REKLAMA

Życie wieczne, życie doczesne. Co nasz stosunek do zmarłych mówi o nas samych?

Świąteczny Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2017-11-01 10:00
Czas trwania:
33:44 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
radio TOK FM pierwsze radio informacyjne w Karoliny Głowackiej przy mikrofonie jest dziesiąta 5 co roku w okolicach 1 listopada kraj nieco zwalnia w mediach pojawiają się rozmowy o umieraniu chyba wszyscy, choć przez chwilę myślę o końcu o śmierci i choć rzecz rozgrywa się wokół święta katolickiego uroczystość wszystkich świętych, czyli święta radosnego chodzi przecież od tych, którym się udało to wedle wiary chrześcijan są w niebie, więc lepiej dla nich być Rozwiń » nie może, gdy czegoś więcej w tych dniach smutku niż radości oczywiście dzień wcześniej są Zaduszki mnie, niemniej jednak mam wrażenie, że oba te święta się ze sobą mocno skleił studia dr Zuzanna Grembocki dzień dobry panie dr Kinga obręb z Instytutu kultury polskiej Uniwersytetu Warszawskiego porozmawiamy o tym jak kulturę radzą sobie ze śmiercią umieraniem także ze starością Ano właśnie czy te nasze listopadowe smutki są uniwersalne dla ludzkości czy wszyscy tak z zadumą patrzą i myślą o śmierci uniwersalny jest oczywiście samo, ale temat i śmierci i ewentualnego powrotu zmarłych tego czy śmierci z końcem czy jednak nim nie jest jest otwarcie jakiegoś innego etapu egzystencji natomiast rzeczywiście nasz sposób nasz kulturowy sposób przeżywania do tego czasu jest dosyć charakterystyczny Puls taktycznie to jest taki czas zadumy smutku melancholii, ale też jest to czas bardzo wyraźnie związany również uczuciami patriotycznymi no przecież chyba wszyscy doskonale kojarzymy stawianie zniczy wcale nie tylko na grobach naszych bliskich, ale ma do globalnych bohaterów wojennych pod krzyżem katyńskim test taki obraz z Powązek bardzo bardzo charakterystyczny dźwięk n p. obchodzenie ze zniczami i okolicznych miejsc upamiętniających jej jakiś z czasów wojny rozstrzeliwania to tu bardzo wyraźnie, że u nas może nie dominuje, ale jest i wyrazistym elementem naszego myślenia o tym, co o tym, dniu to jest byli zdziwieni również wspominania naszych naszych bohaterów naszych można, by powiedzieć przodków patriotycznych a dlaczego Ano tak bardzo zależy na tym, aby ów zniczy postawić no bo kiedy ktoś umiera odbywa się pogrzeb to oczywiście na niego idziemy czasem jako rodzina najbliżsi to są te najtrudniejsze momenty czasami idziemy jako dalsi znajomi po to, żeby wesprzeć tę rodzinę, która pozostała, bo to w gruncie rzeczy głównie o to chodzi w pogrzebach, ale przecież mógł dać jak dzisiaj na pewno w pewien na wielu grobach znanych osób pojawia się Znicza od kompletnie obcych innych obcych im osób nigdy się n p . nie spotkali, a lubię ją lubili jakiegoś pisarza 3 czy kogoś innego zostawią tam znicze pod samym dorobkiem no tak tutaj znowu oczywiście można, by poszukać po różnych odpowiedzi no bo faktycznie tak jak pani mówi wydawałoby się pogrzeb tez uroczystości raczej dla żywych, którzy od kogoś stracili chce się jakoś uda im towarzyszyć im tak wesprzeć ich towarzyszyć im w tej skali trudnej sytuacji w tle tak jakby się sięgnąć do korzeni kulturowych to można sobie zacząć mówić o tym, że znicze i ich przepraszam bardzo trudno orzec znicze to jest relikty ognisk, które lot palono najpier w na rozstajach dróg potem przed cmentarnymi bramami ognisk, które miały wskazywać powracającym na ziemię na chwilę duchom zmarłych wskazywać, dokąd one się mają udać te tt duchy, ale czytać drogowskazy pragnę wskazać potem tak się to przynosiło została już przed bramę cmentarną, a potem już bezpośrednio na grób Chrystusa można można w ten sposób to tłumaczyć, ale można też mówić o uniwersalnej jak się wydaje symbolice do ognia światła, jaką symbolice życia życia ci Puław witalności w związku z tym byłoby to Lu takim wizualnym sygnałem, że sądzimy, że nasi zmarli dziejów jeszcze żyją, a przynajmniej mamy taką nadzieję palimy to światełko, żeby jak, gdyby mógł wstrzymać ich egzystencję, a kolejna rzecz można tutaj też mówić już tak małą zupełnie odchodząc od tych metafizycznych powiedzmy sobie z pomysłów można mówić o tym, że jest to pokazanie, że to jest taki gest dla żywych jest pokazanie żywym możemy pamiętamy cały czas o zmarłych n p. to lubimy jakiegoś pisarza to chcemy, żeby wszyscy widzieli, że on jest pamiętany lubiany stawiamy znicze na blogach naszych zmarłych przecież moglibyśmy odwiedzać groby w dowolnym innym momencie no ale tu jest takie myślenie no i co no i do nas przyjdą ludzie na cmentarz będą myśleli, że o mojej babci moim dziadku filmom moim stoliku nikt już nie pamięta, a przecież pamiętamy no to musimy dać taki społeczny sygnał, że cały czas kultywujemy pamięć naszych zmarłych w jestem innym co też pewne różnice dotyczące tego w jaki sposób wyglądają cmentarze jony wcale nie muszą być nie muszą to być cmentarze z naszej Europejskiej perspektywy polskiej zasadzie egzotyczne, bo chociażby cmentarze na Rumuni są w Rumuni są niezwykle kolorowe są też takie cmentarze takie pomniki, gdzie widziałam to na własne oczy jest nagrobek, na którym jest fotografia tylko tak zrobiona niestety nikt nic nie wiemy co się robi też niczyją Stegna ułożone na inne kamienie rzec by młody mężczyzna i opiera się o swój sportowy samochód, którym chyba ginął zresztą swoją drogą w Edynburgu jest taki cmentarz, na którym jest bardzo dużo takich właśnie upamiętnienie, gdzie pokazuje się do zmarłych z atrybutami ich sukcesu życiowego no właśnie, a to Atu samochodem to przynajmniej z kluczykami do samochodu zmarłe kobiety lub wystylizowane jak modelki horta widział czy wy no właśnie, ale Guinness po pierwsze, już jesteśmy do tego przyzwyczajeni, że takie pomniki się stawia rzadko kiedy się zastanawiamy nad tym, skąd się to wszystko wiedziała, skąd się to wszystko wiem, skąd się wzięło w ogóle nasze ludzkie przejmowanie się ze zmarłymi w sensie kulturowym, a w sensie kulturowym no i trudno mi powiedzieć, skąd się wzięło, ale co w momencie, kiedy szuka się do jakichś takich cech, które pozwalałyby powiedzieć, że mamy do czynienia już School z kulturą ludzką, a nie z jeszcze naszymi przed ludzkimi szczątkami to 1 z takich wyznaczników to są właśnie pochówki, jeżeli mamy w materiale archeologicznym czy polon to logicznym lub pochówki to wtedy mówisz, że to już to już jest kultura to nasi nasi przodkowie chowali zmarłych neandertalczycy chowali zmarłych to i również, kiedy szuka się jakiś taki uniwersalizm coś lekkich takich cech, które byłyby charakterystyczne dla absolutnie wszystkich kultur to on również mówi się o dbaniu o zwłoki to on zwłoki ludzkie to oczywiście, kiedy mówimy o pochówek to uproszczone, bo to mogą być bardzo różne formy zadbania o zwłoki to może być spalenie tych zwłok to może być włożenie ich do łódki wysłanie z nurtem to może być zakopanie w ziemi także dużo różnych rzeczy ze zwłokami może zrobić, ale zawsze coś się z nimi robi vide Antygona, która musiała po prostu pochować brata przymus ich już no a co to kultura tradycyjna mówi o tym, przymuszenia mówi, że jeżeli nie spełnimy tego naszego obowiązku wobec zmarłych zmarli nie będą mogli odejść z tego świata, ale nie zaznają spokoju tak nie zaznają spokoju, ale tak naprawdę mnie nie staną się tak całkowicie ostatecznie zmarłymi bo, żeby się Stali tak ostatecznie z małymi muszą odbyć się z rytuały pogrzebowe, które wyłączają ich ze wspólnoty żywych, a włączył do spółki wspólnoty z małych stąd n p . te liczne opowieści w LO powracających ducha domagających się właściwego pochówku w ten sposób n p . pojawiają się, jakoby duchy, a żołnierzy z małych na polu bitwy z zakupami gdzieś bez odpowiedniego rytmu mało, który to duchy ponoć wracają i proszą o to, żeby je ale, żeby je pochować się za tym, żeby przeprowadzić je ostatecznie do krainy zmarłych nie chciałbym być źle zrozumiany, ale zastanawiam się czym innym są we wszystkich rytuałach on w stawianiu pomników również stawianiu zniczy wspominania zmarłych innych nie kryje się pewnego rodzaju decyzji kradnę egoizm w tym sensie, że każdy z nas chciałby jeszcze tak być zapamiętanym, więc jeśli my pamiętamy innych i zostawiamy Znicza to być może kiedyś inni też będą pamiętali on z pakietu jest zwrotny no tak tak oczywiście można tak na to spojrzeć można też to wiązać egzystencję pośmiertną naszych zmarłych w ich rachunki obszar na cmentarzu się tak zadziwiła wiało Florent w temacie jest to moje przewinienie no, więc to można też w upamiętnieniu zmarłych widzieć po zapewnianie im do pośmiertnej egzystencji m. in. w starożytnym Egipcie łączono no i kultywowanie pamięci, zwłaszcza odczytywanie powtarzanie imion zmarłych z zapewnianiem im tej egzystencji pośmiertnej w związku z tym mamy takie zabytki takie grobowce, w których widać jak krewni zmarłego schowali się nawzajem składali swoje imiona z grobowca w ramach można, by pojeździć trochę metafizycznej walki rodzinnej, a więc to on tak tak to może być także to możemy, że możemy tutaj zakładać, że jeśli my będziemy podtrzymywać pamięć o zmarłych to kolejne pokolenia będą podtrzymywały pamięć o nas, a tu jakiś sposób wpłynie rodów wpłynie na nasze losy po śmierci, choć oczywiście wydawało mogło się wydawać, że no w naszej kulturze, a ufundowanej na micie chrześcijańskim w zasadzie nowym tonie powinno tak tak być aż tak istotne Muzy będą nam stawiali znicze przynosili wiązanki na grób, niemniej jednak rzeczywiście poza tym można też patrzeć na to tak, że jest to nic no, jakby przedłużanie egzystencji tych zmarłych w tym sensie, że ciągle jeszcze oni nas potrzebują wydawałoby się, że ktoś, kto umarł odchodzi bezpowrotnie i nic już więcej nie możemy dla niego zrobić nasza relacja się kończy jeśli jest chrześcijaninem no można ewentualnie modlić się za takiego zmarłego, ale już żadnych fizycznych gestów nie można wykonać, a tymczasem ukuty WI wojnie pielęgnowanie grobu może być tak jak inni ciągle jeszcze dbaniem o zmarłego no i nie pomógł mu żaden inny sposób, ale przynajmniej umyje mu nagrobek postawi mu kwiaty przyniosę mu Znicz to widać bardzo wyraźnie on no i zawsze jakoś tak wydaje mi się to Góra gmina nie przejmie OBI bardzo duże wrażenie, kiedy widzisz go, by dzieci, na których czasem znajdują się zabawki jest taki rok lub na 1 z legnickich cmentarzy, które zapamiętałam zrobił na mnie bardzo duże wrażenie dobór grup, którego częścią była jak gdyby szklana witryna z zabawkami zmarłego dziecka no to wyrażają państwo dotąd w rzeczywiście dotąd bardzo było takie poruszającym zapamiętam to bardzo dobrze, a widać tutaj taką myśl no nie można już temu dziecku w żaden inny sposób dać żadnego prezentu, ale można jak gdyby te prezenty na grobie zostawiać są też sytuacje takie, że dach nad grobami odbywa się spożywania alkoholu nigdy nie żadna profanacja tylko element kontrkultury nawet się trochę odlewa temu zmarłemu zdaje się, że też takie są zwyczajnie Ależ oczywiście i to są zwyczaje w naszej kulturze mające głębokie korzenie do obrzędu Dziadów, który jest gdzieś tam u podsta w naszego świętowania dnia wszystkich świętych to to złoto to był taki obrzęd, który m. in. miał też element uczty rytualne i jedzenia przygotowywanego dla zmarłych kutia, którą w niektórych regionach Polski jemy na Boże Narodzenie to jest taka potrawa dla zmarłych i wszystkie elementy wchodzące w skład kubki są tutaj bardzo symboliczne my w tej chwili bardziej kojarzymy to jedynie i picie na grobach z prawosławiem czy też z tradycjami w po kultywowane m. in . wśród tłumów natomiast do innych kultur mogą też chętnie też bank aż do uczniów baliśmy ze zmarłymi, a w prawosławiu mamy jeszcze Dziady wiosenne letnie nawałnice i rusz się też brał w czymś takim udział to rzeczywiście funkcjonuje jako taka uczta ze zmarłymi dr Zuzanna Grabowska skrót informacji za chwilę wrócimy radio TOK FM pierwsze radio informacyjne w 10 2 2 Karolina Głowacka przy mikrofonie w naszym studiu dr Zuzanna g beczka z Instytutu kultury polskiej Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry teraz pani doktor jeszcze raz Jasiewicz dom rozmawiamy o tym w jaki sposób kultura zmagają się z nieuchronnością śmierci tym w jaki sposób myśli się w różnych kulturach o samej śmierci, jaki o późniejszych zmarłych oczywiście, kiedy umiera nam ktoś bliski to było z tym związane jest olbrzymi i nie bardzo szczerze mówiąc jestem sobie w stanie wyobrazić, że są kulturalni, które potrafią w jaki sposób przekuć to, że spowodować, że ten ból jest nieco inny niż u nas one są odczuwane nie wiem jak to wygląda no rzeczywiście to w jaki sposób wspomina się zmarłych czy też w jaki sposób się do kultywuje jakiś jakiś rodzaj kontaktu z nimi po to, po ich śmierci to może wyglądać bardzo różnie to może być przywoływane bardzo często w takich sytuacjach świętowanie wszystkich świętych w Meksyku, gdzie mamy cukrowe cząsteczki leżą trumienki el et Cetera jest to święto takie w gruncie rzeczy bardzo radosne i był bardzo ludyczną co dla nas może wyglądać wręcz niepoważnie tak jakby się nie nie traktowało z należytym szacunkiem zmarłych można przywoływać przykłady już takie o wiele bardziej egzotyczne typu n p. utrzymanie czaszki zmarłego przodka w domu albo w ogródku częstowanie tej czaszki papierosami to to są takie rzeczy, które nam się wydają bardzo bardzo odległe i zaskakujące no to miast na pewno uniwersalny jest to różne kultura ma nam pomóc w radzeniu sobie z tym bólem z tą traumą, o których tutaj do pani redaktor powiedziała w ich chociażby instytucja Płaczek czy żałoba, którą się kulturą przeżywanie nie tylko indywidualnie to jest jakaś taka forma radzenia sobie uspołecznienia tych bolesnych bolesnych emocji, a dzięki temu uspołecznienie przeżywania tego wspólnotową i za tymi jakoś jakoś w lepiej lepszego radzenia sobie jak pamiętam z mojego dzieciństwa w dzieciństwie wakacje spędzałam na wsi pamiętam z mojego dzieciństwa no, kiedy zmarła starsza pani mieszkająca w drugiej połowie w dołku, który wynajmowaliśmy z rodzicami, kiedy zmarła zmarła w domu przez 3 następne dni zwłoki leżały w domu, ale kolejni znajomi rodzina przychodzili inni śpiewali przy tych zwłokach jaz ściany jako małe dziecko w tym niejako uczestniczyła w mało wrzało na mnie bardzo bardzo duże wrażenie, ale to jest sposób radzenia sobie z tym bólem to jest taka sytuacja, w której najbliżsi nie zostają sami ze swoją stratą tylko znajdują się wewnątrz wspólnoty i ta żałoba ma w swojej jasne ramy tak panie lubi halę mówi po to, i tak ma do dość ambiwalentny stosunek do hal ruin na pewno nie uważam tego ani prywatnie ani jako antropolożka nie uważam tego za oddawanie części de Mono łomot czyje nakłania narażanie się na opętanie i tak innymi niż inni nie patrzy na to w ten sposób, gdy natomiast w momencie, kiedy mówi się o tym, że hala im plik list Louie pewne sprawy no to rzeczywiście tak przy czym nie tylko cha Rubin to można powiedzieć że kultura masowa ma to do siebie, że pochłaniała pewne rytuały pewne obrzędy święta pewnego stopnia żyje tu diagnozuje ich mniej razi mnie hodujemy bardziej razi mnie renifer Rudolf czerwonym nosem, który staje się ważniejszym symbolem Bożego Narodzenia niż dzieciątko o w żłobku w ich gwiazda betlejemska to rozważany jest dla mnie począwszy od cywilizacji totalnej 2 nurty z 1 strony ta trwa cywilizacja z drugiej pewien opór też jestem sceptyczna wobec Gowina, ale gracze z tej przyczyny, że dni mam dość tego ściągania wszystkiego faktycznie z Zachodu oraz bardzo nie lubi historię zombi nie Orhan żadnego seriami podobają mi się te firmy nie bardzo rozumiem też to dlaczego różne osoby z Bytowa ją na twarzy, gdzie proszę bardzo bawcie się proszą mnie źle nie zrozumieć do mnie to n p. kompletnie jakoś nie nie nie docieranie kupuje drewno to ja jestem lepszej sytuacji, bo jestem wielbicielką horrorów i im niższej klasy o tym w tym bardziej lubię no ale to już zostawmy, bo nie moje prywatne fascynacje tu chodzi o to by ten hotel ten sposób przebierania się na holu in jest przecież bardzo tradycyjne, bo wszyscy wiemy, bo po co roku to się powtarza, że Albin sięga korzeniami do tradycji celtyckiej do szału mógł celtyckiego kiedyś to sytuuje demonów maski maski i stąd demonicznych czy też rzeźbione Lwy jakich warzywach takie demoniczne twarzy miały odstraszać z małych grupach, które w ciągu ostatniego roku mali, a chcieliby wrócić na świat idzie n p. wcielić się w żywych wygnać ich dłuższe, a zaanektować ich ciała no to były zauważają brawa to ważna sprawa zagrażający postaci no, więc odstraszało się tymi maskami i te stają się w, a halą finałowa maskarada te wszystkie zombi wampiry upiory et Cetera są bardzo uzasadnione mówi dla tu patrzeć Noto w taki sposób, że cywilizacja n p . pojawia się bardzo wyraźnie wtedy, kiedy pełnił staje się z po prostu pretekstem do maskarady ostatnio pojawiła się pojawiła się po się taki plotkarski temat para polskich celebrytów nie reklamujemy, których przebrała się na zabawę w aluminiową stoi Indian co było tam komentowane szeroko na Facebooku Szwed no dobra to może zadać pytanie brzmi dlaczego, dlaczego Indianie przez Polaków nie co dzień to co się nagle okazuje się, że tym halogen bez balastu to moment, kiedy można przebrać się za kogokolwiek cokolwiek on wiele sensowniejsze jest to co promuje kościół jako przeciwwagę dla fanów win, czyli ruchome ujęć z el Pa da Święty niech to oczywiście to jest bardzo no we jest to próba wprowadzenia takiej tradycji, która miałaby kontrolowania sieci waga tak tak do 8 przeciwwaga dla Zastalu minął, ale służymy oczywiście tutaj dopatrywać się do boomu jakiś głębszy korzeni, dlatego że różnego rodzaju inscenizacje związane z historią świętą jak choćby jasełka, a te są co ma długą tradycję dlaczego by nie przebieranie się za świętych tak jak ja nie jestem jakąś zdecydowaną przeciwniczką halą winą tak nie jestem też o przeciwniczką Holdings, chociaż myślę sobie, że robienie z tego taki ostry kontry, a nie wiem pomoże, o co tu rywalizacja może i jest powiedzieć mamy różne możliwości kultura daje nam różne możliwości jakiegoś świątecznego zagospodarowania tego tego czasu oczywiście hala ujęć jest doskonałym biznesem dla wielu firm produkujących chociażby kostiumy do tego stopnia, że potrafią one się temu zagalopował mówiąc delikatnie i ostatnio mieliśmy skandal związany z serem kostiumem można było się na halę, więc przebrać za Anne frank żydowską nastolatka zmarła w obozie koncentracyjnym autorkę inny pamiętników z tamtego okresu co to w ogóle za pomysły no muszę powiedzieć, że jeżeli czujesz się i tak osobiście nieprzyjemnie poruszona i antropologiczne mam poczucie jakiegoś zgrzytu to właśnie to właśnie w związku z tą historią to chyba nie zmienia nie ma sensu wyjaśniać czemu tak osobiści prywatnie mnie to razi, ale lot niż dodaje, że kulturowo to też jest taka dosyć specyficzna sytuacja, bo ich, o ile to przebieranie się za świętych o jakieś uzasadnienie, o ile przebieranie się za zombie et Cetera też ma swoje kulturowe uzasadnienie to tutaj mamy do czynienia w oczy z tak to powiedzieć z pomylenia pewnych porządków w ich, dlaczego dlatego, że to w tych 2 zaproponowanych w tej chwili u nas porządkach przebierania się albo przebieramy się za istoty demoniczne, które reprezentują ciemne siły i w tym sensie oczywiście absolutnie nikomu tego nie polecam, ale w sensie kulturowym miałoby przebranie się za Adolfa Hitlera, ale nie jest za ofiary Holokaustu przecież to z kolei w tym porządku przebierania się za świętych też nie ma tutaj miejsca dla Anny frank dobrze można, by sobie wyobrazić, że do ich wprowadziłoby się próbowałby się wykreować przebieranie się znała ofiary prześladowań wtedy można, by się przebierać czy to za czarownice salę czy to za herbatę pije to męczennicy nauki czy to za ofiary Holokaustu, ale póki co nie ma takiej tradycji w związku z tym ta w użycie tak tego kostki u jest dalece nieadekwatne poza tym albo funk i jest mniej jest postacią fikcyjną ani postacią mityczną nie jest też taką postacią, która będąc autentyczna stałaby się już na stałe z częścią powiedzmy sobie fabularyzowane go przekazu kulturowego tak jak n p. od lat te też prawda pierwowzór Drakuli można się przebrać za złą datę pierwszej czy czy jest Elżbiety Batory i nie będzie to, ale trudno też był oprawcą ronda ofiar, ale w każdym razie, chociaż postać autentyczna nie będzie raziło niczyich uczuć Anna frank ciągle jeszcze pozostaje bardzo konkretną niejako żywą w naszym wspomnień New postacią nie stała się takim kulturowym mitem i wydaje się jest ofiarą ani oprawców i wydaje się, że mamy tutaj do czynienia z pewnym rodzajem uzurpacji to i to jest zawłaszczanie sobie z w celach ludycznych postać, która funkcjonuje u nas zupełnie innej sferze kulturowej to tak jakby ktoś po wymyślił sobie, że fajnie byłoby na cha Rubin przebrać się za Jana Pawła II w końcu też umarł prawda no i czujemy głęboką niechęć posłów dość czegoś takiego to jest postać której, którą można, o której pan mi się można kultywować, ale nie przecież nie w taki sposób w jaki sposób kultura świecka radzi sobie ze śmiercią obrzędem pogrzebowym teraz coraz popularniejsze są świeckie pogrzeby, które w pewnym sensie takie przynajmniej mam wrażenie jednak przez to, że jeszcze nie wypracowały do końca swoich typowych metod to trochę kopiują kościelne rytuały no właśnie do pani redaktor w zasadzie sama już od późnych razem w sufit, a nie, ale rzeczywiście kultura świecka nie do końca sobie z tym radzi to był rzeczywiście potrzebna jest jak już mówiłam jakaś urzędowa forma jakaś struktura przeżywania przeżywania żałoby przeżywania do pogrzebu pożegnania ze zmarłym i faktycznie mamy tutaj do czynienia z korzystaniem z, a z wzorów, które wypracowała nasza tradycja religijna i to jest oczywiste, dlatego że jeśli czegoś takiego nie ma to by wszystkim innym my już ataki na innej najprostszym poziomie są bardzo wiemy co mamy zrobić jeśli siedzimy w kaplicy pogrzebowej, w której znajduje się w tumanach słuchamy kogoś grającego na wiolonczeli czy skrzypcach gościnnie za bardzo wiemy co będzie się dalej działo jak się powinniśmy zachowywać ile to potrwa do takiej najprostszej struktury obrzędu nie znamy w związku z tym rzeczywiście tutaj bardzo przydatne okazują się te formy, które w, które czerpie się w muzyce z obrzędu z chrześcijańskiego obrzędu katolickiego obrzędu pogrzebowego no ale dobrze ma pewne elementy w ich już wypracowane, które mogą być częścią do pogrzebu religijnego, ale i świeckiego i świeckim mogą odgrywać bardzo istotną rolę jak n p. pożegnania wspominanie zmarłego przez jego bliskość są piękne mundury są to są takie piękne momenty to są to są takie momenty, które mogą bardzo pomóc w tym bliskim, którzy albo mogą sami dokonać ekspresji swojego bólu żalu swoich wspomnień, ale również mogą opuścić Łukasz o tym, że ta bliska żegnana osoba była ważna również dla innych osób mamy też takie zwyczaje związane z jak gdyby do zrobienia przyjemności zmarłemu, czyli n p . w puszczanie piosenek, które ten zmarły lubił czasem zgodnie z wprost wyrażoną jego przed przed śmiertelną wolą, a czasem po prostu rodzina znając gust zmarłego stara się w ten sposób go uczcić to też jest próba nadania jakiejś formy tej po tej żałobie temu pożegnaniu z zupełnie na koniec panie doktorze bardzo proszę możliwie krótko czy współczesne izolowanie się przed śmiercią jeśli chodzi o przestrzeń społeczną w śmierci nie ma, bo ona jest on w telewizji, że po prostu wszyscy giną masowo leki strzelaninie albo nie ma jej w ogóle czy to jest sprawa naszej kultury i szerzej czy po prostu naszych czasów to no na pewno nasze czasy bardzo wyraźnie, że tutaj śmierć to odpychają marginalizują historycznie myśmy mieli przecież śmierć wpojono umieranie w domu śmierć taką bliską, która tym samym była wpisywana w ten cykl od narodzin do śmierci, a może nawet dalej idą tutaj mamy aż się mogłem trybuny, a tu mamy mgłę i wydaje mi się, że rzeczywiście ileż napięć związanych z żałobą bierze się stąd, że ta kulturowa forma powiedzmy sobie z zagospodarowania tego ostatniego momentu w życia jakoś się tutaj rozmywa to chyba niedobrze dla nas bardzo dziękuję pani dr Zuzanna Grabowska z Instytutu kultury polskiej Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję za rozmowę i ja też bardzo dziękuję pora na skraju Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĄTECZNY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA