REKLAMA

"Tak stoję, inaczej nie mogę" powiedział na sejmie w Wormacji objęty już ekskomuniką Marcin Luter

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-11-27 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:10 min.
Udostępnij:

Wkrótce ukryje się na zamku w Wartburgu, przetłumaczy Biblię na niemiecki i ożeni z Katarzyną Bora. W ten sposób ostatecznie zerwie z dawnym życiem. A zapoczątkowane przez niego dzieło reformacji pójdzie w przyszłość.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dziedzina naszego spotkania w poniedziałkowym wieczorze Radia TOK FM nasz kolejny gość prof. Wojciech Klich Sajgon dyrektor Instytutu historii imienia Tadeusza manto jest dla Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór po niedawnym meczu z państw także to dopowiada ze względu na tematykę naszej audycji autor książki stosunki wyznaniowe w relacjach państwo-kościół między reformacją, a oświeceniem, bo właśnie o reformacji mówić dzisiaj będziemy do Rozwiń » północy dzieje kościoła chrześcijańskiego panie profesorze to niekończące się pasmo sporów i doktrynalnych i tych politycznych zresztą reguły Święty Augustyn kościół potrzebuje nieustannej rehabilitacji, ale jednak reformacja to była bardzo duża reforma jak do nich doszło, jaka jest geneza tego zjawiska nie tylko religijnego, ale też politycznego społecznego kulturowego w pewnie Święty Augustyn mówiąc o reformie kościoła myślał o tym, o czym co powtarzali potem wielokrotnie zwierzchnicy kościoła mówimy kościół w średniowieczu w czasach Świętego Augustyna potem jeszcze w późnym średniowieczu kościół to jest instytucja postrzegana jako pewna całość w przededniu reformacji chrześcijaństwo jest na Zachodzie jest pewną całością katolickie chrześcijaństwo na Zachodzie, ale maleństwo pamiętać, że mamy jeszcze wschód tak, że mamy wschód prawosławny czy ortodoksyjne się tą trasą nazywa i PZPN to wielka hotel ten typ to wielkie wydarzenie, które rozpoczęły się w 1 500 siedemnastym roku czy mam wielki proces, który się rozpoczął w 1 500 siedemnastym roku symbolicznie to jest proces, który dotyczy przede wszystkim chrześcijaństwa Zachodniego w związku z tym jak mówimy o kościele Świętego Augustyna to to jest argument chrześcijańskie w ogóle atutem jest też my na Zachodzie Europy z Europą środkowo-wschodnią włącznie i formalnie rzecz biorąc obchodzimy w tym roku tę rocznicę zaczęło się od wystąpienia Marcina Lutra, który jak żartuje sobie czasem albo przybił albo nie przybił 9 5 tez na drzwiach kościoła Zamkowego w Wittenberdze tego nie jesteśmy pewni, ale te 9 5 tez opublikował miał nadzieję, że rozpocznie się wielka dyskusja na temat problemu podstawowego, którego dręczył wtedy stać moralnego i logicznego punktu widzenia Richarda odpust, czyli handel puste za 30 2 zaś diewięćdziesięciu oraz tych 9 5, ale 1 z ważniejszych wpływów w tym zbiorze 9 5 teraz chodziło o sprawę nie była funk, a dla ówczesnych ludzi absolutnie zasadniczą traktowano ze śmiertelną powagą śmiertelną jest to właściwym słowem mianowicie chodzi o zbawienie otoczy mówiąc dzisiejszym dziecinnym językiem pójdziemy do nieba dopiekła to jeszcze były takie pośrednie stany jak gimbusy dla dzieci no i oczywiście bzdura nie całkiem grzeszników nie całkiem potępia, ale poważnie mówiąc o wystąpienie Marcina Lutra odniosło taki sukces albo jakby ktoś inny wolał powiedzieć przyniosło takie skutki, dlatego że Marcin Luter trafił jak się to nieładnie mówił w punkt swoim wystąpieniem i to jest dla nas miejsca tak jest we właściwym czasie bardziej w czasie niż we właściwym dla was man and Ride Leys, chociaż ten rajd, ale jest też tutaj jest nie od rzeczy spór o odpusty był sporem polityk także Paul był aspekt także politycznej to był ostry spór w łonie niemieckiego niemieckiej klasy elity rządzącej rzeszą niemiecką spór pomiędzy nie wchodząc szczegóły lektorem progu górskimi Joachimem, który był protektora brata swego Albrechta Hohenzollerna, których koszt, który tę akcję odpustową zainicjował na swojej własnej niemalże prywatnej korzyści, ponieważ potrzebował bardzo dużo pieniędzy, żeby zapłacić koszta utrzymania utrzymywanie się 3 gole w 3 stolicach biskupich jednocześnie co było absolutnie absolutnym bezprawiem tak się to prawa cywilnego rzeszy niemieckiej jak przede wszystkim się do prawa kanonicznego, a wśród lektur seks Saski Fryderyk późniejszy Protektor Lutra był przeciwnikiem niejaki mjr Brechta i nie pozwalał na to, żeby te rekolekcje odpustowe prowadzone były na terytorium elektoratu Saskiego w związku z tym wystąpienia dwutorowe potępienie Kolek odpustowych w było elektoratowi Fryderykowi Chopinowi bardzo maleńkie tylko aspekt polityczny, ale są jeszcze inne aspekty, które pozwalają powiedzieć, że Luter niechcący to naprawdę nie należy go aż tak znowu doceniać czy przeceniać nie, dlatego że głosy, że on wiedział rząd wymyślił, że w tym momencie opublikuje 9 5 teraz tylko, że po prostu mu bywa czasem tak w historii przypadki grają swoją rolę trafił we właściwy czas właściwy czas polegał na tym, że późno średniowieczne przyniosło daleko idące zmiany w strukturach społecznych przede wszystkim rzeszy niemieckiej, ale proszę pamiętać, że ta rzesza niemiecka w tamtym czasie na początku szesnastego wieku to są mówiąc najogólniej Niger to jest terytorium dzisiejszych Niemiec plus Niderlandy plus znaczna część północnych Włoch mało, kto pamięta, że przez to osoba od, których dzisiaj częścią Francji było terytorium było państwem formalnie rzecz biorąc było państwem rzeszy niemieckiej należało wrzesień jeśli mówimy o tych zmianach struktury społecznej mówimy o mieszczaństwo jak mówimy przede wszystkim mieszczaństwo, ale mówimy także o procesie który dotyczył innych także innych grup społecznych, zaczynając od gór elity rzesza niemiecka już i tak była od średniego średniowiecza jeszcze mogę się tego wyrazić państwem dość mocno zdecentralizowany, ale władza ma to do siebie, że jak już jak już się ktoś uchwycił to chciałby ją utrzymywać albo nawet poszerzać obszar swojego wpływu politycznego i władcy rzeszy różnych szczebli od Książąt elektorów, czyli Najwyższego poziomu 2 Radziejów rycerzy wolnych panów rzeszy zabiegali o jak my o poszerzenie tego tego zakresu to najłatwiej było uzyskać, uwalniając się od nadzoru w różnych słabnących już tak w sposób obiektywny władz centralnych władzy cesarskiej sądownictwa rzeszy także w pewnym sensie od władzy kościelnej, ponieważ biskupi arcybiskupi rzeszy niemieckiej byli tradycyjnie od bardzo dawna na pewno pewnym fundamentem wpływów władzy cesarskiej arcybiskupi biskupi lubili przez cesarza o ochronie min nominowani, ale miał wpły w na ich powoływanie bardzo często byli to ludzie, którzy reprezentowali ten centra logistyczne element w systemie władzy rzeszy, ale następowała taka polityczna emancypacja taka tendencja do emancypacji takie rozchodzenie się taki roztwór odśnieżanie pula swobody decyzji politycznych tych decyzji politycznych tych władz pośrednik i to, jeżeli chodzi o elity polityczne są niższe wpływy z takim, który można, by określić jako arystokrację no ale bogacą się jednocześnie miasto to jest proces charakterystyczne w średniowieczu zaczęły się głębokim średniowieczu we włoszech emancypacja sławny proces emancypacji komuny włoskich czy u władz miejskich włoski, który sił w oceniają zwierzchności tam różnych władz ziemskich czy kościelnych w niewielu przykładów Florencji Genui są najbardziej znana no i podobny proces, choć nie w takiej skali ma miejsce nieco później rzeszy niemieckiej i wielkie tzw. wolne miasto Georges władze tych miast nabierała ambicji politycznych mamy jeszcze proces podnoszenia się poziomu wykształcenia edukacja jest związana z miastem oczywiście jest to winduje do przesady w stwierdzeniu, że to miasto jest naturalnym środowiskiem rozwoju kultury, bo to nawiązuje do takiego starożytnego jeszcze przekonanie, że na wsi mieszkają ludzie głupi niewykształceni no ale coś z tym nie jest uczelnie szkoły struktury różnego rodzaju życia intelektualnego były w miastach nie na wsi też środowiska bogacących się mieszczan zaczynają mu dostrzegać potrzebę większego wpływu na rzeczywistość niż do tej pory posiadał ja za każdym razem przypominam, że urząd Najwyższego władcy funkcję Najwyższego władcy rzeszy niemieckiej, czyli cesarza to była funkcja lekcyjne, a on pochodził z wyboru i formalnie rzecz biorąc wyboru tego dokonywał lud rzeszy niemieckiej, a przez swoich reprezentantów oczywiście my tych reprezentantów ośrodka jest prosty cesarza wybierało 7 Książąt biskupów elektorów i oni postacią walki ten lud znaczna część elit pozostałych niższego stopnia tego ludu tych rajców miejskich i burmistrzów Augsburga Norymbergi wielkich bogacących się miast rzeszy w coraz części pewnie gotowa była uznać, że oni może nie na wybór cesarza chcieliby mieć wpływ, ale na inne decyzje inne lekcje to już tu już tak to już nie ma z tego no i wreszcie związane z pewną pewnym awansem ekonomicznym warstwy chłopskiej sytuacja na wsi proszę pamiętać, że na zachód od rzeki Łaby chłopi byli osobiście Wall to ten podział wzdłuż Łaby ma w polszczyźnie mamy wschód i czynszowy zachód przy niósł w afekcie czy przynosił w efekcie taki efekt, że znawcy nie wszystkie, ale znaczną grupę chłopów, a wrzeszczy, ale także w Niderlandach w no i stracił był żonaty ma na to, żeby posyłać dzieci to do szkół nie były to United może jeszcze nie były to uniwersytety, ale już zaczynali oni mieć ambicje troje dzieci się kształciły część z nich zostawała duchownymi jak zostawałem duchownymi to wchodziła w orbitę w instytucji kościelnych, czyli krótko mówiąc w pewnym sensie zaczynamy prowadzić życie obywatelskie życie polityczne w tych strukturach kościelnych na najniższym szczeblu takim szczeblu wikariusze czy proboszczów, by najwyższy, ale jednak już byli to ludzie w cudzysłowie mówiąc politycznym no sytuacja znacznie niższe od jakiegoś dwunastego trzynastego o zmianie wieku zmieniła w takim sensie, który spowodował już jutro protest przeciwko Jadze innym nadużyciom makler uzyskał najpierw ogromne społeczne zainteresowanie, a potem ogromne społeczne poparcie aż do przesady tutaj do torby powiedział potem, bo wojny chłopskie wejść do dwudziestego piąty 1 50 0 20 05. 20 06 . roku były czymś co go strasznie przestraszyło mamy jego teksty na ten temat nic to reakcja szczególnie tych najsłabiej wykształconych tych najmniej byśmy powiedzieli z pewną niewłaściwą może nie do końca właściwą formułą ludzi najmniej kulturalnych takim dziewiętnastowiecznym syn się słowa my słowo kultura, czyli dobre wychowanie bardzo Lutra przestraszyła, ale rzeczywiście jego tezy następny jego pisma inne wstępnego wystąpienia stały się nośne antyklerykalizm pudru późno średniowieczne turyście, bo to ostatni element, który chce powiedzieć jest cechą bardzo charakterystyczną społeczeństw zachodnich europejskich to są społeczeństwo bardzo pobożna ze śmiertelną powagą traktują SOR sprawy religijne, a jednocześnie dość antyklerykalne w tym sensie Luc Ferry się skompromitował nową, bo kler mu było, jaki był on był w Kleczy zawsze jest jakiś krok do różnych wyznań to są tylko ludzi, ale ten antyklerykalizm wraz z Lwem w po, podnosząc się poziomem tego co dzisiaj nazwalibyśmy społecznym zaangażowaniem czy świadomością społeczną coraz bardziej był czas był cel był trudniejszy do zniesienia, a do tego obrazu polityczno-społecznych możemy dorzucić Jutrzenka renesansu i taki wynalazek jak druk no to jest tzw. rewolucja w tym mówiło się kiedyś rewolucja Gutenberga teraz się mówi rewolucja medialna oczywiście, że tak, ale koszty i będę musiał się rozpowszechniać raz przez nich zależy chyba ważniejsze chyba jest promieniowanie pewnych idei renesansu Andropow centrę z no n p. musimy pamiętać o tym, że w to nie jest tak to nie jest tak, że ktoś gdzieś razem z Rotterdamu przetłumaczył nowy testament z greckiego oryginału jej brzdęk już zapanowało zapanowało odrodzenie mentalność ogrodzenia patosu procesu, który trwał bardzo długo no ale to co przychodziło z Włoch to co przychodziło z Niderlandów to co przychodziło z Francji do Niemiec swoje robiło to co pani nazwała proporcem pryzm czy klientów poświęcanie większej niż do tej pory uwagi, ale w ogóle dowartościowywać nie w ogóle zasad w myślenia o ludzkim losie nie tylko o tym co po śmierci, ale także poco tu do doczesności dzisiaj nazywamy to jakością życia i a wtedy nikt tak tego nie nazywał, ale coraz częściej buduje się upominają nie tylko o właściwe warunki w ów dniu tylko życie wieczne jak różne drogi do życia wiecznego, ale także o godziwe życie doczesne i ich to nie jest żaden renesansowy libertynizmu, czyli taka skłonność do do użycia w ale jedno to jest takie zainteresowanie doczesnym wymiarem człowieczeństwa, jeżeli mogę użyć takiego górnolotne określenia, a jednocześnie to co przychodzi wiadomość o tym co się dzieje we włoszech budziły uczucia mieszane, bo proszę pamiętać, że jeśli chodzi o władzę kościoła katolickiego to znaczy Rzym stolica stolicą papieską papieską to jest w dziejach kultury włoskiej pewnie najpiękniejszym nieco obrazić specjalistów od oświecenia od baroku z innych epok, ale też pewnie najwspanialszy okres w rozwoju, a my tego co się kiedyś nazywało cywilizacją oświeceniową na Półwyspie na Półwyspie Apenińskim tezy, że Medyceuszy, którym to po to ma symboliczne znaczenie papież był dziesiąty ten, który jutro potępił z domu był Medyceuszy no i w z 1 strony jest to rozkwita kultury piśmiennictwa sztuk wszelkich językach narodowych także także w językach narodowych, chociaż bardzo wielką wagę przywiązywano do 3 języków klasycznych Homo triumfował Rumun to był standard kultury renesansowej mówiło się, że nie może być człowiekiem prawdziwie światłym uczonym w korzystającym z kultury ten, kto nie zna 3 języków podstawowych języków starożytnych w złym guście trzeba się połączyć siły z zerową armeńskiego czy jakiś inny wystarczyło znać Greka łacina hebrajski przynoszą zna pani kogoś kto by znał te 3 języki ognia jak też jestem historykiem zawodnik i ile banki ile razy w jakiś problem z Grekom złagodzenie w nocy z hebrajskim dusza się zwracać do specjalistów i osobno nie znam ani 1 osoby, które by swobodnie nad słyszałem takich osobach, ale nie w swoim kręgu nie mamy ani 1 takiego co może kręgi jedni wszystko wróci linia zniknie miedziowi nie słyszałem widziałem nawet rozmawiałem, ale niech mnie to bardzo uczoną osoby, które by nie angażował do wyjaśnienia jakichś drobnych drobnych problemów w takt kultura renesansowa promieniuje w kierunku Niemiec i rzeszy niemieckiej RAF, a przede wszystkim Mitterranda, które są ciągle w składzie rzeszy niemieckiej w 1 80 0 czterdziestego ósmego roku formalnie tworzy się pewna taka późno renesansowe formacja kulturowa, którą historycy przywykli określać jako renesansu północno Europejski on jest tak naprawdę północno-zachodnie Europejski, bo centra tylko renesansu nie mieszczą się w północnej Europie tłumaczy w Szwecji Norwegii to spójrzmy zasłonę Miłosierdzia po mieście dużo czasu minie nim ten renesans nie ten region są zdobycze, ale właśnie Niderlandy północno zachodniej Niemcy na terenie to są takie rejony, gdzie tworzy się charakterystyczne środowisko ludzi i wzorcem takim wzorcem metra tego północno Europejskiego renesansu jest rok czy Super, bo postać symboliczna była dla Odrodzenia pierwszych, bo uczony Europejskiej, który dorobił się pomnika w swoim rodzinnym w swoim rodzinnym w Rotterdamie to było bardzo dawno temu pomników z drewna już dawno zgniło, ale to po to, symboliczne oznacza Otóż teraz nie było delikatnie mówiąc wbić gola Marcina Lutra między nimi nie było jak mówią dzisiejszym Chemik wszak właśnie w telewizji jak się mówi w telewizji nie było między nimi chemii nie było między nimi z sympatii ta była ostra polemika dotycząca spraw czysto teologiczny teologiczny filozoficzny nie ma co wchodzić w sprawy w wolnej woli ale było coś wspólnego mimo całej rywalizacji symbolicznej teologów, których tutaj reprezentuje Marcin Luter i filozofów czy filologów, który dla, których symboliczną postacią nie jest celem jest teraz do Rotterdamu było coś dla nich wspólnego czy oni wierzyli w to w co dzisiaj chcą dziś jest nam trudniej uwierzyć, że jest to dla nas uchwytny osiąga on my wiemy, że prawda w każdym razie wielu z nas wie, że prawda istnieje, ale jest dla nas trudno uchwytna trudno się brawa naszym obowiązkiem zdążyć do prawdy, ale nie dostanie ją już nawet, ale nie powinniśmy się spieszyć, a już na pewno nie powinniśmy deklarować pochopnie, że żyją mamy Otóż i routery i razem z Rotterdamu Żydzi w takim być może złudzeniu, że oni już są tej prawdy blisko Luter poprzez czytanie pisma Świętego poprzez analizy pisma Świętego specyficzną dla siebie taką, a Erazm poprzez techniki chronologiczne rozum docierał do istoty pisma Świętego nowego testamentu to był mój główny nurt główny Opole równo poprzez analizę fizjologiczną i ta analiza filologiczna odkrywała mu rzeczywiście po są ogromne osiągnięcia w zakresie rozumienia tekstu, który do tej pory był słabo rozumie pan nie był czytany w oryginale po prostu i ci 2 ludzie jakby z dnia można powiedzieć, że z przeciwnych, ale z innych miejsc dochodzą do nowo takiego rozumienia, że już tak dalej jak to 14 1 5 wieczna, że taka sytuacja jak w na 14 1 5 wiecznych uniwersytetach n p . czy w elitach intelektualnych, że to już tak dalej nie to, że potrzebna jest generalna nie radykalna, ale generalna zmiana i router taką zmianę proponuję test na 9 5 tez, a potem różne inne jego teksty, które przecież te trzeba bardzo mocno podkreślić, że przeproszą teraz powiem rzecz oczywistą, ale w Polskiej mentalności, które jest w sposób naturalny zdominowana przez myślenie w kategoriach katolicyzmu inne to, że rocznie zawsze jest uświadamianie, a mianowicie Luter początkowo nie dążył do rozłamu chrześcijaństwa na Zachodzie do oczu jak mówił pan profesor przed chwilą, że chciał dialogu tylko, że gaz rurociągiem logować życzę wielu on AAA łatwo pewne podwaliny pod wielki projekt reformy kościoła no, a ponieważ został obdarowany ekskomuniką Hanki spotkały się to ze zrozumieniem czy nawet z zainteresowaniem władz najwyższych władz kościoła katolickiego no to dość prędko, bo już dziś około 1 50 0 dziewiętnastego dwudziestego roku doszło do urn w dziewiętnastym zaczęło się od dwudziestym przez spalenie przez Lutra publiczne spalenie bulli papieskiej mszy dekretów doszło do rozłamu w no a potem duet chorwacki potępienia lud tragedii już Całko początek rozdziału na przynajmniej, że otrzymał katolicyzm cesarskich katolicyzmu i luterańską książęcą Miejsko gminną reformacji na Sejmie w formacji Luter mówi tak stoję inaczej nie mogę, ale jest Luter jest Calvin to wszystko się rozlewa nie będziemy teraz mówić dokładnie jak to wyglądało, ponieważ skupiły się na konsekwencjach tego co wydarzyło się w roku 1 500 siedemnastym i kolejnych na nic mnie 1 tchem wymieniła pani Detroit Kelvina, a kalwini jest w pewnym sensie Lutra kontynuację, żeby było jasne w rocznym błędnie czy słuchaczy, żeby nie wprowadzać w błąd w 1 500 20 06 . roku w formacji Karwiny jeszcze nie ma być nie może Calvin jest jeszcze za mało w 100, ale Luter rzeczywiście informacji dokonuje czasem nie pytano, dlaczego Sejm informacji i to stanowisko Lutra jest szczególnie w niemieckiej historiografii, dla której dzieje reformacji są takim koronnym tematem takim, bo to jest, który był Niemcem reformacji jest znacznym stopniu procesem zapoczątkowanym w Niemczech to jest taka niemiecka specjalność domu 10 0 zloty tyle szansą na studia na reformację można i to tak tak nazwać, chociaż czasem biją w odbywającym studia niekoniecznie smaczna specjalisty wzorem są kojarzone przez dobrym jedzeniem, ale Marcin Luter na swoim od marzę zaakceptowania złożonej mu przez jego kolegę nie z uniwersytetu w jego sztab Johann ESA Pekka znaczy kolega prof. Luter był profesorem to wy tam bardzo jak wynika z dna odmawia przyjęcia propozycji, które sprowadzały się do tego, że odwołuje swoje podstawowe, że odwoła swoją podstawową usługą podstawową krytykę swojej tezy krytykujące kościół katolicki i modyfikującej interpretacje teologiczne Luter rzeczywiście tradycyjnie się pisze, że w obliczu cesarza i elektorów rzeszy, czyli mały elity elit wygłosił te słowa 8 4 6 pułk szkolny sztandar stąd takie moje stanowisko nie mogę inaczej pod hasłem amen w obozie mi dopomóż mamy zachowane protokoły litr tego nie powiedzieć jest, więc skrót myślowy lub tor wygłosił szerszy szerszy tekst i ciekawe jest znacznie ciekawsze od swego co on co zrobić z tego, że się od słów to jest dowód wielkiej odwagi proszę pamiętać, że on miał z tyłu głowy pamięć ruchu się i o tym co Husarz spotkało w Konstancji miał taki sam list żelazny cesarski Jakub z kursowi ten list nic nie pomógł no i Luter miał jeszcze ochrony osób składających się z ludzi lektora saksońskiego, którzy go pilnowali po prostu, że mówię nie zrobiono krzywdę, ale Luter nie tylko zaprotestował nie tylko odmówił wprost cesarzowi co są co prawda nie znał niemieckiego, ale rozumiał, o czym jest mowa, szczególnie że dyskusja na w sejmie toczyła się w 2 językach to też robiło na słuchaczach ogromne wrażenie Luter, dyskutując z rakiem jak mówił do niego po łacinie Luter mu odpowiadał po łacinie, a następnie tłumaczą swoje wypowiedzi na niemiecki był w swoim własnym tłumaczy to robiło ogromne wrażenie na słuchaczach, bo po raz pierwszy ci świeccy książęta rycerze czuł po posłowie Sejmowi rozumieli w ogóle, o czym jest mowa, bo oni, nawet jeżeli znali jako tako łaciny to przecież nie te godziny uniwersytecką nie trociny teologiczną wstyd terminy były dla nich obcy Luter im to tłumaczy niemiecki, więc oni mogą uczestniczyć uczestniczyć w tej dyskusji mieć jakieś w tej sprawie stanowisko, a poza tym Luter uzasadnił swoją odmowę odwołania te z 2 bardzo ważnymi elementami, które pozwalają wrócić do tej ideologii renesansowego tej ideologii oświecenia pierwszy z nich to jest to, że on swoje tezy opiera na dogłębnej własnej analizie pisma Świętego on tak po prostu uważa on prof. Luter przybyszom dr Luter nie było wtedy prof. prof. Uniwersytetu przeprowadził taką właśnie analiza tekstu pisma Świętego i ma taką opinię to są jego to są jego tezy swojego przekonania jony hołdować nie może, dlaczego do tego, że poparłby grzech ciężki, ponieważ te tezy są zgodne z jego sumieniem taka jest jego zdaniem lustrował wersja interpretacji pisma Świętego i ta wersja jest jego sumieniu prawdziwa na czas Świętego Tomasza co najmniej, żeby nie wcześniej wiemy, że w sprzeciwiło się swojemu własnemu sumieniu swym sumieniu jest grzechem ciężkim to musieli zdawać z tego sprawę wszyscy niezależnie od tego czy lubili utraci byli zwolennikami Lutra czy zwolennikami ECA krótko mówiąc Luter powołał się ma analiza tekstu własną indywidualną analizę tekstu uczoną analizą tekstu i odwołał się do swojego ludzkiego słuchu to są 2 elementy, które przeciwstawił wielowiekowe mu autorytetowi nauczania kościoła całej tej hierarchicznej strukturze, której istotę zakwestionował w tym momencie dlatego to wystąpienie formacji jest takie ważne i dlatego Karol piątek, który był jego siedział naprzeciwko po wyjeździe Lutra z formacji nie wydał edykt potępiający Marcina Lutra, ponieważ Karol piątek zdawał sobie sprawę z tego do czego tego rodzaju sytuacja może doprowadzić chwieje się porządek właśnie chwieje się porządek to sytuacja trudna to wyobraża co to znaczy, że każdy prof. Uniwersytetu może wynieść interpretowana w złym świetle jasnych celów nie tylko to wie pani od zaczynamy od pisma Świętego, ale to może dojść znacznie dalej może trochę analiza energetyczna może objąć także lokalne władze polityczne n p . n p. akty prawne konstytuujące władze rzeszy niemieckiej profesor teologii harcują sobie po papieskich orzeczeniach pod dekret trafi, a prawnicy będą sobie kwestionować 3 rozporządzenia cesarzy decyzje Sejmu na sytuacje niewyobrażalne jakżeż 1 człowiek nawet prof. Uniwersytetu może sobie pozwalać na podważanie istoty fundamentu tego na czym spoczywa ówcześnie rozumiane państwo czy to uwolnieni od doktryny to 1 z konsekwencji reformacji to się między nami mówiąc dość szybko skończyło, dlatego że jednak to, który ma zastępuje drugą doktrynę doktryny 1 porządek drugi małżonek drugi poziom spektaklu jest taka naturalna pewnie ludzka potrzeba nie chcę filozofować na mizernym poziomie, ale pewnie jest taka naturalna ludzka potrzeba to pewnego porządku, chociaż w porządku rozumienia tego jak funkcjonuje my w świecie, ale także początku politycznego, który się wiąże z poczuciem bezpieczeństwa Luter bardzo szybko Luter, który nigdy nie był radykałem i nigdy nie dążył do zdarzeń był raczej człowiekiem myśli pióra koncepcji dyskusji także jego teksty to tzw. też jedno rozmowy przy stole są bardzo ciekawym przykładem jego umiejętności kompensacyjnych a, ale on był także dobrym dyskutowano o tym, czego dał dowody formacji do dowodu w Marburgu, dyskutując z jastrzębianami nowy klub przy placu przy różnych pokus dyskusje były bardzo popularne wtedy taki publiczny dyskurs nie było Radia nie było telewizji w związku z tym ciacho lubili chodzili wypalić obraz o rządzie chodzi tak po raz rok temu nie było druki ulotne i w najlepszym wypadku spopularyzował się to ta rewolucja medialna, ale netto to co mnie zawsze dziwiło wykazania najpier w katolickie potem protestanckie trwały potrafiły trwać 2 godziny nie potrafię wyobrazić dzisiaj ludzi, którzy wytrzymują w kościele tak długie kazania sam znajdowałem źródła informacji o takich to i to nie byli żadni fanatycy pobożności tylko tacy, którzy rano szli na pierwsze kazanie popołudniu śpi na drugie kazania, by były 2 nabożeństwa myśl, której nabożeństwa protestanckiej przedpołudniowe popołudniowe przy okazji niektórych świąt już nie, choć i po to, żeby posłuchać, bo jedno kazanie wygłasza ten kaznodzieja tamto inna niż złośliwi porównali czegoś dowiedzieć o świecie często one były szczególnie w późniejszych siedemnastym wieku ozdobione różnymi energetycznymi opowieściami to było interesujące to zastępował mnie dzisiejszy Boruc w pewnym sensie zastępowały dzisiejszą rozrywkę w sensie intelektualnym, ale wracając do Lutra Luter się przestraszył, dlatego że z informacji o, a jednocześnie na południu Niemiec wojna Chłopska to co jest symbolem tego konfliktu tego wybuchu, czyli komuna monastyr ska man Star i jest zajęte przez MOPS artystów to jest tylko wypadek szczególny, ale to co się działo w południowych Niemczech tysiące chłopów, które powstały i rzeczywiście oburzyły zamki burz ci chłopi burzyli zamki burzyli klasztor no i dążyli do takiego, w których równania z niemiecka mówiąc dla kształtowania społeczeństwa Tomasz Mencel miał taką ideologię jako z niego później w wolnych od czasów Engelsa robiono komunistę, który był komunistą to był kaznodzieja, ale on literalnie umową niektóre teksty pisma Świętego ludzie mają być równi nie powinno być bogatych ubogich wszyscy powinni być mniej więcej po chrześcijańsku sprawiedliwie niesprawiedliwie i w równowadze w równowadze asystujący mu środki, które do tego prowadziły były straszne Luter też tego bardzo przestraszył on nie dotarto, siedząc na zamku wartburg Guy, tłumacząc pismo święte na język niemiecki czyli, tworząc dzisiejszą niemczyzny butach zgodnie z cyklu pro z dzisiejszym standardem języka niemieckiego bazaru współczesnej tej standardowej niemczyzny Luther bardzo się w bardzo się obawiał się ta fala się rozleje i zmyje pierwsze efekty zniszczy pierwsze efekty reformacji w utopię we krwi rzec, że to wszystko utonie we krwi zostanie zniszczona przez reakcji usprawiedliwioną w pewnym sensie reakcję władz, na które przy okazji przywrócą praktykę katolicką to znaczy zniszczą te pierwociny pierwociny rodzącego się protestantyzmu i Luter się jeszcze nie spieszył do tworzenia nowego kościoła przeciwko temu był jeszcze przez dobrych parę lat jeszcze w 1 500 trzydziestym roku poddał się i opublikował wyznania augsburskiego, które stało się fundamentem kościoła Ewangelicko-Augsburskiego kościół ewangelicko-augsburski czy luteranizmu w sensie Teologicznym, ale z 20 05 . 20 06. 20 07 . roku Luther bardzo występuje przeciwko różnego rodzaju radykałowie Szyszko chłopom, ale przeciwko swojemu współpracownikowi Andreasowi Karcz Kotowi, który pod nieobecność Lutra bardzo przyspiesza proces zmian religijnych w Wittenberdze tak dochodzi do aktów obrazu bursy trwa do czyszczenia kościołów Luter przeciwko temu bardzo ostro protestują, tłumacząc tym radykałom liczne tu nie ma większego znaczenia, jaki jest wystrój kościoła czy w kościele wiszą obrazy stoją figury czy wie czy nie wiszą ważne jest to jak ludzi nauczamy jak ludzie rozumieją czym mówiąc językiem zupełnie prostym najważniejsze jest to, żeby się ludzie modlili do pana Boga ani do obraz ruchu i toto Luter chciał ściągnąć na obraz nie mnie nie mnie nie uważał spra w liturgicznych wystrój kościoła za najważniejsze co się zmienia się nie tylko nowe rzeczy się zmienia bardzo wiele, dlatego że po wojnach mongolskich następuje zbliżamy się już do końca reformacji rzeszy niemieckiej na tym koniec reformacji ustalono jeszcze w dziewiętnastym wieku niemiecka historiografia uznała, że reformację w Niemczech skończyły się w 1 5 50 piątym roku, czyli między reforma UE formalnie rzecz biorąc cezury to jesteśmy w 1 5 1 7 1 5 5 5 Górnik z Reggio Emilia jest religią tak powojnie członka polskiej, czyli wojnach świata protestanckiego Sojuszu protestantów rzeszy z katolicką ciągle jeszcze większościową i cesarzem i władzami carskimi dochodzi do swego rodzaju porozumienia był najpier w specyfikacja, a potem porozumieniach i na Sejmie w Augsburgu uznaje się, że w rzeszy u uznane są 2 systemy religii stary katolicki Innovy luterański tylko decyzja o tym gdzie jakiś system będzie należał do władzy należy do władz te zyskują synergii z religią wtedy jeszcze nie używano tego określenia tez określenie, które wypracowane na początku siedemnastego wieku wtedy używano określenia, iż władzy świeckiej przysługuje, a nawet obowiązuje ją prawo, które nazwano już reforma mediów, czyli prawo zmiany w reformowaniu struktur kościelnych oczywiście i to właśnie te to prawo przysługiwało nie tylko władzom świeckim książętom hrabią płacą terytorialnym, a także władz miejskich to władze miejskie mogły decydować o tym czy znowu rada miejska w Augsburgu czy w Norymberdze mogły decydować czy Augsburg czy Norymberga będzie miastem katolickim czy protestancki Otóż w takim Luksemburgu to było bardzo trudne, dlatego że protestanci to była mniejszość tylko ta mniejszość to była mniejszościowe i ta polityczna po był w sensie politycznym i coś zamożność i w Augsburgu i w innych miastach era zawierano swojego rodzaju porozumieniach tak czy świadczące o moim dość wysokim poziomie kultury politycznej mianowicie uznawano, że miasto co prawda jest protestanckie, ale wyznanie katolickie zachowuje swoje prawa to znaczy obok siebie funkcjonowały kościoły ewangelickie kościoły katolicki na innych terytoriach trzeba było wybierać albo Alp albo katolicy ewangelicy no to będzie się prowadziło w drugiej połowie siedemnastego wieku osiągnąć szesnastego wieku, czyli w epoce profesjonalizację różnego rodzaju napięć, które ostatecznie kombinują w okresie wojny trzydziestoletniej, która ten problem po 30 latach wojny ostatecznie ureguluje to nie rozwiąże ureguluje, a w budżecie panie profesorze zjawiska reformacja położyła fundament polityczny gospodarczy społeczny, jakbym chciał zaryzykować tobym powiedział, że informacja bardzo wolno wieszać na liniach no tak to jest 1 to jest 1 z elementów, które w długim trwaniu doprowadziły do tego co nazywamy nowoczesnością, ale musiałbym, gdybym chciał być precyzyjny muszą panią prosić definitywnie wręczono w czystości co nie jest takie proste taniość tych samych o mniej zepsutej nie chcę tutaj rozpoczyna zupełnie osobnej dyskusji, w której zresztą słowo się osłabił się czuł w długim trwaniu reformację tak niemiecka, o których mówiliśmy, jaki reformację nigdy irlandzka francuska szwajcarska, o których nie wspominaliśmy w ogóle pani tylko wspomniała o Janie kar winie, czyli kontynuatorzy Marcina Lutra, który poszedł znacznie dalej w kierunku słów mowy o racjonalizacji systemu systemu religijnego nie przypadkiem to co my nazywamy kalwinizmu, czyli wyznania ewangelickiego reformowane jest osobnym od luteranizmu wyznaniem to są osobne kościoła osobną strukturę kościelną w różnych krajach nie przypadkiem w sejmie w Augsburgu w 1 50 0 pięćdziesiątym piątym roku uznano luteranizmu za równorzędne równoprawne katolicyzmowi wyznanie na tych terenach rzeszy niemieckiej, gdzie ono zostało wybrane przez władcę, ale nie zaakceptowano kalwinizm i alpinizmu, który już wtedy szerzył się dość to dość gwałtownie w miastach północno niemieckich w Nadrenii tam było bardzo dużo zwolenników wyznawców tego co dzisiaj nazywamy wyznanie ewangelicko-reformowane ich nierówną uprawniony z tym trzeba było to trzeba poczekać aż 1 60 0 czterdziestego siódmy 4 0 ex ósmego roku czy też stałości via facti, ale to nowoczesność ta budowa to długa droga do nowoczesności no bo umownie powiedzmy, że ma szansę nowoczesności mówi Rojek dziewiętnastym przywrócenie wieku dwudziesty ta długa droga do nowoczesności to są procesy, które mają swoje zakorzenienie w edukacji, ale rozwój szkolne formacje przyniosła ogromny rozwój szkolnictwa i to co więcej reformacja nie tylko budowała swoje własne struktury szkolnej uniwersyteckie poczynając od tego co ci się nazwalibyśmy szkołami podstawowymi poprzez wspaniałą struktury gimnazjów akademickich wynalazcy szturm owo kogoś szturmowe takiż Rozborski organizator organizator szkolnictwa poprzez rozwój uniwersytetów każde duże miasto protestanckie każdy każdy kraj protestancki miał ambicję mieć własny Uniwersytet Uniwersytet we własnym ewangelickim wyznaniem nie dlatego, że to był prestiż, ale dlatego, że to była szkoła, w której kształcono prawników urzędników, a przede wszystkim kaznodziejów duchowe, a i to jest pierwsza rzecz stała edukacja ten edukacyjny aspekt i to ma także ogromne znaczenie dla katolicyzmu, bo w reakcji na to w odpowiedzi na to kontra formacja stworzyła znakomite narzędzie edukacyjne, żeby kolej jest, więc daleko nie szukają właśnie Kolegium Jezuickie i inne systemy edukacji katolickiej, które powstały w konkurencji z protestantyzmem mówiła potem ta konkurencja nie nie wszędzie była potrzebna ona dalej trwał, a czy przypadkiem jest panie profesorze, że kraje będące kolebką demokracji to były kraje protestanckie to jest osobna dyskusja, która się toczyła się mści się już nie toczy się gdzieś w końcu lat trzydziestych czterdziestych ubiegłego stulecia ostatecznie ustalono, że jednak teza przez Francuzów wypracowana choćby na drugiej połowy dziewiętnastego wieku iż początki demokracji parlamentarnej nowoczesnej demokracji parlamentarnej należy lokować w instytucjach kościoła Ewangelicko-Reformowanego, czyli w systemie wypracowaną przez Colina, w którym to po władze kościelne były kościół jest postrzegany bardzo często u władzy i parafialnych gminnych należy często w tych w tych strukturach struktury są spłaszczone i tam nie ma władz wyższych nie ma żadnych biskupów w związku z tym te władze są wybierane przez wszystkich dorosłych członków społeczności wsi przez wszystkich członków społeczności chrześcijańskiej 3 3 i zboru prawdę mówiąc po polsku czy parafii mówiący, iż administracja oczywiście mówimy o pełnoprawnych członkach parafii to 16 1 7 wieku to byli tylko mężczyźni tylko mężczyźni dorośli co więcej musieli być żonaci, ponieważ nie żonatego mężczyzny nikt nie uważa za poważnego człowieka na, ale no, ale niezależnie od swojego statusu materialnego od swojego poziomu wykształcenia każda z nich miał ten 1 głos tak jak my dzisiaj takiego nimi 1 głos i przez wiele lat uważano, że rzeczywiście coś jest na rzeczy, ponieważ ten system wyborów kościelnych panował w Anglii Szkocji potem w koloniach w Niderlandach znaczy w koronie amerykańskich i połączono z ideą demokracji parlamentarnej tak właśnie rozumianej egalitarny, a potem się okazało, że to nie było takie proste, że było jeszcze dużo elementów pośrednich i takie pokazywanie palcem Jana Kalisz ginekolog twórca współczesnego parlamentaryzmu jest wprost jest lekką lekką przesadą, ale nowoczesność to jest także państwo mordów to dziewiętnasty wielki jest okresem kulinarnym szlaku dominuje przekonanie, że państwo naród to jest stosują 2 strony tego samego medalu w odpowiedzi szuka do budowania świadomości narodowej w tym nowoczesnym nacjonalistycznym sosie znacznym stopniu przyczyniły się te procesy, które zostały zapoczątkowane gdzieś na początku szesnastego wieku sprawy języka Narodowego w sprawie oskarżeń wyróżników pań właśnie no właśnie język jest naturalnym narzędziem komunikacji Fortum Głowania myśli i raz tak no to to wszystko jest ograniczony naszymi możliwościami językowymi w jakimś tam w określonym języku dzisiaj mamy do czynienia z pewną próbą powrotu przynajmniej w sferze nauki do języka uniwersalnego OJ, Simpson żartuje się zdaniem niektórych moich kolegów uniwersalnym językiem humanistyki polskiej jest oczywiście język angielski ale gdy mnie pani poprosiła o getcie mówił reformacji po angielsku to się nie zgodzić, dlatego że niezależnie od mojego gorszego czy lepszym świecie gorszej znajomości angielskiego to już nie myślę po angielsku ja nie potrafią formułować sądów na tyle elastycznie i w moim przekonaniu na tyle interesujące, żeby mówić nie widzę potrzeby formułowania tych sądów w obcym języku co innego jest język formułowania koncepcji co innego jest język komunikacji to są 2 2 różne poziomy i to przejście po odejściu od łaciny powolne odchodzenie od łaciny proszę pamiętać, że łaciny ciągle jeszcze językiem Uniwersytetu w 1 6 17 1 8 wieku, ale 1 8 wieku coraz częściej są już języki narodów na uniwersytetach zaczną się wykładać w językach my w językach narodowych to odchodzenie od łaciny KUL językowi Narodowemu też ma pewne znaczenie dla budowania tego co dzisiaj nazywamy właśnie nowoczesną świadomością narodu to jeszcze 1 wątek na koniec reformacja kapitalizm no tak jak z kłania się pozdrawiamy zew w Polsce wiemy pamięć Maxa Webera, który był wybitnym socjologiem na 3 Press socjologiem, a my nie wybitnym historykiem ośmielę się powiedzieć jest system literatura cały spór wieloletni wokół tego czym 4 z etyka protestancka etyka protestancka tak masz zbawienie przez pracę Max Weber posługiwał się, że egzemplarz kreacjami przykładami, które czerpią ze swojej bardzo rozległe i bardzo w to by gruntownej, ale jednak z drugiej ręki czerpanej z wiedzy na temat funkcjonowania społeczeńst w ewangelickich szesnastym wieku siedemnastym dla niego od pół domu odniesienia była Anglia osiemnastego wieku temu rosyjski węgierskiego przemysłu, w którym rzeczy szczególnie w północno-zachodniej Anglii, w którym rzeczywiście ogromny udział mają angielscy tzw. dysydenci, czyli erotyka członkowie różnego rodzaju radykalne wtedy radykalnych dzisiaj baptyści nie wyda nam się żadnymi groźnymi radykałami, ale wtedy radykalnych odłamów protestantyzmu jest rzeczą co, do której ja bym się odnosił ostrożny czy doktryna destynacji Kalinowa doktryna predestynacji mogła być cisza ona jak powiedziałem bogacenie się społeczności miejskich czy koniunktura w rozwoju kultury i ugruntowanie tej kultury Gdańsk i ugruntowanie tej świadomości wartości kultury mieszczańskiej na pewno sprzyjało w to był 1 z elementów budowy tej nowej tożsamości, a tak samo jak jak bić się one wiedzie przez nabycie protestantom z domu osoby piszą my ewangelicy z dnia po to, po to papieskie zacofanie to po, ale jak się w jak się mówi Iwaniuk i tylko my ewangelicy protestanci raczej ewangelicy protestanci jest rzeczywiście w Kalininie doktryna predestynacji, która każdego człowieka skłania to zastanawianie się o tym, pod drogę po pop powtarzam, że sprawy zbawienia traktowane ze śmiertelną powagą, więc jest rzeczą naturalną, że każdy ma prawo się zastanawiać czy on będzie się zaliczało do tej grupy nieznanej w piśmie świętym jest tam od dzisiaj świadkowie Jehowy powołują się na jakiś tam kwoty którą, który tych świętych tym czy tych, którzy mają być zbawieni, ale to od dawna przecież wiadomo, że należy traktować czysto symboliczny takich firm takie kwoty cyfry podające w tekstach Otóż każdy protest w taki, jaki każdy katolik każdy człowiek wierzący mamy pewnie taką potrzebę zastanowienie się nad tym czy pójść do nieba czy pójdzie do piekła czy zostanie zbawiony czy nie predestynują Asia wprowadza taki element, który pozwalałby o powodzeniu w życiu doczesnym osądzać naszą szansę na zbawienie, ale po pierwsze trzeba pamiętać o Karin, który jest, który przywrócił znaczenie doktryny przed stagnacji do tego, kto nadchodzi Świętego Augustyna Kaliną tylko rozbudowa i nadał jej wartość w w stolarki po swojej teologii w dotyku i w ich w systemie Ewangelicko reformowanej lokali przeciwko temu przez zestaw Calvin mówił wyraźnie nie wolno wam tego robić w stosunku przed wieczne wyroki Boże żadnym miałki ludzkim umysłem nie można tego próbować zgłębiać, bo to jest w każdym tygodniu powiedział to ja powiem to jest grzebanie w wyrokach polskich nieudolnym naszymi maluchami i druga rzecz proszę pamiętać, że ten sukces w życiu doczesnym, który Max Weber wyobrażał sobie no bo mam do czynienia z elitami mieszczańskimi to są kupcy są przedsiębiorcy w zarządzaniu niezręcznie finansowy tak wyliczone pieniądze tak, na jaką wysokość naszego rachunku w banku Otóż tak dla 1 6 wiecznych wierzących jak i pewnie w dzisiejszych dla nas wszystkich na szczęście nieco się z nie cała rzeczywistość sprowadza się do wysokości naszego konta bankowego sukcesu można odnosić w bardzo różnych dziedzinach i protestantyzmu to bardzo mocno podkreśla, że sukcesem może być udany udana praca udane życie rodzinne to co jest dobre w tym sensie ewangelicznym, a właściwie w takim sensie klub interpretację Ewangelii Natalia doktryna czy nauczanie danego kościoła w blokach w centrum są rozkładane różnie Luter n p . bardzo podkreślał rodzinność życie rodzinne Kalwin z kolei miał takie intelektualne ambicje i bardzo podkreślał ten akurat aspekt funkcjonowania jednostki czy mnie czy społeczeństwo, ale te wymiary sukcesu mogą być bardzo różne bardzo dziękuję panie profesorze ze ta opowieść o reformacji opowiadał nam tuż przed północą prof. Wojciech Kruk SA za dziękuję bardzo, a ponieważ północ już za chwilę Szanowni państwo to pozostaje nam życzyć państwu spokojnej nocy dobrego snu i barwnych znów idą słyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 40% taniej!

KUP TERAZ 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NULL
Array