REKLAMA

Sędziowie i niewolnicy. Gościem Cezarego Łasiczki był prof. Jerzy Zajadło

OFF Czarek
Data emisji:
2017-11-29 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
41:07 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączymy się do nas ze studiem Radia TOK FM w Gdańsku, gdzie jest prof. Jerzy Zajadło wydział prawa i administracji Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry witam serdecznie panie profesorze dzień dobry witam gdańskiego Gdańsk 0 3 pojazdy będą z Warszawskiego pewnie ta liczba Złotowa stawka robi złodzieja, gdyż nawet wydają się także Uniwersytet Tomasz Brzozowski znów Rogowska pomyłkach w przepraszam panie prof. Uniwersytetu gdańskiego kwesty podkreślmy to podkreślmy do Rozwiń » gdańskiego, z którego w murów wywodzi się wielu wspaniałych prawników niektórzy nawet do Brukseli dotarli to prawda to prawda nasi absolwenci rzeczywiście Ross zbiegli się po świecie i dają o sobie znać, uciekając z Gdańska czy raczej bawiąc i broń Boże to my ich specjalnie eksportuje będziecie dalej w pan prof. Jerzy Zajadło jest autorem wielu interesujących tekstów niedawno ukazała się książka zatytułowana sędziowie i niewolnicy szkice z filozofii prawa książka ukazała się nakładem wydawnictwa Uniwersytetu gdańskiego, z której to jak tytuł wskazuje się na początku tak, kiedy poznam tytuł zastanawiają się co tam pomiędzy wierszami się znajdują okazało się, że to o sędziach i niewolniczych w i niewolnictwie i gminy, ale wydaje się, że to jest trochę o tym jak poruszać się w pewnej przestrzeni przepisów mniej lub bardziej precyzyjnych jak poruszać się w pewnej powiedziałbym przestrzeni myśli są w pewnej przestrzeni filozofii tego co jest słuszne co jest sprawiedliwe co co dyktuje on litera prawa epoki, a co dyktuje pewne poczucie, że innych wartości, które niekoniecznie muszą być wyrażone w paragrafach czy kodeksach tak to prawda to jest sprawa jest książka historyczna do pewnego stopnia to znaczy traktują orzecznictwie sądów amerykańskich stronach niewolnictwa na przełomie osiemnastego dziewiętnastego wieku, ale między wierszami coś tam też mogła przemycić w związku z tym skorzystamy to odczyta między wierszami do tematu stosują z duszą zawsze fascynowało filozofów prawa co się dzieje w takiej sytuacji, kiedy sędzia zostaje w obliczu ustawy strusie fundamentalnie nie zgadza problemem są w serwisie moralnym i myślę oczywiście podawali tu w Europie jako przykład z tą sytuacją sędziów właśnie w okresie nazizmu w Niemczech w okresie komunizmu słynny państwach Europy Środkowo-Wschodniej natomiast aby jak są czymś dowozić tra mer kaliską literaturę, bo wcześniej zajmował głównie niemiecką filozofią prawa zauważył, że ich bardzo często powołują właśnie na orzecznictwo sądów amerykańskich w sprawach niewolnictwa, które nie do końca był u nas znane natomiast dostarczają fascynującego materiału właśnie posta w sędziowskich i takich konfliktów moralnych ma być uproszczony obraz brakuje marzy nam się, że oto ta Ameryka była pęknięta na niewolniczą południa Jan niewolniczo północ, ale okazało się, że i wśród krajów południa zdarzały się osoby wrażliwe moralnie, która nie do końca się akceptować niewolnictwo, a z kolei wśród sędziów północy z żali się tacy, którzy mimo, że byli mieszkańcami starówki w wolnych od niewolnictwa Tumult nie do końca akceptowali niewolnictwo jest wychodzić z tego taki obraz opady takiej ambiwalencji prawda no bo wpędziła ich stąd z tą skomplikowaną sytuację amerykańska konstytucja, która korzysta obrazić sankcjonowała niewolnictwo, choć już ani 1 słowie nie używam słowa złej woli niewolnictwo to był taki kompromis z celem dosyć wstydliwym starego Lisa zdawali sprawę na wynos paru punktach zapisali to niewolnictwo w konstytucji amerykańskiej tym pierwotnym tekście 1 70 0 osiemdziesiątego siódmego roku n p. niewolnicy oczywiście nie mieli prawa głosu, ale przy rozdziale mandatów w izbie reprezentantów byli brani pod uwagę korzeni w całości 3 5 człowieka było branych pod uwagę prawda to znaczy liczyli się do liczby ludności danego stanu przy podziale mandatów, ale nie w całości tylko 3 5 już rodzina kłamliwa agentką moralnie sytuację handel niewolnikami wiedzieli, że to jest coś ohydnego w sensie moralnym albo to gigantyczny biznes w związku z tym nie chcieli z niego zrezygnować po 2 0 latach dopiero przewidziany przewidzieli w konstytucji amerykańskiej, że wprowadza handel zakaz importu niewolników na terytorium Stanów zjednoczonych i zakaz handlu niewolnikami zewnętrznego układu wewnętrznych widok samego końca wojny secesyjnej czy n p. coś się wspomina w tej chwili prostym obrazie Donald Tramp, a wygrał wybory dzięki Starym przepisom niewolniczym, dlatego że te przepisy dotyczące sposobu liczenia głosów, więc nie wg liczby głosów oddanych na prezydenta wg poszczególnych Stanów pochodzą nasze stany tego okresu nie ma oczywiście wprost przejścia niewolnictwo, ale się do podkreślenia teatr amerykańskiej, że zrobi nie zmieniono tych przepisów sposobu liczenia głosów oddanych to prezent od tamtych czasów, a tam niewolnictwo miało na to wpływ na pozór wszystko to powoduje fascynujący materiał, ale też stawiało tych sędziów amerykański rzeczywiście bardzo takiej dwuznacznej sytuacji, bo z 1 strony część z nich pamiętała pierwsze słowa deklaracji niepodległości ułożony w końcu przez Thomasa Jeffersona wszyscy ludzie rodzą się rodzą się równi wolni i by w pamiętamy o tych oczywistych prawd o nominale potem się pojawia konstytucja amerykańska, która biegnie współgra z tym takim wolnościowym egalitaryzm, owszem, duchem deklaracji niepodległości w, więc to wszystko tworzy taki fascynujący materiał pokazujący ta co się dzieje w sytuacji takiej taki takiego rozwarcie między aksjologii konstytucji deklaracji niepodległości w tym przypadku także pewną praktyką, tym bardziej ta praktyka dorastała proszę wyobrazić w momencie, kiedy wybuchła wojna secesyjna w stanach Zjednoczonych jest wojna o niepodległość Stanów zjednoczonych do tych niewolników było tam około 500  000 jest aż tak strasznie dużo w porównaniu z Karaibów na niczym z Ameryką południową, ale jak się kończyła wojna secesyjna 8 0 latach 1 80 0 sześćdziesiątym piątym roku to było ich 4 i pół 1 000 000 w związku z tym ta liczba przerosła mimo zakazu handlu niewolnikami dziesięciokrotnie sprzed 100 naturalnego jest problem narastał problem problem narastał ani giną w stanach Zjednoczonych na obecnych problemów stawali także sędziowie stronach Emilii orzekać w sprawach zbiegłych niewolników, czyli wydać do do innych Stanów jeszcze bardziej skomplikowane, bo sytuacja, kiedy nagle oto pan z szóstego niewolnika dobrowolnie na terytorium stanu wolnego rządom uzyskiwała automatycznie wolność czy też je i to orzecznictwo w bardzo różnych sprawach moim zdaniem fascynujące jedno jest przedmiotem analizy w tej książce, chociaż ona nie jest taką zwartą całość raczej była pomyślana jak zbiór takich esejów stąd podtytuł eseje filozofii prawa ja przedstawiam konkretnego sędziego konkretu sprawy i konkretne problemy, które na tym tle w umyśle sumieniu tego sędziego powstawały panie profesorze pod koniec tej książki pojawia się cytat z bardzo interesujący, który jest dla nas, bo przez tego konkursu, w którym pan pisze w swojej książce Otóż 3 w redaktorzy Jan Maklakiewicz z marką Society piszą, że istnieją 3 sprawy sądu Konstytucyjnego z Najwyższego Stanów zjednoczonych, które tak ostro definiują granice pomiędzy prawem i polityką i jednocześnie mając tak twardy trwały wpły w na nasze życie publiczne i można powiedzieć, że zmieniły bieg naszej historii 2 z tych spra w Braun kontrabas oraz dzikiej sen lot kontra UITP są nam bliskie trzecia pochodzi z odległych czasów i tutaj chodzi o to sprawy dziecko od kontra San Ford i jeśli to jest sprawa, jakby tego nurtu, którym pan się zajmuje go Nate to jest legalna aborcja na, ale bardzo ciekawa jest sprawa także w tym kontekście tempa pisze Brandt kontra bordowe dzikiej, że to była sprawa, która w dużym uproszczeniu wzniosła segregację rasową w stanach Zjednoczonych dokładnie amerykańskim południu bo, bo tam była najsilniejsza natomiast krytycy i to wcale nie biali czy seks separatyści ich siepaczy segregacja części, ale krytycy tego tej decyzji mówią żona opierało się je na danych można, by rzec wyssanych z palca, bo opierała się nauką na naukach społecznych, czyli opierała się na wnioskach, które nie są twardymi wnioskami do sądu wnioski bardziej obcy inni i CIT i dla mnie to właśnie Braun kontra Boruc dzisiejsze 3 czy decyzja właśnie o podjęciu tak mówi trochę tych dylematach, że mamy osobę, która istnieje jakimiś inny istnienie w jakimś kontekście prawno moralnym społecznym i teraz ma podjąć decyzję, która ma potencjał zmiany no właśnie dla całego państwa i często nie bardzo wybrał się zachować czy postępować zgodnie z literą prawa czy postępowanie zgodnie z duchem prawa czy też trochę nagiąć dla noszenie moralnych powodów, ale jeżeli nagle źle moralnych powodów to gdzie jest granica naginania, więc to są bardzo skomplikowane myślę sobie dla sędziego czy osoby zajmujące się filozofią prawa czy praktyką prawa dylematy może do tych dylematów po wrócimy po informacji Radia TOK FM studio Radia TOK FM w Gdańsku jest prof. Jerzy Zajadło wydział prawa i administracji Uniwersytetu gdańskiego autor m. in. książki sędziowie i niewolnicy szkice z filozofii prawa książki wydanej przez wydawnictwo Uniwersytetu gdańskiego informacje po informacjach wracam do łączymy się ponownie ze studiem Radia TOK FM w Gdańsku tam jest prof. Jerzy Zajadło wydział prawa i administracji Uniwersytetu gdańskiego autor m. in. książki sędziowie niewolnicy szkice z filozofii prawa wydawnictwo Uniwersytetu gdańskiego w nie powrócę panie profesorze no właśnie do tej często trudnej sytuacji sędziów szczególnie sędziów Sądu Najwyższego, ale nie tylko, którzy mają oni nie tylko zmagają się z pewnym poczuciem sprawiedliwości, ale też to poczucie sprawiedliwości i starają się w odpowiednim kontekście społecznym historycznym prawnym jakoś tak umocować, żeby właśnie być w zgodzie z literą prawa, ale i z duchem prawa jeszcze powrócę na chwileczkę do tego do tego wyroku sądu brał kontra bordowe dzikiej szyn, który właściwie zamyka taki set 3 6 0 letni okres legalnej segregacji UJ 60 latach się segregacja dużo wcześniej się zacięła i była innymi prawami regulowała mówią w wyroku Sądu Najwyższego presji kontra Ferguson z 1 800 10 06 . roku gminy i 6 0 lat później Sąd Najwyższy, a właściwie mówi także dopóki czarnoskóry dzieciak nie będzie siedział obok białego dzieciaka z klas w klasie szkolnej to nie zdobędzie edukacji co oczywiście z punktu widzenia logiki jest no dobrze może nie powie, jakie jest, ale mamy sędziego, który opiera się na opinii właściwie, a jednocześnie tworzy prawo, które znosi, która znosi sytuację prawną, bo taką należącą właśnie bardziej do osiemnastego dziewiętnastego wieku nie przynależą co do wieku dwudziestego no to prawda w te 3 rzeczy ja przecież pan tak odczytuję to książka, że nie tylko historycznie lotami dziewiętnasty wiek prawda tylko żona ma takie przesłanie na bardziej uniwersalne takie pragmatyczne, bo każdy z tych warunków, które pan przywołał właściwie ścierał się z liderem w trenerami społecznymi Borges wysyp bramkarz Bordeaux wg ich żony te są piszący czwarty wyprzedza pewną epokę, zanim doszło do faktycznej rozwiesiła segregacji rasowej w stanach Zjednoczonych to minęło jeszcze sporo lat, a być może ślady i segregacji trwają do dnia dzisiejszego i Sąd Najwyższy w tej sprawie osobą podporządkowaną jej prawdy tendencji opinii spożywa się w stanach południowych prawna, zanim się ta ta idea braku segregacji rasowej przebiła do świadomości społecznej musiało minąć sporo czasu robi już Reid to jest początek o 7 0 tych orzeczenie bardzo kontrowersyjne też, sprzeciwiając się każdym tradycyjnym konserwatywnym amerykańskim opinię na ten temat opinię społeczeństwa też, jakby się dało się z tą opinią przekonało to opinia, ale problem jak wielu wraca prawda w tej chwili w stanach Zjednoczonych wraca problem dyskusji o legalności dopuszczalności aborcji i społeczeństwo jest silnie podzielone jeszcze ciekawszym z tego punktu widzenia jestem jest to orzeczenie brak Scott walki Sun for, dlatego że ono też zdarzało się z pewną tendencją wiadomo było, że niewolnictwo się musi skończyć sędzia Panek, który wydał towarzyszyli pisał opinie prezes Sądu Najwyższego Stanów zjednoczonych postąpił wbrew tym tendencjom i się okazało to rzeczy jest katalizatorem wojny secesyjnej ten problem goście mogą rozwiązać sądy musiało go musiał rozstrzygnąć wojna z ogromną ilością ofiar i tylko w ten sposób można było ten konflikt o niewolnictwo u siebie, a to pokazuje kontekst, w którym czasami się znajduje takie fundamentalne przełomowe orzeczenia jak właśnie Drawsko 2 Susan Ford czy jak broni barw, bo to w tutejszym czy jako uważa, że wejście coś zaczyna i kiedy coś kończy tak jak w przypadku tej tezy tego orzeczenia wraz z corsą Ford jak pokazuje też padł w momencie na przykładzie tej książki, że możemy dokonywać ocen tych tego orzecznictwa tego sądów amerykańskich stronach niewolnictwa wykorzystującego nowoczesne metodologia socjologiczną woli pan wspomniał, że to jest problem socjologiczny prawda i wykorzystuje do tego on taką socjologię refleksji dopiero drugie, który by jak podszytą prawo tak to 3 czy prawo jest tylko systemy jakąś tam piramidą norm dachu wieży z kości Słoniowej do straży patrzy to prawo tak jak ludzie wprowadza takie jest specyficzna POŚ Podlasie pojęcie o swej socjologii mówi to wszystko z pole takie szerokie pole, które w gruncie rzeczy nie ma granicy rzeczywiście prawą przypomina takie pole i teraz jak się go w polu zachowuje się Czesi mogą zachować sędziowie no i sąd poddani każdym pojęciom, które buduje tworzy n p. pojęcia kapitały, więc to orzeczenie, które wydaje sędzia po części jest zdeterminowany kapitałem, który wyposażony jego wiedza jego doświadczeniem tym jak się może zachować na tym polu i wreszcie pojawi się trzecie pojęcie charakterystyczne dla socjologa i burdzie pojęcie habitu sów przyzwyczajeń jak pokazuje w osobnym rozdziale 2 sędziów, którzy w tym samym czasie lata trzydzieste dziewiętnastego wieku działają w tym samym sądzie Sąd Najwyższy w północnej Karoliny są wykształceni na tej samej uczelni i mają inny stosunek do niewolnictwa w co o tym decyduje no właśnie do indywidualnych B2C 1 był katolikiem drugiemu protestantem 1 się wychował w zamożnej rodzinie plantator ski drugi w biednej rodzinie katolickiej no i t d. tak, aby cały szereg czynników terenowe powodują, że ten sędzia ma inny stosunek do instytucji, jaką było niewolnictwo i razem z bardzo podobnej sprawie wydaje różne orzeczenia lub pikanterii tej sprawie dodaje fakt, że to byli sędziowie, którzy zasiadali w tym samym sądzie w tym samym czasie i działali na podstawie tego samego prawa i z pustym inaczej interpretowali to litery prawa w właśnie tutaj, jeżeli n p. nie zatrzymamy się tylko na chwilę panie profesorze historii, ale nie przeniesiemy się do pewnego, ponieważ z 2 ma nie tylko 1 z ropy do pewnego kraju na pewno rzeką to, że w miejsce w środku Europy to mamy sytuację, gdzie czasami sędziowie muszą się zastanawiać, na którym dokumencie jest ich hierarchii dokumentów prawnych, które regulują nasze życie, na którym się oprzeć tak czy oprzeć się na ustawie zasadniczej i zaczął interpretować i w którym kierunku jeszcze oprzeć się na innych doraźnych w dokumentach, które służą zdobyciu albo umocnieniu władzy konkretnej opcji politycznej, bo tak wbre w pozorom to możemy przejść się przejść ten model, który jak piszemy także do nowego kraju nad Wisłą, bo to jest bardzo podobna sytuacja mamy do czynienia także z pewną luką aksjologiczną wtedy rozwarcie aksjologicznym pomiędzy tekstem konstytucji, a pewną praktyką i to z taką samą sytuacją migracja sędziowie w warunkach amerykańskich bądź co z tym zrobić to sędzia w tych warunkach nasze zachować to tym bardziej że jak pan wie do przedmiotu dosyć ostrego sporu między prawnikami jest także problem bezpośredniego stąd bezpośredniej stosowalności zauważyli idei tzw. indywidualnej czy rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa co mają w takiej sytuacji zrobić oni byli bardzo podobnej sytuacji byli bardzo podobnej sytuacji, by pojawiały się tam takie głosy i 2 8 dziś w latach pięćdziesiątych w stanach Zjednoczonych, że być może wbre w temu co wynikałoby z litery konstytucji, która sankcjonowała niewolnictwo można, by jednak uznać, że niewolnictwo jest instytucją z przeszło z konstytucją amerykańską wizytę tak to są ciekawe interpretacje, ale sytuacja tego rozwarcie aksjologią konstytucji pewna praktyka polityczna po Nomi niż rosło w analogia do tej sytuacji i sytuacji, w której się znajdują sędziowie damy to dziś problem dotyczy, czego innego prawa to zdało to polscy sędziowie są w takiej sytuacji się, by stadion wtedy strony i zobaczył na wczorajszą dyskusję już zidentyfikujemy ten kraj nad każdą żakom na wczorajszą dyskusję z komisji sejmowej dotyczącej obrad nad tymi projektami w sprawie Sądu Najwyższego krajowa rada sądownictwa zapytam ten problem wyszedł z całą ostrością jedni krzyczą to jest sprzeczne z konstytucją Indii przytomnie to jest zgodne z konstytucją i w po szóstego znajdują się sędziowie zawieszeni pomiędzy tym, że mamy takie prawo się odbiera, który jest jednocześnie sprzeczne i zgodne z konstytucją, a moja ma wątpliwości co do sprzeczności z konstytucją browar znajduje się w określonej grupie prawników jak sądzę jest on większość, a poza tym noc są pewne imponderabilia prawda pewne paradygmaty rozumowania prawniczego ostrych prawicy jak sądzę nie zrezygnujemy to jest taki wyrok ta sama nie wiem w Chemiku zabrać tablicę Mendelejewa prawda w dobrym ślepi jako święta mam się, iż dam się prawnikom zabierzemy trzeba znormalizować tablica Mendelejewa pani profesor, bo to będzie trudne, bo ona jest taka, by z TP są analizowane czy możemy nazwać imieniem jakiegoś innego osobnika może wielkiego pola, a może nie tak wielkiego, ale to już Polaka podczas gdy od, których pierwiastków czas zacząć od tych lekkich do tych ciężkich czy o tej formie z Glasgow patriotycznych oraz powiaty czy rzeczywiście on itd po dachach tak, bo tam też jest dramat, bo nie raczej źle kojarzy sprawnym krajem w i Alles, ale i, ale wynalazca 7 dobrze kojarzą, ale kraj rad w rękach kraju rad tak to prawda, więc 2 spore problemy z, ale ja wiem, iż nasze pozbawi jak dawnej Europy prawda w instrumentarium normalny interpretację wątpliwości w sprzeczności tych projektów konstytucją, stosując takie utrwalone na instrumentarium wykładni, do którego prawicy, bo zwyczajnie nabija stawia taką tezę, że nikt, że mamy do czynienia z paradoksów, którego prawnicy nie są w stanie zaakceptować mamy do czynienia z wykładów wrogą wobec konstytucji z obrotem absurd tak wykładnia konstytucji przez wroga w obecnej konstytucji no bo przecież obserwujemy takie, by takie zjawisko z 1 strony podkreśla się nam, że to jest zgodne z konstytucją nasze projekty są zgodne z konstytucją, a z drugiej strony kontraktu dziś do konstytucji określający jako postkomunistyczną, jaką konstytucja dla elit ani dla ludzi do list do ZUS punkt jest sprawdzić, czego punkty wizja sytuacji kompletnie absurdalne to właśnie teraz, ale o to i IT jest jedno z gry to co pan mówi, czyli że mamy większość środowiska, kto może taki sposób, aby w mniejszości inaczej, ale pan pisze w swojej książce także osobach, które były w mniejszości znacznej tak i dziki i właściwie z 1 strony spierały się zwiększa ściął czy spadną opinią utartą czy obowiązującą, a z drugiej strony także spierał się z własnym sumieniem czy z własnym poczuciem sprawiedliwości ekip i teraz jak w tym gąszczu różnych nacierających sił zewnętrznych wewnętrznych znaleźć jak postąpić no postąpić porządnie tak postąpić w gorzowie po prawi z tego punktu widzenia zawsze są, bo jest przyzwoleniem w moim kraju są zawsze w trudnych czasach, bo my jesteśmy rozdarci pomiędzy takimi 2 sloganami z 1 strony mówi nam się dura lex sed lex na taki slogan utarty wyświechtany w gruncie rzeczy twarde prawo, ale prawo bez względu na to jak sama treść NATO skoro obowiązuje do Tomczak przestrzegać i stosować, zwłaszcza sędziego jest stosować na drugim biegunie tej skali znajduje się taka opieka sentencja tylko weźcie mnie prawicy lewica może zrobić w prawo niesprawiedliwe nie jest prawem najmu z Czeszkami środka pomiędzy tymi 2 sentencjami weźcie się tak biletami pomiędzy 1 z krainą tej skali, a drugą natomiast sędziowie podam też przykład był taki sędzia, który o wybitnie akt abolicji mistycznych era poglądach są w dziale Uber są w stanie Massachusetts z takim najbardziej postępowym stanem z punktu widzenia pewnych elementów postępowych Boston nazwany amerykańskim, a teraz mi, że jest to ciekawa postać z punktu widzenia literatury, bo mógł był teściem Hermana Melville, a tego słynnego pisarza rynek obok wabika w ich zresztą na kartach swoich powieści w paru miejscach Herman Melville uwiecznił tego swojego teścia Włosi jako przykład takiego sędziego prawnika rozdartego pomiędzy tą literą prawa UE, a własnym sumieniem, ale jak w 1 800 pięćdziesiąty roku tysiące pięćdziesiątym drugim właściwie cenioną Marszał, który był znany ze swoich abolicja mistycznych poglądów i który wielu niewolników uwolnił stanął wobec takiego problemu zwrotu zbiegłego niewolnika, któremu udowodniono, że zbiegły niewolnik com z powrotem gdzieś tam na głębokie południa to pod sądem, który orzekał sędzia, ale musiał tłum kłębił się tłum tłum przeciw nie chciał wydania tego tego niewolnika to on jednak zgłaszać swoje własne sumienia postąpił zgodnie z literą prawa i nakazał wydanie tego niewolnika co mogą odprowadzać przy ulica marynarki wojennej na okręt, którego odwoził i to też taki przykład z 1 strony ten sędzia da się nakładała się polityka z sobą bez co co trzymamy w Polsce także współcześnie do czynienia, bo oni czasami orzekali w GM w duchu pewnego kompromisu, chcąc za wszelki za wszelką cenę ratować Unię tak powiedzieli, że ten konflikt o niewolnictwo może doprowadzić do rozpadu Stanów zjednoczonych, skąd ten rozpadł bliskich tylko wojna secesyjna właśnie wynik wojny secesyjnej spowodował, że stany, że stany przetrwały często jest tak ogromna złożoność różnych czynników politycznych społecznych proszę pani też do tego wszystkiego to niewolnictwo było do 1 0 gigantycznym biznesem w trybie pomiaru niewolników i w roku 1 80 0 sześćdziesiątym piątym w każdy przeciętnie wartą około 500 USD daje nam kwotę około 2 i pół miliarda dolarów jest wielu niewyobrażalna kwota no tak przy okazji mamy czas produkcji bawełny amerykańską, która to jest bodaj 8 5 % światowej produkcji, a 7 5 % tej amerykańskiej produkcji zespół nie do dokładnego i w południe amerykańskich, które jasno, mówi że nie niewolnictwo jest 1 z filarów gospodarki amerykańskiej, ale po wojnie secesyjnej narracja się zmienia to już nie jest kwestia niewolnictwa, czyli ekonomii, ale nagle się staje kwestia tzw . Streetwaves, czyli tego pojedynku z praw Stanów kontra prawa federalne wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacje o 11 40 już za chwileczkę prof. Jerzy Zajadło wydział prawa i administracji Uniwersytetu gdańskiego jest w studiu w Gdańsku informacje o jedenastej 40 no i w czołówce, ale chcę iść na studio Radia TOK FM w Gdańsku jest prof. Jerzy Zajadło wydział prawa i administracji Uniwersytetu gdańskiego jego najnowsza książka to sędziowie i niewolnicy szkice z filozofii prawa książka wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu gdańskiego czy panie profesorze wszyscy sędziowie w trafili o tej książce do tej książki, który chciał pan tam umieścić czy miał pan jakieś dylematy moralne etyczne z tym, że pan wspierał jak sędzia orzekający w kwestiach niewolnictwa i oczywiście bo gdyby chciał wybrać tych wszystkich którzy, który chciał umieścić to książka się rozrosła do większych rozmiarów i stałaby się nieczytelna Hofer i nie sprzedawali na innych uwag bardzo gruba wiązka z tym zostały wybrane wystawy są one leczą wróci do domu do tego, o czym pan wspomniał przed przerwą mianowicie, że w niektórych przypadkach tak naprawdę to do niewoli, bo tylko, że problem niewolnictwa i statusu prawnego niewolników i tego konkretnego człowieka był tylko pretekstem do sporu właśnie o to, o czym, o czym wspomniał z tej Trójcy versus Federation o kształt amerykańskiego federalizmu co do tej pory jest prawda tam chodziło niewolnictwo czy stany jak widz komercyjny czy nowy Jork czy jakikolwiek inny może sobie inaczej uregulować problem na swoim terytorium doszło już spór w gruncie rzeczy do tej pory mamy to samo niedawno był spór czy n p. Kalifornia ma prawo prowadzić sobie inne przepisy dotyczące dostępu do leczniczej marihuany marihuana czy też je czy jakiś innych Stanach może n p . inaczej uregulować problem aborcji niż wynikałoby z orzeczenia uważa się zwali to i t d. tak dalej w związku z tym naprawdę sprawy przedstawione w tej książce co bardzo się podobało pan prof. Osiatyńskiemu był recenzentem pierwszym czytelnikiem rękopisu tej książki wierzono, że wiele rzeczy nie wskazał DM uwagę i zwrócił moją uwagę i zgodził się za morze wielu tych sprawach to był dobór kształtu to było spór o o kształt amerykańskiego ustroju, zwłaszcza kształt amerykańskiego federalizmu, ale tego typu sporach z Lubiczem pól takie są tak dostał już trwa od dzisiaj do dziś oczywiście, ale ten spór, który toczymy wokół w tej chwili KRS -u Sądu Najwyższego jest także spory o ustrój Polski to nie jest coś odległego w czasie i tylko on chodzi o sytuacji z sędziów to jest spór o ustrój ten spór par excellence ustrojowy i tam było bardzo podobni to spory trwają do dzisiaj no i coś nie można się, bo spór, który trwa do dzisiaj to wydaje się to spór, który jest nigdy nie nierozstrzygnięte Alek no bo bo mamy też punkt wyjścia w tym przypadku Nokturn pan pisze konstytucję amerykańską, a tak konstytucję amerykańską mamy ojców założycieli i ojców powiedzieliśmy autorów w taki i ta myśl to to ziarno dziś pozostaje, a jednocześnie to jest to jest spór, którego chyba wiem tak powiedział proszę polemizować, że dziś pan nie zgodzi, że chyba siła właśnie tkwi w tym żony sporem Nelli siła trochę tkwi w tym, że koncepcja jej jest taka, żeby te różne gałęzie odnogi filozofię ze sobą były w konflikcie bo kiedy jest konflikt jest napięcie to też jest pewnego rodzaju balans po wigilia w sam siebie sam zacytuję z tej książki Harry może osad jest do zasad zaliczyć koszt od 1 z amerykańskich historyków prawa i historyków niewolnictwa udział w wiecach napisał w taki toby było sobie taką ciekawą metaforę w odniesieniu do do tej sytuacji że, bo ta sytuacja, aby z uchwaleniem amerykańskiej konstytucji przypominała dawną bajką o każdej wierzbie, która nie zaproszono na chrzciny księżniczki rzuciła na nią klątwę prawda te chrzciny to była deklaracja niepodległości ta klątwa to była amerykańska konstytucja i to sankcjonowanie niewolnictwo, a to wyzwolenie się z tej klątwy to była wojna secesyjna przy czym on pisze to o tym jak i o o konstytucja kompromisie w związku z tym jakże, bo zapisem tej książki coś takiego oprowadzają zatytułowanym konstytucja pan ze śmierci w porozumieniu z piekłem starają się podkreślić, że Kotor etyka filozofa prawa interesuje mnie, gdy historycznie do bardziej porady praktyczne wymiary orzecznicze sądów amerykańskich Czytelnicy, zwłaszcza prawicy mogą wyczytać w treści problemów dotyczą aktualnych polskich sporów konstytucyjnych mimo pozornej niemożności pokonania odległości w czasie i przestrzeni w tym przypadku nie jest to jednak klątwa Walentego kompromisu tak jak w przypadku Stanów zjednoczonych to raczej klątwa nieumiejętności znalezienia osiągnięcia kompromisu racjonalnego, a może nawet znaleziona i osiągnięcia kompromisu w ogóle brzmi jak przestroga, ale tak właśnie miało zabrzmieć jest być może jeśli my nie zaczniemy poważnie traktować kompozytor konstytucja kompromisu i zdjąć pewnej klątwy niemożność osiągnięcia tego kompromisu tyle co źle wróżyć, ale po analogia wody się do sytuacji amerykańskich są z tą klątwą owego takiego kompromisu, który doprowadził do konfliktu może być tak Lexus historię stroju, której powinniśmy wyciągnąć jakieś wnioski w poszukiwaniu tego kompromisu to robię to górnolotnie słowa zbyt daleko idące w ale być może tak należałoby czytać tę książkę MO, że to jest prawda to jest książka o historii SPD książka opowiada lekcji, którą może z historii wyciągnąć no zabrzmiało nie nie wyrobisz sobie, że oczywiście kompromis to z 1 strony brzmi bardzo łatwo, bo bobu można prawda powiedzieć wypowiedzi to słowo nie nie wymaga od nas wiele wypowiedzenie słów należymy kompromis stał się kompromisem to trzeba do niego dojść tak, czyli ktoś kończy w zatrzymać się w tym przeciąganiu liny dla jakiegoś większego dobra, ale no dokładnie tak tylko także SN z pewną refleksją co się stanie czy też co się może stracić owego kompromisu nie osiągniemy, więc samo słowo kompromis ja wiem, że jest łatwy do wypowiedzenia natomiast trudniejsze do powiedzenia są te skutki, których brak kompromisu może być ciało mogą być udziałem w od problem polega na tym, że przeważnie osoby, które w dni walczą o kompromis albo albo są przeciwne kompromisom to są osoby, które kiedyś to wszystko się rozpada to znajdują sobie bezpieczne schronienie, więc odpowiedzialność niekoniecznie musi być udziałem w no ale kiedyś się zemści Leon, bo jednak wtedy, gdy dowody jak spojrzeć na konstytucję obowiązującą w Polsce i natura to hasło grasz obowiązuje trend przełamie w głowie prawników a to to ona była takim rodzajem kompromisu po sobie zresztą przepiękną preambułę tam być napisano podobno przez w pewnym fragmencie przez przez premiera mazowieckiego i ja jak słyszę hasło konstytucja dla elit nie dla nie dla elit tylko dla ludzi zawsze stanowią szuka w tej konstytucji jedynką sformułowań jednak chociażby 1, który to miałby wymiar elitarny i Jan to obywatelski no to naprawdę z trudami takie takie sformułowanie w tej konstytucji znaleźć w tym być może nie chodzi o taki znowu litera prawa tylko ducha prawa wie pan zostać w takich walkach ideologicznych to często przecież używa się słów narzędzi, które nie mają wspólnego z rzeczywistością mają zadanie ranić jak amunicja twarzą w ilu dokładnie, zwłaszcza że go do władz, iż są podporządkowane jej dawny pewnym celom osiągany tylko w drodze określonych środków propagandowych prawda zaczyna być coś się techniką, która w kształtowanie takiej świadomości fałszywej świadomości społecznej a czego się pan nauczył panie profesorze przyglądają się tym postaciom historycznym amerykańskimi brytyjskimi sporo czasu rozpoczyna się właściwie ta historia w tej książce takiego sędziego on wraz ze stolicy Królestwa z Królestwa tak właśnie amerykańskiego sędziego, a jego orzecznictwo wywarł ogromny wpływ na to po tym co się stało w stanach Zjednoczonych, a zysk niesamowita postać to zaś uwagę mamy do czynienia z sędziom nazwał Shell Williama i North one Sweet i Małgosia z takim sędzią, który po ma tak ogromny autorytet i tak ogromną umiejętność łączenia różnych kultur prawnych w 1 całość i prawa rzymskiego i angielski i angielskiego Kama no i systemu słuszność owego, czyli equity i na to wszystko w jego orzecznictwie nakłada się zdrowy rozsądek zdrowy rozsądek, który w tym wszystkim króluje i tak słuchał w tej chwili tych tych reform wokół prawa w Polsce w dużych zasobów i przypomina się ten mord Panfil, który nagle MO on już jest pan sędzia nagle zaczyna być prawodawcą prawodawcą, który skoncentrowany na konkretnym przypadku szuka najtańszej słusznego najbardziej możliwego rozwiązania jest ciekawa postać, bo EMA mówi także politykiem i to już będąc sędzią i to najwyższym sędzią w Anglii w polityce był kompletnie oportunistyczne i i konformistyczne Allena na na za stołem sędziowskim w tej todze całkowicie zmienią swoje oblicze stało się tytanem, więc w Dausze tańczyli niemal w głowie oczywiście nie mieści, żeby założyć funkcja sędziego z polityką co wagi 1 8 wierszy było naturalne, ale też te to rozwarcie między Murrayem lorda mas widoku politykiem o lawirując prawda, a tym RO Mans gang, który wchodził na salę sądową i dał tylko przed sobą prawo i wizje maksymalnie słusznego sprawiedliwego zdrowego zdrowym rozsądkiem rozstrzygnięcia to jak wirus Ebola szkoły z bolączek polskiego bez możliwości, o których się tyle w ostatnim czasie mówi obok szeregu innych rzeczy jak przewlekłość postępowania też wadliwa organizacja czasami w tych orzeczeniach brakuje zdrowego rozsądku, bo to most zwana podaż strukturalną systemowa, że sędziowie jak dostać tę sprawę do sądu stawili nic nie myślał o tym jak wymierzyć sprawiedliwość tylko zastanawiają się co z moim możecie nie zrobi sąd wyższej instancji, bo od tego zależy mu awans do być może to jest poważna wada strukturalna tego tego systemu, więc ja ja się nie zgadzam z takim hasłem demokracja jest sędziokracja, dlatego że być może pewnych sytuacjach przydałoby się trochę więcej scen prokreacji, ale dobrze pojętej dobrze pojętej branży, która z tych postaci w pana książce jest panu szczególnie bliska zasilą 1 z własną romans, dlatego że on w Zagrzebiu jedno do wody gruntowe stał się prawodawcą mimo woli to prawda Bob w takim okresie, kiedy dokonywała się dosyć zawsze przemiana i w zakresie gospodarki społeczeństwa polityki, gdy wagi tego okresu, ale to sobie najbardziej fascynuje jest jego orzecznictwie w tym jego stosunku to pierwszy taki dąb spróbujemy próbujemy w tej chwili reformować procedury prawda, żeby to postępowanie cywilne czekanie trwało tyle czasu proszę pana lord Evans, gdy większość swoich spra w rozstrzygał na pierwszym i ostatnim posiedzeniu, a pieszym ostatnim posiedzeniu rozstrzygnąć sprawę posłuchają oczywiście świadków stron i kierują się swą Zamościa brama w jakiś czas model trudy do osiągnięcia we współczesnym prawie, dlatego że procedury są zawsze bardziej skomplikowane, ale to jest dla mnie fascynujące w tej postaci, że on wchodząc na salę sądową przed tą z zamiarem rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygnięcie sprawy dla kobiet w posiedzeniu nie zawsze się to udawało, ale większość przypadków rozstrzygał na pierwszym ostatnim posiedzeniu miał prawo miał stan faktyczny miał swój zdrowy rozsądek i czuję się upoważniony, aby się zobowiązany do wydania wyroku, a w ciekawe nie ciekawe myślę, że można przeglądać naszą jest taka książka biografia z wspomnianego przez pana sędziego ciast syn wiedział Horizon no tak Normana Fostera Normana Fostera tak to może następnym celem jest napisanie biografii z opolskim zaraz po swinga naprawdę można tłumaczyć może przetłumaczyć angielską będzie szybciej mogłaby szybciej, aczkolwiek dalej naszym to ujął Wisłę poster, ale tak tak książka jest gruba ma ponad 60 0 stron poseł chyba, ale jest osoba pana fantastycznych archiwalnych badaniach świetnie się czyta napisano w dosyć prostym angielski, więc zachęcam, chociaż mi pan zaraził w tej chwili do przetłumaczenia książki do Polski w Sopocie, że się to 10 % poproszę tak bardzo proszę Grzelak w dziękuję bardzo prof. Jerzy Zajadło bardzo dziękuję prawa i administracji Uniwersytetu gdańskiego do państwa i moim gościem Anny najnowsza książka pana profesora sędziowie i niewolnicy szkice z filozofii prawa wydawnictwo Uniwersytetu gdańskiego informacje już za kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj Lizut jego programy dzisiejszy program przygotował Paweł Zięba, a nad czystością etniczną w Suwałkach Wróble Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA