one przetrwały dopiero kilka lat temu 20 1 4 roku znalazły się prawdopodobnie to oryginalne rękopisy tych dzienników i protokołów, które spisywał już teraz wiemy rynek rósł w 1 z czołowych działaczy to konto w getcie warszawskim, a przez całe lata w archiwum akt nowych leżały odpisy tych protokołów i dzienników widzisz jest trudno teraz też stwierdzić czy właśnie ile tych dokumentów i gdzie gdzie się one znajdowały, ale też stwierdzić, jaki odsetek z nich, u których dotykamy taras, który w zaspę wstał podczas wojny to było archiwum błąd, ponieważ ono mu po części przez 1 z bombowców, który zajmował się to centralną komisję tą komisją historyczną przy centralnym komitecie prądu były od UE, czyli przez mafię Bernsteina, który latem czterdziestego szóstego roku wróciły ze związku sowieckiego już od sierpnia czterdziestego szóstego roku w równych stąd od wstępnych czasu listami wysyłanymi do archiwum Bundu do nowego Jorku i parku tak Gijon pisał, że tutaj wysyłam pułków dorwać kart, czyli 1 z tytułów wydawanych w getcie warszawskim, a w następnym liście wyśle drugą część tej tego numeru, a w kolejnym to ja myślę to ich tam to także one by planował co wysyła z drugiej strony nie wiemy, kto go do tego jakby namówił, ponieważ nie mamy listów zwrotnych, które on otrzymywało dotyczących wskazówek przy czym dodam, że bardzo podobny proceder odbywał się również z archiwum Ringelbluma, gdzie Hersz Wasser 1 z tych bliskich współpracowników Ringelbluma też kod od trochę później wysyłały dokumenty z tego archiwum do OOM i Fon nowojorskiego, czyli mówiąc o archiwum Bundu właściwie mamy namyśli kilka pojemników tak to byśmy nazwali, które były ukryte w różnych miejscach Warszawy wiemy, że co najmniej 1 1 został odnaleziony, a co na to co się stało z puszkami, który ukrywa Marek Edelman tymi zamordowanymi zakochanymi i w czasie poszukujemy w właściwie podczas poszukiwań szukano trochę w innych miejscach, aczkolwiek niedaleko wciąż wszystko, by tak jak ja zajmujący się bunt ma też inni historycy ci pasjonaci historii mają nadzieję, że one gdzieś się jeszcze, że te dokumenty tego kim się odnajduję wujek rzucą światło na tą potrzebną działalność bunt przede wszystkim to jest wartość historyczna z sentymentalna takiego posiadania odnalezienia takiego archiwum chyba teraz już nikt tego nie szukanie bębnienie jak śledziłam prasę i inne media posady przekopywali przygotowano jedno ostatnio, gdy przez 2 lata taki ogród Krasińskich właśnie w poszukiwaniu, ale to się zdaje się już swój adres do błędu Marka wg wspomnień Marka Edelmana to były słabe z adresem poszukiwań i być może, że te dokumenty jeszcze dziś leżą w ziemi, ale z drugiej strony one mogły pod wpływem czynników atmosferycznych się rozpaść tylnym ma nawet w archiwum Ringelbluma, które zostały dosyć szybko odkryta jednak dostała się do nich woda i ona trzeba było je konserwować znów się tuż po bo konserwuje czy marmolady nie jest dobrym materiałem do przechowywania czegokolwiek słowem tak też dobry materiał tymczasowym nic czy można rzec, że archiwum Bundu wciąż czekają na odkrywce wciąż tak większość większość archiwum większa część archiwum Bundu czeka na odkrywce część została odkryta jest wysportowana po archiwach, więc też czeka na odkrywce archiwista historyka, który z VAT będzie miało mnóstwo zapału i czasu i pieniędzy, żeby pojeździć i posprawdzać czy to, aby jest oryginalny dokument z tego czasu czy nie, bo po wojnie na łamach Die Jugend Baker pisma wydawanego przez stół KON ty Bernstein zamieścił spisy dokumentów, które znalazły się m. in. w tym archiwum czy nawet zamieszczano dokument przedrukował one 1 1 na łamach prasy Płandowski w dokumentach archiwum akt nowych wglądu tych rzeczy nie znalazłam w archiwum Iwo też tych rzeczy nie stracą, więc one być może są jeszcze gdzieś się pochowane, a z drugiej strony dopiero w 20 1 4 roku znalazły się dzienniki więc, jakby archiwa też trzeba przekopać przeszukać, szukając innego archiwa niektórzy oczekują, że w tych w tym archiwum Bundu być może będą jakieś dokumenty, które też oprócz tej działalności inne żydowskie będą mówiły o morzu współpracy organizacji żydowskich z innymi organizacjami polskimi przyp red podziemnym warto rozejrzeć są to takie trochę snucie to jest taki trochę snucie BOR i w chwili, kiedy istniał bądź też po aryjskiej stronie to te organizacje polskie nie kontaktowały się bezpośrednio z członkami Bundu, którzy z rzeczy tam nawet co kunsztu, którzy znajdowali się mieszkali działali na terenie getta tylko z tą stroną aryjską wszystkie dokumenty przechodziły właśnie przez Leona Heinera pseudonim Berezowski to dzięki niemu poszły też do Londynu informacje o tym co się dzieje w getcie on wysyłał protokoły z działalności Bundu i co kunsztu w getcie warszawskim nawet gdzieś tam w chyba na stronach BIP uśmiecha getta odcięli atrybut archiwum kibuc bojowników getta w Izraelu znajdują się rys zdjęcia tych takich mikrofirm, na których przekazywano te wszystkie informacje na zachód, więc też na zachód od razu przy dzięki niemu trafiały poszczególne numery prasy podziemnej wydawanej przez błąd i cukru w, która później była przedruk oferowana i komentowane na łamach u sercanek, które wychodziły Nowym Jorku hołd czterdziestego pierwszego roku także wszystko ma takie powiązania i nie szukałabym tego na terenie getta tylko raczej poza gettem może się okazać, że był wdowcem wyjeżdżając z Polski, uciekając zabrali część dokumentów przykładem tego jest archiwum Bundu łódzkiego tkwili kiedym Bono winę 1 z czołowych działaczy co kunsztu w getcie łódzkim wyjeżdżał wyemigrował w nielegalnie w czterdziestym ósmym roku zabrał swoje dzienniki część tych potrzebnych dokumentów Fiony teraz na szczęście one są dostępne w archiwum Info w z PiS w kolekcji Bono Finder i włączyli żydowski Instytut naukowy Nowym Jorku, czyli można, by rzec, że Warszawa czeka na odkrywce archiwum Bundu być może tak być może Warszawa czeka nas wiele mosty czekają, ale może być wciąż ukryty w Warszawie tak to wszyscy mają nadzieję tak jak w przypadku trzeciej części archiwum Ringelbluma są 2 przy czym się pani, że pani mnie książka, którą korzenie niedługo rzuci snop światła dla myślę, że wskażą nowe adresy nowe tropy autor jest jeszcze istnieją w te istnieją miejsca po tych kamienicach, ale jest pytanie czy tam jeszcze coś się mini jest jej jest pytanie czy później, bo Marek Edelman w swoich zapiskach Ninę, jakby nie nie mówił czy on co zrobił to z tym dalej tylko wskazuje, gdzie pokrywał typów w mieszkaniu Inki Świt akowskiej ono w piwnicy pod w kamienicy, gdzie mieszkała na obrady Szwaj Car, czyli Kinga Świętochowska dostęp on ukrył archiwum polskich socjalistów działających w getcie w warszawskim bonie razem ze sobą współpracowali też nie zostało odnalezione także takie adresy są tym z niecierpliwością taki los czekał za książkę dziękuję dr Martyna Rusiniak Karwat z Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk, bo państwa mają goście bardzo pani dziękuję ja również dziękuję Cezary łasiczka dla studio plac Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: STUDIO PLAC

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!