REKLAMA

Kim był władca PRL-u, Władysław Gomułka?

Historie Polski
Data emisji:
2017-10-22 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
45:18 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry zapraszam na historię Polski 2 1 października 19 5 6 roku ósme plenum komitetu centralnego polskiej zjednoczonej partii Robotniczej przeprowadziła tajne wybory do biura politycznego oraz sekretariatu KC i powierzyło Władysławowi Gomułce funkcje pierwszego sekretarza od kiedy w Polsce w 19 5 2 roku zniesiono urząd prezydenta oficjalny tytuł głowy państwa brzmiał pierwszy sekretarz komitetu centralnego PZPR co oznaczało, że właśnie Gomułka znany z Rozwiń » czasów konspiracji jako towarzysz Wiesław został władcą PRL -u tak się zaczął czternastoletni okres rządów dyktatora, który kojarzy się jako ten, który potrafił sprzeciwić się Moskwie widniejący sympatię znacznej części Polaków, ale też jako ten, który odpowiadał za tragedię w grudniu 70 tego roku na Wybrzeżu jako ten, który uchronił polską wieś przed kolektywizacji są, ale też jako ten, który w sześćdziesiątym ósmym roku wpisał się w antysemickim hańby w Polsce interwencję wojskową przeciwko praskiej wiośnie o tej postaci sześćdziesiątą pierwszą rocznicę objęcia władzy przez Władysława Gomułkę rozmawiam dzisiaj z naszym gościem, którym jest pan dr Mikołaj Mirowski historyk publicysta dom literatury w Łodzi witam pana dzień dobry w komorze 2 słowa powiemy w ogóle, w jakich okolicznościach doszło do tego, że Gomułka tę funkcję 2 1 października otrzymał może w wielkim skrócie, gdyby pan zechciał przypomnieć, kto rządził przednimi, dlaczego musiało dojść do tych zmian Matawu gorący czas w polskiej polityce październik 5 6 okres przełomowy wydaje się, że najważniejszy w historii Polski w historii PRL-u, gdy kończy się stalinizm i mamy do czynienia z zupełnie innym okresem dziejów ziem Polski ludowej Gomółki obejmuje władzę na fali odwilży na fali odwilży po stalinowskiej rozwinęła się liga żużlowa już czy jeszcze można wnieść do dolara po pięćdziesiątego szóstego roku, kiedy Chruszczo w na zjeździe z wygłasza 12 innych ważnych kwestii zjeździe, tak więc by tak się jednak od innych zaś tak się zaczyna ważne, by punktem jest śmierć Bolesława Bieruta, bo wydaje się że, gdyby Bierut nie umarł albo gdyby szczęśliwie wróciły z Moskwy, bo tam umiera pewnie ten okres stalinowski destalinizacji Polski trwałby dłużej na atak zabrakło tego największego rywala w niego mówi tego czeka, który zresztą również doprowadził do tego, że gumka wcześniej był w areszcie domowym i był więźniem tego okresu gierkowskiego powiedziałbym tak, by mogli też, że gonimy słuchaczom w ogóle był wyrzucony z partii tak tak tak tak no tutaj trzeba by zacząć w zasadzie od 1 500 czterdziestego ósmego roku, kiedy mamy do czynienia z zaostrzeniem kursu nie jest stalinowskiego w Polsce w myśl stalinowskiej zasady wraz z zaostrzającą się walką klasową następują, jakby do tarciem wewnętrznym oraz Wlazły jest socjalizm następują następują starć jak rasowy polityk brzmiała ta ta teza i wtedy Gomułka jest jest oskarżony o tzw. odchylenie prawicowe nacjonalistyczne wraz z Gomułką będą też więzień jego najbliżsi współpracownicy na czele wydaje się najważniejszym Marian Spychalski, który zresztą, bo Gomułka nie był bity podczas przesłuchiwania był tylko internowany w miejscu odosobnienia ana przykład Spychalskiego zasadzie prawa ręka już był bardzo ostro przesłuchiwany no między takim samym zaś osób jak n p. zrobili wcześniej przysługiwanie akowcy 3 3 żołnierzy podziemia antykomunistycznego no i on wtedy jakby Lennon był on traci wszelkie wpływy i wracają wracają właśnie wraz z ze zmianą systemu oraz z referatem Chruszczowa aż 5 Bieruta wtedy, kiedy zmienia się absolutnie klimat w związku Radzieckim tak jak jest zielone światło, żeby ich w Polsce nastąpiła zmiana władzy co ciekawe część elity stalinowskiej, czyli część elity bierutowskiej doskonale z tego zdawała sprawę i oni również uważali, że Gumułka jest to najbardziej najlepszym kandydatem, żeby ją, żeby tym pierwszym sekretarzem czy przywódcom partii zostać on chciał być rządu jest wygodny dla i dla tych, którzy by go popierali wcześniej KE i zwolenników tzw. liberalizacji, ale również jakimś sensie dla tych Ela dla tej Stali ministrów, a także liczyli i co nie przeliczyli chciał powiedzieć, że będzie to człowiek, który łagodniejsze oby tak, by obejść z nim, gdy odeszłaś przypomnijmy, że to jeszcze mamy ten okres takiego Kruk KRU krótkich rządów Jerzego Edwarda Muncha Bobo Bolesław Bierut w Moskwie zmarł 12 maja zajął potem było głośno stemplem komitetu centralnego, na które na, które przyjechał m. in. Nikita Chruszczow, bo to takie przecież były czasy, że właściwie bez Moskwy się nic nie mogło odbyć przy akceptacji Moskwy i właśnie wtedy szefem partii, a jak już wspominałem i państwa jednocześnie został Edward Ochab zawiłości można, by zadać pytanie no bo obejmuje tę funkcję 20 marca 50 tego szóstego roku właśnie, dlaczego nie okazał się niewłaściwy i poprzednie miesiące właśnie oddaje władzę po Gomułce czy też są oczy wydaje się, że Ochab i tak był traktowany jako przywódca przejściowym chociaż, gdyby oczywiście skupił w sobie silniejszą władzę albo umiejętnie się zachował być może tak, by nie było wydaje się, że kluczem do tego, że Ochab traci władzę są wydarzenia dwudziesty ósmego 40 0 pięćdziesiątego szóstego roku, czyli tzw. poznański czerwiec i właśnie nas na tej fali krwawej rozprawy z robotnikami poznańskimi było wiadomo, że Ochab prędzej czy później przestanie być przywódcą i żeby głosić wśród to być ktoś, kto uspokoi nastroje Gomułka jednoznacznie się wypowiedzią na temat wydarzeń czerwcowych potępił je mówił, że normalnie to jest najbardziej zabawne Zając, jakby zabawny w cudzysłowie nie zdając późniejsze późniejsze jego biografii jak kończyn, czyli ogół, czyli chodzi tu ogólnie siedemdziesiątego roku on 50 oszustem mówi jednoznacznie, że władza robotnicza władza ludowa nie może strzelać do robotników, że jest to haniebne, że powinny zostać wyciągnięte konsekwencje oczywiście mówił to wiedzą, kto jest u władzy i w mówił to, dlatego że tak takie podejście do sprawy oczywiście dawało mu punkty w tej rywalizacji Nate ciekawe jest może powoli Ocha w kodeksie tylko po jeziorze ciekawe jest to, że te podchody do Boga do Gomułki, czyli wstępne rozmowy między nimi prowadzi Józef Cyrankiewicz, który w tym samym czasie wypowiedział te słynne słowa o oddziaływaniu religii, która została podniesiona na władzę ludową tak, że to też pokazuje jak ruch w różny to postaci, by tak dokładnie zresztą Cyrankiewicz to jest postać tylko na marginesie powiem, która w historii PRL -u bardzo dobrzy i szybko schwytała znający się czas polityczny je i on zdał sobie sprawę, że po czerwcu pięćdziesiątego szóstego roku nastąpi zmiana kierownictwa i to, że on rozmawia z Gomułką to nie jest przypadek odsłonimy też, że Cyrankiewicz był związany z polską partią socjalistyczną, a 1 z zarzutów jeszcze zakresu Bieruta z czego wobec Gomułki oprócz tego odchylenia nacjonalistycznego prawicowego i jakby grała niezgody na kolektywizację, bo były takie słowa, którą wygłosiła na plenum el partii, że w kwestii niepodległości Polski to Pepees miał rację ani Capote w 40 osób w wodzie wypowiedzenie takich słów no to był wyrok śmierci niemalże i torze później Cyrankiewicz z nim rozmawiam z Bełżyc przecież członek PPS i przyjść, by członek PPS już z okresu międzywojennego to też nie jest bez znaczenia on do windy to mamy tylko taką sytuację, którą na razie może zdążymy jedzeniem zasygnalizować wspomniałem, że kiedy po śmierci Bieruta Edward Ochab miał ten krzyż został wybrany na szóstym planu Glenna pierwszego sekretarza odbyło się to wszystko za błogosławieństwem Moskwy jak to mówimy w skrócie tak tymczasem te wszystkie historie, o których teraz opowiadamy, a więc przygotowania do kolejnego plenum nie, czyli tego ósmego i właśnie rozmowy z Gomułką jest taki moment, w którym podobno proponuje mu się funkcje premiera ani pierwszego sekretarza on to oczywiście odrzuca NATO, że wszystko bywa zupełnie bez właśnie konsultacji z Moskwą co oczywiście za chwilę będzie miało poważne konsekwencje jak ja jak pan sądzi czy można postawić taką tezę, że właśnie ktoś był ten moment, kiedy można było się w wybijać na skromną niepodległości jest m. in. właśnie, dlatego że w dotychczasowej karierze politycznej Gomułka no właśnie trochę inną wizję zarówno socjalizmu w Polsce, jaki w ogóle mu modelu tego komunistycznego państwa zupełnie innego niż w innych państwach tzw. obozu Jama powiedział także to ta sytuacja to było sprawdzane Gomułki, bo Real sprawdzam i na ile może pozwolić sobie nowe kierownictwo na czele właśnie stały się Wiesławem to była ta niespodziewana ten spodziewany przyjazd z osiemnastego będzie z tego października delegacji radzieckiej na czele z Chruszczowem i rozmowy w Belwederze kojarzyła się zastanawiam, bo o nich oczywiście powiemy, ale ja się zastanawiam, dlaczego w ogóle kierownictwo partii przy doskonale znający realia tamtego czasu i podległości wobec Moskwy podjęło próbę wymiany czy postawienia na czele partii no i polityka Władysława Gomułkę nie konsultując tego wcześniej 3 czy Moskwa go zaakceptuje czy w ogóle mogą o nim myśleć jak pan sądzi wydaje się też, że to był okres, kiedy wciąż toczyła się walka w związku Radzieckim o schedę po Stalinie Chruszczow jawi się jako najbardziej liberalny z tych działaczy radzieckich na pewno nie był to Beria napełnioną nie był to Marengo w, więc wydaje się, że Chruszczow był w i referat, który wygłosił mowę na dwudziestym zjeżdżają wydawało się, że daje przestrzeń oczywiście o tyle było to złudne MO, że ta przestrzeń ewentualnie dawała pewne rozluźnienie związku Radzieckim ewentualnie dawał pewne rozluźnienie w innych krajach bloku, ale torze, jakby doktryna nominacji związku Radzieckiego nad krajami demokracji ludowych, jakby pozostaje niezmienna Nigel de pokazał Węgry później oczywiście w tamtym czasie jeszcze sprzed przed 1 8 października o niej nie było wiadomo jak to się jak się potoczy i wydaje się, że część towarzyszy polskich, stawiając na Gomułkę wiedzą, że one zajmowało dość niezależne stanowisko wczasach, kiedy to naprawdę mogło kosztować wiele przypomnę tylko to jest dokładnie tak, że pomimo już następnego w następnej części, bo przed nami informacje w skokach wzajemnie oczywiście wrócimy do Kleszczowa słynny, ale wartej przypomnienia wizyty Chruszczowa ze swoją świtą 18 października 5 zlotego z tego roku w Warszawie wieczorem, a teraz informacji w TOK FM Maciej Zakrocki witam ponownie to są historie Polski, w których przypominamy okoliczności objęcia władzy w PRL -u przez Władysława Gomułkę to właśnie mamy tak mniej więcej 60 tą pierwszą rocznicę tego zdarzenia w studiu w Łodzi 1 pan dr Mikołaj Mirowski historyk, który bada postać Gomułki, a skończyliśmy pierwszą część właśnie na tym bardzo taki powiedziałbym dobrym do politycznego thrillera zdarzeniu, że oto właśnie ma być wybierany na ósmym plenum Gomułka Atu wściekła delegacja 3 wściekły Nikita Chruszczow przylatuje z ze swoją świtą z Moskwy, żeby zapytać polskich towarzyszy zanik tej wyprawiają ktoś chciał pan przypomnieć anegdotę związaną z tamtym z tamtymi czasami tak ale zanim ten cenny Szekspirowski Żak powiedziałbym nawet sceny to jest z z Belwederu, ale i też z lotniska Inter go chciał przypomnieć, dlaczego właśnie Gomułka był to im najbardziej odpowiednim graczem jest w polskich komunistów dlaczego, bo mógł być najbardziej niezależna Otóż ten sam towarzysz Wiesław już 19 4 5 roku strofował Józefa Stalina, że on pewne rzeczy, żeby inaczej strofował go w kwestii kolektywizacji, a jest tak zabawna anegdota, kiedy oburza się w tekście do do właśnie chorążego pokoju, że słynny proces 16 Nashville, gdzie przywódcy polskiego państwa podziemnego byli sądzeni w Moskwie jest czymś karygodnym Stalin pyta się jak to, bo przecież my powinniśmy ich sądzić u siebie w Warszawie ani u was no i abstrahując od tego, że pokazuje to też po pewnym myśleniem myślenie komunisty go u Gomułki to też pokazuje, że on potrafił tego typu rzeczy mówić prosto do Józefa Stalina, a nie wszyscy mieli tego typu odwagę, ale co on, więc w 50 oszust, kiedy przyjeżdża już nie Stalin Chruszczow wydaje się, że Gomułka no w morzu pokazać pełnię swoich pełnię swoich możliwości my teraz wrócę do do do klubu tak go do wizyty nie zaśnie stylu 19 października o delegacji radzieckiej już na płycie lotniska Chruszczow odstawia taką pan o nim wygraża krzyczy do towarzyszy polskich malarzy w Belwederze mamy mamy regularną agresywną wymiany zdań znamy tom tom relacje z tych narracyjne rady czy też kolejna taka ciekawostka dzięki scenarzysty nagrał moment Jana Dzierżyńskiego z la słynnego Feliksa Dzierżyńskiego wydają się, gdyż w dość wiernie odzwierciedlają to coś tam działo tam z pewną scenę, gdzie Gomułka w taki podczas wymiany zdań zaczyna krzyczeć na Chruszczowa naturalnie zapomina się i zmieniających rosyjski język Polski Chruszczow kompletnie nie wie co do niego mówi i próbuje powiedzieć żeby, żeby skomunikować się z nim po rosyjsku, bo nie bardzo wie, o co chodzi, a Gomułka w ogóle tego nie słucha i na jego regularnie po polsku krzyczy i jest taka hipoteza rano w nie da się ich spacyfikować, bo jest to hipoteza z dziedziny psychologii, ale część historyków twierdzi, że się ta scena pokazała Chruszczowa i że on jednak musi pójść na ustępstwa z Polakami, bo tak zdecydowanego tak zaangażowanego zajadłe go przeciwnika ma po drugiej stronie, że chyba lepiej ustąpić oczywiście to nie jest cała prawda każdy anegdot, czyli w każdej można dodać, że to nie jest cała prawda, bo zagrał tam również bardzo poważne czynniki geopolityczne udział w Challenge weto Chin miało miałoby bardzo ważne znaczenie w tym, że udało się Gomułce odprawić z kwitkiem przywódcę związku Radzieckiego, niemniej ta scena ma swoją ma swoje znaczenie Waitsa też powiedzieć, że żaden inny pierwszy sekretarz polskiej zjednoczonej partii Robotniczej ani przedtem ani potem nie zdobył się na coś takiego wobec przywódcy związku Radzieckim to tam tam pada też takie sformułowanie, które rzeczywiście też pokazuje z 1 strony dramat Polski w tamtym czasie to znaczy dramat no właśnie tej podległości wobec wobec Moskwy, ale z drugiej właśnie, że się pojawia polityk, który przynajmniej jedno próbuje bo, bo tam w którymś momencie Chruszczow mówi właśnie że Władysław Gomułka jako kandydata pierwszego sekretarza nie został z nimi uzgodniony i wówczas padło ze strony po, a nie pamiętam w tej chwili czy to właśnie pochować samego Gomułki pytanie, a uzgadniać z nami, jaki macie skład biura politycznego czy komitetu centralnego i kruszy się zaśmiał nóż stołowy tak kosztowna znów no ale to rzeczywiście jak pan mówi przeja w odwagi, tym bardziej, o czym żeśmy nie powiedzieli, a może warto na pewno warto Rosjanie wykonują tę itd ten z 1 strony niespodziewany przylot tu koło Warszawy nad dramatyczne rozmowy należy całą swoją rzecz tak powiem wrodzoną delikatnością wspierają tę swoją wizytę w UE z uruchomieniem wojsk radzieckich stacjonujących w Polsce, które ruszają w tym czasie na Warszawę oczywiście tak tak to jest, by bardzo poważna sytuacja tylko wojsko ruszyły z baz, które przecież były w Polsce nie koordynował w jakim sensie te ruchy wojsk no marszałek Polski da Konstanty Rokossowski, który w, którym miał być Jacek Gomółka 3 BOŚ Polski w radzie z dnia, dlatego że w ich tak Polski radziecki tak tak Gomułka nie nie nikt tego, że nie chce go oczywiście w biurze politycznym, ale z drugiej strony były postawione do gotowości bojowej jednostki imienia korpusu bezpieczeństwa wewnętrznego i Polska armia no i znaleziska zdawała sobie sprawę, że być może polscy żołnierze mogą zareagować w pewnym momencie pamiętajmy też, że rozdawano robotnikom robotników warszawskim broni dotarła raz na głosowanie Lechosława goździka tego narodowości może być komunisty tak, w którym który jest w partii Robotniczej aktywu innymi działaczami i w fabryce na Żeraniu właśnie organizuje robotników do obrony przed radziecką armią w tonie niesłychane, że dokładnie dokładnie bada bardzo ciekawie jest to opisane przez Karola Modzelewskiego w w jego książce zejść zaś korkowały historię Johnny ego jest świadkiem tych wydarzeń i on sam, mówi że faktycznie naturalnym takim atutem Macrona atmosfera tamtego czasu była, że my tu zaraz będziemy odpierać radziecką agresję i był taki posmak jak ja cytuję za za tymi wspomnieniami taki posmak drugiego powstania Warszawskiego, że coś takiego może być i też wspomnienie tej tragedii w jakimś sensie mogło też wpłynąć na ich jednak u Gomułki ruchy ostrożne, bo miłorząb taki odważny nie może się nakrzyczał na noc Chruszczow 2 to one później porusza się bardzo, ale ich 5 6 100 pięćdziesiąty siódmym jeszcze bardzo ostrożnie przykład węgierski pokazał mu, że on w może walczyć sporą i później wizyta w Moskwie, które nastąpią po to, po wydarzeniach października pokazała że, że także że, że trochę wyrwał tę niezależność i należy to coś to co się wydarzyło na Węgrzech śmiecimy na oddział to, że jednak związek radziecki pokazał, gdzie są granice tej niezależności też Gomułka utemperować cały i wydaje się, że na wspomnienie tego co się wydarzyło 7 30 04 . roku też mogą mieć jakiś psychologiczny wpły w i znów te nie nie tak żyje z najnowszej historii, że nie wiemy na ile to mogą mieć wpły w, ale podam taki przekaz, że właśnie Węgrzy, czyli węgierscy komuniści i Renault czy oni tego doświadczenia takiej tragedii nie mieli dlatego chyba 1 most za daleko, że zacytuję tę frazę nerwowy w związku z wystąpieniem skończył się tą tragedią, bo tak to warto może też przypomnieć, iż wg różnych danych, bo one są strasznie rozstrzelano jeśli chodzi o liczbę ofiar na Węgrzech takie bardziej oficjalne, do których się chyba dzisiaj wraca najczęściej też już 4 i pół 5 5  00 0 osób głównie oczywiście w wyniku powstania w Budapeszcie, ale też drobne fragmenty tego powstania miały miejsce również w innych miastach, gdzie też ginęli ludzie to przypomnę w pierwszej stolicy Węgier są jakieś Wejherowa też zginęło kilkanaście osób w czasie tych wydarzeń także na pewno doświadczenie węgierskie pokazywały volvo pokazywało, że zbyt ostra konfrontacja może doprowadzić do do wielkiej tragedii, ale oczywiście zdajemy, zanim pójdziemy jeszcze dalej w opowieści o o towarzyszu Wiesławie nie sposób nie przypomnieć co prawda no i często przywoływanej powtarzane również dzięki zapisom kroniki filmowej wiec 2 4 października, więc 3 dni po tym, jak na plenum one też śmieszne, że w tajnych wyborach tak do biura politycznego wybrało Władysława Gomułkę na obozach dla oczywiście wszyscy wiedzą, że go, że go wybrano czy pana zdaniem Polacy wtedy no Niewiem dali się też uwieść temu Gomułce albo rzeczywiście mogą mu uwierzyli i to jest przez zaraz po czerwcu w Poznaniu właśnie, że rząd może można budować socjalizm z ludzką twarzą albo, że rzeczywiście nie wiem geopolityczne sytuacja jest taka, że niczego nie zmieni, więc już dobrze, że mamy tego Gomułkę no właśnie on potrafi tam się, więc przeciwstawić czy ma trochę inną wizję tego realnego socjalizmu w Polsce że, że spotkał go takim entuzjastą wydają się, że dużo dużo osób uwierzyło Gomunice i dużo osób wierzyło w przez jeszcze kilka lat w zdobycie października i że teraz pominie placu Defilad jest jego przemówienia, a także tego właśnie co powiedział po poznańskim czerwcu było pamiętane z czego to wynikało ono wydaje się jednak to powtórzę to co to co pisałem w tekście Gomułce on, że w tamtym momencie pierwszy raz w zasadzie od 30 09 . roku znalazł się polityk, który ogniskował się znieważać i w jakim procencie to niezależność tak, ale ogniskował polską podmiotowość i wielu wierzyło, że faktycznie uda się jakoś wyzwolić spod uścisku związku Radzieckiego na poza tym niektórzy socjaliści, bo noc w Niemodlinie nie oszukujmy się społeczeństwo polskie i 5 6 roku było mu mocno lewicowe czy Chin i ci, którzy domagali się kończy stalinizmu liberalizacji systemu oni wciąż mówili językiem stylistycznym ci, którzy nie układa się za to opowieścią siedzieli w więzieniach wciąż jeszcze albo po prostu już nie żyli, bo było zostali rozstrzelani 3 czy zginęli w nie wszyscy Malinowski ubeckich więzieniach, ale z drugiej strony to był moment, kiedy właśnie wielu jeszcze tych ludzi wyszło z tych więzienia, więc znowuż w społeczeństwie pojawiła się jakaś grupa ludzi, którzy właśnie po śmierci Stalina i na tej na tej fali, o których wspominali destalinizacji no po wielu latach opuściła więzienie przy żonie przynieśli ze sobą do domów to on tragiczną opowieść co ich co ich spotkało w i jasne ale tym bardziej i doświadczenie, bo z stalinizmu tegoż dostanie się właśnie skończył tylko pracą na rzekomą Kindze to on jednak było grabarza stalinizmu poza tym dużo, ale też dawało to, że sam był ofiarą w jakim sensie tego systemu oczywiście, jakby ktoś złośliwie przez, toteż niektórzy pamiętali mogli przypomnieć nadążał był ofiarą tego systemu, ale wcześniej tak 4 5, a 4 8 bardzo skutecznie go sam instalował tak był były też autorem najbardziej dobitny i frazy politycznej nie do przeciwników czy wtedy do rządu emigracyjnego i i per saldo, by osobiście do Stanisława Mikołajczyka, że my władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy taki rząd opowiedział najbardziej dobitnie ze wszystkich polskich komunistów, żeby tę powinność pokazać właśnie lat mam ten fragment jeśli pan pozwolił, bo tam dalej jest jeszcze mocniej tak zniszczymy wszystkich bandytów reakcyjnych bez skrupułów możecie jeszcze krzyczeć leje się kre w narodu polskiego, że NKWD rządzi polską, lecz to nie zawróci nas drogi to mówił Gomułka notować właśnie tą drogą kaj ty też jest teraz testy sam Gomułka dlatego, że to oczarowanie Rumunką popie po pięćdziesiątym szóstym roku w jakimś sensie spowodował amnezję czy wymazanie tego Gomułki za 4 5, a 4 8 tym dużo później zaskoczenie tzw. rewizjonistów partyjnych liberałów, że on bardzo szybko już 50 siódmy roku rozgrzania po prostu coraz bardziej zamyka tę niezależność, ale również popierającym Gomułkę kolejny paradoks przy jego postaci był wtedy kardynał Stefan Wyszyński w procesie także tych tych takich paradoksów wokół jego postaci co niemiara z kolei jest swojego wnuka wtedy nieznoszący kościoła katolickiego walczący później z tym kościołem przecież w latach sześćdziesiątych jakiś Cichy Sojusz z Wyszyńskim Zawal na rzecz spokoju społecznego w toyotach to, żeby nie wiązało też z tym, że wiało wiedziała o tym, że za chwilę będzie tysiąclecie chrztu polskiego i nie da się zupełnie uniknąć tego święta w życiu państwa jest prawdopodobnie to też ważny powód dla szukania jakiegoś jakiegoś dialogu właśnie to wszystko pokazuje, jaka to była złożona postaci właściwe pytanie czy to był człowiek, który chciał dobrze, ale nie umiała albo nie mógł, bo jednak tak to taki był realia geopolityczne, a czy może sam się w tym wszystkim już gubił o tym, powiemy w trzeciej części historii Polski, a teraz informacji w TOK FM Maciej Zakrocki witam ponownie rosną w historii Polski, w których rozmawiamy dzisiaj o Władysławie Gomułce, a to, dlatego że mija 6 1 lat, kiedy został władcą Polski rządził nią 1 4 lat ale zanim rządził miało dosyć taki skomplikowany życiorys właściwie w można, by powiedzieć, że z tą postacią, która ma wiele twarzy i Ibis i są rzeczy, za które można go nawet jakimś sensie może nie chwalić, ale przynajmniej uznawać, że robił rzeczy, które którymi innym być może w tamtych realiach w innych państwach nawet nie przychodziło do głowy no ale też jest parę bardzo ciemnych kart w jego życiorysie ja tej złożoności teraz w ostatnie części porozmawiamy przypominam w studiu w Łodzi pan dr Mikołaj Mirowski, który bada bada tę postać może byśmy w 4 lat tak trochę klasycznie zaczęli od początku czy w błąd, bo czasami się, mówi że człowiek zapisuje to swoje ataki polityczne 3 3 czy w ogóle ludzkie dna również przez doświadczenia życiowe czy fakt że, że Gomułka jest już w okresie międzywojennym jako człowiek wywodzący się z klasy Robotniczej wiąże się z komunistyczną partią Polski pewnie w tamtych realiach też trzeba pamiętać przecież ten komunizm jeszcze nie miał takiej konotacji jak jak to co się potem wydarzyło i za co to co wiemy przede wszystkim dzisiaj tak czy pana zdaniem to było takie naturalne, że może on został w i polityki być komunistą czy w tym pomogły też, że równie dobrze przypadek on do komunizmu doszedł z organizacji związkowych był związkowcem przed wystąpieniem szeregi to w szeregi KPP wolne był członkiem niezależnej partii chłopskiej i właśnie wywodził się czy był robotnikiem rodzi się z gry z proletariatu to jest bardzo ważne także jego poglądy późniejsze właśnie będą ról w pasie dzięki temu będą różnić się od tych komunistów polskich, którzy w grę wchodzi do komunizmu z inteligencji tak, żeby jej klientami, bo albo zniszczy gwar leży z niższej warstwy klasy średniej tak naczynie byli robotnikami krótko mówiąc Gomułka był robotnikiem był związkowcem był udział w akcjach strajkowych bezpośrednio był za to więziony i szykanowany i to doświadczenie dało swoje swoje efekty no i druga rzecz był człowiekiem, który w latach trzydziestych jednak spędził 6 miesięcy w związku Radzieckim międzynarodowej szkole leninowskiej tzw . Lenin owce, a i to doświadczenie tych 6 miesięcy było dla niego doświadczeniem, na który sporo Demi realizacja związku Radzieckiego to można nawet powiedzieć, że był też podobny jest jednak taki bardziej Inter nacjonalisty sią komunistom był bardziej zatwardziały stalinowców, czyli Romanem zambrowskim, bo za rok zambrowski też w końcu to samo między radą szkoły leninowską i też ten związek radziecki muszę niestety dawał nie mniej Gomułka po po tym co zobaczył, a przypomnijmy to są lata trzydzieste to już jest okres zbliżających się czystek stalinowskich na to są zobaczą to był widok, na który skutecznie go wygrać z miłości do związku Radzieckiego jest jak byśmy szukali taniej jego wrodzonego sceptycy sceptycyzmu do towarzyszy radzieckich to on wziął się właśnie wtedy z pobytu w międzynarodowym i szkolnictwa w swojej, a tam spotyka się bardzo ciekawymi postaciami m. in. szkolił go Karol Świerczewski późniejszy legenda wojny Włoch Hiszpanii, ale później się również wiceminister wojska polskiego oczywiste Saura narodowej prawda znany z różnych barwnych anegdot, więc ostrego szkoli przysposobienia obronnego takich działań działań dywersyjnych powiedzielibyśmy więcej z tego początki na pewno miały bardzo duże duże znaczenie no i to, że on nie miał styczności z towarzyszami radzieckimi nie w czasie drugiej wojny światowej dodaje on cały czas wierzy w Polsce, a do tak cały czas jest w Polsce jest pod okupacją niemiecką działa tutaj na i nie jest tym to tym 1 z działaczami, którzy są tu rzucanie tak na spadochronach, którzy są instruowani jak Kominternu tańczy przez Stalina Niemcy, więc 1 i trzecia rzecz mówimy wciąż o postaci jednak trzeciego garnituru i trzecia garniturów komunistycznej partii Polski i do pewnego momentu trzeciego garnituru stoperzy polskiej partii Robotniczej tam jakby ktoś inny miał dziedzicząc na początku Marceli Nowotko Bolesław Mołojec Paweł Finder Małgorzata Fornalska to był postaci topowe PPL grzanie wcale Władysław Gomułka to właśnie, choć jest to, ale też pamiętajmy, że jednak tuż przed wybuchem wojny na wiek i KPP jest zalegalizowane to jest oczywiście z innego powodu, ale też cała masa działaczy komunistycznej partii Polski jest na polecenie Moskwy, a mówiąc może trochę nie poważnie, choć sprawa jest poważna po prostu wymordowana i wyeliminowana, więc to ta jednak Gollob i mimo tego sceptycyzmu, o których pan mówi no i z drogi politycznej Nieee nie zdejmuje on jednak na dno idzie dalej i tak w stronę właśnie na budowy tego nie ustroju przy wykorzystaniu sytuacji, że armia czerwona wyzwalała zajmuje potem okupuje ziemie polskie weto odpowiedź na to pytanie wydaje się, że ma dosłać do 2 2 w odpowiedzi pierwsza to, że on chyba uznał i później całe jego biografia pokazuje że, że chyba jest ścierają mają żal po pewnym, że związek radziecki jest tak potężnym krajem tak silnym, że on musisz się z dominacją rosyjskiego jakoś pogodzić to jakość oczywiście ma swoje lata większość ceniony jak wiele będzie się rozpychał jak będzie mógł a, a druga rzecz, że on szczerze, a doświadczy to na swoich na swoich plecach mówią w cudzysłowie nie znosił systemu rządów sanacyjnych lobbing fok w tamtym czasie siedział w więzieniach tak nie było też takie przyjemne miejsca mówiąc w mówiąc lekko dowcipnie, więc on uważa, że każdy każda Polska, która nie będzie polską sanacyjną, a do 10 biedy każda Polska będzie lepsza na i wydaje się, że ten pragmatyzm nim kierował te też te słowa o DPS-ie, które wypowiedział w czterdziestym ósmym roku wydawałoby się, że on w jakim sensie przyznaje rację socjalistą no ale akceptował oczywiście cały ten pan któraś łączy również z niszczeniem tym, że socjalistów Lotos on on wiedział doskonale co się dzieje z Kazimierzem buziaki tak on doskonale wiedział jak są w Libii ani działaczy wolności niezawisłości, gdzie socjalistą, bo co niemiara więc, więc non trzeba by trzeba pamiętać, że o tym, sąd sąd od ich twarze twarze gumki on on mimo wszystko na tej swojej całej całego dążenia do niezależności pozostałą pozostał twardym komunistą i te słowa właśnie, że władze raz zdobytej nie oddamy nigdy, że my tutaj będziemy rządzić i za nami stoi siła armii czerwonej o i NKWD to też są to też jest prawda o nim no właśnie teraz w tej końcowej części rozmawiałem jeszcze o tym, rzeczach, które ewidentnie już pokazują, że albo właśnie jak pan to tłumaczy wciąż się starzeje czy on kompletnie czegoś nie rozumie, bo jednak ten Gomułka z roku na rok powiedzieliśmy o tym, że on właściwie już po pięćdziesiątym siódmy roku odchodzi od tej odwilży październikowej, czego symbolem było zamknięcie chociażby właśnie tygodnika po prostu, ale potem właśnie wprowadza ten socjalizm taki siermiężny on nawet parodiować, ale później, gdy jego przemówienia, kiedy on właśnie tak w imieniu komitetu centralnego takich potem jeszcze było w tym roku tam wydarzyło nosi, więc hektara ziemniaka wzrosła z 5 8 Siltala Wanda 5 9 tak dalej w no właśnie czemu się tam, gdzie już mówiąc o tym, że do tego dochodzą te awantury polityczne nie tylko oczywiście z nim związane bowiem wiemy, że rzecz, że Tomasz Kontek z wojny o władzę w partii mówi już roku 3 000 ósmy roku należy oczywiście ta antysemicka awantura to wysyłanie Żydów do tak do Syjonu uczuć było na to wszystko tak tak straszliwie żenujące, a czym część tych jego przypadłości tak bym tak nazwijmy to kolokwialnie dało się z jego charakteru, który się zasad, które się raczej nie zmienił to był charakter takiego chłopskiego o robotniczego o człowieka, który nie ma szerokich horyzontów tak mnie nie rozumie pewnych potrzeb społeczeństwa potrzeb konsumpcyjnych tak wysoko są takie znane historie, kiedy ona szkoda opowiadał robotnikom, że za czasów sanacyjnych to on miał 1 koszulę, a teraz macie 4 § 3, którzy zdecydowanie lepiej Heroda, że za jego czasów Niewiem nie nie mógł jeść mięsa w ogóle w tygodniu, a wy możecie w 2 × w tygodniu maturzysty lepiej prawda w Anglii, ale dobór naturalny on taki faktycznie byłby w też wewnętrznie skromny bez Lubawa się w jaki się rozbojami w życiu konsumpcyjnym godna na antypodach jego oczywiście był Cyrankiewicz i znane są też anegdoty, kiedy Gomułka przyjrzało na zebrania biura politycznego czy komitetu centralnego to wtedy wszyscy towarzysze, choć wali ekskluzywne produkty, które otrzymywali specjalny sklep magister ma tam polską wódkę ogórki kiszone oraz udali się ze smalcem, bo wtedy go mógł się czuje u siebie i i Aron uważa, że ta skromność jest ważna, ponieważ na gry w in ludzie mają też, że tego typu dobra Jon nos ja osobiście taki był, a nie rozumiał inteligencji na pewno nie rozumiał po polskiej kultury i tego że, a i miał kompleksy związane z tym jestem i też późniejsza później niż efekty marca 3 tys, czyli 3 walki z rewizją nic nam tzw. rewizjonizm zebrały się też z jego kompleksu na tym, że na tym polu tak się wydaje, a te kompleksy oczywiście niektórzy towarzysze z biura politycznego znając go oczywiście podsycali, bo boi, bo ta walka przecież tam tam się toczyła to jest ciekawe rezultaty jego upadek, bo była ona faktycznie w po sześćdziesiątym ósmym, a siedemdziesiątym roku można powiedzieć stracił głowę, bo było jego zachowanie w gronie 7 dziesiątego jest irracjonalne można powiedzieć to jest zachowanie załamanego człowieka, że on faktycznie roi się starzeje, że wydaje się, że nie jest wieczny po 1 4 lat to to tutaj sporo najdłużej znakują funkcjonował jako 01 01. sekretarz nazwać staje się apodyktyczny nie słucha mnie doradców on on w ogóle był samoukiem od zawsze są nie zawsze uważa, że jak on sam przeczytać sam się do jak sam gryzie się w sprawie państwa to będzie najlepiej nauczyć się wraz z wiekiem jego wydolność nie zwiększa tylko słabsza a jakby jego nerwowość większa mgr. Sung teka słynna anegdota, którą Fish opowiadał Andrzej Werblan czek, który bardzo dobrze go znał i że on nawet już na emeryturze w sprawach trzeciorzędne czwarty urzędnik, który już naprawdę nie miał nie mają znaczenia potrafi się tak zagotować tak Zapiec, że n p. do Forlana nie odzywał się przez kolejne trzy-cztery tygodnie, by się obraził na wyobraźmy sobie jak zachował się jak było pierwszym sekretarzem, kiedy musiał podejmować ważne decyzje, kiedy dochodzi, jaki stres rzecz naturalną każdego przywódcy NATO NATO mamy te, a my mamy efekt jego takiego takiego napadu wściekłości, który przecież to są też są znane nam to się składa, jakbym na pewien na pewien całościowy obraz, aczkolwiek jest jakaś sekta taki paradoks tragiczne no i w jakim sensie też, że ten sam człowiek tuż po, którzy nocą mówi ono ten sam czyn, który 50 szóstym potępia swoich poprzedników z ekipy stalinowskiej zastrzegają do robotników sam nakazuje strzelać do do stoczniowców z Gdyni Gdańska Nunez Gomes piętnastego rok ja tej narady w gabinecie u niego znów, w którym rzeczywiście znalazł się punkt stosowanie broni tam strzały ostrzegawcze w powietrze druga salwa wzięli za trzecim razem bezpośredni do napastników nigdy co w baszcie wydaje się zamyka dyskusje jego współodpowiedzialności za ten dramat na Wybrzeżu, choć sami, choć przypomnijmy też, że ta, kiedy już zostało odsunięte od władzy i kolejne posiedzenia KC wskazywały na nago na Gomułkę tam pisał listy, w których który tłumaczył właśnie, że nie można przypisywać całej odpowiedzialności jemu została nam Minutka, gdyby panu powiedzieć to przy uwzględnieniu tych realiów oczywiście historyczne, o których mówimy czy to jest postać, która nawet jak to wszystko byśmy dzisiaj starali się na pokutę oczywiście przypomnieć nad zasługuje na jakiś rodzaj Niewiem non Bożenie uznania należą, ale jakiś akceptacji że, że mogło być gorzej czy to jest jednoznaczny tyran despota, który właściwie nie zasługuje na żadną dobrą pamięć na pewno mogę powiedzieć czy Gomułka jest chyba najciekawszym najbardziej złożonym najbardziej nie oczywistym przywódcom Polski ludowej w historii to mogę powiedzieć z Łodzi 5 9 %o wą pewnością, bo nigdy nie nie mogą być pewny 100 %, ale tak taki mam przekonanie, że strona na najciekawszą postać najbardziej inspirująca i bije w oczy tego prawdomówność w odróżnieniu od jego następcy GM Kosów Edwarda Gierka, który w zasadzie nigdy słowa prawdy nie powiedział na to NATO, a poza tym warto zauważyć to faktycznie był autentyczny robotnik autentyczny komunista i zatok może krytykować za za jego poglądy, ale był prawdziwy był to prawdziwy polityk przy tej dość zakłamania, którzy serwowali nam przywódcy Polsce ludowej Polski ludowej na czele z Gierkiem Jaruzelskim o Gomułce warto rozmawiać w takim kontekście właśnie warto rozmawiać, a to w niniejszym żeśmy zrobili i kończymy historię Polski bardzo dziękuję pan dr Mikołaj Mirowski był naszym gościem dziękuję pięknie jak dziękuję kłaniał się w no a teraz już informowaliśmy w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA