REKLAMA

Akt 5 listopada 1916 - wstęp do niepodległości?

Historie Polski
Data emisji:
2017-11-05 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
45:08 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski jak dzisiaj jest piątek listopada 20 1 7 roku, gdy najlepsza data, aby porozmawiać o wydarzeniu sprzed 10 1 laty, bo chodzi o piąte listopada 19 1 6 roku, kiedy to niemiecki gubernator Warszawy, a w Lublinie jego australijski odpowiednik panowie bestsellery i pan Cook ogłosili akt 5 listopada i wielu historyków twierdzi, że to było takie preludium do odzyskania przez Polskę 2 lata później pełnej niepodległości najpier w ci Rozwiń » historycy się nie mylą albo czy wśród nich jest na dzisiejszy gość to będzie pewnie pierwsze pytanie nagości jest pan dr Janusz Osica witam Selvita Palisander jest dla nas i tak emerytowany już tak no właśnie czy rzeczywiście można tak przynajmniej na wstępie powiedzieć, że ta zapowiedź czy to co się znalazło w tym akcie manifestu tak można też to tak nazwać, bo Stanów, gdzie pojawia się zdanie jego cesarska mość cesarz niemiecki cesarz Austrii apostolski król Węgier ułożyli się bez ziem tych utworzyć państwo samodzielne, że dziś monarchą konstytucyjnym ustrojem chodzi o ziemie polskie co wcześniej napisane i co to rzeczywiście można powierzyć taki wstęp do niepodległości żąda pan powiedział na początku, że niektórzy historycy, uważając za preludium niepodległość ba uważali to wręcz za początek niepodległości tak było z wybitnym historykiem prof. Marceli Handelsman tak również państwo Bukowiecki rzekł post przegrał bliscy byli temu w WL również inni publicyści historycy politycy, bo powiedzmy sobie szczerze to był akt dokumenty, których jest dość zadziwiający rzeczywiście ich cesarskiej Mości jak stwierdzono ułożono świeże oni wiedzą lepiej co po co Polakom trzeba i wiedzą ile Polakom, ale był to dokument, o którym wypadnie chyba nam jeszcze troszkę więcej powiedzieć, w którym najważniejsze było to, czego nie był dla tak to bywa z dokumentami Otóż po pierwsze, zabrakło słowa niepodległość ono było w pierwszej redakcji roboczej, ale uznano, że Polacy mogą być zszokowani nadmiarem łaskich cesarskiej Mości, a to troszkę no chyba mieli kuracje ówcześni psycholodzy, albowiem Polaków wtedy rzeczywistość nie rozpieszczała wiemy dobrze, że na 3 200 proc młodych się o wojnę powszechną już samochodu wojna wybuchła, że nie oszczędzała nas, bo byliśmy teatrem działań wojennych goni kliszę nasi przejdą w piwnicy jak wojna w wojnie północnej po terytorium Polski tratowali bądź wywozili co się dało, ale dług to zarazem pierwszy radosny moment, kiedy rzucili się nasi Solidarni dotąd zaborcy do gardeł no piękny spektakl patrzeć jak się Niemcy Austriacy Rosjanie mordują, choć na naszym terenie i w naszym domu co się dzieje, ale awantura była przednia natomiast ważne jest co, że w sprawie Polski do tej pory na forum międzynarodowym było milczenie milczenie, w którym było parę takich dno operetkowych cokolwiek agent Real akcentów n p. wielki książę Mikołaj Mikołajewicz District cara wydał taki manifest, w którym nawoływał do powrotu do tradycji Grunwaldu ziemie Polski wspólnie z mieczem rosyjskim taki dom mówi o 3 8 14 neurolog tak, bo mówi o historii tych deklaracji coś tam oni powinni stanąć do walki z kremem z Goldmana podobnie było z Niemcami na początku jakich nic nieznaczący odezwy nic nieznaczących ludzi nie tych, którzy robili politykę państwa zachodnie milczały, dlaczego milczały, dlatego że obawiał się z Rosji powiada obawiał się Rosji, która była ich przecież sojusznikiem lot tym się Rosji, dlatego że Rosjanie powiedzieli, że sprawa Polski jest wewnętrzną sprawą Rosji i jeśli Francja będzie chciała czy wielka Brytania mieszać się tu to Rosja może zastanowić co dalej zostanę chcę dalej to znaczyło szantaży k my możemy zawsze dobra dać się z Niemcami mamy z tym niejaką wprawę prawda i choć siłą o to, że to było milczenie pożądana taka sytuacja w regiony z Polski bajońskie ich było regionem i Legią polską, która chciała dołączyć do wojującej z Francji Francuzi zaoferowali co sztandar Legii Cudzoziemskiej status Legii Cudzoziemskiej, poddając się wykrwawi pod sztandarami Legii Cudzoziemskiej, bo Francuzi nie chcieli drażnić Rosjan, więc w sprawie polskiej był park od parlament włoski bardzo sympatycznie się nam wcześniej wypowiedział, ale przepraszam za wyrażenie jak jest znaczenie miał wtedy parlament włoski Włosi po pierwsze, długo zastanawiali się, po której stanąć stronie wreszcie wybrali Antoine de, a premier szklaną są to brutalny okrutny w ocenie lubię uwielbiam Włochów zachowywali się obecna zawsze sympatycznie powiedział tak pytany przez dziennikarzy co znaczy przyłączenie Włochów do naszej koalicji znaczy, tyle że musimy wysłać 1 0 dywizji, żeby uratować 2 dni przed klęską jeśliby byli przeciwko nam te same 9 dywizji wystarczyłoby do powstrzymania Włochów, więc było trio line Wellness są rzeczywiście panie na taką opowieść, która jest przykra dla dla naszych przyjaciół Włochów, ale między nimi właśnie tym, kiedy tłumaczono na plażę pierwsza wojna światowa okazała się być również wojną totalną tak z punktu widzenia nowoczesnej broni, która została w niej użyta no i dopiero o wpły w na pewnym okresie tej wojny pojawił się metalowy hełm, bo na początku były skórzane natomiast właśnie złośliwi twierdzili tylko Włosi mieli skórzaną metalowy przy czym część metalowa była z tyłu głowy, bo oni zazwyczaj uciekali w torze trochę dowcip Universal dużych tytułach drugiej wojny światowej czołgów francuskich, które miały 4 biegi do tyłu Witko 1 do schodów, bo przecież trzeba było wycofywać się to było najważniejsze, więc rzecz uniwersalna na tym samym można odwiedzić korpus jest budowany dowcip, ale wróćmy do aktu 5 listopada i oto nagle, kiedy Niemcy przerywają milczenie w sprawie polskiej milczenie na forum międzynarodowym stany Zjednoczone przed nimi były neutralne do 20 1 7 roku do 19 1 7 roku, więc była to dla Polaków sytuacja no można powiedzieć na swój sposób komfortowa, ponieważ Niemcy na misia i Niemcy namieszali i dlatego że zaczęli licytację kwestią polską myśmy byli nieobecni i nagle wskoczyliśmy do gry zostaliśmy przez Niemców zaproszeń, choć wydaje się, że tam na początku oni sami nie byli do końca chyba sprecyzowanie jak to zrobić, bo jeszcze chyba w lipcu szesnastego roku ludem dorówna, więc ważny tak ważny generał tak w on proponował stworzenie wielkiego Księstwa opolskiego, czyli to AAA raptem ono kilka miesięcy przed listopadem wroga generał gubernator bestseller, który napisał zresztą piętą pracę dyplomową diakon wojskowy na temat powstania listopadowego znał gruntownie stosunki Polski był człowiekiem dość przyzwoitym, ale Prusakiem oczywiście uważał, że Polaków trzeba czymś przemęczyć tak samo jak Niemcy Niemcy widzieli, że nie mogą ich po prostu wciągnąć do wojny zagrać im tak jak w Tczewie pod grafolog, który z francusko niemieckiej pruskiej francusko pruskiej 8 70 tym roku Mazurka Dąbrowskiego i nasz Bartek zwycięzca pójdzie do przodu trzeba było dać coś więcej, tym bardziej że w Polsce aż kipiało była konspiracja anty niemiecka, którą Dmowski robił niezbyt udana, bo Dmowski działał na forum dyplomatycznym na Zachodzie i chwała mu za to udział 5 firm, ale była konspiracja Andy Piłsudskiego prowiant, którzy po prostu patrzyli na tę wojnę, jaką ma okazję, a nie robili tego z miłości do Niemców Niemcy natomiast po pierwszym okresie wojny to obiecywano Niemcom, że cesarz Wilhelm drugi powiedział nie opadną liście drzew wrócicie do żołnierzy do kraju opadłe liście rzeczy oraz 02 03. a oni coraz bardziej Rywin nosem w Błotach zabrakło ludzi i braku ludzi nie tylko do okopów, ale i do maszyn i oczywiście Niemcy po 900 piętnastym roku, wyprzedzając Rosję z Królestwa zajęli całe królestwo i mogliby sięgnąć po rekruta drogą przymusu, a le to były inne Niemcy inne czasy jeszcze w zakresie przepisów poza tak, że przepis, że za anioły Otóż przymusowo wcielano międzynarodowe zabraniają wcielić poddanych rosyjskich do armii niemieckiej co innego, gdyby Polacy chcieli Polacy chcieliby jak stwierdzili Niemcy, a lud endorfin nie obserwowali pod Kostiuchnówką m. in . więc wielu bojach Walecznych żołnierzy polskich rezerw poznał doskonale, bo studiował, więc wiedzieli, że mogą przyprawić ochotników jeśli dam im się odpowiednią przynętę Polska może wejdzie do kładki jeśli trend będzie dostatecznie dużo to przynęta to było właśnie owo bliżej niesprecyzowane królestwo monarchia konstytucyjna samodzielna monarchia konstytucyjna z dziedzicznym królem i konstytucyjnym ustrojem tak sformułowane w tym akcie 5 listopada, ale zarazem tuż po tym, zdaniu brzmiałoby następne, że dokładniejsze oznaczenie granic Królestwa polskiego zastrzega się to była pułapka, bo po pierwsze, Niemcy nie chcieli oddać ani kilometra kwadratowego swoich terytoriów zaborczych po drugie, Niemcy nie chcieli jeszcze powiększyć swoje terytoria kosztem Królestwa polskiego na Wschodzie Niemcy i co okazało się później zaczęli grać, kompletując Ukraińców wiemy dobrze czujący się skończyło daniem był czysty Ukraińców, kompletując Litwinów, odczytując Białorusinów ile był od ministra dla takiego samodzielnego Królestwa polskiego na mapie w wspomniał pan miał w znakomitych historyka w ciąży odnosili się do tego aktu 5 listopada właśnie w taki pozytywny sposób w wśród wielkości historycznych na pewno też jest pan prof. Janusz Pajewski, w którym w swoich opracowaniach na temat aktu 5 listopada zwracały uwagę, że Niemcom chodziło również takie powstrzymywanie austro Węgier, choć byli w 1 Sojuszu obawiali się czegoś co chyba nie wiem czy to pan prezes Majewski tak nazwał w, czyli rozwiązania trio -li stycznego, aby nie było ostro i Węgier i Polski jako 1 otworu w bok to zdaniem Niemców to po pierwsze, osłabiałoby ich interesy polityczne, a 2 jak niektórzy określali wprowadzałoby major zacnie Niemców przez Słowian to były język urzędowy dobrze mi pan wywodu zrobić z tym tematem, bo chciałbym sam zacząć Otóż kwestię rozwiązania austro polskiego była kwestią bardzo ważną postacią rozpatrywaną przez znaczną część opinii publicznej przede wszystkim przez polityków galicyjskich, którzy byli ojcami patronami Legionów idei Legionowej, a ponieważ Galicja miała samorządność miała swoją autonomię od 800 09 07 . roku i zaborcą austriackim był naj łagodniejsze, bo najsłabszy był najsłabszy mówiąc szczerze to wydawało się to kuszące dołączymy się do Galicji królestwo polskie dołączy sięgać do Galicji i Austriacy się nami zadławił pan mówił tutaj jakiś takich urzędowych obawach typu uznają luzowania polityki polskiej najlepiej to ujął kanclerz niemiecki Dead man hol WEK jeśli mamy uczyć się do anegdoty, ale prawdziwej powiedział on nie może dopuścić do rozwiązania logistycznego, ponieważ obawiam się, że Polski ogon zaczął machać austriackim psiak ma w naszych listach to było wszystko zresztą rozwiązanie ekstremistycznym było tylko częścią, bo był tzw. rozwiązań jest słup realistyczne mianowicie Polska miałaby autonomia Chorwacja Węgrzy, ale bracia nasi klienci przypominamy co dzisiaj nie chcieliśmy dzielić wyjątkową pozycją byli partnerzy w Austrii a jakby dołączyła Polska to oni znów byliby na trzeciego gość jak wiemy jak widać tak to wszystko bardzo skomplikowana gra przede wszystkim oczywiście chodziło o rekruta, ale również całą układankę politycznych wpływów w środku euro i już no i co z tego wynikało dalej coś powiemy po informacjach Macieja kaliskiego ponownie do historii Polski, w których z panem dr. Januszem ością przypominamy akt 5 listopada mogą w końcu otrzymamy rozmawiać 5 listopada jak i właśnie o tym, słynnym akcie no i przedstawiliśmy w pierwszej części tą sytuację i militarną trochę polityczną w środku Europy, w której okazało się właśnie, że dla Niemców może też trochę dla Austriaków byłoby dobrze, aby Polakom jakąś zachętę przyszłego państwa przedstawić tak, aby pozyskać żołnierzy, ale i przy okazji pozyskać też opinii publicznej po to, żeby tak układać przyszłość Polski w znowu być może na mapie, aby to było pod niemiecką czy niemiecką austriacką kontrolą to w wszystko się wpisywało w taki szerszy projekt, który być może jeszcze niektórzy słuchacze kojarzą ze ze szkoły Mid Europa halo nowości i tyle Europa tu była czymś co bym nazwał bez eufemizmów nie jestem dyplomatą w dni od dyplomacji rozmawiamy zresztą dyplomaci rozmawiali w sposób najgłupszy z możliwych to inna sprawa, więc było to próbą stworzenia takich sum kolonii europejskich dla Niemiec na terenie Europy Środkowej i tyle Europa miała być z zespołem ze stawem jakiś takich pseudo Niepodległych suwerennych państw trzymanych na smyczy przez cesarstwo niemieckie, które zdawało sobie sprawę z tego, że praktycznie rzecz biorąc nie jest w stanie złapać tych ludzi w sidła, gdy państwa cesarstwa niemieckiego, bo Niemcy już mieli świadomość kłopotów co znaczą tak i mniejszości narodowych kłopotliwe dla nich jak Polacy, choć to oni byli bracia Czesi, którzy grzecznie zgodzili się z każdą porcję austriacką czeską, choć dodam, że uwielbiam Czechów ich piwo no chyba przez mgr. Rospond szkodowości, a z głową z części zresztą zasługują na szacunek, bo jak sam Joński skromnie twierdzą są jednymi z jedynymi słowami nie Słowianami cywilizowanymi na mapie Europy Nowicką, że ironia wiele twarzy w tej sytuacji w, a wracając do koncepcji mi tyle Europy no powiedzmy sobie szczerze, że Polska tam też miałaby jakieś miejsce, ale co się okazało miejsce kręcili lody jak wspomniałem z Ukrainą, którą Niemcy krytykowali, bo Ukraina to wtedy było wszystko czarno 8, a pod czarną ziemię cała tablica Mendelejewa prawda Ukraina była skarbem jest, więc w tej sytuacji jeszcze dochodziła Białoruś, której Niemcy też rozbudowywali nadzieje rozdmuchane nadzieje niepodległościowe i także Litwa Niemcy grali trochę w to co gra, choć później usiłował Piłsudski i teatrum tej skali rozbicia na państwa narodowe imperium rosyjskiego tylko grali w grę korzystną dla siebie w, więc w tej sytuacji akt 5 listopada oferowało Polakom niewiele paradoksalnie, więc wspominki dziś o bitwie pod Grad lot najwięcej oferowano w programie muzycznym i benefisie na zamku, gdzie odczytano akt 5 listopada była orkiestra niemiecka, a wcześniej Niemcy udekorowali zamek chorągwią biało-czerwoną i g cały patriotyczny repertuar i Mazurka Dąbrowskiego ten, do którego grali Bartkowi zwycięzcy podgląd jeszcze Polska nie zginęła Boże coś Polskę to znaczy Mazurka Dąbrowskiego Nojego, że ten drugi hymn Narodowy Boże coś Polskę, więc w sumie Polacy mieli w repertuarze muzycznym bardzo wiele były patriotyczne nastroje były owacje i na drugi dzień niemal okazało się co Niemcom chodzi Niemcy natychmiast zaczęli mówić o utworzeniu armii z tworzonej przez Niemców, która byłaby armią pod ich oczywiście kierownictwem działającą na ich korzyść Niemcy chyba wiedzieli, że ta armia, gdyby działała działa od przeciwko Rosji, bo przeciwko Zachodowi trudno byłoby utrzymać Polaków na smyczy i uciekli jako jeńcy skoro pan przywołuje dojście na sekundę wrócą do tych uroczystości na zamku Królewskim czasami dobrze jest wieża audycji radiowej przywołać jak to się ładnie mówi świadka historii był na tej uroczystości Stefan Krzywański szewski w literat Jan tę uroczystość właśnie wspominał tak niemiecka orkiestra wojskowa niewidoczna w kącie sali zagrała Boże coś Polskę jeszcze Polska jest po nas Polaków ściskało za gardło dziwne uczucie byliśmy świadkami aktu wielkiej wagi pierwszego etapu i wolności nastała niesamowita cisza wtem z grup polskich wyrwał się okrzyk niech żyje Polska rzeźba poruszyła się zaoferowała oczy błysk uniesieniem okrzyk rósł potężny miał rozbierał stary grube mury to dodajmy do tej relacji, którą pan tu skrócił rzekł ty chodziło o okrzyk niech żyją Niemcy czy Niczyje cesarz kopuły były okrzyki, więc Niemcy nie byli zbyt zadowoleni z tego proporcje były zupełnie na niekorzyść cesarstwa ale gdy mówimy o akcji 5 listopada, który zmusił dyrekcję, o czym zapewne trzeba będzie powiedzieć, by natychmiast albo niemal natychmiast to trzeba dodać jeszcze jedno, że temat 5 listopada było aktem no, który po prostu wielu krytycznych nie satysfakcjonował, ale było więcej niż wszystko co oferowano nam wcześniej w takim dyplomatycznym rozkroku stanął Roman Dmowski, którego bardzo cenię, aczkolwiek niewielkie taki, jaki w teście rozdwojenie mianowicie gdy Roman Dmowski, który działał wtedy pięknie, ale w oparciu przecież o sugerowany przez Rosjan próby kompromisu Sojuszu z Rosjanami prywatnie mówił, że jest to początek licytacji rozprawy polską ziemię życie stało się wreszcie dostali zostaliśmy dotknięci gdzieś tam jakiś czuły okolice nasi alianci domniemani alianci zachodni do kieszeni nie nie było Polski nie było Sojuszu i w związku z tym dobrze dla sprawy polskiej tym niemniej wystosował protest oficjalnie, że to Niemcy chcą dokonać kolejnego czwartego rozbioru Polski tak na marginesie nie wiem czy, który jest do cierpliwych historyków policzył ile razy używano zwrotu czwarty rozbiór Polski Lecha to jest inna to zupełnie inna kwestia, więc Dmowski miał świadomość, że to jest początek licytacji, ale Dmowski równocześnie jest związany z państwami zachodnimi nie mógł ich drażnić zbytnio się powiedzieć no, a wy co panowie prawda, chociaż zapewne miał ochotę, by i właściwie mówiąc szczerze to milczenie w sprawie polskiej dopiero na początku przerwał neutralnej mogący się pozwolić na wiele albo najwięcej na świecie wówczas, że prezydent Stanów zjednoczonych, który przypomniał w orędziu do Senatu na początku stycznia dwudzieste i 900 siedemnastego roku o tym, że sprawa Polska powinna zostać poważnie rozpatrzona ogromne tu są zasługi Ignacego Paderewskiego, który znał wszystkich był na niemal człowiekiem, który koncertował w białym domu przy okazji czy był to człowiek taki jest ich jazda po północy też się nimi wyłącznie takiej popularności, jaką koncertowo on jeździł z nawiązką kilkudziesięciu koncertów po całych Stanach i od tego zaczynał zaczną od przemowy i przemówienia na temat sprawy Polski mówił malowniczo, ale bardzo długo i wszyscy Amerykanie gotowi byli dać po oddać Polski c Alaskę n p. Lech mistrz przez lata miał narazić na złość upchać jak Geldof w ten sposób, ale patriotycznie zrobił ten znaczną część opinii publicznej i chwała mu, że to, chociaż dodajmy oczywiście nie umniejszając ani Paderewski ma nim stanowi, że to, że wszystko w ogóle wtedy wpisywało w tę jego koncepcje, którą chciał przenosić się, że do Europy właśnie, zrywając izolacjonizm rem pała do tego coś ładnie nazywa prawem narodów do samostanowienia aż o wydanie kosztuje tylko chodziło o Polskę no późniejsi to była kwestia plebiscytów urządzanie Europy po pierwszej wojnie światowej to była ta idea amerykańska, która dużo opuściła korzenie pod presją Stanów, które były potęgą i właściwie trzymał w kieszeni są z biedną z demencją Europy, więc Rosjanie, którzy zareagowali na akt 5 listopada w takim oświadczeniu chyba na posiedzeniu dumy, które złożyły rosyjski premier tam padło sformułowanie o potrzebie stworzenia Polski wolnej w jej granicach etnograficznych, więc w, jakim sensie można powiedzieć też odwoływali do idei narodu tak, a krajem, który miałby on właśnie Miedź w końcu wolny kraj, aczkolwiek dodawali byłby to byłaby ta Polska wolna, ale w Unit w Unii z Rosji od kilku lat są piękne słowa, ale w całym pliku zaczyna się, kiedy przycisnąć kogoś to znaczy granice Etnograficzne dla Polski prawda czy żołnierzom tym czasie szczególnie w tamtym czasie jak była wielka Kolonia Polska jeszcze na wschód od Lwowa daleko od Lwowa ruch wielkiej kolonii Białorusini wiedzieli czy są Polakami czy Rosjanami czy tutejszymi jak Litwini, którzy próbowali nas mieścić na terenie Królestwa polskiego sami się dublować na milionowe państwo, gdy minął prawda, więc w sumie to jest piekło dla Rosjan granice etniczne to były granice Królestwa polskiego praktycznie, więc oni, by pomieścić tam cokolwiek by utrwali oczywiście Rosjanie minister spraw zagranicznych Siergiej Sazono w między nim był 1 z autorów manifestu notabene zresztą był on dość przyjaźnie do Polaków nastawień miliony ton nie był Polakom, że coś się Rosjanom często zdarzało przepraszam chyba zdarza się