REKLAMA

Piotr Rypson o czerwonym monterze, grafiku polskiego komunizmu Mieczysławie Bermanie

Krakowskie Przedmieście
Data emisji:
2017-12-06 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
13:42 min.
Udostępnij:

Historię, prace i twórczość naczelnego grafika powojennej władzy w książce "Czerwony monter. Mieczysław Berman - grafik, który zaprojektował polski komunizm" prześledził Piotr Rypson. Przed autorem stanęło trudne zadanie, próba oddzielenia warsztatu artystycznego Bermana, od polityczno-propagandowego przesłania jego prac. O zmaganiu się z postacią i pracami Bermana opowiada Piotr Rypson.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Łukasz Wojtusik krakowskie Przedmieście witam państwa bardzo serdecznie z Krakowa, a ze mną w studio w Warszawie Piotr Eriksson autor książki, które dzisiaj rozmawiamy czerwony monter Mieczysław Berman grafik, który zaprojektował Polski komunizm dzień dobry panie Piotrze dziękuję, że pan przyjął mowa w wezwaniach dziękuję za prąd za zagrożenie to książka to to jest wyzwanie nie była wyzwaniem są zyski z kilku powodów, ale one głównym powodem było to, żeby Rozwiń » znaleźć stosowny plan PiS czuł profesjonalnej i koniec końców działalności Mieczysława Bermana i która była działalnością jednocześnie na bardzo zaangażowaną w politykę różnych etapów historii Polski rynek na dobre i na złe i tutaj ten kłopot polegał na tym, żeby nie popadać w ton oskarżycielski jednocześnie nie powstrzymywać się od oceny, bo w zamierzeniu moim ta książka też miał dotyczyć tego, gdzie znajdują się granice no właśnie profesjonalizmu wykonawcy rozmaitych zlecenia, gdzie rozpoczyna się jakiś dylemat natury etycznej czy moralnej historia dramatu jest historia takiej zdolnej szarej małe myszki uwikłanej w system czy to jest historia aktywisty, który działa oddzielnie na wyznaczonym przez partię odcinku myślę, że raczej to pierwsze to znaczy, że raczej to historia młodego człowieka, który po prostu chodzi z takimi czy innymi przekonaniami swe życie dorosłe i znajduje się w skutek swoich wyborów politycznych tym ani innym obozie na, a później bardzo burzliwej dynamiczna historia i już go po porywa i niesie on sam nie sądzę, że miał takie bary, żeby się temu nurtowi w jakikolwiek sposób móc sprzeciwić się przeciwstawić myślę, że jest to też los bardzo wielu ludzi jego pokolenia ta historia, którą opisuje podzielona na wiele odcinków, ale te 2 najważniejsze jest historia po przede wszystkim do drugiej wojny światowej w latach trzydziestych ugruntowuje się poz . Mi eczysława Bermana na rynku, ale także w mam wrażenie jego poglądy są wtedy bardzo ugruntowane i mamy wtedy taką historyk, który dzisiaj w Polsce mam wrażenie może nie leży się powtarza do dziś się trochę temu dziwimy, że Polska mówił mówisz o tym, że polską podzieloną na prawą lewą stronę pan pokazuje, że w latach trzydziestych ten podział również istnieją już dziś wokół tej osi rozgrywało się także działanie kulturalna wydawnicza etap ten podział byłby oczywiście istniał Ion, ale się pojawił w zasadzie natychmiast po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Stolat temu bardzo symbolicznie skrótowo szalenie rzecz upraszczając był to z 1 strony podział na Polskę Mn grecką i Polskę nazwijmy to piłsudczyk KOV, skąd mu, a w tym obszarze funkcjonowania również podziału dość radykalnej lewicy i prawicy, gdzie lewica oczywiście reformowali komuniści i PPS i ci komuniści bardzo szybko zdelegalizowania w Polsce znaleźli się w opozycji, jakby to dzisiaj powiedzieć językiem współczesnym totalnej i tę pozycję tworzyli będąca już za to wyższe represjonowani dość surowo mąż Asi aż do drugiej wojny światowej nie da, a później wzięli również swój odwet na tej formacji, z którą wówczas walczy i ta książka to jest zbiór wielu fotomontaże, ale nie tylko fotomontaże po prostu prac Mieczysława Bermana trudno jest to pokaz zacznie wrażliwości państwo zobaczyć, więc poproszę pana o taką krótką syntezę pisze pan szanse, że te lata 1 9 3 2 3 3 to są te lata, kiedy ta forma barmana się kształtuje ją wtedy już jest taki lot twórcą dojrzał MR, jakie są wyznaczniki tego stylu napił, że 2 słowa w kontekście, ponieważ te lata, w których ten krzyż jest tylko krzepnie to są lata czym innym najgłębszego kryzysu ekonomicznego po pierwszej wojnie światowej na świecie, zwłaszcza w w świecie zachodnim w związku z tym mamy czasy ogromnych polaryzacji społecznych i te nastroje powodują, że pojawia się w komunikacji wizualnej w sztukach plastycznych grafice i w Polsce i poza polską to on bardzo radykalny, który wymaga środków uproszczonych środków, które w nie mówiąc językiem zrozumiałym dla szerokich grup społecznych, czyli to co mieliśmy w latach dwudziestych trzeba jakoś taką Pogonią za nowoczesnością z nowym światem, że będzie w gazie ta wojna się skończyła się coraz lepiej tak dalej tak dalej nagle przechodzi na off w fazie języka bardziej propagandowego można, by powiedzieć bardziej bać, tym bardziej figuralne ego i tutaj Berman doskonale się w tym odnajduję, bo on łączy z 1 strony bardzo wyraziste wizje Rumunki używa do tego zdjęcia fotomontaże i t d . tak dalej i opatruje te wizerunki innych okładkach książek czy w swoich fotomontaże prasowych czy w dziełach, które są przeznaczone później na wystawie opatruje to bardzo często mocnymi mocno skonstruowanymi krótkimi tekstami bardzo charakterystycznym liternictwo, które trochę się wywodzi liternictwo powiedziałbym napisu ulicznego szyldu łuk czegoś co co łatwo rozpoznać jako język potoczny i tak trafiający do odbiorcy, więc jest to koniec końców taka, że nie sugestywna i mocna forma wizualna to zresztą odnajdziemy również w innych krajach w Niemczech w czasie w Niemczech, a właśnie za ile my na ile to jest rzecz to jest ich nowatorska w wykonaniu barmana i co u niego jest czymś takim się z jego takim wyznacznikiem, że patrzymy na pracę i wiem, że to jest najprawdopodobniej fotomontaży autorstwa albo praca jest tam dość trudno powiedzieć, bo też złożyć go tak jak z jakimiś charakterystycznymi zwrotami ci z objęciem Kamil jakiś osób po, których rozpoznajemy, że to pewnie mówi ta osoba nie inna, aczkolwiek mówią tym samym językiem polskim czy jakimś innym, niemniej to co jest chyba charakterystycznym dla Bermana, który korzysta z środków, z których korzystają wówczas wszyscy graficy jego pokolenia, bo jedni podpatrują drugich i te języki się bardzo przenikają to zaś bardzo typowe dla tej dyscypliny na boisku po podpatruje jak prawda jakiś rozmaite rozwiązania pożycia, a my używamy do takiego czy innego projektu natomiast on wykształcił z 1 strony taki bardzo specyficzne syntetyczny sposób operowania obrazem, który nie jest podobny do artystów, na których osady to się wzorowo od Johna Fielda i jej jeszcze gdy kilku i kilka innych nazwisk można można przytoczyć, ale monument monumentalizm mówię bardzo swoje kompozycje są najczęściej jakieś takie Sfinksa owe wielkie postaci zbliżenia twarzy wyolbrzymione postaci skali, a z drugiej strony coś bardzo typowego dla niego Umberto Eco plus sąd mamy taką naukę grafologa to znaczy on stosuje rodzaje liternictwa i napisów, które lecą występujących u innych artystów czy w innych krajach, ale jest pewien charakterystyczny duet jego sposób pisania bardzo ekspresyjny tak nawołujący wyzywający wzywający czytelnika myślę, że wytrenowane oko jest w stanie rozpoznać właśnie temat graficzny NRF Mieczysława Bermana i rozumiemy trochę nieuprawnione skok, ale nie chcę państwu odbierać przyjemności z lektury, bo druga wojna światowa sprawia, że barmana ucierpiał z Polski ląduje we Lwowie to jest bardzo ważne przystanek w jego kształtowaniu się, a później w latach 4 3 4 6 jest w Moskwie wezwany tam przy ściągnięty przez Wandę Wasilewską zaczynał już pracować zupełnie innej roli znaczy to już nie jest przedwojenna opozycja komunistyczna to już pozycja, która zaczyna przygotowywać powrót do kraju to jest powrót do nowej dla wielu Polaków w rzeczywistości, jaką się w latach 1 9 4 6 5 5 pełnią rolę nadwornego grafika projektanta władze tutaj jest 1 ważny element, który pan w książce mocno akcentuje to jest to, że zmienia się liczba odbiorców jego prac jego podróbki fotomontaże lądują w wielu miejscach w liczbie naprawdę ogromne kilku kilkudziesięciu tysięcy taki jest cudowny przywilej władzy Berman dostał do ręki miał ogromną tubę, ponieważ zlecano mu zamówienia masowe masowej propagandy bardzo ważna publikacja z punktu widzenia ortodoksji nowej władzy komunistycznej ta akcja 3 × tak i co jeszcze autobus pierwsza kluczowa rzecz pewna, że ten, kto to był mój prawda w pewnym sensie bój o życie, bo to referendum sfałszowane w czterdziestym szóstym roku wymagało zastosowania na zmasowanych radykalnych zupełnie rozwiązań i w tym celu Bermana ściągnięto z Moskwy, bo tam ścieki w końcu robótki dla Wandy Wasilewskiej środowiska po to, żeby mieć fachowca, a tych fachowców w partiach w Polsce nie miałaś zbyt wielu, a on był fachowcem rzeczywiście bardzo doświadczonym, ale jednocześnie co być może ważniejsze nawet bardzo zaufanym, ponieważ nałogu wielu ludzi z przedwojennej KPP z listy z Sielc lewicy można byłoby zlecać po prostu poważne zadania i oprócz tego zadania, fałszując czego, w które doprowadziły do sfałszowanych stał słonego referendum, gdzie Berman produkowało projektował takie ulotki wydawane w setkach tysięcy egzemplarzy łącznie to górnych, w jakich dochodziło do milionów jak również plakaty razem ze swoim dawnym kolegą Juliuszem Krajewskim opóźnioną dostawą w marcu taki awans zlecenie na książki, której nazwałem Biblia komunizmu jak władza musiała być sposób nowe credo sformułowań się i powstawały rozmaite publikacje na 5 latkę 5 lat Polski ludowej 5 lat wojska polskiego i t d. więc to wszystko na przełomie lat pięćdziesiątych pierwsza książka historyka PPR zostali tak złożone ze wspomnień Tosię nazywa go z pola walki i te wszystkie zlecenia dostawał Berman no będąc takim właśnie uczonym w piśmie przed wejściem na ten rozmawialiśmy trochę o układzie tej książki i takim motywem, który jest pewnego rodzaju spoiwem jest samokrytyka złożona przez Mieczysława Bermana pięćdziesiątym pierwszym roku, ponieważ każdy rozdział rozpoczyna się takim fragmentem z tejże samokrytyki, a pan nawet w książce pisze, że to się lądowało i dziś czytam tu być też nadawało na słuchowisko radiowe, ponieważ Mieczysław Berman składam samokrytykę przed swoimi kolegami koleżankami przyjaciółmi przy szybszych i gminach oraz piękno życia, gdzie ta samokrytyka dzisiejsi młodsi słuchacze, zwłaszcza pełnieniem mogą dokończenie rozumieć tego rytuału, ponieważ samokrytyka jest swego rodzaju rytuałem powiedziałbym, że jest taką uznaje kierowaną komunistyczna wersja spowiedzi, ale nie jest spowiedź 1 1 z kratką w konfesjonale tylko czy stać przed ludźmi, których zna no i poniżać, przyznając do realnych lub wyimaginowanych zupełnie rozmaitych błędów i przewinień przy czym te błędy najczęściej są jakieś małe Wiśniewskiej i subiektywnego punktu widzenia ciasta bez znaczenia, ale trzeba się przyznać do winy, ale w przypadku samokrytyki Bermana jak to bywa w małych kręgach twórczych wyszły na jaw rozmaite animozje wewnątrz środowiskowe no i ta samokrytyka przerodziła się jakiś rodzaj takiej takich win to już dawno środowiskowej mówimy o środowisku ludzi, którzy byli bardzo blisko ośrodków władzy byli na świeczniku ówczesnego establishmentu kulturalnego, więc jest to lektura i straszna i śmieszno i jednocześnie byli bardzo zachęcam ich sam chciałbym w tym uczestniczyć, żeby to słuchowisko na grę, choć przyznam szczerze przeglądałem książkę to nie takie wrażenie, że to on w ogóle od mocno wpłynął na estetykę projektowania dzisiaj można odpryski znaleźć to świetne pytanie, ponieważ my jesteśmy trochę jak pan, że damy Polski Polacy antykomuniści po prostu Wolfgang von musi być językiem często Bermana w swoim swoich rozmaitych form form w sformułowaniach wizualnych co zresztą jest i typowe dla lewicy dla prawicy i ja miałem ogromną satysfakcję, ponieważ po ukazaniu się do książki zarówno polityka zrobiła okładkę Bermana w jakiej czasopism Gazeta Polska chyba zrobiło taką kładkę, gdzie przeci w sędziom na okładce wyłowić zrealizował Nate po prostu był mu było zawinięte Bergmana takiego fotomontażu, gdzie Piłsudski przedstawionych postaci pięść zaciśniętej w taki Piłsudczyków ski czapeczce Legionowej, więc ten język chodzi i on jest niezwykle nadal skuteczny Szanowni państwo jest jeszcze wiele wątków, których nie poruszymy byłoby odejściem do lektury książki czerwony monter Mieczysław Berman grafik, który zaprojektował Polski komunizm autorem książki tego opracowania jest Piotr ryb są bardzo dziękuję za rozmowę bardzo dziękuję za książkę dziękuję za grosze w radiu TOK FM najwyższa pora na informacje tylko dodam, że książkę opublikowało wydawnictwo Kayax Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA