REKLAMA

Czy grozi Ci rak? Sprawdź, badając swoje geny

Radiowa Akademia Nauk
Data emisji:
2017-12-02 14:00
Prowadzący:
Czas trwania:
27:22 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
nauk 14 5 Karolina Głowacka przy mikrofonie rozpoczynamy radiową Akademii nauk, w której dziś sprawy medyczne Otóż polscy specjaliści jako pierwsi na świecie opracowanie oparte na sekwencjonowanie genomu owym tanie testy wykrywające większą podatność na nowotwory złośliwe nowej generacji testy genetyczne w Onkologii są wspólnym osiągnięciu specjalistów centrum nowych technologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz zakładu medycyny genom owej Warszawskiego Uniwersytetu Rozwiń » medycznego tyczy tam za naukę w Polsce PAP PL w studio prof. Krystian Jażdżewski właśnie z centrum nowych technologii Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry panie prof. Still dobrym stanie to znaczy ile kosztują w Europie takie badania Kono kosztują 8 000 zł i 2 000 EUR natomiast nam udało się tak zmodyfikować metodologię, żebyśmy byli w stanie przeprowadzić analizę wszystkich genów zwiększających ryzyko zachorowania na raka w cenie 3 9 9 zł, a ile z tych genów, które trzeba przebadać przebadać trzeba 70 genów to są geny, które uważamy, że w sposób wiarygodny udar udokumentowano ich związek z zachorowaniem na różne nowotwory na raka wszystkie one zwiększają nasze ryzyko i w każdym 1 może być mutacja, czyli wada, która zwiększa się ryzyko zachorowania każdą taką 1 punkcik badane genów jest 70 najbardziej znany BRCA 1 BRCA 2 Gdynia BRCA 1 typowo do tej pory badaliśmy i 5 punktów, które ulegają zniszczeniu takich punktów może być 2 90 0 w naszym badaniu dzięki sekwencjonowania nowej generacji sekwencjonowanie genomu owym nadano je wszystkie te jak udało wam się tak drastycznie obniżyć ten koszt to jest efekt wielu latach pracy IOB ogarnia og RO GER mijania my metody tak, żeby się z nią zaprzyjaźnić czasem żona ujawniła różne swoje tajemnice i punkty, które można udoskonalić jesteśmy w stanie w 1 eksperymencie przebadać znacznie więcej próbek i bada się typowo badamy ich 60 0 i do tego udoskonalić metody analizy danych także jesteśmy w stanie w tej grupie 60 0 próbek wyciągnąć wnioski przeanalizować pełną informację dotyczącą każdego 1 października w tej grupie, ale to pomogły one na jakieś narzędzia matematyczne biologiczne do czego się na liście my zaczynamy oczywiście o tym, narzędzi biologii molekularnej, czyli notyfikować dziś na samą metodę sekwencjonowania genomu owego, a obok tego modyfikować byśmy ich udoskonalić udoskonala liczmy narzędzia analizy bio informatycznej 1 z drugim przyniosła Rafako, którym mówimy o jak wygląda to się wszyscy ładu badania w programie badamy geny PL początek to rejestracja na stronie badamy geny PL i są 3 elementy, które są ważne kto, które pozwalają nam ocenić ryzyko zachorowania na raka po pierwsze jest to historia medyczna od osoby badanej zadajemy szereg pytań dotyczących zdrowia i tego co się z nami działo czy kobieta była ciążyć karmiła piersią na co chorowali na jakie leki przyjmowaliśmy drugi etap to jest historia naszej rodziny wypytuje moc wszystkie zachorowania na nowotwory w rodzinie, kto chorował na jaki nowotwór w jakim wieku i trzecia rzecz to jest to badanie genetyczne czy lat oddać należy 1 próbkę krwi 4 ml tak jak na każde inne badanie lekarskie w 1 z 300 punktów poboru na terenie całego kraju i co dalej z tą krwią zdaniem laboratoria, w których w, którym o oddaną kre w przesuwają próbkę do głosu Dynamic czy spółki diagnostyczne Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie następnie izolujemy dna i wykonujemy analizę genetyczną, którą później łączymy z analizą danych medycznych i mniej więcej tydzień 1 0 tygodni później wydajemy wynik ten wynik to z 1 strony ocena ryzyka, a z drugiej strony i to najważniejsze ścisły plan działania co zrobić, żeby nie zachorować albo, żeby wykryć chorobę na tyle wcześnie, żeby dało się skutecznie wyleczyć, ale co dokładnie udaje się znaleźć się czegoś szuka uszkodzenia genów ich modyfikacji konkretnych modyfikacji jak to jest jest to badanie przesiewowe, w którym szukamy wad w 7 0 w genach takich wad, o których wiemy z pewnością, że są chorobotwórcze Barry c 1 tak jak wspomniałam 2 900 punktów BRCA 2 2 800 to są punkty, w których opisano wady, które prowadzą do choroby i u każdego pacjenta sprawdzamy czy ma taką wadę w genie taką mutację i 3 czy nie i oceniamy jak to wpływa na jego szansę już ryzyko zachorowania na konkretny nowotwór jest rak piersi rak jajnika rak prostaty, ale również rak jelita grubego trzustki żołądka tarczycy i wiele innych i mają państwo pytania proszę pisać nauka mogła małpa to krótka FM nauka ma pan doktor kropkę FM, ale przecież nie wszystkie nowe otwory daleko nie wszystkie są wynikiem my ze mną w roli żony predyspozycji genetycznych naturalnie w mniej więcej 1 4 1 5 wszystkich zachorowań na nowotwory wiąże się z mutacjami, z którymi się rodzimy pozostałe zachorowania nie są uwarunkowane dziedzicznie, czyli nie są związane z mutacjami, którą odziedziczyliśmy od od rodziców ważne jest byśmy wiedzieli, gdzie jesteśmy w grupie średniej, czyli tej, której jest nie określił obciążona wrodzoną mutację liczy też taką mutację o dzieliliśmy, gdyż w zależności od tego w której grupie się znajdujemy tak planujemy działania profilaktyczne typowo produkcyjnych kobiecie wykonanie mammografii w pięćdziesiątym roku życia kobiecie mężczyźnie wykonanie kolonoskopii w pięćdziesiątym roku życia, bo koszty pomocy zaczynamy chorować na raka piersi raka jelita grubego wykład 5 5 czy 6 0, ale jeśli urodziliśmy się chorą chorobotwórcze mutacje czy znajdujemy się w tej grupie 1 5 niż 1 4 piątej osób, które chorują ze względu na dawną motywację to, jeżeli chcemy się ustrzec przed chorobą te działania profilaktyczne należy zacząć dużo wcześniej mammografię niż 50 roku życia, a czterdziestym roku życia, a jeśli mutacja z wysokiego ryzyka czy rzeczywiście wprawdzie jest, że z pewnością to nie jest 100 % 8 7 % ryzyka, że zachorujemy to należy wykonać rezonans magnetyczny ponawiać co roku od 20 05 . roku życia dzięki temu jesteśmy w stanie wykryć raka piersi wiele wiele miesięcy, a nawet lat wcześniej niż z metodami tradycyjnymi dzięki czemu jesteśmy w stanie też go dużo bardziej skutecznie leczyć czy z tego co pan mówi dla 1 5 czy też 1 4 populacji obywateli obywatelek ten sposób profilaktyki, który z proponowanej polecany jest niewystarczające ze względu na to, że oni one są właśnie obciążone dodatkowo w tym to nie jest tak taka wizyta taki procent, bo to jest 1 4 pacjentów z rakiem, który ma mu harcerze mówimy o populacji ogólnej to do tej pory nie wiedzieliśmy do końca jak duża część populacji są obciążone mutacją albo zwiększonym ryzykiem, ale może się dowiemy, ale teraz już wiemy program ruszył 1 maja ponad 20  00 0 osób już się zapisało do programu 6 600 osób w programie badamy geny PL jest już przebadane i wiemy, że 15 % pacjentów, którzy się zgłosili go do programu badamy geny PL ma ryzyko podwyższone i wymaga modyfikacji działań pro profilaktycznych, czyli właśnie n p. kolonoskopię niż 50 roku życia 1 0 lat wcześniej wycinamy wszystkie polipy i rak jelita grubego i nie pojawi natomiast mutacje znajdujemy w grupie około 4 i pół 5 %, czyli taka, by taki, jaki procent pacjentów zgłaszających się do programu ma mutację w pod średniego lub wysokiego ryzyka to jaki jest wykres różnica między tymi 15 %, który ma ryzyko podwyższone 4 maj punktujemy mutacje wydawało się, że to powiem to samo w 15 % to jest ta grupa, która ma podwyższone ryzyko ze względu na swoją historię medyczną albo obciążenie rodzinne natomiast niekoniecznie znajdujemy u nich mutację natomiast muzeum 4 kół 5 % znajdujemy mutacji wysokiego ryzyka to są osoby, które wymagają natychmiastowych działań prewencyjnych w SO mutacje genu BRCA 1 marca 2 i innych genach, które podnoszą ryzyko zachorowań na raka piersi jajnika prostaty jelita grubego, a jeśli w danej rodzinie nie ma zbyt wiele by w ogóle nie ma przypadków zachorowania na nowotwór moja takiej bliskiej rodzinie bo, gdybyśmy rozstrzygnęli na bardzo szeroko no to siłą rzeczy statystycznie ktoś na pewno znajdzie to, o czym warto robić takie badanie jeśli mama tata dziadek babcia wujek nie miało nowotworu to przejaw powinnam przy czym nasi słuchacze powinni w takiej sytuacji oczywiście ryzyko, że znajdziemy mutację w takiej sytuacji jest mniejsza niż w pierwszej kolejności powinny się badać osoby, których zwrot, której u, których rodzinach zachorowań na nowotwory jest jest ich dużo, ale jeśli jednak zanim zniknie należymy do rodziny, której nikt na raka nie chorował to i tak z epidemiologicznego punktu widzenia warto się przebadać, gdyż w takich sytuacjach znajdujemy mutacji u około 1 % osób badanych, czyli ciągle jest możliwe, że to mutacje znajdziemy wynika to z tego, że taka mutacja zwiększa ryzyko zachorowania, ale nigdy nie jest to 100 %, więc jest możliwe, że taka mutacja ukryje się w cudzysłowie przez jakiś czas rodzinie, a druga, że rodziny są coraz mniejsze coraz mniej o sobie wiemy, więc wywiad rodzinny o naszych dziadków, gdzie dziadek miał sześcioro 6 szóstym to zapytanie, o ile sióstr chorował na raka piersi było z pytaniem zasadnym dawało nam dobrą informację, jakiego pani mnie zapytała ile moich sióstr chorowało na raka piersi CMP ja nie wiem nie mam żadnych strat to 0 to dobry dostęp do Stegny dowiemy prawda 0 z tak jakby miał 6 to być może trzeba chorowało i to byt nam to oczywiście zwiększa naszą świadomość, iż mają państwo pytania serdecznie zapraszamy na kanał, a to kropkę Femen nauka ma potok kropkę chcemy rozmawiamy o osiągnięciu polskich naukowców polegającym na tym, że udało się znacząco obniżyć wycenę badań testów wykrywających większą podatność genetyczną na nowotwory złośliwe za chwilę będzie skrót informacja po nim wrócimy do państwa naszym gościem jest prof. Krystian Jażdżewski z centrum nowych technologii Uniwersytetu Warszawskiego nałóg naszym gościem jest prof. Krystian Jażdżewski z centrum nowych technologii Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry jeszcze raz panie prof. Chinom rozmawiamy o opracowanych wspólnie z centrum tym centrum nowych technologii oraz zakładu medycyny genom owej Warszawskiego Uniwersytetu medycznego takim sposobie badania naszego genomu pod kątem podatności na nowotwory złośliwe i jest to o tyle sukces, że udało się sprawić, że to badanie znacząco tańsze niższy chociażby na Zachodzie do tej pory było robione zapewne za chwilę będzie można to właśnie dobre pytanie podzielić się technologią psy świata czynie zdecydowanie tak wszyscy pacjenci są dla nas ważni nie tylko w Polsce, aczkolwiek zaczęliśmy od Polski cieszymy się bardzo, że możemy być pierwszym krajem na świecie tort tak dużą grupę społeczeństwa przebada pod kątem ryzyka zachorowania na jak ktoś ją udało się zejść z 2 tysięcy euro koszt 1 badania do niecałych 40 zł w pierwszej części rozmawialiśmy o tym jak to jest możliwe teraz pozór porozmawiamy także o tym co je zrobić jeśli już zrobimy sobie taki inny badanie i n p. okaże się, że jesteśmy w grupie ryzyka większej, ale najpierw pytania pana Łukasza jest też państwo mają pytania proszę pisać nauka małpa to krótka FM pan Łukasz pisze tak moja babcia zachorowała na raka mózgu po osiemdziesiątce czy to, że było to tak późno zmienia coś, jeżeli chodzi o ryzyko kolejnych pokoleń tak jest bardzo dobre dobre pytanie nowotwory dziedziczne te, które pojawiają się na skutek wad w genach, z którymi się rodzimy i pojawiają się w naszym życiu bardzo wcześnie chorują osoby w wieku lat 2 0 30 40 rzadko kiedy nowotwór, który pojawia się po sześćdziesiątym roku życia wynika z wrodzonych mutacji życia chorują moi młodsi ludzie w związku z tym w sytuacji opisanej tu klipy w pytaniu w naszych słuchaczy myślę też w pana Łukasza nowotwór ten nie jest nowotworem dziedzicznym pojął pojawił się za późno, żebyśmy podejrzewali podłoże dziedziczne to kiedy się badać najlepiej badać im wcześniej tym tym lepiej ci młodzi dorośli jeśli się badają mają największe szanse, że zaczną odpowiednie działania profilaktyczne w odpowiednim momencie przed laty w genach dużego ryzyka zaczynamy wykonywać badania już 20 05 . roku życia natomiast oczywiście warto się przebadać w każdym momencie sądzę, że do sześćdziesiątego roku życia jest to ceny docelowe, czyli jest największe ryzyko, że ich szansę taką mutację znajdziemy i będziemy mogli pokierować swoim życiem tak, żeby nie zachorować albo wykryć chorobę wcześniej później oczywiście cały czas może się zdarzyć taką mutację znajdziemy, ale to ryzyko już jest bardzo bardzo niewielki, a dzieci dzieci nie badamy w programie badamy geny PL tu postępujemy zgodnie z wytycznymi międzynarodowych towarzyst w medycznych, które uważają, że nie nie należy dzieci badać pod kątem chorób, które pojawiają się w życiu dorosłym jest do tego oczywiście szereg wyjątków z 1 strony są mistrzami jak i liderem w tym genetycznych chorób dziecięcych, które oczywiście jak diagnozujemy mi się też tym zajmujemy w kontekście nowotworów jest rak rdzeniasty tarczycy to jest nowotwór, który pojawia się wcześniej w naszym życiu badamy dzieci zaraz po urodzeniu usuwamy tarczycę, a pierwszym roku życia nawet typowo w piątym roku życia do rad nigdy się nie pojawi także ratujemy życie tym też tym dzieciom jedyną konsekwencją jest potrzeba substytucji, czyli wyrównania poziomu hormonów które, w czym się zajmują endokrynolog cóż nie ma większego kłopotu natomiast choroba nowotworowa to gdzieś się nie pojawi natomiast większość nowotworów, które badamy to są nowotwory wieku dorosłego, czyli pozwalamy dzieciom dorosnąć podjąć własną autonomiczną decyzję czy chcą wiedzieć o swoim obciążeniu czy też nie chcieli od osiemnastego roku życia w programie badano geny PL zapraszamy wszystkich pani Justyna zadała kilka pytań jedno z nich czy badanie wykrywa nowotwory, które się rozwijają, o których nie mamy świadomości gros, więc pytanie, które już rozwijają, więc czy to badanie pokazuje predyspozycje tendencję do tego, że możemy zachorować na nowotwór czy już nam o tym, powie, że już coś się rozwija Super początkowym stadium nie badanie nie wykrywa nowotworu jest to badanie diagnostyczne jest to badanie, które ocenia ryzyko zachorowania na nowotwór natomiast jest ono również bardzo ważne dla pacjentów, które już chorują, dlatego że inaczej leczymy pacjenci z rakiem piersi jeśli wiemy, że nowotwór pojawi się na skutek wrodzonej mutacji, czyli innymi słowy pacjenci troszkę inny, a on wygląda bardzo podobnie natomiast przebiega zazwyczaj dużo bardziej agresywnie nie dość, że dotyczy młodszych osób to przebiega dużo bardziej agresywni i też odpowiada na inne leki w związku z tym pacjentki z mutacją leczymy inaczej i to już od początku samej terapii, czyli inny zakres operacji i inne leki po po operacji także osoby chore również powinny się przebadać, a może powinny sprzyjać w pierwszej kolejności, bo zyskują pomoc natychmiast, ponieważ to na pewno pyta także o to czy badanie określa typ nowotworu, który może się rozwinąć złośliwe łagodnej hektar i każdy nowotwór, który badamy czy Irak to jest nowotwór złośliwy jak i badanie nasze, czyli dbać o cenach zarówno obciążenia rodzinnego, jaki badań 7 0 genów wskazuje dosyć precyzyjnie, jakimi nowotworami jesteśmy od obciążeń każdy 1 z nich każda mutacja mat przewidywalny wpływ na konkretne tkanki konkretne na nowotwory kilka przykładów wiemy, że mutacja genu BRCA 1 to jest rak piersi rak jajnika, ale również zwiększone ryzyko zachorowania na raka prostaty u mężczyzn to tu głównie brak genu BRCA 2, który zwiększa to ryzyko również raka trzustki i czerniaka, czyli choroby skórne no ale dobrze powiedzmy, że inny pacjent otrzymuje taki wynik dowiaduje się, że ma zwiększoną zwiększone ryzyko zachorowania na raka piersi pacjentka n p. na mnie bym sięga ono 80 % jest możliwe jak rozumiem Kaczyńskiego, lecz w wyniku i co ma zrobić wtedy, tak więc po pierwsze, każdy wynik z o, wskazując na zwiększone ryzyko za za zachorowania na wysokie ryzyko zachorowania w wydechu w naszym programie badamy geny PL wydaje lekarz genetyk kliniczny ty zapraszamy taką osobę na znak na konsultację lekarską to jest konsultacja bezpłatny dla uczestników badania treści tego badania lekarz po pierwsze, wyjaśnia szczegół szczegółowo wynik, a po drugie, umawia dalszy plan działania czyli jaki rodzaj działań medycznych i badań należy wykonać w jakim momencie jak często, żeby przed nowotworami się zabezpieczyć albo wykryć go wcześnie tłumnie zostajemy z pustą informacją dość pewnie paraliżująco, bo jednak taki też taka informacja zawsze jest przekazywana przez lekarza w naszej poradni działa pracują lekarze genetycy onkolodzy mamy też wsparcie psychologów w szczęśliwie jest uruchomiony kilka lat temu program Ministerstwa Zdrowia opieki nad pacjentami wysokiego ryzyka to znaczy, że każda osoba z mutacją i ma dostęp do najnowocześniejszych badań z osobnej puli niezależnie od NFZ-u finansowanych z ramach programu Ministerstwa Zdrowia są osoby, które są bardzo dobry aktor, który się blisko 5 2 miejsca są pikowane również w ośrodkach realizujących program Ministerstwa Zdrowia nauka ma po to, kropkę FM jeśli jeszcze ktoś z państwa ma pytania 400 zł to jest wie pan i dużo imało, kto za to płaci w to zależy na kogo właściwie jest to co myśmy mogli zrobić w ramach programu to obniżyć tę cenę tych, które tak dalece jak jak to możliwe udało nam się obniżyć 8 000 do 30 0 diewięćdziesięciu 9 zł, ale ciągle jest szereg osób, dla których jest to, że za dużo każdy pacjent płaci za za siebie natomiast, jeżeli nie stać nas na to pada badanie zachęcamy do zarejestrowania się na stronie badamy geny PL i poinformowanie nas z osobna i ikonka, która mówi poproszę o wsparcie osoby proszą o wsparcie takie wsparcie my takiego wsparcia szukamy Tytan wsparcie udzielane przez innych uczestników badania, którzy płacą za siebie 3 9 9 zł, ale dorzucają 9 19 3 9 zlotych do tej pory w programie zarejestrowało się ponad 20  00 0 osób 100 0 osób poprosiło o wsparcie i ponad 200 osób już takie wsparcie uzyskało równocześnie jest część pacjentów ma to szczęście, że za ich badanie płacą pracodawcy i tak n p. firma Deloitte opłaciła badania wszystkim swoim pracownikom, ale też samorządowcy i tak w gminach Kostrzyn burmistrz radni gminy Kostrzyn postanowili opłacić badanie swoim mieszkańcom kibice na stronie badamy geny pazerny, że do kolejnego badania w roku 2 1 6 6 osób trzeba zebrać 60 0 osób na pojedyncze badanie, dlaczego nasza technologia w rynku wymaga, żebyśmy równocześnie badali 600 osób wtedy jest tanio w celi efekt skali mamy troszeczkę efekt skali czekamy aż zgłosi 800 osób wtedy dopiero wykonujemy badanie w chwili obecnej trwa to około 14 2 0 dni, żeby zabrać jakieś 600 osób mniej więcej 2 2 tygodni po 2 tygodniach możemy wykonać badanie oczywiście wszyscy jeszcze muszą oddać próbkę próbkę krwi myślę sobie, że mam inny nie mam oczywiście na to żadnych badanie czy socjologicznych, ale mam jednak takie głębokie poczucie, że wciąż dla wielu osób nieświadomość jest lepsza, że nie chcą wiedzieć, że mają ryzyko większe zachorowania na nowotwór złośliwy, dlatego że ta choroba tak bardzo mentalnie paraliżuje w PIT to powiedziałbym, że nieświadomość nigdy nie jest lepsza, bo choroba i tak się pojawi niezależnie od tego czy tak się nie są stroje rowerem nie zniknie, ale prawdą jest, że wiele osób obawia się tej tej wiedzy, że być może w przyszłości zachoruje i mam na to 50 % szansy natomiast widzimy to cały czas natomiast to co również widzimy, że po uzyskaniu wyników, który wskazuje na pot zwiększone ryzyko i bardzo precyzyjnemu planowi działania, które pacjent dostaje wraz z takim wynikiem jest najważniejsza część naszej działalności, czyli zaplanowanie co należy zrobić, żeby nie zachód nie zachorować ludzie oczywiście pewnym w NATO na początku ZAZ ZAZ ceni i nastrój się obniża, ale dosyć szybko stają na nogi mówią o tej mamy plan działania wiemy co coś co zrobić mamy narzędzia w ręku i nie zostają sami ponosimy też przebadał przyglądam się bili swoją rodzinę cały nasz zespół się przebada pod kątem ryzyka nie wszyscy mieli szczęście w i uzyskać wynik, wskazując na średnie w ryzykownych funt czy 2 osoby uzyskały wynik, wskazując na wysokie ryzyko trzymamy się od nas również przyjaciół kolegów, którym się zajmujemy tak samo jak i innymi ta pani pacjent ami w pan Aleksander zapytał czy chłoniaki w nawiasie chorowała matka czy mięsa taki ojciec to dziedziczne nowotwory, a ja bym rozszerzyła to pytanie jest zapytać czy w ogóle istnieją dziedziczne nowotwory w takiej kategorii, że 100 % pewności, że się zachoruje w istnieją takie na nowotwory nie ma nie ma ich nie ma ich dużo jest takim przykładem wymienione rak rdzeniasty tarczycy to jest nowotwór, który powstaje u 100 % pacjentów z mutacją, aczkolwiek w bogatych i być może, odwracając też pytanie nie każdy rak rdzeniasty tarczycy związane z dziedziczką Momot mutacją czy pewne to to bardziej po pytał nasz na słuchaczy istnieją no no no i nowotwory, których więcej niż 4 1 5 przypadków jest jest pies jest dziedziczna natomiast chłoniaki i miasta po pierwsze to trzeba zwrócić uwagę, że one odbywano otwory pojawił się po 2 stronach rodziny, czyli matka i ojciec może, więc genetycznego punktu widzenia mamy 2 2 2 i nie, gdyby oba nowotwory pojawił się po 1 stronie na to oczywiście ryzyko, że po tej stronie tych osób powiązanych genetycznie matka się nie są powiązani Geringer de genetycznie, że znajdzie mutacji jest wyższe są takie mutacje, które zwiększają ryzyko zachorowania zarówno na chłoniaka, jaki na mięsaka tych zdecydowanie w takiej sytuacji warto się przebadać, aczkolwiek trzeba pamiętać, że jeśli w rodzinie byłaby mutacje tych zachorowań byłoby więcej nie tylko jak i jedno po drugie, jeżeli nawet mamy mutacji to przekazujemy je tylko połowie swoim dzieciom trend na każdy z nas ma 2 zestawy genów w 1 z nich jest mutacja i albo ten przekaże na swym dzieciom, a potem drugi, więc nie nie musi to oznaczać, że nasz słuchacz jest ono obciążone warto sprawdzić chciałoby się, żeby takie badania były dostępne dla wszystkich jak najwcześniej, a z drugiej strony chciałbym, żeby jednak mniej po naszej rozmowie pozostało nadal takie inne wrażenie przekonanie, że nie jest remedium na wszystkie nowotwory, że trzeba przecież dbać o to w jaki sposób funkcjonujemy, by jednak większość nowotworów zależy od tego w jaki sposób, o ile dobrze rozumiem proszę mnie poprawić żyjemy jak funkcjonujemy co jemy czy palimy nie palimy czy ściągamy smoki tak dalej czy się ruszamy to wszystko ma znaczenie zdecydowanie pani redaktor ma ma rację czynniki środowiskowe dla znacznej części naszych społeczeństw są kluczowe dla tej części, a obciążone genetycznie też są ważne, czyli utrzymywanie prawidłowej wagi ciała wiemy, że otyłość zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory oczywiście substancje zwiększające tempo nabierania mutacji w trakcie życia to nie są mutacje, które dziedziczymy nie przekazujemy dzieciom, ale na nas nabieramy tak n p . jak palenie papierosów czy w ogóle albo w ogóle te tytoniu szereg leków również trzeba pamiętać, że mogą zmieniać to zmieniać to ryzyko w tym pali w wysiłek i sprawność fizyczna także w naszych rekomendacjach wspominamy, że należy się ruszać chodzić po schodach przynajmniej 30 minut dziennie, ale również dbać o siebie chodzi do dr. Wojtek bardzo chcielibyśmy, żeby była magiczna tabletka szczepionka na nowotwory właśnie pojedynczy test, który nam powie tak czy nie tymczasem przecież tak wiele zależy od nas, a tak bardzo mam wrażenie koszyk społeczeństwo nie chcemy tego przyjąć i go widzimy to strata fajki do nas pani redaktor jako Cichy nie jest w okropnym pod tym względem nawet jak to określić, ale chodzę w redakcji nie palę i paliw stałych nie palmy prof. Krystian Jażdżewski z centrum nowych technologii Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję serdecznie panie profesorze dziękuję również pani dziękuję państwu więcej znajdą państwo na stronie badamy Grek Georg nekropolia PL jest czternasta 3 6 to była audycja radiowa Akademia nauk za chwilę skrót informacja o nich programy Jana Twardowskiego człowiek w 2 0 dzisiaj będzie o tym czy prywatności czy w ogóle istnieje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: RADIOWA AKADEMIA NAUK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA