REKLAMA

Dlaczego centrum wszechświata jest tak naprawdę bardzo małe? Rozmowa z Krzysztofem Czyżewskim

Światopodgląd
Data emisji:
2017-10-06 16:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:51 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Lichnerowicz z przyjemnością przedstawiam państwu kolejnego gościa udało nam się złapać go w Warszawie Krzysztof Czyżewski dzień dobry czas zmieniło się tam, bo normalnie gdzieś tam daleko daleko na pograniczu litewską polsko-białoruskie spędza pan w tej chwili większość życia, a ach, oczywiście w ich tam działa m. in. Fundacja Pogranicze, które jest pan współ założycielem i oczywiście tam praktykuje pan idee, dlatego że już może państwo słyszeliście też Rozwiń » w radiu TOK FM, ale Krzysztof Czyżewski uważa się zła praktyka idei, zanim przejdziemy się do tej kwestii do małego centrum świata, czyli tytuł książki Krzysztofa Czyżewskiego, ale też rozumiem tego miejsca właśnie, w którym żyje chciałam zapytać czy pana jak się panu podobają tegoroczne werdykty noblowskie Kazuo Ishiguro literacki Nobel wczorajszy wolny literacki i Ishiguro to jest 1 z moich ukochanych pisarzy w niezwykły, bo trochę niektórzy marudzą, że trochę złudne taki bezpieczny myślę, że to jest taka proza, która niesie nie starzeje, a ja lubię po prostu taką esencję, która nie jest powierzchownej potem z szybko znika teraz pisemnie dawno wstęp do książki do felietonów Józefa Rotha i nimi, a mi przypomina rota to znaczy takiego tradycjonalista, który dziś jest strasznie współczesnej nie jest nic się nie zestarzał mnóstwo tych z takich nowatorskich rzeczy, które w międzyczasie się w 2 wydaje się dziś już jest nie do czytania, więc myślę, że syn Ishiguro będzie czy jest podobnie te rozterki pomiędzy tą najbardziej pamiętam taka jest prawda niby okruchy życia film i tak będzie rozterki, wydając taki już nic dzisiejszej jego, ale jestem ta pamięć, która to dla mnie jest szalenie ważna i używać, aby istniejąca pod skorupą tron potrafi dotknąć nie dać spokoju to jak to jest moje Pogranicze też nikt z reguły nie można przekraczać i inne i w tym jest coś takiego liderującego w tej prozie co dla mnie szalenie ważna poza tym ta piecza dla szczegółów brak drobiazgu dla codzienności, która ma metafizyka w sobie i składa się na troszkę to są wszystko elementy też małego centrum świata lekkiego, a klubowi szczególnie, iż w górach okruchy dnia jakości i wszystko się ta liczy tylko zapytam do dziś Nobel został ogłoszony Nobel pokojowy dostała międzynarodowa kampania na rzecz zniesienia broni nuklearnej Depp po raz kolejny test organizacja działająca w słusznej sprawie słyszeliście państwo i usłyszeć jeszcze wiele rozmów na jej temat w radiu TOK FM, ale pytam trochę pana jako specjalistę i obywatela pogranicza Polski świata dla mnie bardziej białe hełmy, które wiem, że też był wśród kandydatów była do Nobla, bo to jest bardziej gorąco na rzeczywistość inni dociekają Amazon winda na frontach syryjskiej laty schron to jest ryzyko to jest ryzykowanie życia wszystkimi takim ludziom z po nie potrzebują pieniędzy oni potrzebują wsparcia uznania i to byłoby mi bliższa, chociaż Kuby dla mnie jak niemałą takich wątpliwości wobec samej nagrody takich nagród rocznie przy czym co najmniej 1 0 albo, bo jest tyle do do zrobienia i tyle środowisk do wsparcia, które są ciągle niedostrzegane czy niedofinansowane i t d . się inne, że tutaj mini wcale nie przeszkadza że się coś może być kontrowersyjne czy możemy co rozdzielać włosa na czworo czy warto czy nie mnóstwem z tych rzeczy się, że w rzeczywistości do zrobienia i wie, że przede wszystkim, że inne, bo bo łatwo jest sceptycyzm przy takiej nagrodzie Nobla, a to jacyś idealiści prawda, którzy i tak nie mają one mieć wpływ robotnicy założona w 2, obserwując słyszymy co się dzieje w Mjanmie z aliansem cóż ci nie zdaje na wysokości stawianych wobec niemoralnych zadań tak, ale to mi się akurat podobało, bo słyszałem to co kostek Gebert mówił wcześniej, że to nie jest tak łatwo ją po prostu jednoznacznie ocenić ona jest politykiem teraz i ja oczywiście wolałbym, żeby ona zaprotestowała ale kto wie czy wstąpienie w nie wzmocniło wtedy junty wojskowej w Birmie więc, więc to czas też szerzej na to NATO spojrzeć nieco głębiej rzeczywiście jest trudne, ale przecież domowego centrum świata to jest tytuł książki Krzysztofa Czyżewskiego zapiski praktyka idei, ale też to małe centrum świata rozumiem, że odnaleźli iście właśnie tam dla pograniczu ram białoruską litewską polskim Krasnogruda Sejny tę okolicę i turystyka opuszcza ludy z Maxon pięknie eseje, ale ja jako trochę z Barbary ZUS do publicystyki Ziobrę niż zachęcić może słuchaczy do sięgnięcia po książkę albo trochę bać wyobrażenie tego, gdy ich jak przebiega myślenie czy, o czym myśli Krzysztof Czyżewski po centrum świata to jest opowieść o tym, żeby zmieniać się ruchów, żeby zmieniać swoją najbliższą okolicę tak bym to brzydko to jest myśl bardzo trafne takie odczucie, bo to jest to jest organiczne działanie, które prowadzi do budowania nowego centrum świata to znaczy, żeby tak sobie zorganizować życie sens, żeby nasze za za ogniwo w małe centrum świata, czyli uczyniło miejsce, w którym żyje z danymi jest rzecz wybrałem na życie tym czym oddaje całe swoje serce zaangażowanie i choćby nie wiem jak ono było trudne nie nie piękne prawda i t d. ale moim psie przekonaniu jak i ogrodnik bardzo bliska jest taka książka, którą Czesław Miłosz przetłumaczył ich wprowadzenie wprowadzał do naszego kręgu kulturowego Simone Weil zakorzenienie, kiedy ona zdiagnozowała największą chorobę współczesności to będzie alienacji odcięcie od korzeni nie mówię to w takim sensie trzymania się tradycji tylko mówię ty o tym, że ludzie będą mieli problem z sali nacji o jakimś samo z wyobcowania i miłość cóż to przewidywał, iż z Rosji ma nowa prawda i liczę na to są czyste czy ZAZ za Vincent, że prawda i że trzeba na to znaleźć współczesną receptę na nie na odpowiedział na to by najpierw szukam tego w praktyce nie wiedziałem jak to nazwać, ale wiedziałem, że muszę coś zrobić prawda i tak powstało ośrodek Pogranicze ta książka jest już po po prostu owocem przemyśleń praktyk różnych działań, które realizuje realizujemy i która właśnie prowadzi do tego do tej konstatacji, że to ciągle nabiera jeszcze większe aktualności dzisiaj my mamy ją takie poczucie, że tego lęku jest coraz więcej wobec czegoś wielkiego, które nam zagraża jak ja nazywam go w swojej książce tym biblijnym Goliatem żona rośnie brunatni i jest tak ksenofobii jest coraz silniejsza widoczna w różnych przejawach i t d . wtedy duże niebezpieczeństwo, które może być pułapką dla nas jest to wiara to musimy znaleźć kolejnego dużego goli ja też, żeby go pokonać to znaczy ta wiara w wielką liczbę jedynie, którą może temu się przeciwstawić uważany jest pułapką tak, zwłaszcza w, kiedy żyjemy w demokracji, kiedy żyję w takim wielokulturowy my świecie tutaj się nie dlatego wielką liczbą wielką siłą załatwić w związku z tym antidotum na ty na to to są właśnie pluralistyczny małe centra świata i oby ich było jak najwięcej oby nie nie pretendował do do centralizmu prawda i do rośnięcia jakąś wielką liczbę jej to one dają ludziom godność to one dają nam zakorzenienie to one dają nam rodzaj jedynie mogą dać jakiegoś bezpieczeństwa jak już sąsiedztwa, który w tym 6 jedno u siebie odsuwał Krzysztofa Czyżewskiego pomoże państwu powiedzieć, że oczami wyobraźni przypominam sobie Krasnogruda jest niezwykłe miejsce w jakość pewnie metafizyczne cokolwiek to znaczy, w którym też dużo się dzieje ciekawe spotkanie kulturalnych, a też jakoś politycznych, ale nikt nie eksportową obrazić w takich miejscach jak choćby Warszawa, a to znaczy, gdzie nie ma takiej przestrzeni czasowej geograficznej na refleksje na uważną ość znała mnie kontakty były z sąsiadem z bliskiego taki głęboki kontakt to po prostu się strasznie szybko żyje, ale myślę, że miasta właśnie, dlatego że jest taka tęsknota, o których pani mówi pani jakieś poczucie braku prostego rodzi się działanie to znaczy rodzi się rodzą się małe centra świata w miastach dzielnicach różnych skrzyżowaniach ulic nie wiem jak to na Brooklynie w tym filmie dym Mel, który pamiętamy prawda, że można zbudować cały mikroświat w opozycji wobec wokół 1 kawiarenki budować wokół tego powieści i t d. więc to jest coś co ja czy Goya doświadczam pracując też jednak pracuje coraz częściej właściwie w miastach, które stają się z pogranicza ami i takimi przestrzeniami zima w nowym Jorku inny n p . w Lublinie n p . w Sarajewie i Kate Nash to jest ciekawe, bo to co to my żeśmy to jesteśmy coraz częściej za zaproszenie przez z naszych doświadczeniami, żeby to pracy jak wyrobić w dużych miastach i i dla mnie jest to ten sygnał że, że tuż spotykamy się to potrzeba odnalezienia się im się, że w Warszawie dużo się właśnie dzieje prawda takich takich zaułków takiej późnej takiego Ursusa prawda teraz przypominam sobie różnych przyjaciół, którzy są zaangażowani byli z taką organiczną samorządową kulturową działalność w takim mikro przestrzeniach prawda czy dla mnie Warszawa coraz bardziej staje się nie takim jak za komunizmu prawda centrum wszystkiego biurokratycznym tylko obywatelskimi różnymi działaniami, które budują małe centra świata, ale ktoś mógłby panu zarzucić taką ucieczkę od polityki od takich dużych kwestii czy duży dylemat w dużych dyskusji, które toczyłem no tak teraz jest Tomasz ten nasz świat zorganizowanej w Rzymie państw narodowych na poziomie Unii Europejskiej czy na poziomie świata byłby zajmie się sobą swoją rodziną swoimi sąsiadami, jaki jest sens dyskutować o komisji weryfikacyjnej albo o podstawach programowych do szkoły czy o modelu gospodarki, jaki sens co masz głos w ogóle znaczy myślę, że mam małe centrum świata to rzeczywiście jest takie zagrożenie myślę o tym, a nasza chata sprawia tak dajmy sobie spokój z tym wielkim światem i Miss i i upiecz sobie taki torcik w swojskości prawda to nie o tym jest małe centrum świata ona musi obejmować pisze też o tym, właściwie w wszystko co co otacza ma centrum świata nie powstaje z ucieczki to jest ten rodzaj utopii, który w odróżnieniu od tych moich wcześniejszych doświadczeń kontr kulturowych alternatywnych jak pani tamten czas, kiedy za marzenie się uciekało od ludzi uciekało od miasta uciekało duży hałas ruch dla teatru do Brzezinki Podolec pod Wrocławiem do Gardzienic pod pod Lublinem prawda, więc to była i zbudowanie stworzenie sobie takiego azylu prawda, że w bok, bo baliśmy się niszczy albo byliśmy przekonani, że naszych marzeń nie da się zrealizować mieście prawda w tym świecie gdzie, gdzie są urzędnicy szkoły i wszystkie te problemy, o których pani mówi Otóż ta opowieść jest o tym, że właśnie się idzie ku ludziom i kutym sprawą smart centrum świata, że my żeśmy pojechali do Sejmu, ale nie dosyć, żeby stworzyć studio swoje do pracy tylko, żeby w groszach, czyli świat również taka poznać i aby wziąć współodpowiedzialność za to co społeczność, jaką tam stanowimy ZAiKS kamienica wszystkie inne rzeczy, które temu towarzyszą i wtedy sprawdzić ile temat nasze marzenia mogą stać się na nogach prawda na ile one są rzeczywiste realne akcja w związku z tym to jest cały czas taka próba dochodzenia otwierania tworzenia tej Agory, w której każda sprawa każda słabość my każdy problem może dojść do głosu i być konfrontowany mieć czas, a przede wszystkim mieć czas, żeby sobie z tym poradzić, ale chyba podczas wręczenia nagrody imienia Zygmunta Glogera, że kosmopolita czy internauta legitymizację legitymujący się paszportami obywateli świata mogą niespodziewanie znaleźć się w nowej grać tak samo i 5 przez ideologię otwartości i upowszechniane globalnie technologie komunikacyjne no właśnie, bo przecież sam to obserwuje na razie że, że to niema tutaj iłu i jednoznacznej odpowiedzi prawda często rzeźb wierzyli, że wystarczy otworzyć granice ludzie pojadą zaś są już dość po świecie staną się kosmopolita wiele mogą z tego świata przywieźć ksenofobię prawda przynieść nowe dzięki tej nie ma żadnej gwarancji takiej w związku z tym to inny to odniesienie do do rozmawiania do zaangażowania się pierwszy wszedł wszystkiego tak kim, jakimi jesteśmy jak kiedyś miał takie wyobrażenie o wyprawie jak chciałem Zień i życia do niej dobrać najlepszych płyt wysoko w górę, ale tylko z tymi, którzy potrafią chodzić, którzy mają dużo sił, którzy są wystarczająco wysportowani i wtedy z pism zdobędziemy najwyższy szczyt zejdziemy najdalej do Poznania nasz będzie na największe dzisiejsze południe diametralnie zmieniło i uważam, że rzepkę, że rytm tej wyprawy trzeba dostosowywać do najsłabszego do tego, który ma najwięcej problemów nie pozostawić go sobie tak mieć taką ślepotę jest też małość centrum świata w pole potrzebne, czyli że bierzemy odpowiedzialność za wszystkim i ten outsider ten, który ma najwięcej problemów on musimy znaleźć sposób, żeby go nie zostawić ich zwolnić wtedy tak poświęcić różne też może swoje ambicje czy wyobrażenia, ale efekt tego nikt tego mierzyć nauczyło jest taki, że to moje poznanie niepostrzeżenie właśnie w ten sposób, kiedy straciłem czas, kiedy poddane zrezygnowałem z takich innych ambicji swoich na rzecz empatii wobec tego co słabe i t d . się to moje poznanie jednak, że te duże to są jakieś Himalaje we mnie tak czy w nas sprawdzać, które najtrudniej zdobyć jak pisze o tej książce też takiej sytuacji w bliskiego sąsiedztwa to jest troszkę z tą naszą kosmopolityczną Europą jak łatwo tak naprawdę przychodzi bycie Europejczykiem i uciekać do Europy prawda uciekać ze świata znaczy to nasze podwórko nam się wydaje takie trudne takie nierozwiązywalne takie brzydkie, ale pojedź my otwórz my ciebie idę i bądźmy obywatelami świata Otóż w małym centrum świata ta droga idzie inaczej to znaczy od podwórka znaczy albo zrobimy to z tej próby porządek albo się dogadamy albo stworzymy świat cały i wtedy odnajdziemy i Europę i wszystko na zewnątrz albo będziemy cały czas uciekać od czegoś co i tak nas pochwycić tak esej małe czy eseje małe centrum świata zaczyna się od eseju o etosie amatora, który przyznam poruszył menu, ale etos z spowodowanymi w nas sprowokować mnie po -li ja zawsze uważałam, że trzeba wszystko dokładnie przeanalizować zebrać fakty i zrobić to uczciwie i na tyle na ile potrafimy natomiast to jest opowieść o zupełnie innym Poznaniu opartym o intuicję, że spontaniczność czy bezinteresowność i po mieście zaakceptowała, lecz nie sprawiłoby mi do takiego kłopotu, gdyby nie złoży wniosek Krzysztofa czy wosk Czyżewskiego jest taki, że etos amatora staje się często etosem walki z szantażem społecznej akceptacji tak jakby w etos analityka intelektualisty był drogą do jakiego zniewolenia nowo i jeżeli jest nas jakieś szaleństwo o tym jest tańsze ta opowieść, która wymyka się standard to wymyka się pewnym regułom, które przyjmie przyjmujemy wżyciu NATO w jesteśmy cały czas narażeni na taką sytuację outsider prawda i ten nurt Hermana Hessego, który tutaj, którego w tej opowieści przywołuje NATO on mógłby uchodzić za takiego muzeum prawda to znaczy w miały się talenty prawda oddały się jakiś włóczędzy oddały się ten mecz o wędrowaniu po za głosem serca co nas wziąć jakiś warsztat co uczciwie zarabiać nażycie to jest ten rodzaj i wtedy akceptujemy prawda to jest szantaż społecznej akceptacji bądź taka jak my tak a dlaczego tak chcemy robić, bo boimy się siłą przetargową w nas samych to jest, gdyby nas nie było tego marzenia tego takiego poczucia, że coś utraciliśmy ryzyk idąc na kompromisy różne z życia to byśmy nie mieli z tym problem, ale ten Cygan, który przechodzi przez naszą wioskę i tam pokazuje, że można żyć jak ja mówię oczywiście strasznie upokarzające, ale są takie mity prawda niektóre i ja cenię ludzi, którzy je cały czas uwalniają to wszystko nas siedzi nie chodzi o to, żeby stać się całkowicie tak prawda tylko, żeby tego dziecka w nas nie utracić taki czynny sposób za i Krzysztof Czyżewski twierdzi, że nie jestem idealistą, a praktyki FDI w podkreślę wciąż jeszcze zapytać, a w co pomoże dziś najbardziej niepokoi w trudne pytanie, ale zdaje sobie sprawę z tego lęków i który nam wszystkim towarzyszy o przyszłość prawda, która się nam zupełnie mglistą jawi im mnóstwo frustracji takiej niecierpliwości związany jest myślę z tym, że mu, że przyszłość nam się wymyka to jest to jest podstawowa rzecz na pograniczu ona właśnie determinuje sprawy międzyludzkie nie przeszło żegna się wydawało, jakbyśmy ją rozpatrywali, ale to ta niepewność przyszłości też można odebrać przyszłość sprawia, że może różne fobie ideologię z przeszłości znowu się za zanurzyć, więc niepokoi mnie jakby brak brak tej perspektywy przyszłościowej, czyli czegoś co może w co wiemy, że chcielibyśmy zainwestować prawda na tym budować dla swoich dzieci życie w takim długim trwaniu cała moja praca właśnie polega na odzyskiwaniu perspektywy długiego trwania i tego, że warto iść małymi krokami długim czasem długim długą rozpiętością czasu my do przodu to jest dzisiaj jest zachwiane i w tym sensie, że staramy się szybko reagować niecierpliwie stygmaty żerując, stawiając pod ścianą różnych ludzi i w i dbał bym się takiej sytuacji teraz mówię o nas Polakach o społeczeństwie naszego kraju, że nam zostanie odebrana taka możliwość byśmy razem przez to wszystko przecież, żebyśmy mieli czas na to, żeby tak jak się teraz różnimy tak jak siedzimy jak odreagowuje my i pokazujemy różne twarze my nigdy nam historia nigdy, ale od bardzo długiego czasu nie dawała takiej szansy, żeby przez to przejść pojawią się jakieś zewnętrzne okoliczności cezury prawda wojny i inne historyczne wydarzenia zewnętrzne ingerencje, które nam odbierały odpowiedzialność z naszą za to są co przed nami więc, by najbardziej bałbym się tego utracić, bo jeżeli nam będzie dodane to to jestem pewny, że przez to przejdziemy już że, że to będzie bardzo ważne doświadczenie właśnie, które nas jeszcze wzmocni tt słabości, które dziś odczuwamy i które w dużej części ja odczuwam jako powierzchowne to znaczy, jeżeli myślimy o Polakach, którzy nie są gościnni mają problem z imigrantami mają problem z ksenofobią w takim czy innym przypadku to nie jest korzenia to jest tylko reakcja na pewien rodzaj ni stresu lęku, ale też takiej traumy czy resentymentu nieposzanowania utraty godności i takich rzeczy, które nam się w przytrafiły w minionym okresie marginalizacji tego nie przynależności do systemu, który się buduje jest pewne daje beneficjent innym, a nie nam prawda, że czujemy, że to inicjały zwycięzcami tego systemu czy tego układu anime różna różne warstwy takich odczuć się nagromadziły i wtedy tak myślę, że jeżeli w ludziach istnieje istnieje takie odczucie to wtedy taki Kozioł ofiarny w postaci innego przy jest potrzebny na otrzymałem wtedy jest potrzebny wróg wtedy jest potrzebne jakieś usprawiedliwienie wtedy jest potrzebna ściana, którą się rzucić cień z tego wszystkiego, ale jeszcze spotka się to nie jest samego korzenia UKA UW u korzenia jest to właśnie, że nie mamy się nie czujemy się z mieszkańcami centrum świata u siebie, że nie jesteśmy w pełni w domu my u siebie i odzyskując to Jerzy będziemy mieli szansę na na rozbudowanie pogłębianie tego to te zewnętrzne lęki zaczną znikać Otóż na koniec a kto upadla inspiruje albo daję panu wadzie, gdy przygląda się pan czy swojemu małemu światu czy trochę większemu jak Polska czy jeszcze większą jak świat dla mnie jednak i to jest też w tej książce, bo ta książka, by przechodzi od etosu amatora do etosu pogranicza, czyli takiej jednak świadomości zbiorowej i gminnych, która nie jest artykułowane, a nie nie nie można jej uchwycić, jakby w punktach, ale takiej wrażliwości etycznej na to jak się zachowujemy jak topos jak postępujemy i to mi daje zawsze największą siłę to nie jest także, że ja to wymyśla się tego cały czas uczę od ludzi, którzy czasem nie zawsze mają możliwość wyrażania tego czasem są słabsi niż ten sam etos nas istnieje, czyli istnieje potencjalne czasem się poddajemy czasem mamy nie patrzymy prosto w oczy czasem mamy z opuszczoną głowę poczujemy że, że nie dźwigamy czasu, ale najważniejszy jest to odczucie, że czujemy, że coś straciliśmy, że czujemy, że nie stanęliśmy na wysokości zadania, bo wtedy zawsze będziemy mogli do tego powrócić to jest ta mądrość zbiorowa, która amator tu człowiek, który domagał się opieki od zbiorowości etos amatora z pogranicza to już jest duże wzięcie współodpowiedzialności za zbiorowość to jest ten ten proces któremu, który jest sam przeszedłem z pograniczem także prof. Czapliński w tym sensie, czyli wiernym stresów małe centrum świata jest przewodnikiem po praktykach pogranicznego współistnienia i małe centrum świata zapiski praktyka idei tez podtytuł małego centrum świata Krzysztof Czyżewski autor był w państwach gościom to co bardzo dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA