REKLAMA

O śmierci w średniowieczu rozmawiają prof. Arkadiusz Stempin i Tomasz Stawiszyński

Godzina Filozofów
Data emisji:
2017-11-07 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:49 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Łabiszyński przy mikrofonie przed nami, bo właściwie dzisiaj trzecia godzina filozofów no bo temat ze wszech miar filozoficzne jak twierdzą niektórzy n p. Platon istotna postać w filozofii inni jeszcze twierdzą, że cała filozofia to z kolei przepisy dopłata ma, więc jak twierdzi platan to jest właściwie jedyny temat, którym się, że filozofia powinna zajmować, czyli śmierć, a naszym gościem jest prof. Arkadiusz Stempin nasz historyk Uniwersytet we Freiburgu i szkoła Rozwiń » imienia Józefa Tischnera w Krakowie dobry wieczór witam serdecznie o śmierci, ale o śmierci w średniowieczu będziemy rozmawiali no bo to kolejna odsłona naszego cyklu rozmów w średniowieczu o seksie już rozmawialiśmy no to musi być śmierć po seks śmierć jak wiadomo idą w parze wcześnie i w jakim sensie taki kit rozmawialiśmy on tym seksie ROD weźmie średniowiecza to odsłoniliśmy ten taki dualizm pod swoją twarz nie grają tylko o publiczną w średniowiecznego libido, ale coś ze śmiercią jest trochę inaczej, bo ta śmierć średniowiecza ona też w jakim stopniu staje się finansować, ale ma takie jedno fundamentalne oblicze czy też 1 taki poważny rys na podejściu ludzi średniowiecza do śmierci największe piętno oczywiście tak wściekł się wywaru kościół katolicki, ale doświadczenie praktyczne powszechności śmierci wyrzeźbił, bo powstała po wy rzeźbiła postawy ludzi średniowiecza wobec tego tygodnia Liska Filipa Arian francuski historyk wybitny autor wielu ciekawych książek, których różne zjawiska kulturowe analizował pisał w swojej takiej fundamentalnej pracy człowiek i śmierć to jest naprawdę monumentalne dzieło fantastyczne zresztą świetnie na po polsku przetłumaczone czyta się po 1 tchem jest to kopalnia rozmaitych informacji na ten temat, że ta śmierć średniowieczna jest jakimś dla niego punktem odniesienia w całych rozważaniach o śmierci w szczególności w sposobie w jaki przedstawia śmierć wspólnika jest o śmierć człowieka i umieranie człowieka współczesnego i że pewną zasadniczą cechą tej średniowiecznej śmierci jest to, że to jest śmierć spodziewana i zapowiedziana, że człowiek średniowieczny umierając z co jest procesem zawsze w długim i rozciągniętym w czasie odczytuje rozmaite znaki, które o tym, że koniec się zbliża go informują i że to właśnie volvo ów spodziewanych charakter śmierci umieranie jest jakąś cechą dla średniowiecza właśnie charakterystyczną mogą być różne znaki n p. ktoś słyszy trzykrotne pukanie w podłogę Izby albo dzwony jakoś szczególnie zaczynają pić albo ptak przeleci, a rozmaicie się może śmierć i wychowanie fizyczne lub inne objawienia czy też halucynacje, które tłumaczył w ten ani inne idee i sposób, a jest rzeczywiście definiuje tę śmierć przynajmniej dla tego pierwszego okresu średniowiecza czy też dla większej części epoki średniowiecza, bo nie zapominajmy mówimy o tym, okresie teoretycznie od szóstego do piętnastego stulecia czy Rodziewicz i 9 wieków przez okres czasu ta śmierć mnie Ewa lubował ale, żeby nie zapędzać element i przedstawić taką Jasną panoramy w stosunku trojga do Śródmieścia to przyjmiemy właśnie za mnie Filipem arie te takie 2 za okresy charakteryzujące się różnymi podejściami do śmierci to pierwszy krok pierwszy okres rzeczywiście tak jak mówisz to jest ta śmierć, jaką arie nazywa na śmieci ujarzmił ona śmierć no bo właśnie spodziewana co w n p . w przypomina Polska pieśń kościelną, a od ognia wody i niespodziewanej śmierci wyda na zwaniu no właśnie montaż śmierć musiało być przygotowana końcówek muszą być przygotowane na to przejście między wędrówką po ziemi, a tym doczesnym zbawieniem, jakby przeprowadzony za rączkę przez duchownych kościół rodzinę i świętych w praktyce wyglądało to trochę inaczej, ale wróćmy do tego głównego głównego na własną śmierć po ta śmierć ujawniono w rzeczywiście człowiek średniowiecza rozbroił śmierci z tego otaczającego ją lęku grozy i niepokoju ludzie tak mówisz przeczuwaliśmy George irracjonalnie czy bardziej racjonalnie wszystkie te ceremonie, które towarzyszyły umieraniu samemu procesowi umierania konania i potem po śmierci w UE i obezwładnia mały śmierci no ostatecznie i powłoki grozy, a od trzynastego wieku, czyli właściwie w po 1 szczytowego średniowiecza uzbierano już w obecności kapłana, czyli ta ręka w instytucji pośredniczącej między niebem, a ziemią było właściwie dosłowna, bo od trzynastego wieku kapłani dawali ten wiatrak, czyli namaszczenie chorych, czyli to ostatnie namaszczenie, przygotowując finalnie człowieka na śmierć, który to w ten sposób zabijał jak te swoje lęki niepokoje i generalnie teologicznie to człowiek średniowiecza być może w jaki sposób tam w niepamięć wytypował w tej w tym procesie teologicznie i śmierć była zakotwiczona w teologii zbawienia pryzmat Stani ciał, ale tu zaczęło się w czternastym wieku i zmieniać podejście zaczęło się zmieniać, dlaczego no i głównym takim konstytutywnym doświadczenie dla człowieka średniowiecza była czarna śmierć, czyli dżuma, jaka wybuchła w połowie czternastego wieku Piskorz siła 1 3 idee Europy potężna epidemia pochłonęła epidemia jak wiemy dzisiaj przenoszona przez mnie, w którym wobec, której społeczeństwo średniowiecza okazało się bezbronne i to nie tylko apostolstwo, czyli chłopi, ale elity są kroniki, które donoszą jak śmierć grasowała w głowie czternastego wieku w Awinionie toczyli w tym LG nie wykwintnym elitarnym mieście papieskim wtedy siedziba papiestwa znajdowała się nie w Rzymie ambitny, a właśnie w Awinionie i wygłosiła tam 1 3 Kolegium kardynalskiego tymczasem wyobraźmy sobie, że na przestrzeni kilku lat premiera i 1 3 polskiego mamy jest nie tylko stan wyjątkowy ile w noc ewakuację poważny człowiek postawiono Zamora postawioną na nas na głowie i tam i śmierci niespodziewana ta śmierć, która ciągle było wytłumaczyć Anna Klaman społeczeństwa się średniowiecznego, ponieważ ufam Bogu, a tymczasem Bóg okazał się albo groźny albo Super groźny, ale było i wtedy pojawił się właśnie te pierwsze najbardziej niepokojące trójka siedzi się o pierwiastki, a może tego Boga nie ma szkół skoro zezwala na takie taką gehennę na naziemne i od tej pory od swego czternastego wieku się pogodzić czternastego wieku człowiek wobec śmierci przyjął na postawę niezwykle wnikliwą co wyrażało się ikonograficzne nie wtedy się pojawiają przedstawieniach Danse macabre to właśnie do was makabr RM właściwie niewyjaśnionej proweniencji jest zjawisko ten taniec śmierci prawdopodobnie sama z samo słowo makabryczny ciemna w tym języku łacińskim czy też tym południowo francuskim, w którym czegoś się tam makabryczną rzeź to pojęcie wywodzi prawdopodobnie pochodzi ono od tańca Machabeuszy, czyli od tańca żydowskiego, bo akurat na południu Francji grabarzami, którzy pełnili tę posługę na cmentarzach byli Żydzi, więc grabarzy oczywiście cieszyli się zacierali ręce jest tak jest tak złotego interesu natomiast ten taniec makabryczne pierwotnie przypuszczamy pochodził pochodził z takich parad organizowanych przez okręg siłą społeczność już dotkniętą tą tą wielką grubą wielką zarazą czarną śmiercią przedstawień mistycznych teatralnych misteriów Enea odbywanych na ulicach odwołujących się do kazania i właśnie powszechności i demokratyczna ości element Demokratycznej w istocie śmierci tu mamy jakiś przeobrażenia tego średniowiecznego stosunku do śmierci tak jak powiedziałeś to znaczy najpierw w pierwszym okresie średniowiecza ba zapowiedziana oswojona śmierć jak ją nazywa arie, a później po epidemii czarnej dziury ulega to wszystko transformacji to znaczy śmierć staje się obiektem lęków staje się czymś, czego człowiek zaczyna się bać w tle jest jeszcze coś co one także przy okazji naszej rozmowy o seksie i seksualności średniowiecznej było kategorią istotną, a co wg również inni badacze tego okresu, którzy się one różnymi emocjami tamtejszych mieszkańców tej epoki zajmują podkreślają, czyli lęk przed potępieniem noc, czyli Alfa i omega czy sól ziemi w ówczesnego ówczesnego życia, bo ta ta siła lęku zwiększała się nie tylko przed groźbą potępienia wiadomo było, że kościół nauczał już zbawieni będą nieliczni, więc praktycznie w średniowieczu odbywały się długo przed długim okresie czasu taki wyścig szczurów o zbawienie patrzyło się, na który słowna konkurencję i przyglądało, kto ma większe, kto ma mniejsze szanse taki efekt rywalizacji, ale dla nas, ale oczywiście innych dziedzinach rozgrywa się w epoce średniowiecza lęk przed potępieniem notabene właśnie ten lęk przed potępieniem był praprzyczyną i właściwym głównym impulsem dla Lutra w tym 16 wieku, kiedy już właściwie społeczeństwom europejskie wyszło z tych okowów średniowiecza zwrócił się w stronę humanizmu właśnie tej potężnej dosyć zwątpienia w błoto jednak ten impuls Lutra wyrósł z tego głębokiego zaniepokojenia o w przyszłość zbawienia no bo jak można jak można mieć stuprocentową nadzieję, że to odpusty, który kupował, że brak polisy ubezpieczeniowe dzisiaj auto casco będą rzeczywiście wiarygodne w dniu sądu ostatecznego i mało tego czytać tabelę przeliczeniowe 5 × dookoła kościoła z 3 świecami w dzień inne n p. w ich już w niedzielę jest wystarczające w przeliczeniu na pieniądze na 3 guldeny, które zapewnią zbawienie wieczne lato Muz, że przeważa musimy sobie to zapamiętać 5 wraz z Cichej pracy w oko kilogramową świecą z 4 świeca z 3 świecami ogólnej sumie niedziel nie działa zapewnia co może o sobie miało n p. zbawienie wieczne od przyszłych żaków po i od przyszłego należy zakładać buty pali sprawdzi, ale rodzi się one się potem tak jak obecnie dzisiejsze bardzo sfinansował bardzo zróżnicowały i były odpusty od zwalniające od 3 pokuty, czyli właśnie tych świec i t d. były odpusty zwalniające od własnych grzechów popełnionych w przyszłości i był trzeci rodzaj od odpustów czy można było planować mu morderstwo im na za 2 0 lat powołać się na odpust kupionych od kupionych, jaki jest klarowny, a i zwalczano dzielić tak no i był jeszcze odpusty za zmarłych krewnych, ale nie dziwię, że wie, że się zastanawiał Luter nad wiarygodnością tych polis no bo rynek było stado czy zmonopolizowany tylko jedno Towarzystwo działało, więc można było podejrzewać, że jakość usług może być taka problematyczna no i to doprowadziło do podważenia wiarygodności instytucji wydającej te polisy, czyli instytucji papieża my tu dochodzimy właśnie od tej wątpliwości, ale wyrastającej z głębokiej wiary, bo Luter był gdzieś głęboko wierzący, ale przepojony tymi tymi wątpliwościami dotyczącymi mają państwo krótką historię reformacji na przykładzie polis ubezpieczeniowych towarzystw nowościach mały, a te metafory KE WHO Killed my to taki mały eks kurs powrócił do tak właśnie mniej wątpiących ludzi za mną cześć radnej Małgorzacie tak czy właściwie ludzie średniowiecza boję się i obawiają w tej fazie, w której już zaczynają się naprawdę śmierci bać czy oni się boją śmierci czy oni się boją potępienia, bo jak mówi żadnej czarnej Giulia i o tym, że nagle śmierci kości ogromną część populacji Europejskiej i nagle się okazuje, że właściwie nie ma sposobu, żeby się przed nią uchronić Jona przychodzi nagle to cała ta konstrukcja, w której umówiliśmy się wali, mówi że zarazem pojawia się pewne wątpliwości co do UE nie tylko dobrych intencji, ale również istnienia Boga tam oczywiście Szatan się również pojawia na scenie dosyć intensywnie i Izy i też zaczyna odgrywać jakąś rolę w tego typu grach tego typu zjawiskach no ale pytanie jest takie skoro, czyli średniowiecza taka jest wykładnia szkolna tak bym powiedział właściwie oddycha i widzi świat za pośrednictwem chrześcijaństwa i coś takiego jak ateizm to jest ich na Rodos dawała mu całkowicie nieznana rozwinął jeszcze mamy ten czas na chwilkę czasu na jej widok i wobec tego jak on właściwie na tę śmierć patrzy, czego się tak naprawdę boi czy boi się sama do umierania tego się żegna ze światem kończy się jego świadoma egzekucji ten z jak ziemska cielesna czy on się boi tego, że jak się tam znajdzie w zaświatach, dla których istnienie jest dla niego oczywiste to zrobi się niesympatycznych no, więc bardziej to drugie to już odpowiem tak są elastycznie szkolni i bardziej obawiał się braku zbawienia potępienia tego też perspektywy piekłam czternastym wieku w tym w drugiej połowie czternastego wieku ta teologia piekłam zaczyna przeżywać taką większą o nich, które nigdy nie jest tak co zawsze staram się podkreślać moim studentom nie ma 1 przyczyny wywołującej odpowiedni skutek zawsze jest splot przyczyn, która decyduje o jakieś INE implikacji tak jest również z tym nowym podejściem od czternastego wieku ludzi średniowiecza do śmierci czternastym wieku pojawia się nowa siła kreująca wbre w współ kreują zatem Panorama średniowiecza po jest, iż państwo mieszczaństwo i bogaty, które EMP zaczynam bać się śmierci to coś innego powodu, bo nagromadziło pewien majątek, w którym trudno się rozstać i zaczyna przenikać do granic do kultury taka pewna melancholia świat musi przemijania właśnie w tym bogatsze społeczeństwo nie zatrzymam tego domu który, który nabyłem za ciężko ciężko zarobione pieniądze na jakiś tam handlu i też właśnie tu dotykamy tego tego obszaru, którym mówiliśmy ostatnio razem 3, czyli seksu, czyli zaczyna się robić tworzyć taki związek przyczynowo-skutkowy między grzesznym seksem, które no to bogate społeczeństwa społeczeństwo mieszczańskie cnoty mieszczańskie trochę wyalienowany od tych rygorów inni chrześcijaństwa i średniowiecznego no jest konto refundowane no właśnie tak zresztą wielką grubą czarną śmiercią lub, które jako memento mori przypomina, a jednak zostawić na tym świecie i ten dom i te konie Berg, który masz, czyli te ne ówczesnymi rafią liczy 3 czy Porsche i będziesz właśnie będziesz dziś nic mu to wydzielona Adele nagle ikonograficzny czasy nowa postawa wobec śmierci lub UG nowy ikonograficzny przed jej przedstawień w obrazach do tej pory ta śmierć ujawniona ta znana nam śmierć 10 11. dwunasty 3 1 3 wiek urażona typu kursów łoże dobrej dobrej śmierci przyjmowanej pokornie przez modlitwę w towarzystwie kapłana i przy pomocy g wyciągniętej ręce nie kościoła była przedstawiana na nagrobkach właśnie w postaci pięknie wyrzeźbionych ryczałt mu w tym momencie fracht chipsów, bo tylko oni mogli sobie na taki pochówek pozwolić zamknięte oczy młoda twarz najczęściej przedstawiająca mężczyzn w wieku Chrystusowym 3 3 lat, a tymczasem ta ikonografia od tej drugiej połowy trzynastego wieku się zmienia imamy nagrobki przedstawiające mężczyznę wychudzonych, bo właściwie w momencie zgonu wychodzi wychudzone ciało opadającym Elany o kości pomarszczona z skóra skłócona skurczony korpus niekiedy grymas bólu pojawiający się na twarzy przypomnimy sobie jak tutaj obraz Memlinga chociażby Hansa Memlinga, który tymi dziwnymi kolejami losów wojennych i tych meandrów polskiej niemieckich trafił ostatecznie do Gdańska jest zdeponowany w muzeum Narodowym w Gdańsku no i który przedstawia to śmiać no w taki trochę makabryczny makabryczny sposób po 1 stronie oczywiście ci i zbawienie po drugiej i stronie potem pieni, ale głębia, jaka bije z tego dnia z tego obrazu jest przypominał właśnie ten Danse macabre Totentanz nic makabryczny śmierci, który właśnie pojawił się od tego czternastego wieku wcześniej w Cieszynie znany, czyli po pierwsze trzeba się rozstać z tym coś się ma z tym co się nagromadziło to czas większym majątkiem coraz większym majątkiem z tymi końmi jej domami różnymi innymi dobrami ówczesnymi z drugiej strony ciało podlega degradacji i ta degradacja gnicie rozkład i t d . to wszystko staje się elementem pewnej ikonografii właśnie wtedy pojawią się tu robaki to żmije pełzają nic po trumnach czy też po tych przy trumnach, bo przypomnijmy tutaj trochę na marginesie, że pochówki trumienne były w średniowieczu absolutną rzadkością, a jak się chował lwia część głównie chłopów była wychowana w prześcieradła prześcieradła, które by no nie imponować tą ornamentyką śmierci były kupowane za grosze 3 wtedy rzeczywiście bardzo tanio od 3 parafii od kościołów przypominamy się scena z absolutnie nieśmiertelnego filmu to znaczy z filmu Monty Python Święty Graal, kiedy to w takiej scenerii średniowiecznej właśnie jest jakaś taka wieszczy miasto, w którym pojawia się człowiek, który zbiera umarłych na taki wielki wóz ginie gdzieś tam wywozi do jakiejś mogiły pewnie zbiorowej na ich wtedy tam bodaj Graham czap pan wybaczy któryś z członków grupy Monty Pythona wynosi takiego swojego umarłego, który bardzo żywo protestuje mąż wcale nie jest martwy tylko wręcz przeciwnie jak żyje w pełni no i tam jakiś następuje mały deal pomiędzy tym, kto tego nie umarłego umarłego dostarcza w tym Kolportera chciał jakoś tak ostatecznie się kończy to taki sposób, że ta osoba służyła to jednak zostać uśmiercona tam, ale mówi n p. drzemała ja wcale nie jestem martwy przecież ruszam się żyje mówienia, ale wyraźnie twierdziły, że źle się czujesz to to doświadczenie w toto Tomi przypomina czy też nasuwa skojarzenie z tym, że doświadczenie śmierci już dla całego okresu niż ich średniowiecza, gdzie ten ta linia podziału między żyjącymi, a zmarłymi jest taka AMO amorficzną po w właśnie włączenie martwych przez społeczność żyjących, a do tego wspólnego z kosmosu jest doświadczeniem chrześcijaństwa starożytność tweeta epoka poprzedzająca średniowiecze odgradzająca się tak minął w szklanym sufitem oczy od średniowiecza eksplozja urwała zmarłych absolutnie poza UE poza świat żywych także wyrażało się to poprzez pochówek tych zmarłych w antyku chowano poza miastami poza miejscami przebywania żyjących wzdłuż głównych dróg tymczasem chrześcijaństwo no i ta cywilizacja chrześcijańska, która wykreowała miasta chipy niewielki, ale bardzo gęste wlać otoczone murami, ale bardzo gęsto zasiedlony w skupiska ludzkie wprowadza cmentarz, czyli miejscem pochówku samo centrum miasta, bo cmentarze średnio wieczne powstawały bicie wokół kościołów a gdzie stał kościół na samym centrum sam sercu miasta, więc dzięki temu to powszechne doświadczenie śmierci było jeszcze potęgowane przez ten element, że i Kernel topograficznie kościół wraz otaczającym go cmentarzem znajdował się w centrum miasta, dlaczego grzebano ich chowano ludzi nie w pobliże kościoła nowo, by właśnie to ułatwić im ułatwić im tę drogę zbawienia, jeżeli już pochówek w samym kościele był zarezerwowany tylko dla duchownych to nie dla wszystkich duchownych tylko duchownych szkół wyższych rat od biskupa w Ernst już to świeckich schowaną w jak naj bliższym otoczeniu tego kościoła no, więc te cmentarze automatycznie powstawały oplata cały oprać cały kościół natomiast ceremonia o umierania i 1,5 potem łącząca się z tą ceremonią pogrzebową wpleciona w taki mi 1 wielki proces w NUS eschatologiczne notabene informacji o tym na lepsze mamy z ilustracji zdobiących ma musiały kościele dorsza Torres a kto jest najlepszy nasz najlepszy nasze źródło odnośnie tego ceremoniału pogrzebowego czy też nerek czy Rumunia ów nadzór nad centralnego istotnym elementem w momencie dokonania człowieka średniowiecza było zamknięcie mu usta, ale z, jakiego powodu no właśnie, by nie uleciała z powrotem czy też nie wyleciała z powrotem do tego człowieka dłuższa, która automat, gdyż jak już działa już tak, by być bez najpiękniejsza chwila trwała 6 działa od chwili w godzinie czy też w minucie, gdy w sekundzie tej śmierci uratowała chciała ich bezpowrotnie nie powróciła zamykano niebo w Strykowie usta mało tego posiłkowali się jeszcze 1 elementem takim bardzo technicznym Betardu burza rzeczywiście w Reno w eksmitować się natychmiast przyśpiesza im kosmicznym z prędkością kosmiczną broniła otwierano szeroko okna w komnacie w chacie, który umierał, a mnie, gdy delikwent zabezpiecza się przed tym niebezpieczeństwem powrotu duszy do ciała co potem powodowało, że gdyby, gdyż zaszła taka, a taki kazus, że ten nieszczęśnik błąkał się jako ta administrowała dusza wśród żyjących, strasząc pukając do kin, czyli duchy istniały w średniowieczu na duchu istniały, bo rzeczywiście ten to świat realny jest światem realnym świat, żeby z tym światem martwych był złączony 1 taki wielki plan George w kosmos nasze dzisiejsze kategoria racjonalności i racjonalności tego co naturalne co nadprzyrodzone właściwie się nie stosują od tamtej rzeczywistości, bo ona kompletnie inaczej wyglądała i te kategorie były rozmyta, by to dla nas dla nas jest to tak abstrakcyjny doświadczenie, że właściwie nie jesteśmy w stanie wejść w buty ludzi średniowiecza ze względu na to, że jesteśmy no tak otoczeni tymi nowymi no i zupełnie inną akcją logo możemy tylko wyobrazić sobie bardzo, tak więc realizować powierzchownie jak myślę człowiek średniowiecza, ale śmierć tam też ulega choćby właśnie w takich przedstawieniach jak Danse macabre, ale nie tylko przecież one szczególnej personifikacją te wyobrażenia śmierci się pojawiają w tej tej ikonografii, więc w, jaki sposób się traktuje podmiotowo rzekł bym podmiotowo i właśnie do tego załamania się w czternastym wieku śmierć przedstawiano no tak jak być może nam się to kojarzy z lektury szkolnej, czyli tak Kostucha ta pani śmierci przebrana w te białe prześcieradło czasami takim szyderczym uśmiechem kwitując nielicujące się Malski politowaniem patrząc na ten niedoskonały los człowieka, ale za działająca dziś Terrence, a przynajmniej ma mająca tą kosą turysta i grą ikonografia przedstawiająca no tę ujawnioną śmierć dobrą śmierć, o której nie mówiliśmy na samym początku zgodnie z tą typologię Ariela, ale potem właśnie po czternastym wieku po śmierci się już niema postaci kosztu Muchy, która wczoraj szyderczo patrzy na spot spogląda na nas, ale właśnie ta ta śmierć, która z ci się sycić się składającym się ciałami pełzający mikrobami grupy z wami w pustych oglądało o oczodołach PE, która na emanuje emanuje tym absolutnym lękiem tym asortymentem, którym w, którym człowiek średniowiecza to właściwie nie poradził sobie i ich dopiero i dopiero w chwili, kiedy wprowadził nową kategorię kategorie własnego sumienia niepodlegającą tym regułom i absolutnego boskiego absolutu uspokoił się no bo zawłaszczają z filozofią antyczną PN obwołał się panem swojego losu przynajmniej pół nasze sumienie to jest niezwykle ciekawa kategoria n p. z filozofii Tomasza zakrzyknął ujmowana w taki sposób nawet z pewnego punktu widzenia zaskakujący, kiedy dzisiaj myślimy o tym jak jak konto przedstawia obu przyznająca właśnie sumieniu bardzo daleko idącą autonomię względem n p. rozmaitych instytucjonalnych takich przejawów kościoła czy kościoła instytucjonalnego po prostu inne Tomasz z Akwinu niezwykle powiedziałbym takie atrybuty przypisuje sumieniu, które właściwie no i przypominają praktyki i język czy taką perspektywę współczesnego indywidualizmu nawet powiedział, ale tu musimy przestrzec tych wszystkich, którzy właśnie kojarzą takie epokowe monumentalny posąg tamci w ogóle w przeszłości i wydaje im się, że za tymi postaciami idzie cyrkulacja Ewę Minge cyrkulacja ich myśli Tomasza w średniowieczu czytali nielicznym społeczeństwo średniowiecza było z analfabetyzmu vany czy też było społeczeństwem analfabetów pierwotnych pierwotnych analfabetów nawet nie wszyscy duchowni potrafiący pisać mnie czytali Tomasza, więc to promieniowanie Tomasza czy to było tak w twoim zdaniem byłoby wspomniała sama o tym, o czym sumienie jako czymś co te jednostki w jakim sensie jednak autonomii zdawało i czy to jest także on łapie pewnego rodzaju klimat nazwijmy to ne epoki i no po prostu nadaje temu jakąś formę nie mówię oczywiście całej historii, jakby filozoficznej tej kategorii tych różnych rozważaniach Schola styczność nie są elastyczne, które na, które się oczywiście tam nieustannie rozgrywają żydowskiej kategoria podlegają no dyskusji des dysput tą debatą różne propozycje są formułowane Teologicznej filozoficzna znaczy to właśnie jest tak rząd tutaj jakiś kierunek nadaje ranny w on on on nadal dopiero kierunek w momencie, kiedy jak Niemcy, kiedy multiplikacja jego, że jego myśli zostanie na rozpowszechniona przez druk 3 dopiero w drugiej połowie Elany piętnastego wieku, że tej jego niektóre niektóre myśli przychodzą wali mnie przyjmowali heraldycy heretycy ruchy waldensów czy też później jeszcze ruch husycki husyci m. in . na zasadzie demokratycznego prawa w wszystkich wierzących do partycypowania w pełni sakramentów domagali się m. in . a przede wszystkim komunii pod 2 postaciami chleba i wina wiadomo dostępne było tylko o spożywanie tego ciała Chrystusowego, czyli chleba natomiast winą było zastrzeżeń zastrzeżone tylko dla celebransa, czyli plan dla lakieru, ale chodzimy tu o uwypuklenie tego myślę, że ta pionierska myśl mnie Tomasza w tym trzynastym wieku, kiedy mnie się do to może ona czy regulowała w obrębie może 50 głów z PSL setki głów i reszta społeczeństwa, czyli tych kilka 1 000 000 kilkanaście milionów które, które żyło w tym 7 meczów i Europie absolutnie pojęcia nie miało o świętym Tomaszu stąd ta kategoria sumienia mogła rozwinąć rozwinąć znacznie później, kiedy powstały w Europie różne wysepki różne wysepki ranną kwestionujące dotychczasową oficjalną wykładnię koło kościoła w krajach umierali Here etycy właśnie za powiedziałeś o heretykach to pomówmy jeszcze na koniec co rozmaitych herezja i o tym w jaki sposób w tych paradygmat heraldycy heretyckich po śmierci myślano czym się to różniło od śmierci ortodoksyjnej heretycy Perry rękami byli ci, którzy zostali albo ekskomunikowani i oni nie mogli zostać pochowani na cmentarzu w swą chrześcijańskim, czyli w tej poświęconej ziemi czasami, jeżeli dotyczyło to pospólstwa, czyli tych biednych biednych ludzi rodzina po śmierci takiego wyklętego ekskomunikowany Gocie przestępcy no bo przestępcy też nie zasługiwali na cmentarz tylko w każdym mieście obok miejscami, w którym była szubienica lub też miejsce przeznaczone na egzekucję dziekanat spełniał swoją byli powinność było takie niewielkie miejsce otoczone murem i tam za tym murem chowano tych przestępców zbrodniarzy, którzy popełniali popełnili 3 największe przestępstwa, czyli mord w Joannie i kradzież i rabunek ci przestępcy najczęściej kończyli na naj powszechniejsze karze, jaka spotykała, czyli o łamaniu kołem w kara ma kadry w Chinach nasuwają czas moja, bo to też jest 1 z odmian śmierci, że także samobójcy byli chowani poza samobójczy atak samobójczy byli wykluczeni od przypomnienia pochówków na ziemi poświęcone i nienarodzone dzieci noworodki, które nie zostały ochrzczone czy też nie zdążono ich ochrzcić czy, tyle że z tymi noworodkami to jest taka specjalna sprawa lin, bo Boe tak, bo w nie można było doszukać się tutaj intencjonalne winą takiego nadzoru noworodka no i rodziło się mnóstwo martwych dzieci mówiąca samym początku tej powszechności śmierci to ona brała się m. in. z 3 czynników pierwszy to była śmierć mają wpły w na wojnie, a jeżeli już 1 wojnie do guza szukali śmiertelnego sobie na turniejach rycerskich czy też, ale nie ginęli kobiety umierały w podłogach no i jej dzieci rodziły się martwe to były te 3 takie strumienia strumienie zasilające temu panoramy śmierci w średniowieczu co uczyniło śmierć niezwykle powszechną no i noworodki nie z własnej winy nie własnej woli no ale zgodnie z kanonem i teologią kościoła i ochrzczony, więc nie mogą dostąpić zbawienia nie mogły automatycznie dostąpić zbawienia nie mogą zostać pochowana tej poświęconej ziemi, więc co robiono często chowano tu dzieci bardzo blisko kościoła w pobliżu rynien, by ta woda, która Kapała z deszczu ta deszczówka jakiś metaforyczny sposób, choć ochrzcił je stąd mamy to powiedzenie, które używane powszechnie dzisiaj deszczu pod rynnę dokładnie to taka geneza no wspomniałem orlim, bo jeszcze, bo była specjalna także przestrzeń w zaświatach, do której trafiały takie dzieci nie ochrzcił one noworodki Klim, bo właśnie rodzaj takiego jak tafla pomiędzy czyśćca nie wiadomo czego, jakie w w każdym razie osoby dziwnego miejsca, które to w miejsce zostało unieważnione oficjalnie jakiś czas temu przez Benedykta szesnastego Boba tak podobno podobnie jak niektóre kary kościelne zostały zniesione dopiero w 19 17 roku na 3 jedno 10 0 lat 100 lat temu, kiedy inne wprowadzono skomplikowaną po długim okresie czasu katechizm kościoła katolickiego, ale n p. 3, żeby zachować taki parytet mnie religij no i świecki, a jeszcze w dziewiętnastym wieku zdarzały się wyroki sentencje wyroków nakazujące łamanie delikwenta kołem to dość upiorne rodzaj śmierci wydaje mi się o rodzaj śmierci upiorny rodzaj śmierci, ponieważ najpier w taki nieszczęśnik był on przyjeżdża Anny kołem czy wozem końskim z tymi drabina z tymi kołami jak miał szczęście to zaczynano od głowy i tułowia, bo to z reguły i pikował szybką śmierć, ale jeżeli zaczynano od kończyn dolnych od od nóg no to taki delikwent Żuk i dłużej złamaną najpier w kołem przyjeżdżając wozem drabiniastym nogi ręce on częściowo kręgosłup, a potem druga część kary polegała na tym, że w latach no już obezwładniony kończyny i wplata nową w szprychy koła jest przeplatana nieszczęśnika wraz z kołem koło stawiano na pal pal wbijano w Rzymie no i ten nieszczęśnik do góry wał jeszcze tak przez dobre okno w zależności od kondycji kilka dni, a na tym jego granic naszej stronie kończyła, bo z chwilą, kiedy skonał dalej leżał na tym kole no i niekiedy dla odstraszenia, bo to była taka prewencja dla społeczności za nami prewencji jej odstraszająca dla społeczności średniowiecznej leżał tak niekiedy kilka lat będąc znakomitą pożywką dla wędrownych ptaków, które Job nerwy to 1 czy drugi konkurs od różnych wątroby opisów tzw. kaźni publicznej zaczyna się książka Michela w oko na wzorować karać i on tam, a opisuje te straszliwe bardzo szczegółowo przypadki rozczłonkowania i i tego typu, ale to akurat, ale to akurat nie jest literatura piękna tylko nie literatura faktu to trafna to prawda i pisze o tym, że stosunkowo późno, że zaczyna tak kaźni wycofywać z zachodniej kultury no bo w osiemnastym wieku są są kodeksy na pomnik cesarz habsburskich siedemnastego wieku, które podtrzymują kary kara łamania kości kołem, a praktyki zdarzały się, nawet jeżeli wieku, gdzie dziewiętnastym podobnie jak inne makabryczna rzecz sprzedaż dzieci na Targ wiejskich, bo po to, już nie jest, że jeszcze incydentalnie występująca w dziewiętnastym wieku więc, ale być może to jednak na tej kanwie kanwie Eldo powiedzmy do powiedzmy 1 rzecz właściwie to średniowiecze, a szczególnie Europy Środkowej Europie wschodniej trwa nieprzerwanie do wieku dziewiętnastego po co my się uczymy w szkole o odrodzeniu epoce baroku czy też oświeceniu to są wszystko elementy, które przenikają do górnych warst w społeczeństwa tymczasem lwia część tego społeczeństwa od tych wieków średnich praktycznie po wiek dziewiętnasty funkcjonuje linearnie mnie w tej Panoramie wytyczonej przez paradygmat się niewielkim to jest arcyciekawy ten wątek, którym teraz wspomniała się myślę, że możemy sobie na którejś kolejnej rozmowie o średniowieczu pewnie 1 z ostatnich zamykających ten nasz mały cyklu pomówić o tym jak średniowiecza wyglądało w ich osiemnastym dziewiętnastym jak te enklawy średniowiecza, które przetrwały wszystkie te zmiany kulturowe, o których jak opowiedział się uczymy się z podręczników wyglądało i w jaki sposób ludzie wobec 2 u nich funkcjonowali no i co spowodowało, że chociaż, czyja wiem czy tak do końca pewnie jeszcze gdzieniegdzie, aby się znalazły takie obszary twój i ówdzie, w których średniowiecza nadal trwa, a może ono w ogóle wróci co Hg zgodnie z serią z Łodzi powracających wieści powracających powrotu drze w kłaść bardzo dziękuję prof. Arkadiusz Stempin historyk wyższa szkoła Europejska w Krakowie i Uniwersytet we Freiburgu bardzo dziękuję dziękuję uprzejmie państwo też dziękuję kończymy wieczór Radia TOK FM Tomasz stawił się chiński dobranoc, a Mateusz Luft to oczywiście też mówi państwu dobranoc, które te audycje wydawał do usług Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 40% taniej!

KUP TERAZ 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA