REKLAMA

Czy Polacy są bezrefleksyjnie posłuszni? 50 lat po eksperymencie Milgrama jego badania powtórzono w Polsce.

Weekendowy Poranek Radia TOK FM: Idealna Niedziela
Data emisji:
2017-11-26 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
22:41 min.
Udostępnij:

Na czym polegał słynny eksperyment Milgrama? Pół wieku po jego przeprowadzeniu polscy naukowcy postanowili go powtórzyć. Rozwiń »

Często myślimy, że ktoś zachował się w jakiejś sytuacji, bo taki jest. Jest posłuszny, bo tak go wychowano. Robi coś złego, bo jest wewnętrznie zły. W naszych badaniach pokazaliśmy, że to, co decyduje o naszym zachowaniu to sytuacja, w jakiej się znaleźliśmy. Większość z nas postawiona w takiej sytuacji zachowaliby się podobnie lub tak samo w eksperymencie Milgrama - mówił dr Tomasz Grzyb w rozmowie z Zuzanną Piechowicz.

Czy wyniki były inne od tych z oryginalnego eksperymentu? Czy my, jako ludzie jesteśmy tak bardzo skłonni do posłuszeństwa, że jesteśmy przez to skrzywdzić innych ludzi? O tym opowie dr Tomasz Grzyb. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
8 41, Karolina Głowacka i jak co tydzień o tej porze zapraszamy państwa na audycję Idealna niedziela. Dzisiaj gościem Zuzanny Piechowicz będzie dr Tomasz Grzyb, psycholog społeczny z Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu. Dr Tomasz Grzyb, razem z prof. Dariuszem Dolińskim, napisał książkę "Posłuszni do bólu". 50 lat po eksperymencie Milgrama naukowcy powtórzyli w Polsce badania, niezwykle znane badania przeprowadzone przez Stanleya Milgrama w zmodyfikowanej wersji, pokazujące, jak bardzo jesteśmy podatni na to, aby być posłuszni - także wobec poleceń, które są, mówiąc delikatnie niemoralne. A zatem posłuchajmy, w jaki sposób i na ile nieposłuszni są Polacy. Rozwiń »
To może na początek naszej rozmowy przed mógłby pan przypomnieć na czym polegał ten słynny eksperyment Milgrama?

Musimy pamiętać, że Milgram robił swoje badania na początku lat sześćdziesiątych i musimy także pamiętać, że nie gram był człowiekiem o dosyć specyficznej sytuacji. Otóż jego rodzina miała korzenie żydowskie on sam poczuwał się do tych korzeni i jak wielu ludzi w latach sześćdziesiątych, a także i teraz był zszokowany tym co się wydarzyło podczas drugiej wojny światowej oczywiście przede wszystkim myślą o Holokauście nie miał taką koncepcję, z której wynikało, że być może właśnie Niemcy jako naród dosyć szczególny i jak się wydawało mi gromowi bardzo skłonny do posłuszeństwa są chyba pod tym względem no jakoś specjalnie, że trzeba byto ich specyfikę zbadać.

Szukał pewnej procedury, która umożliwiłaby mu międzynarodowe porównywania posłuszeństwa obywateli i wyszli w procedurach, w której w prasie.