również je, więc była to sytuacja, w której Rosjanie mieli swoją rację stanu ani, o czym marzy o nim marzy o stworzeniu polskiej pod ich oczywiście berłem złożonej z 3 zaborów prawda tylko, że to dla Polaków był też dobrą rzeczą, bo boski na tym bazował i co z tego, że Rosja, która połknie wszystkie 3 zabory i stworzy polskie, że będzie panowała zadławi się na nie połknie nas, bo Dmowski był zwolennikiem tego co światli Rosjanie mówili o 19 wieku, że Rosjanie Rosji i siłę, zabierając kolejnej zimie tylko puchnie i stopu Pisz na budowach wydaje się być olbrzymią, więc dla ruchu Jan ta idea była ideą pójścia w głąb Europy to kosztem Polski 3 Polska byłaby ich tam forpocztą dla nas było to lepsze niż maleńkie królestwo polskie doktryn było zdominowane pod butem carskim absolutnie, więc sytuacja tu była taka, że zaczęto rozmawiać o polscy, a poza tym zaczęli nagle wymuszać na Rosjan deklaracje Francuzi Anglicy czy arch. Brian powiedział, że Rosja musi zaczekać stanowisko w tej sprawie, że wielka Brytania musi zająć stanowisko w tej sprawie rozumieli to politycy, bo obawiano się tego co było nadzieją Niemiec zgromadzimy milionową armię polską i co i tak armia milionowa Polska przeważy siła, ale chwiejną szale równowagi militarnej na korzyść pań zachodnich to były na on czasu bardzo realny my o nich dziś nie pamiętamy, ale to był istotny element gry w Polska sprawa była takim języczkiem uwagi na takim pobycie z mieszanki piasku, ale miała swój określony ciężar gatunkowy, więc w tej sytuacji i Rosjanie je też byli pod presją i zostali zmuszeni do tego, żeby wydać manifest na początku roku była to sytuacja, w której już zaczął funkcjonować ten głośny manifest cara Mikołaja drugiego rozkaz do armii Floty, gdzie jest Mikołaj drugi mówił minister mi o celach militarnych Rosja Rosja carska miał skromne cele militarne zdobycie Konstantynopola między nim na południu ciśnień wyjścia na otwarty ocean co było marzeniem odwiecznym Rosjan na jej oczywiście opanowania Europy w tej, więc sytuacji Car nie oferował wiele oferował coś w rodzaju no powiedzmy stworzenia, gdybym miał porównać są porównania wiem już szarżę kawaleryjską muszą coś w rodzaju PRL-u, a więc taki powiedzmy sobie twór pod berłem czy pod butem Rosji z jakąś możliwie dużą autonomią, ale oczywiście smyczy cała Konitz smyczy byłby w Moskwie w 13 można powiedzieć, że to w sumie jest podobnie jak Niemcy z Austriakami w akcie 5 listopada nadeślą proponują im bliżej nieokreślony została nim granicami prawda ani w inny ustrojowo państwo w nogę po wodę ewidentnie ich wpływem czy kontrolą trzeci zaborca proponuje coś podobnego, ale jeszcze w tej pierwszej propozycji jest element, który chciałbym, żeby one może jakoś do niego odnieść, bo jednak temat 9 listopada mówi się chyba o monarchii w 2, ale przecież monarchia musi mieć króla, a Paryż czy no właśnie ten, kto miałby być królem i planach kandydatów na monarchów było, ale źle wielu domu Habsburgów aż puchną od pretendentów, ale i Niemcy chcieliby zapewne wróci do idei z Saskiej n p. prawda n p. książę arcyksiążę Karol Habsburg był przewidywany na króla na przyszłego króla Polski Wilhelm Habsburg był przewidywany na przyszłego króla Ukrainy ten Wasyl wyszywany jak mawiano, który rozpoczął wojnę o Lwów, by Niemcy mieli też swoich kandydatów mówiłem o tym na początku, kiedy próbowałem streścić co jest oczywiście zamierzeniem szalonym paru zdaniach od 5 listopada, że proponowano stworzenie monarchii dziedzicznej konstytucyjnej monarchii psy, a królem, którego nie Polacy przecież sobie wybierali tu tkwiła cała zabawa i tu była też istota sporu między Austriakami Niemcami obie te oba te państwa chciały rządzić decydować Niemcy uważali dominowali nad Austrią w sposób oczywisty, że oni powinni tylko zarządzać przede wszystkim Polnische Wehrmacht ich interesowali ludzie przypomnę o podsumowanie nawet sprawy Niemcy pierwszy w wojnie światowej rozpoczęli też ogromne łapanki łapanki do pracy w fabrykach, gdzie żołnierze nie było, bo byli na froncie w play teraz powiedzmy, że zaczniemy przynajmniej w tej części o takiej naszej jeszcze nie Polski, bo Polski nie ma, ale tej wewnętrznej reakcji pan wspominał reakcji Romana Dmowskiego, ale jeszcze ważnym elementem w tej całej historii związanej z aktem 5 listopada jest drugi nasz wielki bojownik o niepodległość Józef Piłsudski on m. in. 5 listopada pisze list do płk. Edwarda Rydza w i nakazuje w tym liście wycofanie złożonych dymisji Legionów no właśnie stwierdzał w, że sytuacja w sprawy Polski zasadniczo się zmieniła i tu cytuję po raz pierwszy w tej wojnie światowej dzisiaj w miastach naszych publicznie z ust przedstawicieli wielkich armii na rodów padają zapomniane poza polską słowa niepodległość Polski rząd Polski wojsko Polski Piłsudski, nawiązując do dymisji pisał do Rydza zdaniem moim dymisję wasze powinny być teraz cofnięta i wyrażał nadzieję, że Polski żołnierz znajdzie nareszcie ojczyzny w postaci własnego rządu i własnego wojska ci Piłsudski w jakim sensie zresztą wiemy łączono go po ich konsekwentnej szuka wsparcia państwa centralnych można, by powiedzieć, bo widzi ogromną szansę w tym akcie piątek w ocenie odpowiem pozwolą szybko pogratulować panu panie redaktorze ogromu odwagi pan Bóg ingerował w naszych wielkich Polaków drugi z wielkich Polaków Piłsudski no gratuluję drogi w naszej rozmowie Rachela jako pielęgniarka w wielkich bezpieczniejsze jest formuła gwiazda na dobre, zanim ochłonął i zanim ochłonął słuchaczy w związku z tą moją zamianą na Piłsudskiego na drugie miejsce to Dmochowski albo to ja myślę, że słuchają informacji w radiu TOK FM i Maciej Zakrocki witam ponownie to są historie polskich studiu pan dr Janusz Osica rozmawiamy o wszystkich konsekwencjach wszystkich okolicznościach wydania przez Niemców i Austriaków nazwanego aktu 5 listopada zakończyliśmy drugą część Józefem Piłsudskim, który teraz to wyraźnie powiedzieć jest pierwszy na liście moich bohaterów FF faworytów, bo ich nożem ojca niepodległości natomiast natomiast mówiłem o tym w kontekście takim, że najpier w pan doktor przedstawił reakcje Romana Dmowskiego na akcje 5 listopada jego oczekiwania związane jest ze stanowiskiem państwa Andante wobec tego faktu no a teraz porozmawiajmy o Piłsudskim, który no właśnie chyba zwietrzył jakąś dobrą okazję, że od co się dzieje coś ważnego i to Polska sprawa na tym akcie 5 listopada może wyraźnie zyskać tak Piłsudski grał Piłsudski uważał nie ujawniał dalekosiężnej dalekosiężnej strategii ekonomicznej, który był intelektualistą dużej klasy, ale chyba, gdy są bardzo prognozy snuł natomiast Piłsudski trzymał się konkretów grał lawirował dla niego sprawa Polska była najważniejsza zaborca było mało ważny nie chciał się oprzeć już o stojakach przy czym spowodował ból w Legionach skłócił się przy między nimi z gen. Zagórskim spółka z nikim Sikorskim w późniejszym gen. Zagórskim z płk. Sikorskim i innymi i gotów był nawet wycofać się z regionów dlaczego, bo Austriacy nie chcieli oferować sztandarów polskich dla regionu w po drugie, Piłsudskich nam się do dymisji w wydawnictwie m. in. zresztą później ustanowiono taką jakąś nową słup samodzielność, ale część powiedz czy czapkę dla regionów tuż kostki ma duże zasługi, ale te źródła nie może, dlaczego wyjaśniając, dlaczego wy panowie się nie kochali po prostu nic poza tym byli zbyt dużego kalibru się, żeby zrzekł się zmieścić w tej maleńkiej polscy, by była to sytuacja, więc w, której Piłsudski zwietrzył okazję, że jeśli powstaje jakiś twór przyszły z, a odbędzie się również rodziła także armia Polska trzeba skorzystać z okazji, bo ostatecznie ten diabeł niemieckim jest dość biegły w mące wojowania i warto się od niego uczyć sztuk Grot Rowecki pośród taką drogą poszedł do Polnische Wehrmacht, bo uznał, że warto się uczyć poza nazwą owych praw dla chorych w ogóle sens prawda brzmi urokliwie EHEC i w tej sytuacji Piłsudski, tak więc godzimy się w tymczasowej radzie stanu takiej namiastce Cielo opiniotwórczy ciele opiniotwórczym pełnić rolę takiego radcy stanu d s. militarnych wojskowych ale kiedy zorientował się, że rzeczy idą nie tak jak chciał to miał przecież ASO w rękawie miał polską organizację wojskową po 2 tajne tworzone od 900 czternastego roku na terenie Królestwa polskiego antyrosyjskie, ale była to konspiracja, która słuchała Piłsudskiego i mogło być równie dobrze groźna dla Niemców w związku z tym Piłsudski zdecydował się na próbę nacisku czy też szantażu za mało otrzymujemy, a ja mogę się wycofać z tego ponad 100 była tak gra od tego Hutnika Niemcy rozpoczęli ogromną propagandy między nimi no w mediach nie powiem, ale w prasie na przegląd w prasie była taka Gazeta godzina Polski tron niemiecka wydawana przez Niemców zarobi pieniądze niemieckie wdzięczni Czytelnicy ochrzcili nazwą Gadzina Polski no i po prostu tak będzie nowa Gazeta także nawoływała do udziału Ochotniczego w tych formacjach, a Piłsudski mówił hola hola jeśli armia to ja chcę ją tworzyć i chce być tutaj osobą decydującą tak rynek najprościej innych krócej to wieloletnie skomplikowane obrosły 100 0 relacji dokumentów lawirowanie Piłsudskiego z myślą o Polsce tak mnie przedstawił Piłsudski nie był jak mu przyprawioną gębę politykiem proniemiecki był politykiem antyrosyjskim, żeby była symetria to drugi z wielkich Polaków kolejny z wielkich Polaków Roman Dmowski nie był także politykiem prorosyjskim jak mógł przyprawiać gęby piłsudczycy on był politykiem anty niemieckim, a Rosją Rosję lekceważył uważał, że jest to Barbara Janik cywilizowane my nie mamy kompleksów cywilizacyjnie wobec Rosji jest też podzielenie barierą dla religii stąd Polak katolik, a Niemcy mają nad nami wielokrotną przewagę cywilizacyjną materialną organizacyjną ma intelektualną kulturalną na torze takim mieście prywatnym akcentem zakończymy, bo też znalazłem takie wspomnieniem, że Zara kilka dni po ogłoszeniu aktu 5 listopada została uwolniona Aleksandra Szczerbińska przyszła żona Piłsudskiego moich pewnego wieczoru ona tak wspominam w początkach listopada szesnastego roku, kiedy wychodziłam z przedstawienia obozowego przystąpił do mnie znajomy oficer niemiecki adwokat w cywilu, który od czasu do czasu wyświadczył mi drobne usługi zdaje mi się, że z uśmiechem, że to już chyba ostatnie przedstawienie, dlaczego spytała, dlatego że za dzień w 2 będzie pani wolna Niemcy proklamowały niepodległość Polski w właśnie Niemcy tak ważna jest wspaniałym szlachectwo i że oferowanym w Polsce niepodległość tymczasem była to namiastka, ale był drugi w mrowisko poruszony czy doceńmy to impuls jest ogromny aktu 5 listopada jego dalekosiężne konsekwencje wszystko to co rozpoczęło licytacje w kwestii polskiej wzrosło z aktu 5 listopada Niemcy nie wiedzieli, że ich spróbowali jak uczeń czarnoksiężnika poruszyć pewne mocy uruchomić pewne emocje nad którymi nie zdołali zapanować, ale rozpoczęli stąd po Berlinie Niemcy niż znamy ich drugiej wojny światowej Niemcy w miarę kulturalnie Piotr cywilizowani Sejm nie przeszkodziło zbombardować Kalisz zbombardowali artylerią notabene nie samolotami jeszcze czy nie przeszkodziło robić łapanek czym nie przeszkodziło tak jak mówię bez zalet uczyć Polaków pstre oduczyć Polaków wstrętu do pracy i t d . tak dalej, ale był to zaborca Car Lease są one w stosunku do Rosjan choćby to bez wątpienia o wiele bardziej Gaspol jest wasze oczy są już trochę wykracza może dalej nawet jeśli chodzi o skutki aktu 5 listopada, ale tenże Piłsudski, o którym teraz powinniśmy z 1 strony wykorzystuje ten akt, ale widzi właśnie reakcji Rosji państwa Antoine, a jednocześnie ma świadomość, jaka jest reakcja strony Zjednoczonych ma świadomość, że jeszcze kwestia wejścia Ameryki do wojny jest nie jest kwestią Mości już tylko logistyki fakt, czyli ma świadomość, że państwa centralne studia niezwiązane z kłopotliwym sojusznikiem rządu partia sojusznicza co więcej mogą przegrać wojnę i Boże nie najlepiej jest być wtedy w obozie przegrał Otóż projekt ten dochodzi do jego słynnego kryzysu przysięgowego tak to jest i w lipcu do internowania Piłsudskiego uległ boom w Magdeburgu co było ogromną przysługę ze strony Niemiec dla Piłsudskiego z grona byłych zesłańców syberyjski był więźniem rosyjskim teraz jest więźniem niemieckich no i kochamy takich polityków no właśnie ten kryzys przysięgał też, że innymi innym w dno powoduje różnego rodzaju konsekwencji o charakterze politycznym wspomnieliśmy, że w konsekwencji aktu 5 listopada ustanowiona została tymczasowa rada stanu, a właściwie w związku z tym kryzysem przysięgowym w sierpniu siedemnastego roku ta rada podała się do dymisji my mamy sytuację no właśnie jak na to reagują też Niemcy, bo mamy sytuację, że dla tanich projekt zaczyna się rozłazić na tyle Europy został zmarł śmiercią naturalną w pokoju brzeskim prawda, ale pokój brzeski to było coś co dla Niemców oznaczało rozbicie Rosji przecież Rosji pokonał niejaki Włodzimierz Iljicz Lenin ani Niemcy prawda Niemcy dobrze zainwestowali ten wtedy pieniądze w ten pociąg do Rosji dla Lenina w te złote ruble w te różne dywersyjne cudeńka, którego zaopatrzono, bo Lenin rozmontował imperium carskie mistyka i ironiczny post scriptum puenta, kiedy umierał Lenin Stanisław Cat-Mackiewicz antyrosyjski prawicowy konserwatywny szef słowa wileńskiego napisał zmarł teraz niedawno 1 z twórców niepodległej Polski Włodzimierz Iljicz Lenin, bo panie redaktorze uświadomimy sobie 1 sytuację Rosja nie jest remontowana należy do grona zwycięzców nie istniejemy jako nieco niepodległe suwerenne państwo polskie, bo Rosja dyktuje warunki gry pokojowej w Wersalu do 1 8 10 po drugiej wojnie świat oraz granat Otóż to byłby jak byłoby ich auta byłby wcześniej Teheran byłby później Portland słowem byłaby to zabawa, której byśmy zostali zmiażdżeni zmiażdży, a tak na konferencji pokojowej w Paryżu w nowych sal pod Paryżem wielki nieobecny Rosji Rosji nie ma właściwie tylko trochę jak też nim niewielka liczba ta reprezentacja Białej Rosji do księcia Lwowa milionera może nie mają już co było, ale to było już tylko i wyłącznie operetka Rosję silnik 3 2 i to było dla nas nocne godziny 2 tak na marginesie mówimy o koniunktura paliwa w sektorze trzeba wierzyć także w duchu jak mówiła Osiecka życie jest formą istnienia białka tylko w kominie czasem coś działka prezydent nieprawdopodobne koniunktura w 900 osiemnasty roku, gdy 3 zaborcy zostali równocześnie pokonani prawda nieprawdopodobne dekoniunktura w 30 09 . czterdziestym piątym nieprawdopodobna koniunktura w osiemdziesiątym dziewiątym ale, ale spokojnie tę nieprawdopodobną krajem, który 8 dziesiątego roku nasi dzielni politycy usiłują spieprzyć przepraszam za kolokwializm nawet niekiedy szereg wizyt re z podziwem udaje, ale nie uciekniemy jeszcze do współczesności, bo to jest audycja pod tę historię Polski no ale historia lat nauczycielką życia, a nakłady reklamowe, które jeszcze nigdy nikogo niczego nauczyć się inna sprawa Cyceron bajki opowiadają często do tego wraca wróćmy jeszcze na sekundę do tamtych czasów, bo chciałbym, żeby pewne pojęcia, kto się pojawiły zostały jakoś do końca, że tak powiem doprowadzone no bo podejrzeć tymczasowej radzie stanu, która się podać do dymisji została rozwiązana we wrześniu siedemnastego roku władze okupacyjne powołały radę regencyjną w tym czy to była jakaś próba w planie ratowania tego konceptu aktu 5 listopada czy to była jeszcze czy przy czym się co na co obdarowała Florence typu wie pan rzeczywiście dobrze pan zauważył, że to była chyba do ratowania tego zużytego aktu 5 listopada, ale próba podwyższenia stawki, bo skoro obiecywano wcześnie monarchię konstytucyjną TFI tworzymy radę regencyjną to już widać, że złotnicy przygotowują koronę berło jabłko prawda to była ta próba kokietowania Polaków, aczkolwiek wtedy przy ówczesnych nastrojów nastroje monarchia dla Polski nie była czymś bardzo fajnym tym niemniej dla Niemców była ona próbą próba ukoronowanie tego Niemcy próbowali raz na wielu fortepianach to najlepsza historia trwa kompletowanie kokietowania Austrii przez Austrię i Ukrainy i Polski równocześnie lekko cytowani przez Niemców z Ukrainy i Polski i Białorusi Litwy to było grane wielu fortepianach, które się nie mogła udać, bo grali wojskowi nie muzycy jeszcze pomęczyć ponadto rada Regencyjna z tego względu, że żona ma potem taką ciekawą rolę tak, bo z 1 strony powołana jest jako konsekwencja zniknięcia tymczasowej rady stanowi cel władze okupacyjne powołującą radę regencyjną czy dalej mam, a mamy, o czym jeszcze na uwadze Niemców i właśnie rada co na siebie w sensie urywa trochę wezwań duchowo, bo im bliżej zimy 2 listopada osiemnastego roku, czyli żywimy się tym 3 agentom Warszawa ochrzcił ich jedynki mianem łacina dziecinna i pierzyna, bo był tam arcybiskup krakowski był książę Zdzisław Lubomirski prezydent Warszawy i był Józef Ostrowski chorowity Ziemianin stąd te pierwsze nagrody populistów biedak chorował bardziej niż pracował byli to ludzie Pol powiedzmy sobie Lubomirski był człowiekiem został Sopot zachował się wspaniały pamiętniki jego żony Marii wspaniały pamiętniki Lubomirski był człowiekiem zdecydowanie anty niemieckim, ale doceniam to co Niemcy zrobili dla Warszawy Politechnika warszawska Uniwersytet warszawski oddanie części szkolnictwa części administracji przyszli też się w kultowym kadry dla administracji dla przyszłej Polski poza austriackimi arcybiskup krakowski był człowiekiem ostrożnym proszono go n p. o to, żeby zainicjować te Deum na zamku w czasie uroczystości aktu 5 listopada odmówił odmówił był, ale to była taka ostrożność tak powiem obecność i Józef Ostrowski miał mniejsze znaczenie, ale był to człowiek obdarzony dużym autorytetem poważny oddany patriota to rada Regencyjna grało oczywiście grała, bo rządy rady regencyjnej też próbował urwać ze smyczy Niemcom, ale zarządy rady regencyjnej miał ogromny wiec ceniony przez nas Polaków są usługi usługi natury pozytywnej zbudowały fundamenty przyzwoity przy przyszłego państwa polskiego w znacznej znacznej mierze wszędzie w szkolnictwie w administracji skarbowości w oświacie w edukacji zaczęło się wtedy słowem nie niepodległość Polski nastąpiła za sprawą aktu 5 listopada m. in . ta niepodległość zaczęła no i rodzi się ukierunkować na tych różnych polach tak istotnych dla państwowości polskiej docenimy jak 5 listopada właśnie jeszcze dodajmy, że w kwietniu osiemnastego roku odbyły się wybory do rady stanu, a więc właśnie mieliśmy już taki mały zalążek Tarpno na rzecz parlamentu tak, bo to, bo to właśnie o to chodziło, że to wszystko było tą grą, o której mówi grą o dodawanie cegiełek do przyszłej Polski tych cegiełek nazbierało się sporo i to ze strony tych, którzy walczyli przeciwko sobie, bo jak to stwierdził m. in . Michał Bobrzyński historyk wybitnym namiestnik Galicji predom lud naród Polski do odbudowy niepodległości różnymi drogami oraz luźną walką zbrojną walką dyplomatyczną tą pozytywistyczna działalność na wszystkich frontach oczywiście było to próbą nieudaną, bo nie mogą się udać pogodzenia Dmowskiego i Piłsudskiego, bo docenił obu, ale trzeba powiedzieć czy, choć wtedy się panowie zwalczali, bo było więcej tych orientacji wściekły sporów choćby na lewicy, chociaż nowa lewica ryzyka TIL późniejsza KPP w KPRP była lewicą niepodległościową i wykluczony, bo to niebyła ta część ludzi, którzy walczyli o Polskę niepodległą, więc dążył daru niepodległości różnymi drogami i tę drogę, którą wymusił na mnie dość wyboistą to prawda i stromo pod górkę akt 5 listopada myśmy wykorzystali szliśmy nią, że państwo zawsze jest w nich 11 listopada Anny w to będzie oczywiście uroczysty dzień święto rozpoczniemy poza wszystkim oczywiście uroczystościami państwowymi rok obchodów setnej rocznicy niepodległości również w radiu TOK FM w cyklu historia Polski będziemy przynajmniej raz miesiącu omawiać kwestie związane z tamtym czasem, ale oczywiście również specjalne wydanie 11 listopada w najbliższą sobotę w radiu TOK FM też serdecznie wszystkich zapraszamy dzisiaj bardzo dziękuję przypomina w studiu był pan dr Janusz Osica rozmawialiśmy 5 listopada 20 1 7 roku o akcie 5 listopada 19 1 6 i dziękuję państwu dziękuję panu również dziękuję, a teraz już informacje w TOK FM historię Polski Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA