REKLAMA

Religia i sekularyzm. Współczesny spór o sekularyzację. Rozmowa z dr. Miłoszem Puczydłowskim

OFF Czarek
Data emisji:
2017-12-13 11:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
39:48 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączymy się teraz ze studiem Radia TOK FM w Krakowie tam jest dr Miłosz Toczydłowski Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie dzień dobry witam serdecznie dzień dobry panu, że dobre państwo dr Miłosz Koczorowski jest autorem książki religia i sekularyzmu współczesny spór o sekularyzację książka wydana przez wydawnictwo Universitas w Krakowie i sekularyzacja to taki trochę myślę sobie oksymoron Lotos trafi spostrzeżenie rzeczywiście było Rozwiń » Polska jest bardzo zróżnicowana ja akurat tutaj na południu słowo sekularyzacja wzbudza chyba największe emocje bardzo chętnie Lubie to powtarzać podkreśla się nie pochodzę z Krakowa mieszka w Krakowie już od dosyć dawna studiowałem tutaj, ale tak naprawdę pochodzą z Gdyni i to jest zupełnie inne miasto często sobie porównuję te 2 2 regiony w Polsce Gdynia jest miastem modernizmu to jest miasto, gdzie wszyscy przyjechali skądinąd zbudowali miasto od zera w epoce wiary w postęp w naukę natomiast Kraków jest właśnie z osiedla stary zasiedziałych rodzin Szczepański, który mieszkającej od pokoleń i te to pochodzenie zróżnicowane ludności n p. Gdyni i ludności w Krakowie ma też swoje przełożenie właśnie zjawiska społeczne tak jak sekularyzacja także pana pytania jestem bardzo trafne to pojęcie wzbudza w Krakowie duże kontrowersje z tego względu właśnie, że niska mobilność mieszkańców Małopolski szwadron mieszkają od pokoleń sprzyja zachowaniom i konserwatywnych postaw religijnych no ale moja książka opowiada o tym, że tak naprawdę nawet ci, którzy otwarcie deklarują, że kuracja nie dotyczy on też tkwią w tym sekret w tym kontekście na nich też jak taka ideologia sekularnej kultura świecka też oddziaływuje i to też ma przełożenie na ich religijność mam nadzieję, że zastawia pan trochę na czytelnika Anne pułapkę tytułem jej, chociaż z drugiej strony to czytelnik sam na siebie zastawia pułapkę, bo w minionym zatytułował pan książkę religia i sekularyzmu jakby, sugerując to co pewnie większości z nas zna się wydaje, że mówimy o w Metrohouse o czarnym i biały mowy o plusie minusie tak o jakichś 2 światach niektóre są Ross rozłączne w 2 światach, które są w opozycji wobec siebie o 2 światach Anny, gdzie trzeba wybrać można być albo w 1 albo w drugim, że 1 jest antytezą drugiego i t d . i t d . a tymczasem okazuje się, że bardzo trudno chyba właśnie taki czarno-biały niemy czarno-biały podział przeprowadzić to raczej są takie przestrzenie bardzo ze sobą splecione, bo taka była moja intuicja nafciarze, kiedy pracowano tą książką, kiedy pisałem pracę doktorską, bo ta książka tak naprawdę jest została wydana na podstawie pracy doktorskiej, a towarzyszyła mi takie przekonanie, że ten podział na 2 opowieści opowieść religijna powieść świecką jest dużym uproszczeniem, jeżeli zaczniemy wchodzić głębiej są zagadnienia okaże się, że te 2 narrację na siebie zachodziły oddziaływały na obie strony przejmowały nawzajem swoje cechy zapożycza się po drugiej stronie obie strony uzależniały się od tej od tego swojego partnera w 2 w dyskusji dialogu w polemice boimy się z tego powodu uważam, że współcześnie doszliśmy do takiego punktu, kiedy już niema takiego podziału na czarną białostocką whisky tylko tak naprawdę wszyscy jesteśmy gdzieś pośrodku w tym w takim odcieniu szarości, chociaż oczywiście nie wszyscy sobie z tego zdają sprawę być może nie wszyscy chcą zaakceptować taką tezę no oczywiście ten podział na religię sekularyzmu to nie jest mojego autorstwa to jest to taka dychotomia to ścisłe rozdzielenie ono funkcjonuje w naszej kulturze od setek lat właściwie od początku nowożytności, kiedy pojawiła się taka opowieść w filozofii w kulturze literaturze, która próbowała relikwie stacjonować ci świat to powiedzieć przy pomocy zupełnie innych terminów no to właśnie wtedy narodziły się też takie w 2 2 opozycyjny terminy filozoficzne z 1 strony mamy kulturę religijną z drugiej strony kulturę świecką no ale zarówno po 1 i po drugiej stronie znajdziemy myślicieli autorów twórców ludzi kultury, którzy nam udowodnią, że ten podział zanika, a możemy też tutaj magistrowi na argument przytoczyć znacie te 2 opowieści on tak długo współistnieją ze sobą żonę po prostu historycznie musiały się uzależnić tutaj doszło takiego procesu dyfuzji rozważa cząsteczki z 1 z drugiej strony zaczęły krążyć i IT organizmu zaczęły się wymieniać z tymi tymi atomami, które budowały, ale był taki moment z, że trudno było sobie wyobrazić świat bez religii zorganizowane nie zorganizowanej wszystko jedno, ale jednak oświadczenie, w którym to co niewidoczne to co w wielkich przestrzeni inne poza zasięgiem my jednakowoż przestrzeni, która w inny kontroluje czy wpływa na ten świat tak ten świat był przedstawiany czy tak ten świat był postrzegany co się stało, jaka jest geneza spojrzenia na świat syn, z którym to człowiek jak gdyby jest tym centralnym punktem i nie ma potrzeby opowieści o Absolut się czy o pewnych i siłach czy ośrodkach mocy no to jest bardzo takie rozległe pytania tutaj pewnie nie da się odpowiedzieć NATO 1 2 3 zdaniami, ale czy są dość, że za nami i mozolna Sojusz jest lista chętnych na, ale to jest oczywiście po tanie zasadne tak jakby tego życzy cały spór mu jest jak tutaj w mojej książce opieram się w dużej mierze na takim bardzo znanym współcześnie filozofię w kanadyjskim czasie tej loże on jest autorem we wstępie do takiej swojej wielkiej książki sekularyzacji maszyny książki seks z lewej czy on tak bardzo dobitnie stawia to pytanie co takiego się stało, że w roku 1 50 0 dem w naszej kulturze tej zachodnioeuropejskiej amerykański Ameryki wówczas jeszcze w tym kształcie nie była, ale chodzi nam ten krąg kulturowy, że w roku 100 0 5 to było zupełnie niemożliwe do pomyślenia, że ktoś nie wierzy w Boga natomiast w roku 2000 sytuacja zupełnie odwrotna w większości krajów Europy zachodniej Ameryce właściwie naturalne takim pierwszym przekonaniem, które nam przychodzi namyśl w tych w tej kulturze jest to mocny, że jestem Bogiem to mamy problem natomiast taka łatwa prosta wiara religijna przychodzi z bazy w barze z bardzo dużym trudem to jest właśnie to stanowisko nietypowe tutaj się zupełnie odwróciły proporcje my teraz pan pyta mnie o przyczyny, które można oczywiście wymienić całą paletę Ronald w zależności od tego też, jakie obecnie w tym sporze z prezesem innym ktoś zajmie stanowisko to będzie też inne przyczyny akcentował stare w pierwszym szeregu będzie starał się wtedy w UE, by udowodnić, że to właśnie jego narracja dobrze opisuje całe zjawisko, bo n p. tacy myśliciele, którzy sympatyzują z religią stają się bronić próbują pokazać, że ma jednak jeszcze nie powiedziała ostatniego słowa i i ta kultura świecka jest przejściowa religie się odrodzi z powrotem zdominuje nabędą Moska wskazywani na tych pierwszych myślicieli nowoczesności i 1 2 Kartezjusza, ale będą też skazywani n p . na teologów późnego średniowiecza, którzy w swoich rozważaniach taki właśnie styk cytologiczne, czyli prowadzone w obrębie religii dokonali takich rozstrzygnięć, które później właśnie były paliwem z napędem dla filozofii Kartezjusza filozof i Belką ma dla Empire listów dla tych, którzy ten arch. Ossowski porządek świata świata, który był harmonią jednak na łuk zwieńczony właśnie tym najdoskonalszym bytem, który później chrześcijaństwo Arystotelesa przejęło nazwał właśnie swoim Bogiem to ten cały obraz świata został zakwestionowany i teologia metafizyka ten nałóg, który był uprawiany w średniowieczu ustąpiły pola naukom przed niczym tak jak dzisiaj nazywamy procesu nauki przyrodnicze chemii biologii fizyce i jeszcze potem innym groźnym szyldem kim specjalistycznym działom okazało się, że dużo bardziej wiarygodny nas właśnie takie wytłumaczenie MPEC styczniowa, którym tłumaczył co dokładnie dzieje się w tej materii jakaś siła oddziałuje jak jakaś substancja została wprowadzona jak sobie skutki natomiast mniej interesują właśnie wytłumaczenie metafizyczne, które mają nam mówić o sensie ostatecznym celu o przeznaczeniu o jakiś całościowy harmonii not więc, więc tacy zwolennicy religii obrońcy będą właśnie powtarzali, że to były błędne rozstrzygnięcia w późnych teologii średnio wiecznej na początku filozofii nowoczesnej nowożytnej, który właśnie doprowadziły takie zmiany optyki no ale n p. stronnicy tej drugiej strony, czyli stronnicy kultury świeckiej będą właśnie broni innym, bo takich pojęć, które pan w swoim pytaniu też wspomnieć n p. humanizmu ludzkiej kreacji wolności odpowiedzialności zdolności właśnie brania losu w swoje ręce i kształtowania rzeczywistości no tego typu powieść będzie na pierwszy plan wysuwała to, że nowoczesności we wczesnym wczesnej nowoczesności gdzieś w okolicach wieku piętnastego szesnastego doszło właśnie takiego bardzo wyraźnego przesunięcia i nagle człowiek został wywieziony na pierwsze miejsce ją teraz ponosi tutaj główną odpowiedzialność za losy świata, ale oczywiście jeszcze przepraszam już widzę, że pan się zawiera zadania jednak nie zwolnienie z dnia tuż za zboże jest, więc proszę, gdyż tylko jedno zdanie to bowiem Tomyśl Świecko o tym, że człowiek zdominował perspektywę teologiczną i teraz właśnie będziemy już tylko wyłącznie w ludzkich kategoriach w wyjaśnieniu rzeczywistość ona też może być przez zwolenników religii troszeczkę nadgryzione, a ponieważ można i wielu właścicieli robi to w sposób bardzo udany można pokazywać, że ten proces humanizacji on u swoich początków wcale nie muszą być właśnie antyreligijne tylko mógł mieć też pewne religijne inspiracje no właśnie wspomniany przeze mnie czas z tego bardzo ciekawie pokazuje malarstwo renesansowe i do tego tematu wrócimy po informacjach dobrze dla zachęty dr Miłosz Toczydłowski Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie z państwa moim gościem informacje o 11 20 już za kilka minut film był też ponownie łączymy się ze studiem Radia TOK FM w Krakowie tam jest dr Miłosz Toczydłowski Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej rozważane jest dobrem rozdają je o książce pana doktora pożydowskiego religie i sekularyzmu współczesny spór o sekularyzacji książka wydana przez wydawnictwo Universitas pastorzy do czasu Taylora powrócić do jego poszukiwań badań z w przypomnę, że czas stelaży tak jak pan doktor tylko może rzadziej niż pan do to też bywa w Krakowie taki był to kilka razy był zaprasza na dniach Tischnerowskich tak miałem okazję z nim rozmawiać osobiście taki czarujący starszy pan bardzo się bardzo ciekawa postać znanego bardzo lubię jako autora chciałem powiedzieć o tym, że on podaje w swej książce bardzo ciekawe przykłady n p . w tym malarstwo renesansowe w takiej opowieści sekularnej świeckiej nałogu przyjmuje się, że ci autorzy renesansowi dlatego zaczęli malować człowieka jako człowieka dla zaczęli się interesować detalami ludzkiego ciała dlatego te postacie religijne postaci Chrystusa Maryi na tych na tych obrazach renesansowych Ano dlatego gra już takie ludzkie i dlatego właśnie oni studiują zamiłowaniem anatomię inne nauki medyczne dlatego właśnie, że oni już teraz odchodzą od teologii tak naprawdę interesuje ich człowiek, a te tematy teologiczne to jest tylko taka pewna scheda po kulturze religijnej, która prędzej czy później będzie wymierzać, ale te nurty swej książce przekornie inny film opisuje sytuację inaczej to znaczy mówi tutaj wcale nie chodziło o odejściu od religii tylko właśnie to głębsze zainteresowanie człowiekiem fakt, że oni zaczęli tego Chrystusa na obrazach przedstawiających koło człowieka, który ma mięśnie twarzy skrzywiony taki grymas, że leci mu krew to wszystko jest tak z detalami wystudiowane pięknie odzwierciedlone w tej właśnie chodzi o głębokie inspiracje religijne życie ludzie chcieli głębiej przeżywać swoją religijność i nie chodziło o to, żeby wejść na drogę do ateizmu albo na drogę do sekularyzacji tego właśnie potrzeby religijne motywowały w nich takie działania, które w turniej zupełnie przypadkowo mogły też zaowocować tym, że później rozwijała się kultura świecka i takie przykłady znajdujemy też współcześnie do dzisiaj n p. myślę, że wszystkim słuchaczom religia i feminizm wydają się takimi 2 zupełnie odrębnymi dziedzinami grona współczesne feministki, bo nie wszystkie, ale zdecydowanej większości jednak South dosyć niechętnie nastawiona do religii oczywiście mają ku temu swoje powody ja tu też rozumiem nie chce tego wcale krytykować natomiast, gdybyśmy popatrzyli historycznie to okazałoby się, że ten ruch feministyczny są jeszcze ruch sufrażystek on się narodził właśnie w łonie religii to były tak naprawdę działaczki ligi na pierwszy hymn feministek w tym moczy w nim Young Rooney śpiewały to była pieśń religijną Onetem apelował do Boga, żeby je wyzwolił także chodzi właśnie o pokazanie takiego zjawiska, że wiele takich stanowisk, które nam się dzisiaj wydają całkowicie odległy od religii antystatyczne walczący z nią sprzeczne mogą posiadać właśnie korzenie religijne i co więcej te korzenie wcale nie muszą być martwe tylko być Alan Woś de Guindos sięgamy także feminizm humanizm renesansowy to są właśnie takie przykłady w, a mówiąc o sekularyzacji Mieczysław kula z racji to właściwie, o czym mówimy o powód jest bardzo wiele definicji bardzo wiele definicji tego pojęcia to cały problem polega na tym, że to jest takie pojęcie, który jest używany inna gruncie różnych dyscyplin naukowych, a oprócz tego, że tym pojęcia, że posługują specjaliści wyjaśnią socjologowie filozofowie religioznawcy teologowie i t d. to jest też takie pojęcie, które wchodzi w pole dyskusji takiej nie naukowej na dziennikarskiej publicystycznej może z takim przeciętnym polskim domu przy stole nie dyskutuje się codziennie sekularyzacji, ale raz na jakiś czas, kiedy się zbierze rodzina przy stole mogą też takie tematy się pojawiają obrona sekularyzacja, a sprawa Polska jest tutaj jest bardzo wiele definicji jest właśnie mu m. in. stąd się bierze często taka temperatura tego sporu i wiele nieporozumień ziem my podstawiamy różne znaczenia tego terminu wymieniamy je i potem wychodzą nam jakieś takie wnioski, które niekoniecznie niesie ze sobą zgadzają no i podstawowe takie rozumienie socjologii religii z sekularyzacji tak jak w latach sześćdziesiątych, kiedy te tory jest pulsacyjne święcił największe triumfy to wtedy właśnie definiowano zjawisko w taki sposób, że to jest przechodzenie różnych sektorów kultury maszty z tej dziedziny religijnej do dziś nie świecki, czyli n p. z sektorem kultury, bo matka edukacja moim dawnym świecie edukacja była podporządkowana właśnie Religi ona była prowadzona przez kościół albo kościół czy instytucje religijne dyktowały co to ma być zredukowane jest ona być wykładane w tym procesie edukacyjnym no i później na skutek roszad wielkich transformacji kulturowych doszło do tego, że tak stać się remont typowała i teraz zarys zarządzona przez władze nie religijne oczywiście tu można też obstawiać takie pytania czy rzeczywiście tak się stało monarchy w krajach takich jak Polska formalnie edukacja nie jest prowadzona przez kościół, ale oczywiście krytycy kościoła często wskazują, że kościół posiada olbrzymi wpły w na to, jakie programy nauczania są zatwierdzane przez teoretycznie świeckie misterium na ministerstwo, więc ja rozumiem, że ten podział nie jest taki precyzyjny, ale przynajmniej na papierze tak w teorii takiego to miało funkcjonować to z cyklu ciepłe jasne, że mamy różne dziedziny kultury takiego życia społecznego i one przechodzą właśnie z ich z tej dziedziny religijnej to dziedziny świeckiej tak rozumie socjologia sekularyzacja klasyczna socjologia no ale mamy też mamy też inne pomysły jak to spekulacje zdefiniować n p. filozofii problem sekularyzacji jest właśnie dyskutowanie tego problemu na ile różne idee którymi żyje ten dzisiejszy świat świecki trzynastka właśnie prawa człowieka emancypację kobiet mniejszości jej idea demokracji powołania na organizacji narodów Zjednoczonych na ile to są właśnie idee oświeceniowe, które nie są czymś całkowicie nowe zmienione zostały wprowadzone do obiegu dopiero wtedy właśnie, kiedy siła religią osłabła, a na ile jednak przeważająca jest inna opcja, która namówi, że to są ukryte treści religijne, które właśnie zostały, w które zostały płynnie przejęte przez następną epokę i my tak naprawdę w dalszym ciągu myśli jeżdżący właśnie tych religijnych kategorii w prawach człowieka można odnaleźć ideały Ewangelii w organizacji narodów Zjednoczonych można Idy i odnaleźć to ludzie licznie ideały zjednoczonej ludzkości końca dziejów oczywiście tutaj trwa spór czy taka interpretacja z poprawna, ale chciałbym zasygnalizować, że właśnie na polu filozoficznym pojęć deklaracja może znać tych co innego to będzie spór, który dotyczy tego typu zagadnień w fazie lotu jest bardzo złożone pytanie mam nadzieję, że ze szczęściem dotknąłem tutaj w odpowiedzi czy ci, którzy obawiają się sekularyzacji mają się, czego obawiać, bo czegoś obawiają się obawiać się sekularyzacji i hałasie często jest tak, że strach ma wielkie oczy i właściwie to najgłębszy Stachowicz tego, czego nie znamy trumna dla niektórych zwolenników tej formacji religijnej sekularyzacja jest wręcz postrzegana jest przez postrzelonego właśnie wielka szansa i tutaj na moje osobiste stanowisko to właśnie im bardziej ciążyło Besta stronę to znaczy można zinterpretować te procesy obumierania starej kultury religijnej tego, że to różne dziedziny życia społecznego wychodzą spod kurateli kościoła spod kurateli świętych ksiąg można to potraktować też jako szansę dla rywali giną, bo tyle lat na tym na czym to szansa miałaby polegać to po pierwsze, wymusza funkcjonowanie ligi zupełnie nowym kontekście to znaczy uczestnictwo w ceremoniach religijnych deklarowanie wiary w jest jednostkowym aktem wyboru po jest też to właśnie wielka Paka filozoficzna zmiana, która dokonuje nowoczesności, która ma też związek z tą debatą z perwersyjną, że jednostka zostaje postawiona w takie sytuacje, kiedy ona musi dokonać radykalnego niepowtarzalnego osobistego wyboru karp musi być autentyczny podmiot Tower, bo w takim w takim dawnej społeczności wiejskiej, gdzie wszyscy bezrefleksyjnie co niedziela chodzi do kościoła, a w piątek w wielkim poście chodzić na drogę krzyżową, a w miesiącu mają chodzić na nabożeństwa maryjne jego uczestnictwo w tych praktykach religijnych nie wiązało się żadną osobistą deklarację no po prostu było naturalnym stanem życia, który był non często tak nawet bez refleksyjny natomiast zmiany są kurtuazyjne właśnie powodują, że praktykowanie religii no wymagałoby podjęcia odpowiedzialności wymaga dokonania pewnego wyborów wymaga też pogłębienia tego wyboru już nie może być tak nas kurkowi praktykowany sposób taki właśnie bezrefleksyjny, ale z drugiej strony tutaj mieszka jednak niebezpieczeństwo, że jeżeli my, jeżeli ci wierzący no właśnie się takiego radykalnego wyboru dokonać to to może ich postawić w takiej sytuacji bardzo radykalny sprzeci w wobec współczesnej kultury, jeżeli oni uznają, że ich religia dyktuje im zupełnie inne zachowania niż to się powszechnie praktykuje i oni będą robili odwrotnie to wtedy ustawią się właśnie w pozycji takiego fundamentalizmu stają się w pozycji jak i ostrego sprzeciwu to jest bardzo ciekawy temat, który współcześnie wykorzystuje postmodernizm konieczne postmodernizm anty modernistyczny Jon niejednokrotnie sympatyzuje właśnie z religią pokazuje taki taki anarchistyczny potencjał religii, która właśnie odrzuca dziedzictwo nowoczesności nowych na takim przykładem tymczasem do głowy bardzo czekałem bardzo oryginalnymi stożka współautor koncepcji on doskonale wiemy, że kościół katolicki poprzez nauczanie ostatnich papieży odrzucił właśnie taki na modernistyczną kulturę, w której reguluje się poczęcia, używając środków antykoncepcyjnych no to oczywiście tam toczy się wielka publiczna debata jak Time and Palmer nie chce wchodzić szczegóły tej debaty, ale teraz współcześnie często spotyka się takie głosy, że takie młode środowiska właśnie konserwatywne próbują wykorzystać taką opowieść narracja postmodernistyczną i przeciągnąć na swoją stronę oni mówią tak my jesteśmy prawdziwymi post modernistów ami, bo my właśnie odrzucamy ten taką industrialną zurbanizowana Zmechanizowaną od humanizmu od otchłań zwaną kulturę modernistyczną, która wprowadziła w obieg środki antykoncepcyjne, więc wynik jest też taki potencjał właśnie anarchistyczne takiego postawienia się radykalnej kontrze odrzucenia całej dotychczasowej takich formacji nowoczesności, która zbudowała nasze społeczeństwa, bo tutaj są właśnie ukryte taki potężny dylemat na ile można właśnie odpowiedzialnie wybierać nie popadając równocześnie jak w taki radykalny fundamentalistyczny konflikt z resztą społeczeństwa ma ja wierzę w to, że uda się jakoś pogodzić, ale czy jest coś znaczy to z tolerancją dla nietolerancji tak to jest właśnie taki klasyczny problem złych, jakie są granice tolerancji tak oczywiście mocno w naszych społeczeństwach dlatego właśnie Sonik 1 problem sekularyzacji on jest taki aktualny i wzbudza takie zachowanie było brudno wydawało się, że jest socjologom siedział społecznym gdzieś tam w latach sześćdziesiątych to ten ma tyka będzie powoli wygasać po prostu religia będzie budziła coraz mniejsze zainteresowanie ona ostatecznie będzie dziś do lamusa dziejów naród tego czasu minęło 5 0 lat okazuje się, że te różne praktyczne problemy przed którymi staje społeczeństwo czy na poziomie stanowienia prawa czy na poziomie organizacji życia społecznego one w dalszym ciągu gdzieś tam pojawiają gdzieś powracają musimy jakoś funkcjonować społeczeństwo, które właśnie pluralistyczne ludzie mają różne przekonania wywodzą to z przekonania z różnych źródeł jak to ze sobą pogodzić non no to moja książka też z lekkim stopniu właśnie próbą udzielenia odpowiedzi na te pytania się co prawda nie zajmuje takimi szczegółowymi problemami właśnie jak n p. psy aborcja antykoncepcja związki małżeńskie tak dalej, bo to są raczej dla nich bal filozof i trzyma dla bezpieczeństwa tak jak tutaj dla bezpieczeństwa osób dyskutuje te problemy na bardzo ogólnym takim takim poziomie właśnie filozoficznym, ale no nie ukrywajmy też tt taktyczne właśnie problemy takie etyczne czy organizacyjne czy polityczne one mają zawsze swoje źródło też jakich takich ogólnych rozstrzygnięcia filozoficznych Rodanu warto też poznać taką ogólną strukturę tego sporu władcy z lotu ptaka w ubiegły podzielić stanowiska wg schematów to nam pozwala osiągnąć jakiś głębszy wgląd, o czym w ogóle dyskutujemy, skąd ten przywoływany przeze mnie ciasta i lądu, by wreszcie też bardzo bardzo cenię go za taką perspektywę Elon wielokrotnie swych książkach powtarza, żeby dobrze zrozumieć problemy współczesności takie zupełnie aktualny problem jest dyskutowany w Gazecie trzeba też operować takim spojrzeniem historycznym trzeba popatrzeć wstecz kilkaset lat i w takiej w całej rozciągłości historycznej prześledzić te drogi którymi my właśnie doszliśmy do tych różnych współczesnych stanowisk wtedy zespół przed stanowiska staje się coraz bardziej zrozumiałym wzrostu widzimy, skąd one pochodzą, jaka jest genealogia, skąd one się wzięły takie fascynujące stają się, że o tym, porozmawiamy w ostatniej części nasze rozmowy po informacjach wspomniał pan o osobach mówiły o religiach przestanie z różnych powodów przestanie być ważna w dzisiaj można, by rzec mamy w pewnym sensie renesansu religii to pytanie czy w jakiej religii, a jak zaczęła się od denominacji tylko o to jak i sposób podchodzimy do religii czy to jest wciąż religia nie, która jest spotkanie my człowieka właśnie z jakim źródle mocy z jakimś absolutem z jakimi wartościami czy jednakowo jeśli jest to narzędzie, którego używamy do innych n p . do polityki tak go do dołu do walki politycznej czy też narzędzie, które świetnie się nadaje, bo właśnie taki uniwersalny tak, bo my, bo można go używać, jeżeli chcemy działać opresyjny tak, jeżeli chcemy stosować przemoc netto rewizja świetnie się do tego nadaje, ale to jest wątek, do którego powrócił po informacjach Radia TOK FM studio w Krakowie jest dr Miłosz Toczydłowski Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej nie rozmawiamy o jego książce religia i sekularyzmu współczesny spór o sekularyzację książka wydana przez wydawnictwo Universitas informacje rzadziej pół minuty o godzinie jedenasty 40 po informacje zwracam studio Radia TOK FM w Krakowie jest dr Miłosz Toczydłowski Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej MEN rozmawiamy o książce dr Piotrowskiego religia i sekularyzmu współczesny spór o sekularyzację wydaną przez wydawnictwo Universitas panie doktorze właśnie to to nowe zastosowanie powiedziałbym remis, czyli religię jako narzędzie do walki politycznej do walki społecznej już prędzej usprawiedliwiają była niższa spróbuj usprawnień zarządczych no niech podaje się usprawiedliwi usprawiedliwiającą Auchan dziękuję chyba tak nie chciałem powiedzieć, że to chyba nie jest nowa cecha, a pan w swoim pytaniu zasugerował też coś nowego dajmy się, że to nie jest nic nowego, że to właściwie od samego początku jak religia istnieje to zawsze istniała taka pokusa, żeby ją instrumentalnie zauważa jakich celów politycznych zresztą ci autorzy, których analizuje najczęściej też o tym, piszą tutaj to, więc natomiast jest coś takiego uderzającego być może dlatego pan powiedzieć, że to jest nowe, ponieważ właśnie teraz w ciągu ostatnich kilkudziesięciu kilkuset lat zaczęła nam trochę przeszkadzać to właśnie, dlatego że religia ulegała tej zwykle rysujące presji czy temu takim kontekstowym sekularyzacji ona szybszą obrażała i tak jak sugerowałem przed przerwą, że być może szansą dla religii jest właśnie dokonanie takiego indywiduum indywidualnego wyboru żona musi być też już kwestią odpowiedzialności go radykalnego indywidualnego wyboru być może właśnie, dlatego że wytworzył się tym kontekście wyboru 1 taki tak tak taki lider z wolności jednostkowej po te wszystkie społeczne formę religii te wszystkie społeczne mechanizmy te wszystkie społeczne zastosowaniach zmiana ma podlegać zaczynają trochę razić być może właśnie to panu chodziło, że to jest coś nowego, bo patrzymy znowu z nowej perspektywy i to co było robić od zawsze nie do końca mam się w dzisiejszych czasach podoba my rzeczywiście się spora zgadzam, że istnieje taka pokusa to jest ona jest realizowana w Bredzie instrumentalnie zauważa celów politycznych prowadził wykorzystywać jako taką ma stosunkowo jednak prosto polityczną ideologię tylko chciałbym tutaj zaznaczyć to my też jest bardzo ważne, żebyśmy pamiętali widzieli to, że taka pokusa ona się pojawia tak naprawdę po wszystkich stronach politycznego sporu było najprostsze są przechodzi do głowy, aby takie prawicowe konserwatywne instrument zwany religii to jest najbardziej jaskrawym taki najbardziej bijące po oczach ma kiedy zasłaniając się sztandarami świętymi tak naprawdę politycy próbują realizować jakieś swoje nowo takie małe partykularne interesy jest myślę, że jest to zjawisko tak ewidentne w Polsce, żeby nie musimy chyba nawet jakoś szczególnie rezer w dyskutować natomiast część uwagę, że n p. w 20 01 . wieku religię do takich trochę instrumentalnych celów posługuje się też taka radykalna myśl lewicowa mojej książce kod analizuje pismo z wojaży Liszka z bardzo popularny postmodernistyczna gwiazda salonów europejskich myślicieli takich Neo marksistą ta coby nie powiedzieć o jego takiej dosyć chętnie Buffo mowa o tej porze to jednak jest to auto odczytany na wszystkich uniwersytetach nie tylko uniwersytetach w tej chwili w mojej bardzo duże dostawy z n p. paradoksalnie taki właśnie słowo i zniżek człowiek, który jest ateistą materia listą i który nie ma nic wspólnego Stachu koncesyjnym religią on się zaczyna interesować listami się tego Pawła nie tylko on jest jakby cała plejada wybitnych lewicowych autorów, którzy zaczynają na początku 20 01 . wieku czytać Świętego Pawła a czego oni tam szukają, dlaczego oni czytają tak namiętnie te rozważania Świętego Pawła Mesjasz ów wyzwoleniu metanu i nawrócenie i t d. żyć jak to deklaruje wprost oni chcą wykorzystać właśnie te koncepty Świętego Pawła po to, żeby na ich podstawie czy dzięki nim dzięki inspiracji zbudować nowy ład polityczny społeczny gospodarczy i t d . czyli taka nową znalezisko owa niechęć do kapitalizmu liberalnej demokracji w 2 i współczesnym kształcie do tej tradycji właśnie liberalizmu Europejskiego, na którym jednak został zbudowany na wpół nasz porządek społeczny to po jego właśnie niechęć ma znaleźć tutaj jest wsparcie w postaci nauki religii Świętego Pawła i z tego takiego dziwnego kolażu on będzie próbował wyprowadzić jakąś nową wizję społeczną nową wizję filozofii politycznej i w mojej ocenie oczywiście jak rozumiem, że nie wszyscy się z tym nie zgadzają, ale mające nie tu też zagrać właśnie forma instrumentalizacji tych treści religijnych tam, gdzie Święty Paweł właśnie pisze o takich egzystencjalnych rozważaniach, które mają towarzyszyć człowiekowi leśnicy chcą dokonać nawrócenia zmiany stylu życia to, że wkłada to właśnie taki kontekst społeczny polityczny no i próbuje to trochę wykorzystać jako takie narzędzie w grze może niekoniecznie politycznej sprzężonej z politykiem, ale właśnie w takiej grze o kształt społeczeństwa, którą toczą między sobą filozofowie to w fascynujące, że ludzie wracają do tych projektów, które nie do końca się udały jechał tak to wzór przecież znają w ogóle takie teorie filozoficzne już to wszystko z kołem branża się kręcimy w okręgu i to wszystko wraca nieustannie nowe współcześnie humanistyce Tosię nazywa post okulary z MEN to taka tendencja właśnie, żeby odkrywać znaną mu to stare teologiczne spory wydawało się, że on już całkowicie wygasły, że to już nikogo nie będzie interesowało już siły walnął w kontekście nabierają czasem w coś innego, by blasku tak mu wydobywa się czasami właśnie krzyki zupełnie zaskakujące dostosowanie tych sporów Romano w tamtych starych wydziałach teologicznych n p. tych różnych zasłużonych teologów przeniesiono dawno do najniższego piętra archiwum na sam w leżą przysypane stosunku doszło nagle na początku 20 01 . wieku okazuje się, że dających autorów może być bardzo ciekawe, bo oni właśnie jakby, wykorzystując ich obserwacji odnoszących do współczesnego kontekstu można coś zupełnie nowego opowieść o naszej rzeczywistości na przychodzi mi do głowy taki przykład, który chyba nie ma prostej książce, ale może to warto też rozszerzyć to to spektrum teraz ostatnia zajmowania się Carlem Bartem to jest tak o w szwajcarski teolog z początku dwudziestego wieku no tak bardzo ciekawa postać człowiek, który był tak wielkim buntownikiem tradycji protestanckiej mścił odrzucił całą tę tradycję bardzo tak mocno za zamkniętą wał to tezy Calvina właśnie, że Bóg jest całkowicie o całkowicie inny całkowicie nie poznawałem całkowicie transcendentny, że tak naprawdę nawet wtedy, kiedy Bóg się objawia, czyli pokazuje człowiekowi to pokazuje tylko, tyle że jest właśnie pojmowanie tej to co jest treścią objawienia Bożego to jest właśnie to, że nie jesteśmy w stanie tego Boga zrozumieć to taka tradycja luterańską kalwińską bardzo wygodna ze ścianą, bo wstyd oczywiście owoce to właśnie to właśnie zarzucano Bartoli, że to jest taki Bóg, który mógł trenerowi Zielińskiemu jest tak nawet nie wiadomo co powiedział mojej ten bar to oczywiście był wielką postacią teologii protestanckiej, ale potem w połowie dwudziestego wieku wydawało się, że to już chyba odchodzi do lamusa no kto się tym mieście będzie zajmował przecież Otóż te wszystkie protestanckich społeczeństwo się z sekularyzacją w ogóle nie chodzą do kościoła lub nie czytają Biblii tak dalej minęli się okazało, że dam myśl postmodernistyczna 20 01 . wieku mogą to ona widzi Carlo Abartha jako 1 ze swoich ojców założycieli dlaczego, bo ubaw to właśnie jestem postawiony problem tej całkowitej obcości jak zrozumieć coś co jest całkowicie inne zupełnie nie jest możliwe do wyrażenia naszych kategoriach, ale z drugiej strony jesteśmy zmuszeni, żeby z tym obcować, żeby jakoś to wyrazić jakoś o tym, powiedzieć taki problem to logiczne i nagle okazuje się, że do współczesności post modernistycznej ci filozofowie stawiał dokładnie takie same pytania oni mówią tak, jeżeli wszystko jest tylko ideologią dyskursem jakimś śnie, że tak naprawdę nie ma żadnej obiektywnej naukowej prawdy tylko wszystko się Ross Ross rozpocznie się takie pojedyncze głosy każdy ma swoją rację każdy sobie mówi mamy właśnie taki radykalny postmodernistyczny Klara pluralizm to jak my mamy się nawzajem zrozumieć, jeżeli ten drugi mówiący jest właśnie całkowicie inny i tutaj bystrzy obserwatorzy szybko zrozumieli, że to jest dokładnie ten sam problem, który stawiała chrześcijańska teologia to znaczy jak zrozumieć coś co jest całkowicie inne niemożliwe do sprowadzenia jakiegoś wspólnego języka to okazało się że, chociaż ci autorzy przychodzą zupełnie różnych źródeł to z 1 strony właśnie mamy postmodernizm, który niemal nic wspólnego z drugiej strony Hannawalda, który z takim głęboko osadzony w protestanckiej za umorzenie kultu żadnych takich w prostacki teologii właśnie myślicielem o nim mówiło o podobnym problemem, że strukturalny problem jest bardzo podobny także to jest właśnie żywotność czy tzw. post okulary z morza te stare religijne problemy one powracają w humanistyce, chociaż czasami są aplikacje na zupełnie nowych zagadnień nowych dziedzin nos, czyli wracamy trochę do tego od tego rozpoczęliśmy, że gdy, pomimo że myślimy o religii i sekularyzmu jako przeciwstawnych opiniach, które zwalczających się czy negujący się nawzajem netto jedno, niemniej czy trudno byłoby 1 egzystować bez drugiego tak ja jestem też przekonany i to jest chyba stanowisko najbardziej kontrowersyjne, które wyraziły w tej książce mam nadzieję, że mu Czytelników wzbudzi jakiś jechać albo protesty albo głębokie zachwyty, że tutaj nikt nie będzie obojętny wobec tego stanowiska ja jestem przekonany, że zagranie pod publiczkę trofeach tutaj oczywiście teraz próbuje zachęcić czytelnika żywych, a dokładnie na tym oddziale się skupił, że jestem głęboko przekonany że, żeby zrozumieć własną tożsamość niezależnie czy ktoś definiuje jako człowiek wierzący czy jako niewierzący to my tak naprawdę musimy przyznać, że jakąś częścią naszej tożsamości jest też to stanowisko opozycyjne, które chcemy odwrócić oczy, że ono nas też współtworzyło i jedno nie da się do gustu funkcja w ten sposób, że ktoś powie ja jestem tylko religijny i wszystko to co jest świeckimi całkowicie nie obchodzi żyje, jakby zupełnie obok tego w ten sposób można było powiedzieć tym roku 1 50 0 właśnie wtedy, kiedy to było zupełnie naturalne, że ktoś jest chrześcijaninem wierzy w Boga ma dzisiaj, nawet jeżeli ktoś rzeczywiście funkcjonuje wspólnocie, gdzie to jest naturalne i mam głęboką umocnił swoją niezachwianą wiarę to wcale nie oznacza, że ta, że ta kultura świecka i jakby ten zasób idei świeckich nie współtworzył właśnie tożsamości tej osoby mają oczywiście to ma też swoją drugą stronę, a my, jeżeli ktoś chce być takim prawdziwym ateistą człowiekiem całkowicie świeckim oto myślę, że tutaj von und prędzej czy później to też właśnie współczesna filozofia potwierdza prędzej czy później ktoś taki dojdzie do przekonania, że jego tożsamość też jest współtworzona przez myśl religijną i mało w ten ten prawdziwy ateizm niejednokrotnie polega na tym, że on jest wręcz jakimś takim doświadczeniem takiego mistyczny mistyczne nieobecności Boga właśnie taki pustki po Bogu, ale jest jakich doświadczają takiej religii albo quasi religijne to bardzo ciekawe ja w ten sposób testach próbuje wtedy ja niczego odczytać, że ten taki znów 1 z najważniejszych obrazoburczych myślicieli 19 wiecznej Europy może być właśnie potraktowane jako taki teolog nieobecnego Boga rząd tak naprawdę właśnie swoją filozofię opowiada obok tego opowiada o Bogu, który nie istnieje, ale jest jakiś rodzaj resztki inspiracje religijne ją później też nowy w jego ślady potem poszli w Żninie mieście dwudziestym wieku także brnął w jest to kontrowersyjna teza, ale tutaj stałam się w staram się jakoś bronić staram się bronić właśnie nasza tożsamość i to myślę, że dotyczy to nie tylko do sporu religii to w ogóle dotyczy każdego sporu, który wydaje się tak jednoznacznie spolaryzowany, że nasza tożsamość zawsze jakimś stopniu jest współ kształtowania przez tożsamość tej strony przeciwnej, o którym się za wszelką cenę stronę odciąć zawalczyć działu nowych albo nawet wręcz zignorować moim zdaniem jest to niemożliwe, bo ona współ współ kształtował właśnie nasze poglądy nasze przekonania do aż ktoś zamówi taką wydaje się logiczne no bo skoro jest nasza tożsamość jest pewną granicę to coś musi być te granice wyznaczać, a jest to, iż pojęcie to ta tożsamość kończy jest coś co jest przeciwne taka albo o jest antytezą albo jest drogi tak dalej tak dalej not, więc stan negocjacji tych granic my tak oczywiście tego jeszcze była właśnie spróbuję jeszcze doprecyzować, bo to jest 1 taki krok wstępne, które pan mówi tylko, że można, by przyjąć stąd to przekonanie w takiej wersji lekkiej w takiej wersji light i powiedzieć sobie dobra ja uznaję tę, jakby to mój zapał zapożyczenie po stronie przeciwnika, ale tylko na zasadzie negatywnej traci on mi daje tylko to, że ja wiem kim nie jestem pewna, że ten zły beż bezbożnik to on jest jakimś sensie dobry dla budowania nowej tożsamości, jakie na niego patrzy to, że wiem kim jestem wtedy natomiast moja teza jest trochę bardziej zbilansowana to znaczy to jest tylko krok wstępny tak się wydaje na początku, ale jeżeli zaczniemy sobie tam grzebać w tej tożsamości próbować właśnie opisywać też przy mocy takiej historycznej metody zmaga się okaże, że bardzo wiele rzeczy z tej naszej tożsamości naszej tradycji myśmy tak naprawdę przejęli od strony przeciwnej tylko próbowaliśmy jakoś ukryć przykryć przetransportować może trochę inaczej opowiedzieć, ale wiele idei tam krążyło jest przenikał raz z 1 strony na drogę raz drugi na pierwszą jest tak z tego typu ten znał myślę, że taki radykalny zwolennik właśnie religia w radykalny zwolennik kultury świeckiej będzie miał duży problem, żeby tak to zaakceptować znów jestem w stanie pewnie wymienić wielu też takich znanych myślicieli, którzy właśnie w mediach często występują bronią podziemnym z drugiej strony łączy się, że wielu z nich miały tu problem, żeby tego typu stanowisko zaakceptować krzyże rodzaj kompromisu sugeruje bardzo dziękuję panie doktorze dr Miłosz Pudłowski Uniwersytet pedagogiczny imienia komisji edukacji narodowej był państwa i moim gościom ze studia Radia TOK FM w Krakowie w informacje już za kilka minut po godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj Lizut i jego program dzisiejszy program przygotował Paweł Zientara, a nawet jakością i gwałtownością czuwał Kamil róg Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!