To wyobraźmy sobie, że pewnego dnia widzimy ogłoszenia ogłoszenie, które zachęcą nas do wzięcia udziału w badaniu badań nad pamięcią co ważne zgłaszamy się, bo chcemy sprawdzić naszą pamięć chcemy pomóc nucąc chce zarobić tam chcemy zarobić, choć muszę regularnie 4 USD gratyfikacji + 50 centów zwrotu kosztów dojazdu to dokładnie przeliczyliśmy to na dzisiejsze polskie pieniądze z mniej więcej 50 zł jeśli uwzględnić inflację kurs dolara i różnice w poziomie, aby w tym pieniądzom z wobec sobie, że mamy takie ogłoszenie, które zachęca nas do wzięcia udziału w badaniu za 50 zł za godzinę, którą trzeba poświęcić na to badanie 

Zgłaszamy się widzimy na korytarzu Uniwersytetu, do którego mieliśmy się zgłosić się człowieka, który informuje, że tak jak my przyszedł tutaj z ogłoszenia poznajemy się, że jesteśmy zaproszeni przez eksperymentatora do pokoju w tym pokoju dowiadujemy się, że nasze badanie będzie polegała na sprawdzaniu wpływu kar na posłuszeństwo 1 z nas bilet wylosujemy aktor, który będzie miało odgrywać rolę nauczyciela, a drugi będzie uczniem, kiedy przeprowadzano losowanie okazuje się, że my sami będziemy w tym eksperymencie nauczycielem, a ten nasz kolega, którego poznaliśmy kilka minut wcześniej na korytarzu ma pełnić rolę ucznia nasza rola będzie polegała na tym, że będziemy tego ucznia odczytywać pełnego materiału, którego się ma nauczyć natomiast jeśli ten uczeń nauczy się tego źle nie będzie potrafił właściwie przypomnieć sobie odpowiedzieć na pytanie, które my będziemy zadawali ponoszą rolą będzie karanego poprzez uderzenie prądem elektrycznym 

Przed nami stoi maszyna maszyna, która ma 3 0 przycisków zaczynających się od 15 V poprzez 30 4 5 60 i kończący się na 4 50 Bolta co więcej mamy jeszcze informację, że na początku mamy lekki szok uczniom średnich szok elektryczny później mamy silny bardzo silny bardzo intensywne, a na samym końcu mamy już tylko takie 3 Błyskawica, która nie oznaczają, że jest to realne zagrożenie zdrowia bądź życia i dlatego eksperymentu polegała na tym, że ów człowiek miał naciskać kolejne przyciski nie miało karać tego drugiego od razu wyjaśnijmy, że konfederatów, a więc współpracownika miligrama na człowieka, który tylko udawał, że stworzono prądem na tych karteczkach było napisane nauczyciele z 2 oczywiście, że dochody karteczkę we badany nie wybrał była to karteczka nauczyciela tak właśnie wyglądało oczywiście główną ideą ideą było sprawdzenie, kiedy ludzie się wycofają to znaczy, kiedy powiedzą dość nie chce już razić prądem tego biednego człowieka po drugiej stronie on krzyczy on w którymś momencie wyprosił, żeby go wypuścić mówi, że ma chore serce w pełnym wariancie eksperymentalnym na końcu już tylko pokrzykuje, a w końcu już nic nie krzyczy co jest dla nas wyraźny sygnał, że coś się stało, że jest nieprzytomny, kiedy te procesy, które mi g pisał amerykańskim psychiatrą to okazało się, że zdaniem psychiatrów tylko 1 proc populacji w stanie zrobić coś takiego, bo tak jest mniej więcej rozpowszechnienie psychopaty w populacji każdego normalnego społeczeństwa w rzeczywistości gros może grać na wyniki 60 % klinicznie normalnych amerykańskich uczestników takiego badania dojechało do końca skali to znaczy nacisnęła guzik, który raził prądem prawdopodobnie już nieżywego mężczyznę powrócą do początkowej wypowiedzi ta procedura miała sprawdzić dawać możliwość porównania narodów pomiędzy sobą, a Amerykanie ludzie wolni wewnątrz sterowników wiedzielibyśmy niebojących się protestować przeciwko autorytetom byli potraktowani przez miligramy jako grupa kontrolna epidemii Gross zobaczył wyniki, które osiągną w stanach Zjednoczonych już nigdy do Niemiec pojechał stwierdził, że to nie jest fenomen, który ma charakter narodowościowy czy społeczne, ale jest po prostu naszą immanentną wewnętrzna cecha my jako ludzie jesteśmy skłonni do posłuszeństwa nawet tak destrukcyjnego, który wykazał w swoim badaniu stanu Emilka było wiele wersji wariantów tego badania nie było jedno badanie stanu 2 4 badania dokładnie były wersje, gdzie po ten Konfederacji to bardzo ciekawe w kontekście stany Zjednoczone użycie słowa krzyczą nawet, że jest chory na serce dla czarnych procesji zmierza po niewiele zmieniało oczywiście takie informacje niedużo zmieniałyby czynniki, które zmieniały poziom posłuszeństwa to jest n p. fizyczny dystans pomiędzy uczniem nauczycielem był taki wariant eksperymentu, w którym nie byli oni oddzieleni ścianą widzieli się nawzajem co więcej nasz nauczyciel odziane w taki gumowe rękawice miał trzymać dłonie ucznia przyciśnięta do takiej metalowej płyty, przez którą przywrócono prąd elektryczny, więc ruch fizyczny kontakt w trakcie aplikacji szoku elektrycznego i to rzeczywiście w znaczący sposób zmniejszą posłuszeństwo ciągle nie do zera ciągle znacząca część ludzi była gotowa coś takiego zrobić był jeszcze 1 taki bardzo mało znany wariant tego eksperymentu ja muszę powiedzieć, że jest to nie będzie specjalną tajemnicą proszę pozwolić na depresję, że jestem pełen podziwu dla tego co zrobi stany miligramy, ale ten wariant eksperymentuje z takim, który budzi mój wewnętrzny sprzeciw myślę, że takich rzeczy nie powinno się robić zresztą oczywiście oskarżono miligramom nieetyczną się tego eksperymentu akurat ten wariant rzeczywistości wydają się nieetyczne to był to była taka odmiana eksperymentów, które migają zaproszą parę no, więc ludzi, którzy byli jakoś ze sobą związani już na wejściu od małżonków albo bliskich przyjaciół i sadzał ich po obydwóch stronach tego aparatu, prosząc o 1 osobę obraziło prąd drugą osobę i rzeczywiście ten wskaźnik był tam zdecydowanie niższej cenie 15 % osób zgodziło się o 1 5 w równej 6 0 warunku niestandardowym zgodził się na dojechanie do końca skali na prawdopodobnie uśmiercenie żony tak sobie wyobrażać swojego partnera małżonka przyjaciela, ale przyzna pani, że wciąż jest szokujący wynik, a po drugie, jeśli mamy wrócić do tej kwestii styczności proszę pamiętać, że to jest rzecz nieodwracalna ale kiedy partner dowie się o tym, a tutaj nie ma innej możliwości musisz o tym, dowiedzieć, że byliśmy w stanie zaopiekować tak szalenie wysoki szukać etyczne tak szalenie silna tak się nie silne uderzenie prądu no to jest rzecz, nad którą trudno jest w związku przejść do porządku dziennego obok tego eksperymentu więziennego Philipa Zimbardo jak tutaj panowie piszą w swojej książce kolegi z klasy w pewnym momencie przez rok tunel z Alejami grama to są takie najsłynniejsze eksperymenty poświęcone posłuszeństwo temu do jakiego stopnia człowiek potrafi być posłusznym wobec autorytetu albo poddać się systemowi pytanie, jakie wnioski tak naprawdę wyciągamy z z takich badań czym jest posłuszeństwo, dlaczego taki niebezpieczny, zanim powiemy o posłuszeństwie to być może warto powiedzieć o 1 złu dzenie, które mamy wszyscy my często myślimy o tym, że ktoś zachował się w jakiej sytuacji, dlatego że taki jest, że jego wewnętrzna dyspozycja pozwoliła mu na to, że on jest posłuszny, dlatego że go tak wychowano albo, że on robi coś złego, dlatego że jest wewnętrznie zło my w swoich badaniach, a także wszyscy ci, którzy dla niektórych pań przed momentem wymieniła pokazaliśmy, że ŻUŻEL to co decyduje w ogromnej mierzono się zachowaniu sytuacje, które się znaleźliśmy za to mówiąc nieco bardziej ogólnie prawdopodobnie olbrzymia większość z nas postawiono w takiej sytuacji zachowałaby się dokładnie tak samo jak badani w eksperymencie Zimbardo czy w eksperymencie Milgrama jest kres świadomości oczywiście, że tak natomiast nie powinniśmy szukać takich wniosków, bo to co można bezpośrednio wyciągnąć z tego eksperymentu oto, żeby nie pozwala się tworzenie sytuacji, w których jesteśmy tak szalenie zależnie od posłuszeństwa wobec autorytetu albo wobec pewnej struktury, w których się znaleźliśmy mówi ja wiem, że to nie jest główny temat na jaki mamy rozmawiać, ale pamiętajmy, że Philip Zimbardo notabene goszczący w Warszawie kilka tygodni temu po przeprowadzeniu swego eksperymentu stał się specjalistą od sumy jak niektórzy określają dość górnolotnie psychologii zła i kiedy wydarzyło się to straszne rzeczy w więzieniu Abu Ghraib w Bagdadzie w, kiedy okazało się, że strażnicy znęcali się nad irackimi więźniami to Philip Zimbardo występował jako świadek obrony pokazując, że to nie jest kwestia jakichś wewnętrznych dyspozycji tych ludzi, że to nie jest tak, że oni są źli wewnętrznie to sytuacje, które niesie znaleźli jest na tyle źle skonstruowana, że pozwalano służy czy myślę, że to jest główna rzecz, która wynika z naszej książki, ale także tych wszystkich badaniach, których skutek widzieliśmy, żebyśmy troszczy się takie konstruowanie naszego życia społecznego i takie przyzwyczajanie nas do funkcjonowania w nim, żebyśmy nie pozwalali sobie na stuprocentową uzależnienie właśnie autorytetu właśnie od sytuacji, w których ktoś nas skłania do posłuszeństwa, bo są to z bardzo dużą mocą podkreślić ja nie jestem pewien nawet siebie jak zachowałbym się w sytuacji, która trochę eksperymentalnie stworzyć co najmniej g, a którą później powtórzyliśmy dość górnolotnie można powtórzyć z noblistą na, tyle że te osoby winnej rano sprawdzono, ale myślę, że nasza książka to dobitnie pokazuje, że się także w tej kwestii miał rację, gdy pan powiedział, że powtórzyliśmy razem z prof. Dariuszem dolińskim napisali panowie książkę posłusznie uległości wobec autorytetu w 5 0 lat po eksperymencie Milgrama co wychodzi z tych badań, że jak państwo przeprowadzający badania, ponieważ nie wyobrażam sobie, że nie było to dokładnie nie takie samo badanie, bo już byśmy się chyba niezła, gdy myślę, że jest pani w błędzie, że złapaliśmy się na to dość dość mocno jak też byłem przekonany, że kiedy stworzymy ten sam eksperyment, ale odtworzonego podkreślam nie tworzyliśmy wiele replikacji eksperymentu Milgrama to po tylu latach byłoby niemożliwe z powodu, o których nie chcę teraz mówić natomiast my stworzyliśmy procedurę, która bardzo wyraźnie do schematu stworzonego przez stronę miligramy nawiązywała nie zadali nasze pytanie co się zmienia tak naprawdę po pierwsze po 5 0 lat zachód oryginalnych badań, ale także dołożyć kilka elementów, o których w, których powiązał moment po pierwsze, okazało się, że w takiej wersji badania, które w sposób najwierniejszy odtwarzała eksperyment stale miligramom na poziom posłuszeństwo bardzo podobny do tego proszę o swoich oryginalnych badaniach danymi KE ściśle rzecz ujmując oczywiście jak uszy słuchaczy domyślają po badaniach miligramach, a tu już bardzo wiele oskarżeń o nieetyczne z tych badań Otóż takie rzeczy po prostu nie można robić co więcej próbowano nawet wytoczyć gromowi proces przed domem gdańskim towarzystwem psychologicznym i usunąć z tego Towarzystwa, ale tu rzecz ciekawa usiłowano namówić do zeznań ludzi, którzy brali udział w tym eksperymencie, więc jego uczestników nie okazywał się, że żaden z nich nie chciał świadczy przeciwko gromowi ci ludzie powiedzieli, owszem to było dla mnie traumatycznym doświadczeniem, owszem, bardzo źle się czułam bardzo źle zniosła to co siedziało w badaniu natomiast nigdy nie będę twierdził że, że to była zła to było dla mnie bardzo uczuciowy świadczony jeszcze wiele dowiedziałam o sobie ja zobaczyłem co się ze mną dzieje w takiej sytuacji i my do tegoż, odwołując postanowiliśmy powrócić do pomysłu miligramach w takiej wersji, którą 20 09 roku zaproponował derbach, że amerykański psycholog, który usiłował znaleźć taki wariant eksperymentu Milgrama, który można bez szkody etycznej czy bez wyraźnego naruszenia przepisów etycznych zrealizować dziś i złożył bardzo interesującą rzecz, że to ile w eksperymencie Milgrama było 3 0 przycisków i oczywiście systematycznie wraz z każdym przyciskiem netto liczba ludzi, którzy go naciskają była mniejsza to jeśli przekroczyło się pewien przycisk mści się, że czują, bo to dziesiąty przycisk dopuścił się bardzo wiele osób przygotowywało dziergać podróży Stegny poetów Northern tak jak droga, z której się nie wraca, więc jeśli już da się złapać na 10 pierwszych przycisków to już później bardzo mało prawdopodobne żebyśmy, żeby się wycofał i my dostaliśmy ten fenomen wykorzystać i w tym wariancie dojeżdżają tylko by się tego przycisku w 1 z wariantów do piętnastego przeprowadziliśmy nasze badanie co się okazało po pierwsze, okazało się, że ta bazowe posłuszeństwo było praktycznie identyczna w stosunku do tego co pokażą w swoich badaniach danymi g, ale nie tylko chcieliśmy po prostu powtórzyć miligramach powtórzyć jego badania chcieliśmy także sprawdzić kilka rzeczy, których nie będą nigdy n p. w 1 ze swoich w 1 ze swych książek napisał, że byłoby bardzo ciekawa sprawdzić co się dzieje wtedy, kiedy uczestnikiem badanie kobieta to znaczy, kiedy mamy razić prądem kobieta ani mężczyzn we wszystkich badanych nie gra mamut zawsze mężczyzn a kto byłby tym rażącym czy to była jasność i kobietę mężczyzna oczywiście oznacza zrobiliśmy taki wariant, gdzie wszystkie 4 możliwe kombinacje wykorzystaliśmy dotąd mężczyzna razi prądem mężczyzna kobieta mężczyzna kobieta kobieta i mężczyzn kobiet i okazało się, że rzeczywiście jest tutaj pewna zależność to znaczy nie pokazaliśmy tego na poziomie istotne statystycznie to nie chce tych słuchaczy zanudzać informacjami o sile efektu poziomie, by tak dalej tak dalej, ale powiedzmy sobie wyraźnie, że sześciokrotnie trudniej jest uderzyć kobiety niż mężczyzn, więc jest u nas mimo wszystko jakieś przekonanie o szacunku dla płci przeciwnej jako mężczyzna bandy podkreślam, że ze szczególną atencją, ale pokazaliśmy także, że nie gra roli coś co wydawało się naturalnym kandydatem na zmniejszenie posłuszeństwo to znaczy obietnice rewanżu zrobiliśmy takie badania, w którym ludzie byli informowani, że teraz są nauczycielami i będą razili prądem, ale później role się odwrócą i ty będziesz uczniem, a ten drugi człowiek, którego teraz razić prądem będzie nauczycielem Tomczak będzie raził prąd sądziliśmy, że jeśli taka groźba się pojawi to ludzie się będą respektować i twierdzić Kuczera szef może ja teraz się zachował porządnie wobec niego to jest szansa na to, że przez Echo porządnie wobec niej także odmówi rażenia prądem okazało się niestety, że ta zmienna, ale kompletnie nie wpływa na zachowanie uczestników naszych wodach być może pewnym wyjaśnieniem jest to co powiedziała nam pewno uczestniczka badania wychodząc z pomieszczenia i ja się w życiu nie zamienia skorzysta ze swojego prawa i przerwał ją w tym eksperymencie, zanim do wniesienia do elektrod, więc rzeczywiście kilka takich rzeczy sprawdziliśmy jak pani słusznie złożyło na początku naszej rozmowy wnioski z tego są dość smutno, ale pamiętajmy, że nawet z bardzo smutne święta niektórzy powiedzieliby pewnie przerażających nawet we wniosku możemy wyciągnąć coś sensownego n p . po co piszemy w ostatni rozdział naszej książki to znaczy sugerujemy pewne rzeczy, które mogą nam ułatwić opór wobec autorytet jest przekonanych wiem, że to jest teza być może dyskusyjna ale, ale warto się o to spierać, że w historii świata zdecydowanie więcej zła wyrządzili ludzie, którzy byli posłuszni niż ci, którzy bili nieposłusznych, a my w rzeczywistości, kiedy uczymy nasze dzieci, kiedy uczymy młodych ludzi wzmacnianie w nich posłuszeństwo panie pośle, już raz są w nich pracodawca relacja nauczyciel uczeń relacja rodzic dziecko to wszędzie uczymy posłuszeństwa i tu grzeczne dziecko ten posłuszny pracownik albo ten słowny człowiek taki w tym sensie właśnie tego wykonywania poleceń jest w cenie ku w naszej kulturze takich ludzie zaczynają dostrzegać wyznaczają także dostrzegać związki pomiędzy planowanym, którym pokazaliśmy naszych badaniach w swoim codziennym życiem kilka dni po premierze myśl nasze książki otrzymaliśmy list od pewnego człowieka, który powiedział, że on tę książkę przeczytał i dostrzegł w niej historię swojego życia tak naprawdę w pewnej korporacji, ale mówił, że on nieustannie pracuje, ale przez wiele lat był przez swoich przełożonych zmuszany do okradania ludzi właśnie w ten sposób, którym pokazujemy w książce, bo ja jestem w swym przełożonym nie mogę tego czy gmach tutaj poza pokazaniem jak wyglądał stron miligramach pojawia się dużo innych przykładów pojawi się właśnie przykład rzęsy 1 z korporacji Philip Morris, która Bruk-Bet produkuje papierosy tam też pojawia się przytoczenie tego badania tak rzeczywiście takich przykładów dookoła nas jest pies jest wiele, ale myślę, że nie trzeba się, że takich rzeczy, które są od nas są dalekie każdy z nas może we własnym domu zobaczyć jak często odwołujemy się do wymagania posłuszeństwo w górach, kiedy myślimy o naszych dzieciach mówi naszemu dziecku idź wynieś śmieci to naturalną reakcją dziecka jest najczęściej zaraz albo dlaczego ja, a tak dalej tak dalej moczy się, że dziecku tłumaczyć, dlaczego one do czego też ważne, żeby wynosić śmieci, a najczęściej mamy na to ochotę tylko wymieniać mówi szczeniaków można śmieci można śmieci nie dyskutować zemną jest w MAiC można słuchać głośno, że w ten idiotyczny oczywiście sposób wspieramy w naszą naszych dzieciach myślenia o właśnie w takich kategoriach, że jestem, który ma wydawać polecenia jest to grono tych poleceń słuchać, jeżeli nowe role się zmienią to przecież nasze dziecko po prostu przejdzie z kategorii Super jadącego do wydającego polecenia, ale ciągle będzie mieć do czynienia z posłuszeństwem, a czy to się zorientował czym bierze udział w kość usłyszał od siebie państwach z rodzaju wycieczek słyszałyśmy Goodyeara ma on jest były filmy to jest cel to nawet trochę elementów popkultury Zimbardo jest takim też ekspertem na pograniczu oto proszę odpowiedzieć na pytanie jak pani sądzi, jaki procent Polaków zna eksperyment Milgrama wytacza się na egzaminie w Altus 1 3 LOK lider z mieszkań blisko niecałe 13 % HR co pokazuje, że nasze przekonanie o tym, że wszyscy o tym, wiedzą jest przekonanie złudne walka informacyjna tak żyjemy w pewnym, bo klub, w którym wszyscy wszyscy wiemy, a tymczasem okazuje się, że wszyscy to wcale nie jest to wcale nie są ci ludzie, których znamy mówiąc zupełnie poważnie my oczywiście mieliśmy tzw. proces treningowy niestety po selekcji to nie jest dobre słowo w języku polskim wszystkie osoby, które zdradzały objawy, które sugerowałoby, że mogą znać wyniki eksperymentu Milgrama przebieg gospel eksperymentu nie były oczywiście badane w naszym w naszym eksperymencie to znaczy ludzie, którzy dzwonili do nas, aby umówić się na badania mocowanie kilka pytań, które dość jednoznacznie identyfikował uczeni wiedzą, o co chodzi czy nie w 2 przypadkach na 20 0 kilkanaście osób przebadaliśmy okazało się, że ludzie nie więcej wiedzieli, o co chodzi to znaczy jako zataili przed nami, bo przesmyk myli się przez nasz przez to nasze sito, ale mi się dosyć prosty sposób mój znakomity kolega Darek Zieliński wymyślił sposób na sprawdzenie czy oni wiedzą, o co chodzi Otóż po zakończeniu tej sesji uderzania rondem, a nie odczuwali proste pytanie jak osądzić pana boli czy tego meczu czeka, który jest po drugiej stronie to boli bo, gdybyśmy zapytali czy sądzi pan Toczko było naprawdę to część pewnie powiedziałaby nie dopełnia Brownie Asia statut natomiast kiedy zadaliśmy proste pytanie dotyczące bólu to, że to ogromna większość 8 9 % odpowiedziało tak tego człowieka, bo nie chce już przerwać, a 3 i wydaje się panu, gdy dostajemy z tezą czy jest, że jest ryzykowne jest szukać takiego połączenia, że po co zrobił Milan to co panowie twierdzili jest takim schorzeniem wytłumaczeniem tego co się wydarzyło podczas drugiej wojny światowej oczywiście Zienia oczywiście, że nie to jest bardzo ryzykowna teza, że nigdy bym się pod nią nie podpisał już czasami gram bardzo unikał takich bezpośrednich związków pomiędzy wynikami, którą uzyskał on o Holokaustu szkoła, a tym bezmyślnym i okrutnym posłuszeństwem, z którym mieliśmy do czynienia w czasie drugiej wojny światowej, ale chcę podkreślić mamy do tej pory każda wojna każdy przykład w u władzy, którą ktoś ma nad drugim człowiekiem jest jest moim zdaniem kolejnym potwierdzeniem tego, że jego imię racji, więc oczywiście nie tam jest cała masa różnych innych czynników natomiast to wszystko co pokazaliśmy wydaje się nam na tyle ważna i na tyle istotna, że po prostu warto tu mówić warto pokazywać warto mieć w pamięci to, że prawdopodobnie prawie każdy z nas postawiony w sytuacji, który będzie miał władzę nad drugim człowiekiem, w którym to władza chwyta władza będzie mogła być tak prosto użyto może z tego skorzystać z okna wpłata na koniec ja bardzo państwu polecam książkę posłusznie LO uległości wobec autorytetów miesiąca po eksperymencie Milgrama prof. Dariusza Dolińskiego i mojego dzisiejszego goście dr Tomasza grzyba z lepszych psychologa społecznego z uniwersytetu SWPS we Wrocławiu bardzo panu dziękuję bardzo dziękuję ja nazywam się zanadto Czechowicz do usłyszenia za tydzień po ósmy 4 PL
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: IDEALNA NIEDZIELA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA