REKLAMA

Sejm obradował nad projektami dot. Krajowej Rady Sądownictwa

Program Specjalny
Data emisji:
2017-11-22 21:20
Czas trwania:
57:48 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wstępujemy do rozpatrzenia pkt 10 jedenastego porządku dziennego pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o krajowej radzie sądownictwa oraz niektórych innych ustaw druk 2 0 0 2 i pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy określa go radzie sądownictwa oraz niektórych innych ustaw druk 1 6 9 7 proszę podsekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pani Anna Surówka-Pasek o Rozwiń » przedstawienie uzasadnienia projektu ustawy zawartego w druku 2 0 0 2 Szanowna pani marszałek wysoka izbo w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pana Andrzeja Dudy mam zaszczyt przedstawić wysokiej izbie projekt ustawy o zmianie ustawy o krajowej radzie sądownictwa oraz niektórych innych ustaw zadaniem krajowej rady sądownictwa jest w stanie na straży niezależności sądów niezawisłości sędziów wzrastająca ilość zadań postawionych w ostatnich latach przed wymiarem sprawiedliwości wymaga zwiększenia zakresu odpowiedzialności rady za prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości niezależność sądów niezawisłość sędziowska mogą okazać się prawdy jestem, gdy sądy nie działają sprawnie, a ich funkcjonowaniu dochodzi do rażących nieprawidłowości niesprawności nieskuteczność działania ujawnione rażące błędy wymiaru sprawiedliwości obniżają stopień zaufania społecznego do sądownictwa nie w mniejszym stopniu niż przekonanie o braku obiektywizmu w orzecznictwie sądowym dotychczasowa praktyka funkcjonowania krajowej rady sądownictwa daje podstawy do oceny, że w znacznym stopniu działalność rady skupiła się na kwestiach dotyczących spra w kadrowych sędziów natomiast na uboczu pozostały inne mniej istotne sprawy dotyczące funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości poza sprawami kadrowymi zadaniem krajowej rady sądownictwa jest również ocena stanu kadry sędziowskiej oraz czuwanie nad przestrzeganiem zasad etyki zawodowej sędziów dotychczasowa praktyka funkcjonowania rady wskazuje na potrzeby dokonania zmian o charakterze ustrojowo-organizacyjnym przedstawiany projekt ustawy zmienia sposób wyboru członków krajowej rady sądownictwa organu odpowiedzialnego za stan kadry sędziowskiej poprzez przyznanie obywatelom obok sędziów prawa wyłaniania kandydatów na członków rady podmiotami uprawnionymi zgodnie z projektem do zgłoszenia kandydata na członka krajowej rady sądownictwa będzie grupa co najmniej 2 tysięcy obywateli oraz grupa co najmniej 2 5 sędziów w stanie czynnym aprobata takiej regulacji spowoduje zwiększenie Demokratycznej legitymacji członków krajowej rady sądownictwa powoływani z grona sędziów wzmocnić transparentność oraz umożliwi publiczną debatę nad kandydaturami projekt nakłada na marszałka Sejmu obowiązek poinformowania monitorze polskim o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów zgłoszenie może dotyczyć wyłącznie 1 kandydata to nie wykluczam możliwości poparcia przez obywatela lub sędziego o więcej niż 1 zgłoszenia projektowana regulacja nie przewiduje możliwości anulowania złożonego podpisu w razie zgłoszenia sędziego na stanowisko członka rady prezes sądu właściwego dla zgłoszonego kandydata sporządzi odpowiednią informację, która obejmie dorobek orzeczniczy kandydata doniosły społecznie lub precedensowe orzeczenia, a także istotne informacje dotyczące kultury urzędowania tego kandydata jako sędziego, jeżeli natomiast wniosek dotyczyć będzie z samego prezesa sądu informacje o nim sporządzi prezes sądu wyższej instancji, a w przypadku gdyby kandydatem był prezes Sądu Apelacyjnego wiceprezes tego sądu prawidłowe zgłoszenia kandydata na członka rady marszałek Sejmu niezwłocznie przekaże posłom i poda do publicznej wiadomości obowiązkiem marszałka Sejmu będzie również ustalenie wzoru zgłoszenia oraz wzoru wykazu obywateli i wykazu sędziów zgłaszających kandydata na członka rady wzory tych dokumentów zostały załączone do projektu ustawy projekt przewiduje możliwość zaskarżenia do Sądu Najwyższego postanowienia marszałka Sejmu od zamawiającego przyjęcia zgłoszenia kandydata celem tego przepisu jest zapobieżenie przypadkom zniekształcenia woli osób wspierających oraz zabezpieczenie prawa do sądu zgodnie z projektem ostatecznego wyboru spośród zgłoszonych kandydatów dokonywać powinien z tej kwalifikowaną większością 3 5 głosów tak, by członkowie organu stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów byli wyłaniani nie tylko przez większość parlamentarną, ale również przez pozostałe ugrupowania w taki sposób wybór będzie wynikiem porozumienia różnych ugrupowań reprezentowanych w parlamencie sędziowie wchodzący w skład rady powinni posiadać odpowiednią legitymację oraz takich kwalifikacji walory osobiste wymogi tej funkcji odpowiednio podołać, jeżeli zawarcie porozumienia pomiędzy reprezentacjami w sejmie będzie niemożliwe i nie nastąpi wybór kwalifikowaną większością głosów 15 członków rady w projekt zakłada wprowadzenie procedury dodatkowego wyborów w Parmie głosowania imiennego zastrzegam, iż głosowanie imienne ma realizować tylko podstawowy cel, jakim jest zapewnienie możliwości wyboru 3 ugrupowania spoza większości parlamentarnej swoich przedstawicieli w skład krajowej rady sądownictwa, jeżeli w trakcie prac legislacyjnych zostanie przedstawiona inna doskonalszą procedura uzupełniająca wyboru członków rady, która zapewni realizację tego celu możliwe wydaje się jej przyjęciem reprezentatywność krajowej rady sądownictwa i społeczna akceptacja do właściwości zapewniające realizację 1 z najważniejszych praw człowieka gwarantowanych konstytucyjnie, a mianowicie prawa do sądu realizowanego przez bezstronny niezawisły niezależny sprawiedliwy sąd pani marszałek wysoka izbo 1 z celów proponowanych zmian w ustawie o krajowej radzie sądownictwa jest odstąpienie od zasady kadencji indywidualnych członków rady wybieranych spośród sędziów kadencje indywidualne zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 20 czerwca b r. członkowie rady, którzy są sędziami będą wybierani na wspólną czteroletnią kadencję zgodnie z projektem wspólna kadencja nowych członków sędziów rady rozpocznie się z dniem następującym po dniu, w którym dokonano wyboru ostatniego z członków projektowane zmiany zakładają również dodanie do ustawy o określonej radzie sądownictwa przepisów mających zastosowanie w sytuacji, w której doszłoby do potrzeby ponownego obsadzenia mandatu przed upływem kadencji zmiana wprowadzona w art. 2 0 ustawy o krajowej radzie sądownictwa wychodzi naprzeci w oczekiwaniom społecznym związanym ze zwiększeniem transparentności procedowania organów państwowych w tym organów stojących na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów wprowadzenie możliwości transmisji obrad krajowej rady sądownictwa za pośrednictwem internetu przyczyni się do zwiększenia zaufania obywateli do prac tego organ rzetelna informacja o działalności krajowej rady sądownictwa w sferze tak istotnej dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, jaką jest właśnie obsadzanie stanowisk sędziowskich jest również bardzo ważną funkcją edukacyjną kolejną zmianą zmierzającą do zwiększenia transparentności pracy rady jest modyfikacja dyrekty w, jakie powinny zostać uwzględnione przy określaniu trybu działania krajowej rady sądownictwa kwestią podstawową jest zapewnienie dostępności informacji o postępowaniu przed radą oraz dostępności informacji o kandydatach oraz powodach, dla których przedstawiono wniosek o ich powołanie na stanowisko sędziego propozycja dodania do ustawy art. 4 4 a wprowadza obowiązek przedkładania przez krajową radę sądownictwa Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie konkretnych osób da do powołania na stanowisku o sędziego wraz z uzasadnieniem, w jakich informacji o pozostałych kandydatach panu prezydentowi powinna zostać przekazana ocena wszystkich kandydatów umożliwi to podjęcie prawidłowej decyzji i zapewni całościowy ogląd sprawy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powinien mieć możliwość analizy wszystkich zgłoszonych kandydatur w celu prawidłowego podjęcia decyzji dotyczącej nominacji osoby wskazanej przez krajową radę stan sądownictwa na stanowisko sędziego przepis art. 6 projektu stanowi, że członek krajowej rady sądownictwa wybrany na podstawie przepisów dotychczasowych pełni swoją funkcję do dnia rozpoczęcia wspólnej kadencji nowych członków rady wybranych przez Sejm spośród sędziów na podstawie nowych przepisów proponowana regulacja związana jest wyrokiem Trybunału z 20 czerwca b r . w którym stwierdzono, że indywidualny charakter kadencji członków krajowej rady sądownictwa wybieranych spośród sędziów sądów powszechnych jest niezgodny z art. 1 8 7 ust. 3 konstytucji Trybunał przywołał wcześniejsze orzecznictwo dopuszczające wkładanie ustawą przesłanek wygaśnięcia mandatu członka rady to zdaniem Trybunału stanowi o dopuszczalności odstępstwa od czteroletniej kadencji zdaniem Trybunału Konstytucyjnego skoro kadencja posłów senatorów członków rady nie ma obecnie charakteru indywidualnego to kadencja także pozostałych obieramy z członków rady nie powinna mieć takiego charakteru należy wskazać, że projekt przewiduje, iż członkowie rady wybierani spośród sędziów są wybierani na wspólną kadencję projektowane regulacje nie dotyczą przy tym określenia kadencji innych członków rady, gdyż ich kadencja jest związana z okresem pełnienia funkcji w samo wygaśnięcie mandatu, czyli zakończenie pełnienia funkcji członka rady nie jest równoznaczne z odejściem od konstytucyjnej zasady czteroletniej kadencji w sprzeczności z konstytucją byłoby wskazanie w ustawie n p. trzyletniej kadencji w projekcie respektowana jest długość trwania kadencji określona w konstytucji sama zasada nie została zatem złamana respektowana jest również zasada ciągłości działania organu Konstytucyjnego bowiem możliwość pełnienia funkcji przez obecnych członków rady ustanie dopiero z dniem, w którym rozpocznie się kadencja wspólna nowo wybranych członków krajowej rady unormowanie zawarte w art. 6 projektu ma charakter wyjątkowy nie neguje samej konstytucyjnej zasady czteroletniej kadencji jest proporcjonalne do zamierzonych zmian systemowych skrócenie kadencji trzeba postrzegać wyłącznie jako wyjątek jednak dopuszczalne w sytuacji, gdy brak jest realne możliwości wprowadzenia rozwiązań o charakterze przejściowym, gdy zmieniają się zasady reprezentacji sędziów w radzie odmienne terminy rozpoczynania i kończenia kadencji członków rady powodują niemożność wprowadzenia zmian w rozsądnym czasie natomiast spójność wprowadzonych zmian oraz brak możliwości funkcjonowania krajowej rady sądownictwa zgodnie z 1 koncepcją ustrojową jest wartością, która uzasadnia wcześniejsze zakończenie kadencji przez dotychczas wybranych członków krajowej rady pani marszałek wysoka izbo wejście w życie konstytucji z dnia 2 kwietnia 9 10 07. roku wzmocniła pozycję władzy sądowniczej obecne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości wymaga jednak stworzenia nowych ram organizacyjnych dla także dla krajowej rady sądownictwa konstytucja Rzeczypospolitej polskiej wyznacza prezydentowi szczególną rolę wobec niezależnego sądownictwa w Polsce prezydent powołuje sędziów i uczestniczy w procesie tworzenia struktury organizacyjnej sądownictwa istniejące rozbieżności opiniom przedstawianym projekcie ustawy wynikają z odmiennego postrzegania roli, jaką powinna pełnić krajowa rada sądownictwa w danym pana prezydenta proponowane zmiany spowodują skuteczniejsze działania rady i w konsekwencji doprowadzą do poprawy stanu polskiego sądownictwa dziękuję dziękuję bardzo pani minister bardzo proszę pana posła Borysa budkę przedstawienia uzasadnienia projektu ustawy zawartego w druku 1 6 9 7 dziękuję bardzo Szanowna pani marszałek wysoka izbo pani minister Otóż w odezwie na deklaracje prezydenta Rzeczpospolitej, która padła w lipcu tego roku to bardzo dużych protestach społecznych i przyjęciu przez ten parlament i pisowską większość nie konstytucyjnych projektów ustaw posłowie opozycji Platformy Obywatelskiej nowoczesnej PSL lub po raz kolejny zaproponowali dobry demokratyczny spełniający standardy konstytucyjne projekt ustawy, który realizuje wyrok tego pseudo Trybunału, o którym pani minister przed chwilą mówiła jakież było nasze zaskoczenie, gdy prezydent Rzeczypospolitej wbre w swoim deklaracjom nie skorzystał z żadnego, ale tu żadnego merytorycznego dobrego zapisu tylko przez prawo do parlamentu Rzeczpospolitej projekt, który de facto upartyjnienia Polski wymiar sprawiedliwości zrobił to wbre w większości opinii publicznej, która we wszystkich badaniach pokazywała że, choć Polacy opowiadają się za reformą wymiaru sprawiedliwości to absolutnie nie chcą upartyjnienia polskich sądów w tymczasem projekt który dla polskich parlamentarzystów napisali eksperci Stowarzyszenie sędziów w ocenie sądów polskich Iustitia już teraz został odrzucony w tym parlamencie przez tę większość w pierwszym czytaniu nie było żadnej merytorycznej dyskusji, a w sposób ostentacyjny media zwane publicznymi wyłączały transmisje, gdyż wówczas pan poseł Krzysztof Paszyk merytorycznie rzeczowo w imieniu posłów Platformy Obywatelskiej nowoczesnej PSL lub przedstawiał bardzo dobre rozwiązanie tym razem po my nie przypadł w udziale ten zaszczyt, ale obiecuję, że będziemy te projekty ponawiać już teraz posłowie Platformy nowoczesnej PSL-u zwierzenia zbierają podpisy po kolejnym rzeczywiście demokratycznym projektem zakładającym Demokratycznej nie partyjne wybory sędziów do krajowej rady sądownictwa jakież musi być zdziwienie tych wszystkich, którzy obserwują ten pustą salę sejmową z tej strony i słyszą wręcz zestawienie 2 słów sprzecznych ze sobą reforma i partia rządząca PiS reforma, której nie ma reforma, której nie było reforma, której nigdy nie będzie Otóż, gdyby opcja obecnie rządzącej prezydent Rzeczypospolitej chcieli reformować Polski wymiar sprawiedliwości to nie proponowali, by wyboru członków krajowej rady sądownictwa jako przedmiot grupy w partyjnych nie podchodzili, by do niezależnego organu Konstytucyjnego, który ma stać na straży niezawisłości sędziowskiej niezależności sądów jak do przedmiotu partyjnych łupów tak naprawdę to co zostało zaproponowane to kontynuacja tej polityki, która rujnuje Polskę od przeszło 2 lat polityki zawłaszczania każdego elementu życia publicznego w pełni krytyki, która jest optymalna filmu Lisewskiego po wejściu do państwa polskiego my natomiast prezentujemy projekt ustawy, która w sposób oczywisty zgodny z konstytucją realizuje te wszystkie postulaty, które były deklarowane przez to większość ich postulaty pełnych praw wyborczych dla sędziów, którzy chcą być wybrani do krajowej rady sądownictwa w przeciwieństwie do przedłożenia prezydenckiego projekt autorstwa PSL w reprezentacji, który został opracowany przez Stowarzyszenie Iustitia przewiduje gwarancje konstytucyjne, że skład krajowej rady sądownictwa będzie odpowiadał wymogiem konstytucyjnym Otóż zgodnie z ustawą zasadniczą w krajowej radzie sądownictwa muszą znaleźć się przedstawiciele sądów rejonowych sądów okręgowych sądów apelacyjnych Sądu Najwyższego Naczelnego Sądu Administracyjnego w projekcie Prezydenckim nie ma o tym, mowy tam jest tylko mowa o tym, że ma to w miarę możliwości odzwierciedlać no te zapisy konstytucyjne i to jest sedno sporu PiS w opozycji i realizuje normy konstytucyjne projekt autorstwa prezydenta tylko chciał, by te normy konstytucyjne realizować, ale absolutnie stoi w sprzeczności z przepisami ustawy zasadniczej części mamy do czynienia to tak naprawdę upartyjnienie polskiego wymiaru sprawiedliwości nie bez przyczyny, ale od blisko 2 lat minister sprawiedliwości łamie prawo nie rozpisując konkursów na wolne stanowiska sędziowskie nie bez przyczyny minister sprawiedliwości tak bardzo atakował prezydenta Rzeczpospolitej, że zawetował 2 ustawy, a zostawił po to, bardzo złą ustawę, która partyjni Jura sądy powszechne, dlatego że zabrano ministrowi sprawiedliwości i większości parlamentarnej najważniejsze narzędzie na ten czas, żeby móc zrealizować ten polityczny plan Otóż dlatego nie obsadzano są te etatów w wolnych sądach powszechnych był najpier w przygotować partyjną krajową radę sądownictwa był najpierw przygotować to by do wymiaru sprawiedliwości skierować właśnie tych przysłowiowych pisze Bild psów w wymiarze sprawiedliwości, by latem wolne etaty sędziowskie znalazły się osoby mizerne bierny, ale wierny takie, które jak trzeba będą skazywać działaczy KOD -u działaczy obywateli RPA uniewinnienia, czyli wypuszczać na wolność i antysemitów nacjonalistów ksenofobów tych, którzy na co dzień rządzą w tej chwili na ulicach, gdy rządzi państwo PiS zdobył z góry zamierzonych celów i teraz Szanowni państwo jesteśmy w punkcie, w którym zderzamy 2 projekty ustaw 1 projekt ustawy firmowany przez głowę państwa udający to, że nagle mamy do czynienia z jakąkolwiek reformą i z drugiej strony projekt obywatelski projekt posłów opozycji, który już raz ta większość odrzuciła projekt, który zapewnia demokratyczne pozbawione jakichkolwiek zabarwieniu politycznych wybory członków krajowej rady sądownictwa sędziów członków krajowej rady sądownictwa Otóż w całkowitej sprzeczności z maja z normami konstytucji stoi po by sędziów członków krajowej rady sądownictwa wybierali politycy widział to sam pan prezydent wówczas, gdyby wbrew temu co padło na tej sali rozmawiał również z wałami, przyjmując zaproszenie do Pałacu prezydenckiego mieliśmy głęboką nadzieję, że prezydent Rzeczpospolitej weźmie pod uwagę mądre dobre rozwiązania, które te rozwiązania jeszcze w 20 16 roku w styczniu były przedmiotem prac w Ministerstwie Sprawiedliwości 30 stycznia 20 1 6 roku w Ministerstwie Sprawiedliwości był taki projekt był projekt, który zakładał, że sędziów członków krajowej rady sądownictwa wybiorą sami sędziowie tylko wówczas 1 z wiceministrów sondował czy jest w stanie tak polskie podzielić się te wybory będą pod dyktando ministra sprawiedliwości, gdy okazało się, że polscy sędziowie są niezawiśli, że niezależność wymiaru sprawiedliwości jest ponad ten interes, który nie był proponowany to wówczas zmieniono koncepcję wówczas zaproponowano, żeby tak naprawdę większość parlamentarna zdecydowała o tym, by w krajowej radzie sądownictwa wybierać partyjnych nominat i największe zderzenie właśnie tego podejścia do państwa polskiego do podejścia do trójpodziału władzy widać w tych 2 projektach omawianych w tym punkcie Otóż w zderzak mamy Polskę Obywatelską Polskę demokratyczną Polskę nie partyjną z podejściem totalnego partyjniactwa z podejściem tego co od 2 lat obserwujemy wżyciu publicznym Otóż najpierw upolitycznienie jeszcze prokuraturę jak ona działa Szanowni państwo o tym, dzisiaj mówił pan poseł Krzysztof Brejza 2 × wolniej działa prokuratura, by tak ją w cudzysłowie zreformowana liście zabraliście się za Trybunał Konstytucyjny i Trybunału orzeka 3 × wolniej aniżeli w 20 1 5 roku teraz mówić o reformie krajowej rady sądownictwa, gdy tymczasem prezydent Rzeczypospolitej przysyła projekt ustawy niezgodny z konstytucją co więcej prezydent Rzeczypospolitej tę niekonstytucyjność na początku widział tylko później po tych nocnych naradach z panem posłem Kaczyńskim po tych politycznych targach i tyle teorii pseudo emancypacji jednak przy 1 zamknął oczy i przysłał projekt niekonstytucyjny Szanowni państwo warto przypomnieć, że prezydent Rzeczypospolitej, proponując pierwsze rozwiązania w swoich projektach ustaw proponował wybór lub 3 5 głosów w sejmie, a jeżeli to nie nastąpi chciał, by wskazania sędziów członków KRS-u dokonywał on sam, ale jednocześnie dostrzegał, że konstytucja Rzeczypospolitej nie pozwala na wskazywanie 1 5 sędziów-członków KRS lub przez podmioty, które mają uprawnienie do wskazywania tylko inne liczby członków prezydent Rzeczypospolitej wskazuje i powołuje 1 członka KRS lub Sejm Rzeczypospolitej pedałuje 4 Senat powołuje 2 dodatkowych minister sprawiedliwości, ale przyzwyczajeni jesteśmy, że to krzesło jest zawsze puste i na tym koniec i teraz prezydent Rzeczypospolitej, widząc niekonstytucyjność swoich rozwiązań proponowałbym, aby zmiany konstytucji wycofał się z tego, widząc nawet jego rodzima partia nie będzie z nim rozmawiać na te tematy i zaproponował rozwiązanie również niekonstytucyjne co więcej mamy w tej chwili do czynienia z apogeum hipokryzji, dlatego że udaje się napisali, że rozmawiamy o projekcie, który jest projektem aktualnym pani minister przedstawia rozwiązanie, które wszyscy wiemy, że nie zostanie przyjęte, ponieważ w nocnych politycznych targach, ponieważ przy tej przy tych rozmów Enea w Belwederze do szłoby uzgodnień którą, których dowiemy się dopiero w toku dalszych prac, a więc jest dość szybko obłudy wmawianie opinii publicznej, że to nad czym dzisiaj procedujemy to jest prawdziwy projekt ustawy nie kto jest likwidacja to jest fikcja i o tym, Polacy muszą śledzić zrobiliście państwo zrobiliście państwo rzecz niebywałą Otóż wymawia liście opinii publicznej, że będzie jakaś reforma takiej reformy nie ma nie było nie będzie to co zostało przedłużone może zostać zmienione jeśli prezydent Rzeczypospolitej skorzysta z projektu ustawy, który został mu przesłany ten projekt ustawy został przesłany przez posłów Platformy Obywatelskiej nowoczesnej i PSL-u jeszcze w lipcu, gdy prezydent Rzeczypospolitej deklarował chęć pracy nie zrobiono nic by skorzystać z rozwiązań tam zawartych niestety oszukano Polaków i ta debata tylko to pokazuje rozmawiamy na temat rozwiązań, które i tak będą inne rozmawiamy na temat rzekomej reformy, a tak naprawdę dochodzi do skarbu chodzi tyle koni i wyłącznie o to by na podstawie tych wetach, które zostały zastosowane dokonać politycznego Targu i raz jeszcze należy podkreślić że, gdyby prezydent Rzeczypospolitej w sposób odpowiedzialny podchodził do procesu legislacyjnego to czas zażądał, by od parlamentu jako głowa państwa najpier w rozpatrzenia jego weta, a dopiero później zdecydowałby się na przedłożenie projektów ustaw, dlaczego Otóż może się okazać, że tak naprawdę zostaną uchwalone projekty ustaw, które zostaną skonsumowane, jeżeli weto prezydenckie zostanie uchwalony wówczas dojdzie już do skandalicznego złamania prawa skandalicznego skandalicznego naruszenia zasad legislacyjnych i dlatego Szanowni państwo apeluję o to by poprzeć dobry projekt ustawy, który już raz państwo odrzuciliście, ale zawsze jest czas, by przejść nad tą Jasną stronę mocy i gwarantuję państwu, że projekt ustawy, który został zaproponowany przez te słowa opozycji spełnia standardy konstytucyjne gwarantujące tereny demokratyczny wybór, który jeszcze do niedawna państwo mówiliście, ale przede wszystkim realizuje najważniejszą zasadę zasadę niezawisłości sędziowskiej i niezależności polskich sądów dziękuję bardzo chętnie 1 000 000 w porządku dziennego wysłucha 5 minutowych oświadczeń w imieniu klubów Wilków jako pierwszy głos zabierze pan poseł Stanisław Piotrowicz klub parlamentarny prawo sprawiedliwość dziękuję bardzo pani marszałek pani minister pani i panowie posłowie klub parlamentarny prawo i sprawiedliwość w pełni popiera konieczność dalszych prac nad Prezydenckim projektem ustawy o zmianie ustawy o krajowej radzie sądownictwa i jednocześnie wnosi o odrzucenie projektu ustawy złożonego przez klub parlamentarny Platformy Obywatelskiej wyjść do kupienia w posła wnioskodawcy wynikało, że projekt, który prezentuję w imieniu własnego klubu pozostaje w sprzeczności z projektem Prezydenckim już samo to stwierdzenie pozostaje w sprzeczności w pełnym wskazuje na to, że nie jest możliwe łączne procedowanie nad obydwoma projektami krajowa rada sądownictwa odgrywa bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości w Polsce padały w toku wcześniejszej dyskusji głosy na ile reforma Sądu Najwyższego reforma krajowej radzie sądownictwa przyczyni się do przyspieszenia postępowania sądowego oczywiście bezpośrednio nie, ale w reformie nie chodzi tylko o szybkość postępowania, by o tym, że troszczymy się podczas kolejnych projektów ustaw, które będą się wiązały z procedurą w tej chwili zmierzamy do tego, żeby przeprowadzić reformę instytucjonalną tych ważnych dla wymiaru sprawiedliwości instytucji, a więc krajowej rady sądownictwa i Sądu Najwyższego nie chodzi nam tylko po zmiany i o charakterze strukturalnym, a ich również zmiany o charakterze personalnym, gdy mówimy o zmianach personalnych chodzi mi palto, a żeby doszło do przemiany jakościowej sędziów, którzy będą ludźmi o mentalności służebnej wobec państwa narodu, a nie dbam o mentalności panującej nad narodem, bo w ten atak wirusa mentalności jest stała przecież bardzo zademonstrowała na podczas sędziowskich kongresów wtedy, kiedy to dobre samopoczucie nakazało stwierdzić, że właśnie, że jesteśmy tą każdą nadzwyczajną my chcemy to zmienić ten nie może być taka sytuacja się sędziowie mają pełnić rolę służebną wobec państwa w imieniu, którego orzekają, iż wobec narodu, bo w projekt pana prezydenta pozostają w pełni w zgodzie z konstytucją co warto powiedzieć szkoda, że znowu wymachuje się z książeczką p t. konstytucja, a nie czyta się przepisów wprost ustawę konstytucja w przepisach dotyczących krajowej rady sądownictwa wyraźnie wskazuje, że ustrój i sposób wyboru jej członków określi ustawa rodzi się pytanie to wobec tego państwa zdaniem ten ust. 4 mówiący o tym, że ustawa określi w jaki sposób wyboru sędziów do krajowej radzie sądownictwa członków do krajowej rady sądownictwa, by te grosze wynosi już niegdyś to wyjaśnia Maria widać to nie dotarł do państwa krajowa rada składa się z pierwszego prezesa Sądu Najwyższego z Wisły naczelnego prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego 15 członków wybranych spośród sędziów 4 członków wybranych przestrzeniach 3 posłów 2 senatorów i zaraz się rodzi pytanie szkołę biznesu i sprawiedliwości wchodzisz urzędu skoro prezesi 2 najważniejszych sądów prezes urzędu szkole konstytucja, mówi że 4 posłów wybiera Sejm skoro konstytucja, mówi że 2 senatorów wybiera Senat to jest oczywistym, że ust. 4 mówiąc o sposobie wyboru odnosi się do 15 sędziów to jest oczywiste i z tego też względu, że zapisy w projekcie ustawy pozostają w pełni, że w zgodzie z konstytucją drodzy państwo tak jak upolitycznione jest dziś wymiar sprawiedliwości twarzą tego upolitycznienia jest rzecznik krajowej rady sądownictwa tak upolitycznionej państwa wiem, że opowiadacie się, żeby było tak jak było ze zrozumiałych względów był niczym się wymiaru sprawiedliwości, który rozliczy w miniony afery złodziejstwo je wypełniali chorzy reagują, bo skoro zdaniem projekt ustawy z prezydenckiego projektu ustawy do dalszych prac komisji dziękuję bardzo dziękuję bardzo im naprawdę bardzo wzrosły o stwierdzenie wad i proszę pan poseł Borys Budka Platforma Obywatelska pani marszałek wysoka izbo Szanowni państwo czas merytorycznie odnieść się do propozycji, które zostały zaprezentowane przez prezydenta Rzeczypospolitej w imieniu klubu Platformy Obywatelskiej wnoszą o odrzucenie tego projektu ustawy jako absolutnie niezgodnego z konstytucją po pierwsze, prezydent Rzeczpospolitej proponuje, by w sposób nieznany konstytucji sędziów członków krajowej rady sądownictwa wybierać w sejmie w sposób polityczny pomimo tego, iż konstytucja jasno czytelnie zakłada, że Sejm wybiera tylko 4 przedstawicieli do krajowej rady sądownictwa po drugie, prezydent Rzeczypospolitej proponuje coś jeszcze gorszego proponuje stygmatyzację sędziów, którzy będą zasiadać w krajowej radzie sądownictwa Otóż sąd są to sędziowie, którzy na co dzień orzekają w normalnych sądach w sądach powszechnych czy w Sądzie Najwyższym i teraz tak naprawdę prezydent Rzeczypospolitej proponuje, by 9 z nich otrzymało naklejki prawa i sprawiedliwości, a reszta w swej łaskawości możesz otrzymać naklejki innych ugrupowań jak teraz będzie czuł się obywatel, który przyjdzie do sądu i tak naprawdę zobaczy taką radca nie przetrze dobrego sędziego osobę, która tak naprawdę zna się na swoim fachu, ale będzie wiedziała czy to jest partyjny nominat będzie wiedziała, że to jest osoba, która została wskazana przez te są to czy po części sali sejmowej tak naprawdę przez przestaje być ten sędzia niezawisły niezawisłość musi być immanentną cechą sędziego niezawisłość jest to co decyduje o tym, że sędzia nie musi bać się, wydając wyrok tak naprawdę ten projekt ustawy dąży do tego, by polskich sędziów weryfikowali politycy jak teraz zdaniem pana prezydenta zachowywała się sędzia, który będzie walczył właśnie o taką nominację większości parlamentarnej Otóż tak naprawdę prezydent Rzeczpospolitej tym projektem ustawy dokonuje bardzo dużej zbrodni na wymiarze sprawiedliwości dzieli sędziów na naszych dalszych ich tak zupełnie nierozumiejący albo udają się nie rozumie zasady niezależności krajowej rady sądownictwa co więcej prezydent Rzeczpospolitej podcina gałąź, na której siedzi Otóż w uzasadnieniu tego projektu ustawy jest zawarta w wyjątkowo śmiała teza, że można skrócić kadencję konstytucyjnemu organowi, jakim jest KRS, jeżeli nie zmienia się długości tej kadencji to proszę państwa, jeżeli uchwala się na nową czteroletnią to proszę się nie zdziwić, jeżeli tak większość wymyśli to jeszcze 1 takim numerze pana prezydenta z wetem, że ustawą zwykłą skrócił kadencję prezydentowi jednocześnie nie, zmieniając następnemu tej pięcioletniej kadencji no to jest ta logika raczyli dla tak naprawdę propozycja, którą do wysokiej Izby składa prezydent Rzeczypospolitej jest propozycją w zupełnie nie różniącą się w istocie od tego co zostało uchwalone tak naprawdę prezydent proponuje łamanie konstytucji nie w 1 kroku, ale w 3 krokach prezent mówi tak jakby się tu nie dogadacie jak opozycja nie pójdzie na handlowanie miejscami w Teresinie to i tak weźmiecie sobie wszystko tylko ja będę miał czyste sumienie będę udawał, że chciałem coś zrobić absolutnie nie to jest propozycja, którą można przyrównać do tego, że najpierw mieliście okraść bank w całości, ale teraz prezydent mówi tak to wiedzieć co jak będziecie uciekać z tego banku z tymi 15  000 000 to rzućcie tym, którzy was ścigają też 6  000 00 0 będziecie mieli 9 swoich, ale może oni za nas niepokoją się tym co ma zwrócić się to jest to myślenie o Polsce myślenie o Polsce w kategoriach wyłącznie partyjnych sędziów i ich sędziów ich nie tędy droga panie prezydencie Polska liczyła na rzeczywistą zmiany w wymiarze sprawiedliwości tercet proponujecie to upartyjnienie sądów i dlatego wnoszę o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu dziękuję dziękuję bardzo panie pośle, bardzo proszę pan poseł Jerzy Jachnik klub Kukiz 1 5 pani marszałek pani minister panie ministrze wysoka izbo w imieniu klubu Kukiz 1 5 mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu do ustawy o krajowej radzie sądownictwa prezydenckiego tu by projekty prezydenckie w roku 2 0 0 2 oraz projektu Platformy z druku 1 80 9 7 w rolę państwa debaty na temat projektu krajowej radzie sądownictwa prowadzili już raz w roku 1 4 2 3 i 4 podnosiliśmy w zasadzie podnoszone były na sali 3 rzeczy po pierwsze nie mogą zgłaszać sędziów organizacje seniorskie nie mogą obywatele i że jest zwykła większość głosów praktycznie rzecz biorąc wszystkim wszystkim nam jest dany stan dzisiejszy, że zmiany poszły w kierunku takim i to projekt Iustitii, że mogą rozważyć obywatele, że zgłaszają kandydatów organizacje sędziowskie i że jest piąte oto, żeby zachować jej, żeby krajowa rada nie była czysto partyjnym szczebla na czym polega zasadnicza różnica generalnie związki projektach, że państwo Platformy stoicie na stanowisku, że krajową radę powinni wybierać się do grupy sędziowską sędziowie mylą, a teraz staje na stanowisku bo, że najważniejsze za art. 4 konstytucji Rzeczypospolitej polskiej, mówi że suwerenem jest naród i powinien być wybrany po dziś sędziowie powinni być wybierani albo w wyborach powszechnych albo ze swoich przedstawicieli różnych namawiali krajową radę sądownictwa nawet i był taki moment, że krajowa rada sądownictwa chciała się nawet na to zgodzić, żeby tych 1 5 sędziów wybierać w wyborach powszechnych tak, żeby będą one do tych zatem jeśli idzie dyskusja idzie na takiej zasadzie, że tutaj pan poseł Budka mówi Wasiak nowa rada sądownictwa teraz, by wcielić w awansach i i wracamy do momentu w 2 tysiące dziesiąty roku PŻB usuwać 2000 dziesiąty rok krajowa rada sądownictwa wiele po raz pierwszy prokuratora krajowego, który został pan Seleny odnoście zasady BMW Otóż 1 4 prokurator Marek Biernat da na tym posiedzeniu byłbym pierwszy o zasadzie BMW bierny mierny, ale wierny wiecie ile dostał w plażówce wiecie dostał głosów w naszej krajowej rady 0 0 zlotych i dzisiaj Zrzeszenie budujcie, bo dzisiaj po prostu Bagateli dla SLD rada, a prezes Aquili wygodne, ale chcemy, żeby rada była wszystkim o o tak zrobił bardzo dużo wie o tym jak krzyczy wara wam przydałoby się niektórym, by się przydało to ten odpływ krwi to widać po tych warzyw ich pytania czy 10 pierwszych policja zadali odejście Sądu Najwyższego, a tak będziesz zadawać następne 90 pytań odbycie krajowej rady sądownictwa także Kukiz 1 5 ważne, by wezwanie do jeszcze nawet o przyczynach tak liczy się staż czy popiera po popierali opiniują wstępne testy będą OBWE Otóż działacz PiS mówił OBWE w Gazecie Ewa przypomnę organy samorządu terytorialnego nie powinny one składać wyłącznie z przedstawicieli sądownictwa, aby zapobiec dbania o interes własny wzajemnej obronie środowiska kumoterstwo i zarzutom korupcyjnym rywalizowała również ta sama rada sądownictwa tutaj to rzeczywiście w projekcie po aborcji, żeby kandydatów mogły zgłaszać inne organizacje, czyli brak Jaya pana Boga czy udzieli i t d . ale w projekcie OBWE pisze o tym, żeby członkami krajowej rady sądownictwa lub przedstawiciel tej organizacji, a Renata Buczek była zmiana konstytucji brak zgody nie ma zatem skoro tak chcecie, żeby krajowa rada była nie zawisła i Obywatelska i dla obywateli, żeby był właściwie nominacje sędziowskie no to najwyższy czas, żeby pomyśleć o zmianie konstytucji, bo inaczej nie ruszymy zawsze będą pod posądzenia, że jest albo umarza albo ich albo szyjnych i niestety Koszykowej zmieni stanowisko po wniosek Kukiz 15 ze skierowaniem druku 2 0 0 2 do dalszych prac i odrzucenie go od 1 60 9 7, dlatego że im nie godzimy się na to, żeby sędziów wybierali sędziowie dziękuję dziękuję bardzo bardzo proste pani poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz lub nowoczesny pani marszałek wysoka izbo pan prezydent Andrzej Duda obiecał w lipcu, że przedstawi poprawiony projekt ustawy o KRS niestety nie wywiązał się z tej obietnicy po prostu oszukał Polaków jego projekt wprost nadal narusza polską konstytucję, ale my jesteśmy gotów pomóc panu prezydentowi złożyliśmy wspólnie jako cała opozycja konkretne propozycje rozwiązań konkretny projekt w sejmie jest realna alternatywa dla zaproponowanego przez PiS w skoku na posady stanowiska na upartyjnienie sądowi nic nasz wspólny opozycyjny przedłożona przez Stowarzyszenie sędziów Iustitia projekt proponuje zamiast sprzecznego z konstytucją przerwania kadencji członków krajowej rady sądownictwa proponuje stopniowe wybór sędziów na nowych zasadach w tym nowym trybie byliby oni powoływani w miejsce tych, które stopniowo będzie kończyła się kadencji nasz wspólny projekt zamiast wyboru sędziów do KRS przez polityków przewiduje wybór dokonywany przez sędziów dokładnie tak jak chce tego Polska konstytucja dają możliwość zgłaszania kandydatów na członków KRS w grupie 2 tysięcy obywateli przedstawicielom samorządów prawniczych oraz radą wydziału prawa zapewnia publiczne transmitowane w internecie wysłuchania kandydatów na sędziów KRS gwarantuje także wprowadza aparat parytet, który przewiduje, że w krajowej radzie sądownictwa znajdą się sędziowie każdego rodzaju sądów w tym sędziowie sądów rejonowych wysoka izbo to jest konkretna propozycja konkretna propozycja, która leży na stole i każdy, kto chce reformować Polski sąd powinien ją poprzeć to jest realne zwiększenie wpływów polskich obywateli na sądownictwo, a nie skok na posady stanowiska to jest realne rozwiązanie zamiast łamania konstytucji przypomnijmy, że w Prezydenckim projekcie zmian ustawy o Teresie największe wątpliwości budzą to pierwszy powierzenie Sejmowi kompetencji wyboru sędziów członków KRS co narusza art. 10 10 0 siedemdziesiąty pierwszy 10 0 osiemdziesiąty siódmy konstytucji co więcej właśnie dowiedzieliśmy się, że jest dużo gorzej niż ktokolwiek podejrzewa media poinformowali poinformował nas dzisiaj, że jest nas typowa poprawek, które zostały dogadane potajemnie przez PiS i prezydenta przewiduje, że posłowie będą głosować na listę kandydatów ani na poszczególnych kandydatów do KRS-u, ale i tak to przygotuj oczywiście w pełni kontrolowane przez PiS prezydium Sejmu Tusk kuriozum to drugie największe wątpliwości konstytucyjne budzi także przerwanie kadencji obecnych członków rad wybranych na konstytucyjnie gwarantowaną czteroletnią kandy kadencje i żadne pseudo wyroki pseudo Trybunał tego nie zmienia wysoka izbo wybór sędziów do KRS przez Sejm jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą niezależności odrębności władzy sądowniczej konstytucja Rzeczpospolitej dokładnie wylicza liczbę członków rady wybranych przez przedstawicieli władzy wykonawczej prezydenta oraz ustawodawczej, czyli scenica należy podkreślić, że naprawdę wszystkie propozycje podziału tych sędziowskich minister się pomiędzy partie są dokładnie tak samo niekonstytucyjne jak przejęcie tych wszystkich miejsc tylko przez jego ugrupowaniu takie rozwiązanie oznacza w praktyce, że KRS nie będzie stara się nie będzie przedstawicieli środowiska sędziowskiego rada składałaby się wtedy z 1 9 przedstawicieli Sejmu 15 będących sędziami 4 posłów i 2 senatorów tak powołany KRS po prostu nie będzie w stanie stać na straży niezależności wymiaru sprawiedliwości niezawisłości sędziowskiej, czego właśnie od niego wymaga konstytucja i co najważniejsze zmiany w tym zakresie mają charakter zmian ustrojowych jeśli pan prezydent chce zmienić zapisy dotyczące KRS ktoś miał on ma do tego prawo, ale musi złożyć projekt zmian w konstytucji ani zwykłe ustawy o opozycja ma prawo taką propozycję zmian w konstytucji blokować wysoka izbo 2 lata temu obywatele powierzyli pojazd PiS PiS-owi władzę, ale jednocześnie nam opozycji powierzyli prawo zablokowania każdej zmiany konstytucji nie raz wybrał suweren tymczasem rządzący otwarcie łamiąc, lekceważąc konstytucję odbierają obywatelom właśnie to prawo zablokowania zmian w ustawie zasadniczej za pośrednictwem posłów opozycji i to oznacza wywrócenie do góry nogami wyniku wyborów to oznacza bezprawne ograniczenie prawa głosu wszystkich obywateli, którzy w 20 1 5 roku nie głosowali na PiS, a to przecież była większość obywateli apeluję zatem odrzucenie prezydenckiej ustawy projektu poselskiego przekazanie do komisji i mając na względzie to, że ta ustawa jest zagrożeniem dla polskiej demokracji zagrożenie dla niezależności są dla możliwości przeprowadzenia kolejnych demokratycznych wyborów Szanowni państwo widzimy się w najbliższy piątek o godzinie dziewiętnastej pod Pałacem Prezydenckim prognozy pan poseł Krzysztof ważny, bo jestem w polu dziękuję bardzo pani marszałek panie panowie posłowie pani minister panie ministrze, odnosząc się dzisiaj do procedowanych projektów ustaw o krajowej radzie sądownictwa, zwłaszcza projektu przygotowanego przez pana prezydenta Andrzeja Dudę trzeba cofnąć się do lipca tego co roku w tym czasie wielu Polaków bardzo licznie i otwarcie w wielu miastach miasteczkach i gromadząc się w kilkadziesiąt tysięcy tak jak to w Warszawie miało miejsce, ale po kilkuset poprosiłem pana prezydenta o to, aby nie wszedł program wyznaczoną przez jego macierzyste środowisko polityczne i zawetował zawetował wszystkie 3 ustawy dotyczące zmian w sądownictwie i pan prezydent odpowiedział odpowiedział wetując 2 z tych ustaw właśnie o krajowej radzie sądownictwa, które dzisiaj mówimy oraz ustawy o Sądzie Najwyższym w tym swoim gestem pan prezydent obudził nadzieje u wielu z tych Polaków, którzy tak jak mówiłem od Krakowa przez Warszawę po Juratę od tego poprosili, ale co mają dzisiaj dzisiaj wiele o u wielu ta nadzieja została wyparta przez niezrozumienie potrzecie wielkiego zawodu, bo zamiast tych dobrych zmian w sądownictwie jest delikatnie, nazywając bardzo chaotyczny proces legislacyjny nie ma nadziei jest brak zapowiedzi wielokrotnych pana prezydenta jest brak jakichkolwiek konsultacji w tych fundamentalnych sprawach, jakie ustawy dotyczą jest wreszcie ustawa, która budzi rozliczne kontrowersje, zaczynając od wątpliwości natury konstytucyjnej, o której pan prezydent przecież jako strażnik konstytucji powinien w pierwszej kolejności wiedzieć no to przecież konstytucja pani minister jasno wskazuje, że do właściwości sędziów należy kształtowanie krajowej rady sądownictwa, że do sędziów należy uprawnienie delegowania jej członków pani minister wygaszenie kadencji wszystkich członków krajowej rady sądownictwa jest niezgodne z obowiązującą konstytucją, jakby tego tu dzisiaj pani nie próbowała bronić większość doktryny właśnie konstytucyjne konstytucjonaliści o tym, jasno mówią zgodnie z tą instytucją wybierani członkowie krajowej rady sądownictwa mają czteroletnią kadencję i nie zaburzy my tego jasnego ugruntowanego poglądu żadnymi innymi opowieściami to wreszcie w krajowej radzie sądownictwa potrzebę pełnego odzwierciedlenia wszystkich sądów, a niestety na mocy tego zaproponowanego przez państwa projekt się tego nie da zrobić pani minister mówiła o tym, że Polacy oczekują zmian, że 5 1 % oczekuje zmian, ale nie krajowej rady sądownictwa pani minister Polacy oczekują usprawnienia i dobrych zmian w wymiarze sprawiedliwości sąd powszechny, które będą służyć na co dzień rozszerzenie przymusu adwokackiego zwiększenie kręgu osób, które przysługiwałyby darmowa pomoc prawną to jest jakaś refleksja o pana prezydenta tylko w tym z w tym zakresie to pani minister wreszcie o obniżeniu opłat sądowych czy zwiększenie liczby punktów nieodpłatnej pomocy prawnej tu Polacy będą szukać sprawiedliwego wymiaru sprawiedliwości nie jest zmiana w KRS się nic z tego nie przyjdzie to wreszcie wspieranie alternatywnych jest metod rozwiązywania sporów takich jak mediacja i arbitraż tu należy szukać w i brygadzista przeci w temu poczuciu społecznego o sprawie usprawnienia sądów zmiana kognicji sądów to jest też wyzwanie, które chcielibyśmy polecać panu prezydentowi jeśli chce wmówić Polakom dobrych zmianach w sądownictwie po i to trzeba powiedzieć dzisiaj w tej izbie to niegodne wykorzystywać płeć lub społeczne oczekiwania zmian w polskich sądach drzewo realizowania swoich swojej partyjnej polityki czy też realizacji swoich partykularnych interesów politycznych jadący na koniec wysoka izbo Temida powinna mieć opaskę na obydwu lepsza, a nie niczym Piłat na 1 ze słowem PSP w żadnym pozorem nie może być ozdobiony barwami politycznymi jakiejkolwiek partii dziękuję bardzo dziękuję bardzo bardzo się w sejmie nadal trwa pierwsze czytanie przedstawionych przez prezydenta Andrzeja Dudę projektów ustaw osądzie najwyższym i o zmianie ustawy o krajowej radzie sądownictwa przypomni złożony w sejmie prezydencki projekt nowelizacji ustawy okaże się zakłada m. in. że Sejm wybierałby nowych członków KRS większością 3 5 głosów na wspólną czteroletnią kadencję, a w przypadku klinczu nie dogadanie się każdy poseł mógł głosować w imiennym głosowaniu tylko na 1 kandydata spośród zgłoszonych z kolei prezydencki projekt ustawy o Sądzie Najwyższym wprowadza m. in. możliwość wniesienia do Sądu Najwyższego skargi na prawomocne orzeczenie każdego sądu oraz przepisy, aby sędziowie Sądu Najwyższego przechodzili stan spoczynku w wieku 6 5 lat później projektami prezydenckich ustaw zajmie się komisja sprawiedliwości praw człowieka i w trakcie dalszych prac być może zostaną do niej wprowadzone poprawki wynegocjowane w ostatnich miesiącach przez Andrzeja Dudę Jarosława Kaczyńskiego ani prezydent ani prawo sprawiedliwość nie ujawnili szczegółów rozmów więcej na ten temat informacje Radia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PROGRAM SPECJALNY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA