REKLAMA

Między frytkami a sałatką. Nobel z ekonomii za finanse behawioralne

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2017-10-10 10:20
Prowadzący:
Czas trwania:
23:19 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
50 po godzinie dziesiątej w naszym studiu dr Łukasz Markiewicz katedra psychologii ekonomicznej Akademii Leona Koźmińskiego dzień dobry dzień dobry i zgodnie z tym co już podczas meczu będziemy rozmawiali o laureacie nagrody Nobla z dziedziny ekonomii ryczałt Thaler, w który został nagrodzony Noblem za pionierskie osiągnięcia w wypełnieniu luki między ekonomią psychologią i będziemy rozmawiali o tym, czym jak też, że naukowiec próbował pogodzić pewną sprzeczność jak Rozwiń » rozwiązać już nam się wydaje wszystko się wszystkim oni zawsze wydawało, że racjonalnie podejmą decyzje szczególnie te związane z pieniędzmi w okolice są logiczne ciągi myślowe tymczasem talerz zwrócił uwagę, że bardzo często, ale nic wspólnego z logiką nie mają nic zachowania są zupełnie innej warto zbadać, bo od tego zależy wszystko co nas otacza tuż przed wejściem na antenę został pan wprowadził nas trochę taki nastrój patrząc na 1 z zegarów, które jest trochę mówiąc przeżyła, a co pokazuje to zegar Wojtach w tych ten zegar tu akurat ten zegar pokazuje realnego czasu tutaj tylko ten zegar pokazuje jak czas do końca naszego wejścia teraz, czyli za tyle tyle minut sekund zagrają reklamy będą w będzie skrót informacji, ale wróćmy do naszego noblisty czy to jest outsider czy to jest ktoś, kto reprezentuje główny nurt nauki ekonomii w zdecydowanie outsider talerz mu swoją nagrodę za przeszło 2 0 lat swoje prace imię on w swoich publikacjach książka wspomina, że 3 2 0 lat uczą są traktowane nie na serio przez swoich kolegów zresztą jak zaczął pracę na inwestycje w Chicago i Annie towarzyszyły to jest uniwersalny znany z konserwatywnego podejścia do finansów ne wspomina, że podobno jego koledzy bym zezwoli na jego prace w tym Uniwersytecie jak cytuje jak mówi po to, żeby mieć na oku ulepić takiego outsidera niż przy sobie, żeby widzieć co on planuje ani, żeby gdzieś tam publikował z dala od nas, więc wydaje mi się, że ta nagroda dopiero będzie ważną legitymacją dla finansów behawioralnych ekonomii behawioralnej, żeby stało się coś nowego w zamierzeniu leki co co Thaler proponuje takiego, czego dotychczas nie było w patrzeniu na nas na ekonomii to Hallera Thaler on ona swoją trasą przez 2 0 lat implementuje wiedzy z psychologii wolny obszar ekonomii zatem już raz jeszcze zanim Tatar rozpoczął swoje badania było mnóstwo badań z zakresu psychologii podejmowania decyzji tylko jako pozostawały w obszarze psychologii imienny ZUS rzeczą z ich dodatkowo za datę na badania nad oddaniem Kan mam dostał nagrodę Nobla i dolara, mówi że w 20 lat temu 30 lat temu w zasadzie przełomowym momentem w jego życiu było to jak pojechał na konferencję naukową i tam spotkał ludzi totalnie od niego innych, czyli psychologów wiesz porozmawiał z nimi nie udzieli mu fascynujących rzeczach zaintrygowało go to spełniłby otc półgodzinny bilet półgodzinny przeczytania artykułu nie ma Daniela Hermana i Amosa twerskiego nie uzupełni jego życia i on od tego czasu zaczął badać nieracjonalności jako pierwszy chyba ekonomista zaczął przenosić nasze spostrzeżenia z obszaru przychodzi podejmowanie decyzji na obszar ekonomii to było trochę obrazoburcze na samym początku musiał udowodnić w zasadzie pokazywał wielokrotnie, że ludzie nie są racjonalni, a to jest o tyle kłopotliwa, że większość tory ekonomicznych finansowych zakłada, że inwestor decyzja jest racjonalny, więc co więcej to założenie, że inwestorzy racjonalnej jest podstawą do wielu, bo daje bardzo rozpowszechnionych to jest to n p. hipotezy efektywnego rynku, jeżeli wojna się założenie, że inwestor jest racjonalny to niejako trochę w działamy przeciwko tej teorii, która dość rozpowszechniona w środowisku ekonomicznym tak, aby nie być daleko od nich od naszych spraw tu wspomniał pan, że Polska się pojawi w 1 z przykładów Thalera jako kraj, który swego czasu gminy podczas kryzysu 20 0 8 roku, kiedy okazało się, że inwestorzy z Polski wycofał zagraniczni wycofują swoje pieniądze ktoś może powiedzieć z jakiego powodu, bo akurat w blichtr zieloną wyspą i u nas warto było trzymać pieniądze, ale myślenie o zagranicznych inwestorach musi zakładać, by nasze psychologię behawioralną w oczy oni woleli mieć w swoich Stanach, lecz wręcz gdziekolwiek by nie byli pieniądze bliżej siebie ani jakiejś dziwnej Polsce, które niewiele wiedzą i teraz jak się policzy to okazało się, że bardziej zarobili na tym mówi Thaler 1 z wywiadów, a że bardziej byłoby racjonalne, gdyby zostawili te pieniądze w Polsce, ale oni działali racjonalnie oni pomyśleli nie wiem co się dzieje jest kryzys wycofają pieniądze, a później się okazuje po czasie, bo to kompletnie nieracjonalny niż, gdyby zostawili w dziejach polskiego zagraniczni inwestorzy zarobiliby więcej, gdyż byliśmy zieloną wyspą z 1 strony myślimy o czasie z drugiej strony co dalej chcę powiedzieć czujemy reagujemy czy trzeba jak był on ujmował raczej myślimy właśnie, a może nie wymyślimy co działamy w po w sposób jakiś taki jak je jak i jak było go nazwą ma talent, by powiedziało, że popełniamy błędy co więcej te błędy nie są masowe tylko systematyczna, czyli jesteśmy stale w stanie przewidzieć zachowania ludzi ich błędy, bo to on jest systematyczność powtarzają wspomniał pan o redaktora o przykładzie pojawiła się Polska nie jest jedyny przykład 4 l wody my też Polska w jego badaniach wspominano o swoich badaniach o znaczeniu opcji domyślnej to znaczy tyle itp jak ustawić środowisko wyboru co ma być obciąć Bydgoszczą jeśli decydent nie podejmie żadnej decyzji i tak n p. wspomina, że w stanach Zjednoczonych opcją domyślną jest to, że nie jestem dawcą organów, ale mogę zarejestrować się jako dawca w Polsce dokładnie na odwrót i w innych krajach europejskich domyślnie jestem dawcą organów natomiast mogę złożyć swoje sprzeci w centralnym rejestrze sprzeciwów i koniec końców odsetek od rzeczywistych dawców do potencjalnych dawców jest o wiele większy w krajach, których opcją domyślną jest domyślna zgoda, iż kraje, których opcją domyślną jest Niezgoda co ciekawe w tekście uświadamia czym kwoty toczy się batalia w Polsce opłacenia abonamentu RTV i gdyby radio telewizja go, gdyby ktoś n p. ustawił opcje od wyboru tak jak pan mówi, jakby chciał nas nowenna noblista talentowi wszyscy musielibyśmy jest zawsze płaci miesiąc miesiącem trzeba było dopiero pójdą urzędy powieść ja nie nie płacę, bo uniewinniono mnie zasięgu nie ma sygnału nikt nie korzystają z mediów i t d. i nie mam prądu w domu i t d . i musiała wykonać ileś tam ruchów tak, że rzeczywiście traktować to bardzo dobry przykład jest czy teraz mamy opcję domyślną nie nie mam odbiornika muszą go zarejestrować zmiana na opcję domyślną każdy ma odbiornik musi go wyrejestrować się sprawiłaby, że więcej osób będzie płaciło za abonament chociażby z tego prozaicznego punktu Apple powodu, że trzeba, by podjąć jakąś akcję poświęcić swój czas się zdecydować czy nasz noblista tam Thaler nie był krytykowany, że za bardzo chce państwa opiekuńczego nad opiekuńczego regulującego czy nie był z tych pozycji krytykowany, że to oczywiście przejął na siebie olbrzymią krytykę po tym, jak w dołączą do ekipy na inwestycje w Chicago rozpoczął współpracę z konstytucją na listą z fast Finance z profesor prawa z Harvardu i razem z walizami dementować się ekonomią behawioralną w system prawa tak, aby dać ludziom zachęty impulsem do właściwego działania takie, które będzie dla nich bardziej korzystna przyniesie im więcej pieniędzy, aby pozostawić lepszym zdrowiu i stworzyli nurty się nazywa libertariański paternalizmu i ten nurt polega na tym, że jesteśmy w dal Daria chińscy i pozostawiamy ludziom swobodę wyboru w ramach danej struktury mogą wybrać to tylko swą natomiast paternalizmu dlatego dajemy im pewne impulsy, żeby wybrali coś najlepszego dla nich i innych apteki mówi nie aż tak źle czuje potrzebuje pani pani magister mówi w aptece potrzebuje co wierzą, że lepiej poczuł, a pani magistrem lepienie w nie byli pana to 1 z chuligaństwem na zachętę to musi być coś tymi zostawia w zupełnie wybór jest tanie w implementacji izba gmin na na pewno nie pozbawia możliwości wyboru czy na wkład inny przykład wyobraźmy sobie, że idziemy do sieci fast foodu chroni chcemy kupić zestaw co jest standardowym zestawie jakaś kanapka frytki i Coca-Cola, a mamy oczywiście możliwość zamienienia frytek na sałatkę coś z opcją domyślną frytki, ale oczywiście mogę zamienić frytki na sałatkę i jeśli podejmę taką decyzję o coraz to zmienimy samą opcję domyślną, ale niech obszedł się będzie sałatka mogę poprosić frytki i prawda to jest dokładnie ten sam wybór nikogo nikomu nie ograniczam jego możliwości wyboru, ale zgodnie z teorią Thalera z jego nurtem, który promuje wymieniliśmy o wiele większą o większy odsetek zdrowych wyborów korzystnych dla ludzi, bo ludzie, by nie dzielimy się bić znaczeń i dalej będą sałatkę z tym Liber notarialną paternalizmu mógłby ktoś dyskutować to jest po prostu skrajnie liberalną po w istnienie efekt nie będzie tak jak chciał nas noblista auta, ale tylko efekt będzie taki, że w tej restauracji nikogo nie będzie, bo wszyscy pójdą tam, gdzie będzie dużo tłustego pełnego stoi ich, ale przypominam, że teraz nastał czas są naszą opcję tak, ale Holder pojedzie z nimi nie oni są resztki poproszę frytki i chce za chwilę powrócił do frytek dostała takiej okazji tegorocznego ekonomicznego Nobla naszym gościem jest dr Łukasz Markiewicz katedra psychologii ekonomicznej Akademii Leona Koźmińskiego wracamy do rozmowy, bo informacja rady lekarz z 17 w godzinach 11 słucham Radia TOK FM dowiedzieliśmy się, że nagrodę za ekranami nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii otrzymała Amerykanie życia Thaler naszym gościom z dr Łukasz Markiewicz katedra psychologii ekonomicznej Akademii Leona Koźmińskiego jeszcze raz dzień dobry witamy w centrum tuż przed informacjami Radia TOK FM nie rozmawialiśmy o dar próbował pokazać na jakiej zasadzie Thaler myśli o tym jak ludzie myślą o różne w swoich wyborach głównie finansowych ekonomicznych już urząd użyliśmy do wody do przykładu użył pan sałatki i gminy i frytek proponuję przejść na bardziej poważne przykłady, a mianowicie reforma systemu emerytalnego w Polsce jak i rozmów z nami siedział noblista wyciąg talerzykowy podział taki to nie jest ważne, że teraz setki tysięcy Polaków przychodzą na wcześniejszą emeryturę trzeba im bardzo wyraźnie powiedzieć, że to oznacza, że w przyszłości taśmę skoro krócej pracują tutaj się emerytura będzie po prostu niż oni mniej pieniędzy dostaną emeryturę w nich nie powinni się cieszyć że, przechodząc na emeryturę czy drogi czy dobrze rozumiem to cecha odbywającą behawioralne ekonomiczne ku pokazywanie ludziom czym się kończą de facto w długim procesie ich i wybory, które teraz się wydaje o racjonalnym tak to byłoby to węższe wskazania ekonomii behawioralnej Finna, żeby ludziom pomóc z UMK podjąć lepszą decyzja my to lepsze decyzje można pomóc na wiele różnych sposobów dając różne zachęty i 1 z takich zachęt byłoby ambicji i uproszczenie decyzji poprzez c proste pokazanie ich i konsekwencji ta decyzja czy przejść na emeryturę czy nie przejść jest bardzo trudna, kto z nas chciałby wyliczyć sobie ile by zaoszczędził, gdybym przeszedł na emeryturę nałożenie masywny rząd to robić trochę taką cechą jest to chyba już można pójść na drogę do własnych i Witold urzędnik ZUS wyliczy Krosno żółte będzie prosta informacja o kilka prostych słupków to zdecydowanie byłoby to zgodne z dołka i behawioralnej, bo jeżeli dostanę zestawienie kilku kartek z trudnymi danymi najchętniej ucieknę od tego pulę nie chcę, żeby go angażować natomiast jeśli to będą kilka prostych informacji ona pomoże mi pod jęcia decyzji realne jest dość markę pocztowego po poziomu to ja pójdę do teraz do ZUS -u zatem czy będę biedny emeryt to oni powiedzą tak oto duch jak rozumiem nic się nie zmienia tak mąż mojej decyzji tak zostało wydane dla prezydenta, a natomiast po nie zalewają my decydenta nadmiarem niepotrzebnych informacji Thaler daje przykłady związane n p . z Ewą związane ze kredytami hipotecznymi on sugeruje żeby, jeżeli kupuje mieszkanie i pod dostają oferty z kilku banków od tej oferty zazwyczaj są strasznie skomplikowane, żeby przejść przez umowę trzeba by zrozumieć strukturę tej umowy i mówi to jest bez sensu, żebyśmy sami porównywali takie trudne i trudne dane o wiele lepiej przedstawiać na 1 kartce porównanie kilku ofert różnych banków same najważniejsze rzeczy, jaki działa, jakie oprocentowanie, jakie klub oprócz spłaty czy potrzebne jakieś ubezpieczenie, czyli pokaż wszystkie informacje o maksymalnie uproszczonej formie trudno nawet jeśli pominiemy jakiś szczegóły, ale dla decydenta, który nie jest ekspertem będzie to i tak lepsza niż się pokazania pełnych informacji to spowoduje, że w pewnej części ludzie uciekną od wyboru i to wtedy zostanie opcja domyślna, ale myślę, ale co ten co Orlicza Thaler noblista z ekonomii powiedziałby na takim na takie dictum konsument obywatel widzi wyraźnie widzi właśnie takie proste rzeczy, które pan proponuje tutaj słupki Kozioł nie widzi tego, by nie pokazują tego urzędnika albo pracowniczek rządowej agencji Otto widzi dzień z dniem komórką pokazują media w reklamach, czyli kup to nie kupuj tego tak weź ten kredyt nie kupuj tamtego i proste słupki, które mają przekonywać tak w czyli gdy czyn czy Total jest przekonany, że przy niczym rzadkim to już nie działa tylko, że w przypadku reklamy bardzo intensywnej reklamy i okazuje się że, choć rzeczywiście dokonujemy wyborów na podstawie słupków, o których pan mówić też prostych wizualizacji danych nie zmieni nie zagłębiając się w stan czy przy czym to tak nie jest być może być może można było tak powiedzieć, jeżeli założymy Fina finansów behawioralnych miechowian jest to, że ludzie nie są w pełni racjonalni to o rzeczywiście można, by powiedzieć, że jako przeja w tej niezdolności nie w przewody nie są silną wybory w oparciu o uproszczone dane, ale z drugiej strony też człowiek, który nie ma de Grand w finansach trudno z niego oczekiwać, żeby rozdawać wykazuje bardzo często nie jest także myśmy dalej on, że dali daliśmy Nobla człowiekowi, który mówi tak niemądre konfederaci jak widzi, że jakiś szampon działa w 80 % to uważa, że aha to one z najlepszym tego kupiec to nie jest tak obawiam się Rosja zniesie podział 80 % maleje to może przykładach Wilson można 8 na 10 użytkowników wybrało ten sam błąd tak podstawowe wymogi, żeby pokazać w ten sposób trudno mi odpowiedzieć na to pytanie na euro też talerz nie za mało źli nie zajmuje również oponami, ale też trochę psychologia w trochę zajmuje się psychologią podejmowania decyzji o świecie konsumenta chociażby, dlatego że ożenił się z kobietą, która w czasie ich ślubu była profesorem w katedrze marketingu, więc siłą rzeczy do jego badanie ubrania mają swoje implikacji konsumenckich n p . ta alarmem mówił, że pewną zachętą do opcji racjonalny racjonalne cedenta może być umiejscowienie produktu na na półce n p . jak klient jest jest pokazanie się do komentowania fakt, że klienci preferują te towary, które są umieszczone na linii wzroku wobec tego, jeżeli chcielibyśmy skłonić ich do bardziej rozważnych decyzji w czoło najbardziej z pro zdrowotnym decyzji umieszczają te produkty z drogowe na linii wzroku, ale dobrze NATO to zgoda tylko teraz pytanie, kto ma to zrobić w Groznym mycia talerzy mówi to, że państwo powinno zadbać także w sklepikach na badanie nie jest zainteresowany, żeby żyć to jest ten problem nurt tego lider libertarian niż libertariański go paternalizmu ZIT to on mówi w jaki sposób zorganizować łowisko wyboru, żeby nasze zdrowotne wybory były dla nas lepsze no ale kto ma organizować środowisku wyboru są tylko dla Edyty 2 opcje albo państwo proszę o regulacje prawne albo biznes, który chce być bardziej postrzegany korzystnie przez społeczeństwo jako BIZnest, który by było nie tylko o swój profil, ale także o swoich klientów nie chce spędzić choroby, ale także chce my jakich korzyści dla swoich klientów, więc to jest dyskusja trochę polityczną oczywiście dlatego Thaler jest postrzegany jako osoba, która zginęła, a Demokratom w Stanach Zjednoczonych no i oczywiście zarzuca się mu szczególnie rynek Republikanie zarzucają mu, że ten sposób organizowania życia odbiera ludziom pewien stopień wolności nie to rozumiem, bo to już nie, skąd to co są konflikty nie tylko w wartości praw politycznych tak dalej tak dalej wyobraża sobie, że po tym co pan powiedział, że kupujemy rzeczy, które są na linii wzroku w Polsce n p. tacy konserwatyści katolicy chodziliby po sklepach i zdejmowanie n p. prezerwatywy spółek, które są nam NATO na linii wzroku i chowali je tam, gdzie ludzie nie patrzą jak niżej, aby w Rzymie, gdzie raz kolejny przykład zwolennicy tak oświeceni moderniści zwolennicy kontroli urodzin chodziliby z powrotem brali te prezerwatywy i z powrotem inny skład dokładnie wpły w na półkach ani na linii wzroku i jedni drudzy uważali, że talerz słusznie dostał nagrodę za zwrócenie uwagi na takie rzeczy prawda może w ten sposób to 1 proc Łódź czy on jest polityk czytań noweli w polityczne w pewnym sensie wydają się, że trudno uciec od tej politycznej dyskusji w przypadku dokonania Talara, bo oddala to co zrobił to o dajmy się za to osuwa się tego nowego z wziął podsumował swoje dokonania w zakresie finansów behawioralnych i ekonomii behawioralnej i tworząc ten nurt libertariański go Patrick paternalizmu zaimplementować te to wnioski osób oraz odpowiednią modyfikację środowiska wyboru uczelni dostał Nobla za to, że w zasugerował w jaki sposób używać w życiu wyników z jego poprzednich władz celnych, których wybór, bo skoro w miał wpływ na politykę i tony ego Blaira i Baracka Obamy wgląd do pana pytanie czy to jest także, gdyby on zjawił się tutaj w Polsce zobaczył premiera swego czasu premiera Donalda Tuska, który występuje w telewizji liderów Central w mapę Europy i Polska jest zaznaczona zielonym kolorem mówi pamiętam jak dziś omówienie Polska jest zieloną wyspą tu wszędzie kryzys szaleje tu detale na popatrzył toby powiedział świetnie wspaniale, że pan tak mówi czy też powiedziałbym panie premierze to jest podstawowy błąd przegra pan następcę pana partia przegra następne wybory tak, bo pan pokazuje jak stół w PKB już nam rośnie innym spada wtedy Thaler bez zaproponował chcą niech pan nie mówi o tym, oko o złotą jesteśmy zieloną wyspą tylko dym tylko coś wspólnie przed nim trudno znaleźć powiązanie między nową tym co badał Thalera tą sytuacją, którą pan redaktor mówi nam się emerytalnego powiedział tak, żeby ulżyć ludziom czy będą mieli więcej pieniędzy konkretnie tak ile wzrośnie średnia płaca zamiast mówić jesteśmy zieloną wyspą w racjonalny wybór Polaka było także głosowali nie da to do Tuska dla tych drugich w dziale na pewno by w, jaki sposób mógł skomentować się na reformę emerytalną, która była przeprowadzona w swoich badaniach dużą część przez wojewodę poświęca w detale re my tu o CIT myślę tak jak mówisz o tym na sugestie organów poziom wód w sposób, że z mnóstwo zorganizować sytuacji wyboru i musiał zostawić wybór między aby, ale jest oczywiste, że większość osób za upomnienie będzie chciała brać udziału w wyborze auta wybór za bardzo skomplikowany i nie dokonał wyboru między AIB i wtedy trzeba stworzyć jakąś opcję domyślną tym co zostanie wybrany dla tych osób, które nie wybrały ani ANB inni w tym kontekście przechodził długą, ale reforma emerytalna, która była w swego czasu wprowadzano, w której pieniądze były przenoszone z osadu z usług HR była opcja domyślna oczywiście pozostawiono wolność wyboru i można było przez specjalne oświadczenie zablokować ten transfer muszą się postarać, żeby zmienić sytuację tak zakłada się, że w łagrze wybieram jedno z tych opcji, ale dużo, ale to rząd chciał, żeby właśnie wywrócą mostów państw Unii niedokładnie dok nie do końca zgodne z Videotonem dał, bo detale mówi używajmy tych impulsów po to, żeby decyzje w 2 % były dla niego dobre, bo trudno dyskutować co łatwo jest dobrym decydenta czy pozostawienie pieniędzy OFE czy w ZUS-ie to co wykracza poza zakres psychologii ekonomicznej natomiast jeżeliby założyć chwilę że rząd zmierzał do wybrania najlepszej opcji dla decydenta, a wtedy byłoby ustawienie opcji domyślnej transfer pieniędzy na możliwości zablokowania tego transferu jako czegoś zgodnego z finansami gawrony dr Łukasz Markiewicz katedra psychologii ekonomicznej Akademii Leona Koźmińskiego bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję serdecznie za 5 godziny 1 1 z 5 minut informacja Radia TOK FM, a po godzinie jedenastej będziemy rozmawiali o planowanej reformie tego jak mają się zwierzaki w naszym kraju żyć Otóż obowiązkowe chipowanie wszystkich zwierząt w Polsce nas czeka dyskusja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA