REKLAMA

95 lat temu Eligiusz Niewadomski zamordował Gabriela Narutowicza

Historie Polski
Data emisji:
2017-12-17 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
45:02 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
historię Polski stół nad niepodległości masz Zahorski dzień dobry to są historie Polski spotykamy się 17 grudnia 2 przy czym po rocznicy kolejnej rocznicy bardzo smutnej w naszych dziejach, bo 16 grudnia 19 2 2 roku zginął prezydent Gabriel Narutowicz mimo, że to jest dość znana historia warto jednak do nich wracać, dlatego że mechanizmy, które pojawiło się w Polskim życiu politycznym w tamtym okresie i która w, których finałem to był właśnie ten dramat czasami Rozwiń » odnosimy wrażenie, że może albo mogą pojawić się znowu i dlatego ich podaż będzie taki swoisty memento panie Macieju powiedział pan mówić, ale prof. Grzegorz Nowik nasz dzisiejszy gość witam serdecznie się w Instytucie studiów politycznych pan zastępca dyrektora muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku powiedział pan zginął tu taki troszkę mechanizmy, bo to się zdarza, że ludzie giną natomiast został zamordowany to trzeba dokładnie powiedzieć sobie, dlatego że w kraju, który szczycił się tym, że w zasadzie zjawiska ludobójstwa nie doświadczył w swojej historii myśmy swoich królów nie wieszali nie mordowali Kliszcz analityk ilość żywności na linach gilotyna nie mordowali skrytobójczo taki taki wypadek zdarzył się po raz pierwszy i nie zdarzył się co niestety lukru pokryło dom w ponurym ponurym cieniem drugą Rzeczpospolitą, bo jeżeli, jeżeli rzeczywiście chcielibyśmy zrozumieć motywy motywy późniejsze Józefa Piłsudskiego i związane z przewrotem majowym to to ten moty w ten motyw też gdzieś miał swoją swoje miejsce i Józef Piłsudski pamiętajmy miał być miał być pierwotnie ofiarą tego zamachu to on miał zginąć zabójca mówił, że w zasadzie Gabriel Narutowicz jest dla niego osobą przypadkową zupełnie z opcją zastępczą chodziło mu o Józefa Piłsudskiego który, który wprowadził w Polsce demokracji, który wprowadził w Polsce równość Obywatelską, który wprowadził zasady zasady 0 i parlamentarne, których w prowadził wiele postulatów programu paryskiego Pepeesu dom miał być tym w głównym celem ponieważ był był przeciwny, żeby to, żeby to mówię o zabójcy był przeciwny, żeby tego typu zasady obowiązywały w państwie, ponieważ one z tego co zeznawał na procesie wydźwięk miały być widniały tnt tt tt warstwy ludowej niższe prawda do sfery urząd do sfer rządu i i spowodowały, że także, że Polska Polska miała wg Roberta Niewiadomskiego taki taki plebejski charakter co widać było nawet po polsku mamy Chłopskich w sejmie i prof. Jan zaproponował, że być może właśnie na początku przedstawili głównych aktorów tego dramatycznego zdarzenia spektaklu mają oczywiście wpiszemy ich również pewien kontekst tamtych czasów w sensie historycznym przypomnimy trochę słuchaczom, skąd się wziął Gabriel Narutowicz, kto to był, dlaczego akurat człowiek, który tyle lat spędził w Szwajcarii był znakomitym profesorem architektem inżynierem prawda konstruktorem, który w, którym miał już w swoim dorobku takie budowle w w Szwajcarii jak elektrownia niedaleko Sankt Gallen czy czy innego typu elektrownia w Miller Belka w to wszystko Waśniewska zwały, by na to, że jest to człowiek, którego kariera, którego zainteresowania są dość odległe od pożyczki od polityki, ale w końcu pojawia się właśnie w Polsce i na dodatek może właśnie dla niektórych wręcz nieoczekiwanie wyprzedzaliśmy poważnym kandydatem na prezydenta przypomnijmy, że to jest ród wywodzący się z północnej części Litwy może w PCT północno Środkowej kształty jego brat pozostał na Litwie kowieńskiej po to, ono takiej dekompozycji można powiedzieć historycznego wielkiego Księstwa litewskiego w latach 19 2 2 natomiast Gabriel Narutowicz studiował studiował m. in . w Szwajcarii tak jak zwrócił pan Nowak był on był inżynierem budownictwa wodnego był wykładowcą na Politechnice na Uniwersytecie i Unię to jest przykład pewnego zjawiska bardzo charakterystycznego w parze z chwilą Odrodzenia Odrodzenia Rzeczpospolitej wielu Polaków porwanych ideą i można powiedzieć niosących w sobie i de odbudowy państwa odbudowy Rzeczypospolitej po 19 18 roku wracał to nie jest jedyny przykład takiej osoby przecież to rozumie właśnie o to, żeby służyć tworzeniu rzeczy mocno swoje talenty one wiedzą doświadczeniami jak nowy klub Proteina g 30 lat w Szwajcarii mieszka można powiedzieć był tam zupełnie zakorzeniona, aby prof. Ignacego Mościckiego mamy wreszcie całe Stowarzyszenie inżynierów mechaników polskich z Ameryki które, które wróciło z kapitałami lisy czasopisma mechanik, które no przecież ten gmach na Czackiego w Warszawie to jest ich i działalność to jest wybudowanie 2 najnowszych fabryka obrabiarek w Polsce, więc maszyny, które produkują inne maszyny i Gabriel Narutowicz jest osobą, która symbolizuje ten proces powrotu do Rzeczpospolitej jej najlepszych synów, którzy byli wykształceni świadomi tego, że z chwilą Odrodzenia państwa powinni mu służyć nam tylko powiedzmy w przyjeżdża do krajów i właściwie znowuż nie tyle wykorzystuje ten swój talent doświadczenie inżyniera nie buduje elektrowni wchodzi do rządu Władysława Grabskiego jest ministrem robót publicznych tak jestem ministrem robót publicznych i to jest wielki plan wielki plan był uprzemysłowienia Polski likwidacji likwidacji bezrobocia, a podstawą przesłałem przyszłego uprzemysłowienia jest budowa infrastruktury i infrastruktury wewnętrznej stąd te roboty publiczne budowa linii kolejowych, które by strzelały 3 odrębne systemy, a także budowy dróg wodnych w dół dzisiaj istnieje na terenie Saskiej Kępy Gocławia Grochowa Kawęczyna pozostałość kanału obwodowego, który właśnie w tamtych czasach w ramach tych robót publicznych zapoczątkowaną miał być to kanał żeglowny, który o miliard omija Warszawę łączący z Bułgarią z Bugiem Narwią w rejonie dzisiejszego zalewu Zegrzyńskiego, który także jest przecież stworzony wg wg tych planów miał zapewnić zapewnić im komunikację wodną w centrum właśnie kraju to są plany pierwsze pomysły działania właśnie Gabriela Narutowicza później nie kontynuowane do dziś ten ten kanał, jaki jest tam obok tych supermarketów w rejonie ulicy Ostrobramskiej w widoczny zresztą w czasie budowy tych kilka kanałów natknęli się budowniczowie na masowe groby żołnierzy poległych w czasie bitwy pod Olszynką Grochowską i jakości tam wtedy były winne były wydobywane i składane do tej mogiły obecnego mauzoleum na nas na Olszynce Grochowskiej pomoże też nie były kontynuowane, dlatego że my, by z powodów które, które będą Janie ich nie znam może może pani wyjaśni on wchodzi do kolejnego rządu i proponuje mu się resort spraw zagranicznych, tak więc że jest bardzo dobrze znany za granicą to jest pozycja, która zdobyta właśnie w Szwajcarii proszę sobie uzmysłowić, że przecież budowa elektrowni Wodnej jest przeogromna inwestycją wymagającą zaangażowania przede wszystkim rządowego, a więc państwa i najróżniejszych konsorcjów, więc te przecież wówczas także stosowano zasady konkursu ofert przetargów powierzano to rozmaitym firmom i ten świat można powiedzieć i polityki i Ekonomiki był ze sobą ze sobą gdzieś związanych wiedziałam co to nowocześnie brzmi dzisiaj się tak dyplomacji ugrali nawet, że w kontakty com kontakt Gabriela Narutowicza i mogły być wykorzystane dla dobra dobra Rzeczypospolitej w mojej właśnie po to, pojazd zbliża się czas tych wyborów prezydenckich w tej części zdąży może tylko jeszcze przedstawić szybciutko pozostałych kandydatów, bo jest ich 5 zostali oni wskazani tak dotąd był Ignacy Daszyński, którego poznaliśmy jako pierwszego premiera naszego premiera tak tego rządu wicepremiera rządu obrony narodowej w dwudziestym w domu, a wcześniej pierwszy premier rządu Ludowego lubelskiego Stanisław Wojciechowski do można powiedzieć, że twórca współtwórca ruchu spółdzielczego w Polsce wywodzących się z polskiej partii socjalistycznej to z nim pod 1 z kożuchem rzęsy sypiał w przemyca ją zbić WL, czyli robotnika i przed świtem Józef Piłsudski pamięć znali się doskonale minister spra w wewnętrznych w plany hrabiego Maurycego Zamoyskiego jest wiceprzewodniczący komitetu wiceprezesów komitetu Narodowego polskiego w Paryżu prawa ręka Romana Dmowskiego, ale z drugiej strony 1 z największych posiadaczy ziemskich w Polsce absolutnie do przyjęcia dla dla dla chłopów w ówczesnych warunkach no imamy pobierane przez mniejszości narodowe no właśnie tutaj jak go w profanacji w siłę rekord ten lej no właśnie w rejonie jeziora Uniwersytetu Warszawskiego językoznawcze związanego raczej z lewicą społeczną w rozmiarach i piątym kandydatem jest właśnie Gabriel Narutowicz i właśnie dochodzi do wyborów ale zanim dojdzie mamy 1 kandydata to znaczy pamiętajmy, że to jest rok, w którym jeszcze sprawuje władzę naczelnik państwa Józef Piłsudski i do czasu pamięta tego spotkania w sali Malinowej hotelu Bristol jego przemówienia rezygnującego z wszelkich, a wcześniej jeszcze jeszcze wcześniejszego posiedzenia w prezydium rady ministrów, kiedy mówił o rezygnacji ze swoich urzędów państwowych wszyscy spodziewali się, że tym kandydatem na prezydenta murowanym wręcz kandydatem będzie Józef Piłsudski, ale jak wiemy tak się nie stało, a to co się stało jest i o kolejnym kolejnej postaci już, tym bardziej ponurych historia, więc Eligiusz Niewiadomski powiemy po informacjach i Maciej Zakrocki i witam ponownie przypominam, że dzisiaj rozmawiamy o niemal w rocznicę zabójstwa zamachu na prezydenta Gabriela Narutowicza miało to miejsce 1 6 grudnia 19 2 2 roku nasz widzieliśmy sylwetkę wówczas jeszcze kandydata na prezydenta, bo na tym etapie skończyliśmy pierwszą część jego konkurentów w tych wyborach powiedzmy teraz 2 słowa o Eligiusza był Niewiadomski w studiu przypomina pan prof. Grzegorz Nowik człowiek, który wydawałoby się jak się patrzy na jego biografii, że nic nie zapowiada, że to będzie tak ponura postać nowości można powiedzieć trochę człowiek dni artystyczne tak, chociaż po drodze kończyły się nowy wydział matematyczny tak jak by się przydał w zasadzie to z analizowania jego zeznań i jego osobowości, która ujawniła się w pełni podczas procesu przyznał się jednak lekarz psychiatra, dlatego że wydaje się, że jednak była to osobowość psychopatyczna i oczywiście ten wątek polityczny i wątek atmosfery wytworzonej wytworzony przez prawicę narodową i w czasie wyborów do do Sejmu, bo to się przecież zacięło i Senatu w listopadzie 19 2 2 roku w i jest jest ważny ale, ale przede wszystkim tutaj zadecydowały o VAT w 2 decydowały pewne wątki osobowościowe w klimacie i w atmosferze nagonki, która została stworzona noty te przeciwko Narutowicz owi te te wątki psychopatyczne mogły się dopiero dopiero w viaAUTO skoro wywołuje pan potrzebę, by zapytania psychiatry to sięgnijmy, bo oczywiście w czasie procesu również takich psychiatrycznej oceny Eligiusza Niewiadomskiego dokonano m. in. dokonał jej psychiatra Maurycy urn 4 i rusz Stalin napisał potem taką broszurę Eligiusz Niewiadomski w oświetleniu psychiatry jak tam dowodził, że Niewiadomski cierpią na Katalonię, która wywoływała u niego napady szału zamroczenie a, opierając się na analizie manifestów napisanych przez zamachowca już więzieniu lekarz stwierdził i tu jest cytat doznajemy wrażenie, jakbyśmy słyszeli orkiestrę bez kapelmistrz w gruncie rzeczy to zbiór głośno brzmiących wyrazów bez wewnętrznego związku i logicznego powiązania przy tym uporczywe zatrzymywanie się przy poszczególnych oderwanych wyobrażeniach zamęt i chaos całe życie jego przekonywał tenże psychiatra jest wyrazem owej ciężkiej choroby, która żywiołową koniecznością musiała doprowadzić do owego tragicznego rezultatów w każdym razie nie był on zdolny właściciel pokierować swoim życiem i zdobyć sobie należny stanowisko społeczne do Olivia nie mogę tutaj w żaden sposób ani komentować ani podważać tej opinii, ale nowy współcześni współcześni psychiatrzy wypowiadają się w tej czy psychologowie wypowiadają się w kwestii tej osobowości w podobnym w podobnym duchu w do dziś dziś być może nauka poszła dalej inaczej inaczej jego sprawa byłaby rozpatrywana, ale dla mnie jako historyka niezwykle istotne jest to, że atmosfera wytworzona wytworzona w czasie tych dni poprzedzających poprzedzających zamach, a więc już po samym wyborze w trakcie wyboru wcześniej no to jest obja w zdziczenia politycznego można powiedzieć, że to jest objaw histerii politycznej, bo to co pisała ówczesna ówczesna prasa prasa w żaden sposób nie można odnieść do osoby do osoby Gabriela Narutowicza, ponieważ był to niezwykłej pracy dość przyzwoitości człowiek to był obja w frustracji politycznej największego obozu politycznego w Polsce, który nie potrafił w nie potrafił stworzyć warunków takiego konsensusu takiego uzgodnienia, wystawiając chociażby naprzeciwko przeciwko chłopom krwi kandydatury Maurycego Zamoyskiego, który po prostu przegrał sromotnie przegra przegrał sromotnie wybory prezydenckie i gmin i ta frustracja objawiała się na wolnym w tym, iż tytułami artykułów prasowych zapora zdrajca Wybraniec Żydów masonów no i dodaje niewierzący RO g no właśnie poza tym nie znający stosunków w Polsce no bo przecież mieszkał Włodzimierz ją odwiedzali, a przecież kilka lat pracował na najwyższych stanowiskach państwowych jako minister, więc to jest to jest obja w objaw histerii, którą sprowokowali politycy i sprowokowali w równym stopniu Anastasi koledzy poprzednicy dziennikarze znawczyni akurat one, ale FIFA, ale prasa odegrała tu absolutnie niechlubną niechlubną rolę w no m. in. Stanisław Stroński, który wg relacji osób, które w, którego znałem przecież był ministrem propagandy w rządzie gen. Władysława Sikorskiego w czasie drugiej wojny światowej uznał, że to jest 1 z jego największych 1 z jego największych błędów politycznych, ale przypomnijmy, że Stroński był można będzie taki harcownik w politycznym, który od 19 1 8 roku wszelkimi możliwymi siłami najpier w zwalczał Józefa Piłsudskiego, a później skupiło się no niestety na Gabriel Narutowicz, czyli on jest autorem tego słynnego artykułu, który dziś jako bon Mot występuje czasami w życiu pobocznymi w języku potocznym ciszej nad nową lub nad tą trumną ciszej to on powinno być skierowane do lustra to znaczy on powinien milczeć milczeć i przepraszać za za wyrazić żal nie wiem czy zadośćuczynienia po śmierci prezydenta było możliwe już za to co chcą coś co zrobił to można powiedzieć, że i jest to po najbardziej czarnych w annałach polskiego życia politycznego odnotowane i jego rola i wielu innych, a przecież przypomnijmy jeszcze 1 rzecz, że wśród tych, którzy tak żarliwie protestowali przeciwko przeciwko Gabrielowi Narutowicza winno być ludzie skądinąd zasłużeni bohaterowie n p. wojny dwudziestego roku nie będę tu wymieniał już ich nazwiska Lotosu to są to to są m. in. studenci, którzy na ochotnika szli do do armii Ochotniczej 19 2 0 roku, a później nowe drzwi wielu wielu z nich to ja panie profesorze usilnie na zasadzie odbicia piłeczki, bo w pełni podzielam pana pogląd o haniebnej roli część mediów tamtego okresu, ale nie mogli poczuć trochę jak mamy akurat stulecie niepodległości często wracamy do waśni różnych ważnych postaci notują jednak chciałbym przypomnieć w kontekście tej atmosfery, o których pan mówi w moim przekonaniu również dość haniebne haniebną postawę gen. Józefa Hallera w końcu naczelnego wodza przynajmniej wybranego naczelnego wodza przez komitet Narodowy w Paryżu kandydata zresztą właśnie, dlatego że naczelnego wodza polskiej armii Romana Dmowskiego przecież właśnie ten tłum na wieść o wyborze Narutowicza najpierw znajdziesz tam jako wracał z MSZ-u do domu prawda tutaj są teraz rację, że tłum rzucił się na powódź z nami kopały czapki studenckiej posypał się Grad uderzeń kijami szyby jak wspominała siostrzenica Narutowicza, a pani Zofia kot lisów na, ale potem krzyż ten tłum przed nim po poszedł w aleje Ujazdowskie pod mieszkanie gen. Hallera, który wyszedł na balkon na balkon i powiedział w dniu dzisiejszym Polskę, którą walczyliście sponiewierana odruch wasz jest wskaźnikiem niż oburzenie narodu, którego jesteście rzecznikiem rośnie przybiera Kwon UR to jest właśnie to w to jest rzeczywiście taki zapis relacji, ale to jest zapis relacji z robotnika i my musimy również zdawać sobie sprawę z tego, że są inne relacje na temat roli gen. Hallera, w których miał rzekomo mówić uspokajająco do tego do tego tłumu musimy musimy wniknąć najpierw samą samo sedno myśli narodowej, która kształtowała się od końca dziewiętnastego wieku, że jedynie to ugrupowanie miało stosujące ten populistyczny zabieg zabieg był uznawało samego siebie za jedynego wyrazicielami myśli opinii oraz jedynego w wyrazie wciela i reprezentanta idei narodu polskiego przy takim przeświadczeniu, że wybranie wbre w większości narodowej w sejmie na zgromadzeniu Narodowym kandydata wszystkich innych ugrupowań wsparte przez mniejszości narodowych, których na to duża część trudno nie była najbardziej życzliwie ustosunkowany do samej państwowości polskiej w momencie powstawania co spowodowało taki ani innych od 2 i różu umieć porozumieć po ten układ logiczny tezę tę logikę myślenia o to wcale nie znaczy, że ją aprobować i wybaczać oczywiście myślę, że jest to 1 z ciemniejszych kart w życiorysie gen. Hallera i myślę że, że jest to osoba, która ma ogromne zasługi dla dla Baracka oba państwa dla wojska polskiego, która odegrała ogromną rolę w okresie poprzedzającym wybuch pierwszej wojny światowej w czasie pierwszej wojny w czasie walk o niepodległość granice Rzeczpospolitej na nie mniej tnt IT jego słowa nawet jeśli wprost nie namawiał do do mordu no ale jak twierdzą jego zwolennicy to było lanie oliwy na wzburzone wzburzone fale do do tych do tych studentów miał rzekomo zwracać się i robotnik nie zacytował tych tych słów, żeby rozeszli się do domu w miał powiedzieć coś o demokracji, że polega ona na tym, że istnieje również wtedy, kiedy nowy wybór jest i innej strony i większość jest po innej stronie niż nasza, bo nie mniej tt pierwsze zacytowane słowa nawet jeśli padły gole tylko nie działają, że tak wymienienie, wskazując na 2, a na jego wpły w na jego dobre dobre intencje tutaj jest duży jak tak przypomnijmy jeszcze w sensie pewnej popw to pewnej kolejności zdarzenia, więc sam wybór przez zgromadzenie jest 9 grudnia potem zaprzysięgli 11 grudnia jest zaprzysiężenie czy nadal mamy tą ważną uroczystością jest też ważna z żywym przy okazji właśnie dno pokazać tutaj postawę Józefa Piłsudskiego wobec tego wyboru zgromadzenia Narodowego to jest 14 grudnia w przekazaniu Belweder ważne przekazanie władzy przez naczelnika państwa prezydent owi my tutaj myślę, że są piękne przemówi akurat żaden z Pałacu Józefa Piłsudskiego, który nigdy nie stał przed nikim na baczność bez zarzutu dobrze, bo to warzywa oczywiście panie prezydencie Rzeczypospolitej czuje się niezwykle szczęśliwy, że pierwszy w Polsce mają wysoki zaszczyt podejmowania w moim jeszcze w domu i w otoczeniu mojej rodzinie pierwszego obywatela Rzeczypospolitej polskiej, a panie prezydencie jako jedyny oficer Polski czynnej służby, który dotąd przed niczym nie stawał się czy zawartość, stając na baczność przed polską, którą reprezentujesz, wznosząc toast pierwszy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niech żyje ja myślę, że to przemówienie powitalne być chyba dla wszystkich nas taką nauczką i takim memento naród dokonał wyboru jeśli stoimy na gruncie zasad demokracji to bez względu na to jaki jestem w wór, stojąc na gruncie demokracji państwowości ten wybór należy uszanować i po prostu go przestrzegać także takiego stosunku do państwa i domów jego głowy w osobie pana prezydenta mówił marszałek widzi majestat Rzeczpospolitej no właśnie tylko to w to jeszcze prawdopodobnie do wielu nie docierało, tym bardziej że ta atmosfera, a się nakręcała tej niechęci wobec tej decyzji zgromadzenia Narodowego w powiedzmy też o tym, że właśnie w tych dniach, w których daty wymieniałem pojawiają się już anonimy do takich jeszcze kandydata już już wybranego przepraszam to pierwsza namiastka 10 grudnia tak już po wyborze przed zaprzysiężeniem tak no i zupełnie inny rodzaj treści prawda Szanowni panie ministrze wobec wyboru pana ministra na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej głosami lewicy mniejszości narodowych bloku na wzrok jego będąc pewnymi, że pan minister będzie ugoda owce w będzie zmuszony wdzięczą się blokowi mniejszości, że pan minister nie stworzy rządu silne ręce rządu, że tak powiemy poznańskiego wreszcie, że pan minister śmiał przyjąć oferowaną sobie kandydaturę grożono panu ministrowi jak na iPhone jest fantastycznie już mordem politycznym z poważaniem polskich faszystów no tak pyszny jedno września nie ma się co nadano nim zastanawiać, ale tu chodzi raczej mogą także ciągle automaty mówi Eligiusz Niewiadomski nie był 1 mecz często zapominamy, że pierwszą jedyną organizacją rozwiązano po przewrocie majowym przez Józefa Piłsudskiego byli właśnie polscy faszyści, ponieważ ten ruch lęgną się gdzieś na marginesie czy liczycie w łonie obozu prawicy prawicy narodowej takich pogróżek było więcej no i wydawało się, że apogeum w apogeum tego przypadł 11 grudnia przed zaprzysiężeniem, kiedy przez Warszawę się przewaga cały demonstracje poparcia i demonstracje demonstracje antyprezydenckie i dochodziła nawet do do ciężkich pobić, a nawet wypadków śmiertelnych z 1 strony część działaczy lewicy część działaczy prawicy narodowej nawiążą nawoływała jednak do spokoju i stosowania tych tych tych nastrojów i wydawałoby się, że to pomogło w mogło gdzieś się w którymś momencie przeważyć o tym, że rzecz, że te nastroje będą będą z tych relacji prasowej, że wraz ze spotkań z arcybiskupem krakowskim w krakowskim w pana prezydenta no i będą będą no po prostu działa tonizująco na nas na społeczeństwo, ale czasem tym czasie się nic nie stało nie stało w ciąg dalszy po informacjach TOK FM Maciej Zakrocki widzom ponownie wstąpi pan poseł Grzegorz Nowik rozmawiamy o tym, ponurym epizodzie w historii Polski o zamachu na prezydenta Narutowicza powiedzieliśmy kilka słów o ligę już Niewiadomski małe, by wreszcie może takie 2 słowa życiorys są, bo rzeczywiście jak się na ten życiorys patrzy na to zupełnie nie kojarzy się przydarzy Fiore zasługujący na notę w Polskim słowniku biograficznym skoro ciągle wiele osiągnięć życiowych prawda, bo nie dość, że skończył szkołę rysunku dobre uczelnie tak mówi się żelaznym skończył ze złotym medalem absolwenta, a więc pokrewną uważany za za artystą musi legitymować tytułem artysty pierwszej klasy jak mówiono tak potem był w chwilę w Paryżu, gdzie kontynuował też naukę tam w szkole takiej artystycznej Weber napisał książkę malarstwo polskie dziewiętnastego i dwudziestego wieku co prawda książka została wydana pośmiertnie galeria wiemy że, że przepracował na dno wcześniej można powiedzieć, że osoba wrażliwa w takim sensie właśnie artystycznym, ale może jest to też ten rodzaj wrażliwości, który w momencie znalezienia się właśnie w takiej atmosferze, którą opisywaliśmy wykładowca akademicki wziął leżał na targach i Rotwanda uczył rysunku i malarstwa bandyci przyszli inżynierowie budowniczowie maszyn potrafili się biegle posługiwać i ołówkiem i piórem, a więc w zaprojektować również coś w znaczeniu takim nie tylko praktycznym, ale i pięknymi potrafili oddać nam na papierze na szkicu nie miał takiej karty obecny niepodległościowy jak lubimy tak niż jakiś takiej aktywnej walki podczas pierwszej wojny nie był powołany do wojska działowi tam w organizacjach sanitarnych jak dziś w milicji Obywatelskiej tak to się w planach na gwałt to była milicja miejska w Warszawie, ale w dwudziestym roku na ochotnika zgłosił się do służby wojskowej pracował w wywiadzie wojskowym także do na taki, jaki miał również epizod w tej wojnie dwudziestego roku problemy miał epizod muszę powiedzieć żadnej jest taka książka Marcina Wolskiego, w którą polecam 1 przegrana bitwa, która rozpoczyna się od tego, że Eligiusz Niewiadomski jedzie do Dęblina już wówczas podjął zamysłem zamordowania marszałka Piłsudskiego i go wtedy właśnie dokonał tego Adecco dokonał tego, by tego zamachu cała bitwa warszawska potoczyła się inaczej ponieśliśmy porażkę Sowieci doszli do zatoki Biskajskiej inaczej losy Europy się ułoży takie, by polityka fikcji, ale właśnie jest udziałem Eligiusza Niewiadomskiego w roli głównej jako mordercy wodza naczelnego naczelnika państwa zakład usług w miał żonę, z którą miał dwójkę dzieci właśnie Stefan Jana Jon z tym, że z synem podobno właśnie w tej wojnie dwudziestego roku brało brał udział w każdym razie przychodzi Danny ten trend w felernym moment nie w jest wizyta prezydenta Narutowicza w galerii sztuki zachęta do prezydent podchodzi do obrazu szron Teodora Ziomka my w tym momencie, podając się tak no i cóż jeszcze można powiedzieć, że strzały padają z tyłu w i pełna konsternacja i zaskoczenie dziś na pewno ochrona ochrona prezydenta zadziałałby, ale w tamtym czasie nie stosowano takich procedur nie stosowano takich reguł, a poza tym dodatkowo hańbiące hańbiące Niewiadomskiego poza samym aktem zabójstwa powiadam dodatkowo jest to, że strzelał z strzelał, że strzelał od tyłu w od tyłu i strzelał w głowę w zasadzie agonia nastąpiła bardzo szybko nie było szans na jakikolwiek ratunek Niewiadomski nie uciekał chciałbym, aby jego czyn był czynnym Odrodzenia Narodowego, aby jego czyn był na to zupełnie psychopatyczny myśli zwiastunem nowej epoki w dziejach w dziejach Polski usunął tę zaporę, której o, których pisał Stanisław Stroński do był tym, który się zdecydował na odwagę i zrobił to co zrobić no właśnie tak jak mówiliśmy o tej atmosferze wokół wyboru w Gabriela Narutowicza na prezydenta jak możemy opisać tę tę atmosferę po tym co się stało 2 dni nadużywane jest obecnie słowo szok, ale mnie się wydaje, że to słowo w dosłownym tego tego słowa znaczeniu oddaje oddaje to co się stało ono jest powiedzenie, kto sieje wiatr ten wspiera duże i Uber to by było coś co nagle przyszło jak na wielki GROM z jasnego nieba i nawet prasa narodowa, która w tym momencie zaczęła bić się w piersi, że oczywiście byliśmy przeciwni temu wyborowi, ale to przecież jest prawo demokracji wyrażać sprzeci w byliśmy przeciwni, ale nikt z nas nie namawiał to do do mordu to czyn szaleńca natychmiast od żegnano się na tym tle powstał przecież pan piękny wiersz Tuwima Wierzyńskiego dotyczący dotyczący mordu na prezydencie jeśli wspominał pan ten poprzedni anonim to przecież to przecież Piłsudskiego nie wybierała tylko lewica i mniejszości narodowe, ale całe centrum można powiedzieć na cały Sejm na Narutowicza 2 cały Sejm za wyjątkiem z 1 wyjątkiem z wyjątkiem narodowej demokracji związku Ludowo-Narodowego całe centrum lewica i mniejszości narodowe także nie był to w wybór tak jak to przedstawiono prawda jedynie wrogów wrogów Polski no, chyba że źle, że żarty pozostałe ugrupowania lewicy centrum można się za za ugrupowania będące wrogiem Polski w oczy to jest nadużycie czy jeszcze taki dodatkowy rodzaj podkreślenia pewnej niechęci wobec właśnie tegoż środowiska, bo zarazem dziś taką informację, że rzekomo na trochę uprzedzamy już fakty, ale chodzi mi o podtrzymanie tego wątku łatwo sfery, jaka jest w czasie, że już po wykonaniu wyroku i na imię i pochowani nie wiadomo znaleziono wiatrówkę także, że ten jego grób jak piszą niektórzy był obiektem pielgrzymek, a podobno w 19 2 3 roku aż 300 dzieci jeśli dobrze odmienia otrzymało imię byli już to jest niestety ponury fragment naszej naszej świadomości jest znany jest znany list do marszałka Sejmu Macieja Rataja, który wtedy objął jako marszałek Sejmu w zastępstwie obowiązki głowy państwa zgodnie z konstytucją marcową list, który jest z prośbą o ułaskawienie Niewiadomskiego, aby jego osoba nie stała się już osoba skazanego na śmierć i uśmiercony jego niska nie stała się ośrodkiem kultu, który będzie fatalnie służył w Rzeczypospolitej ja myślę, że tym w kult próbowałem go próbowano, ale był to próbowano kreować niektórzy twierdzą, że te kwiaty i do dzisiaj również są składane ja nigdy nie byłem na grobie Eligiusza Niewiadomskiego po to, właśnie po to, właśnie, aby nie ulegać temu kultowi to nieszczęsny człowiek, który dokonał zbrodni poniósł za nią kary i nie widziałem z tego przede wszystkim z powodu aby, aby tam bywać w tym bardziej tu wejdę słowo, że nawet 2 × na rynku działek ma podjąć kształtował lata, ale też w nim nie ma też w jakiejś specjalnej refleksji na obozy brzmiał już odnoszą się do tamtych zapisków z tamtego nowsze auto miało służyć ten kult Voo Kulczyk takiego takiego takiego niesławnej pamięci bohaterów podobno kiedy było rozstrzeliwanych 3 1 stycznia 19 2 3 roku na stoku Cytadeli w miał powiedzieć umieram szczęśliwy, że przestaną patrzeć na to co z polską zrobił Piłsudski umieram za Polskę, którą gubi Piłsudski no jeszcze pod dom był na tyle nie wiemy nawet lekko określić, jaki prosił, żebym mierzono w głowę nawet ci chciał tak ustawić, żeby było tym, strzelając wygody no to jest jeszcze 1 dowód od tej typ psychopatycznego osobowości, o których wspominałem wolałbym żeby, żeby Eligiusz Niewiadomski miał w sobie tyle siły i tyle odwagi przed pierwszą wojną światową albo w czasie pierwszej wojny światowej albo w czasie wojny z bolszewicką Rosję, żeby mógł na pierwszej linii w nocy nawet swoją głowę, a nie ginąć w takim ani inny sposób i to może być cały mój komentarz do do jego zachowań, ponieważ w toku nikt nie potrafi ich ani wytłumaczyć ani zrozumieć ani tym bardziej usprawiedliwić, ale czy to zdarzenie ma jednak rzeczywiście wstrząsające jak pan mówił na początku naszej rozmowy kompletnie sprzeczne z jakąś taką polską tradycją tak o nazywał pan to właśnie z tradycją klubu liczą że, że to nigdy nas nie dotyczyło i ma jednak się stało przy czym to jakiś sposób ma potem wpły w na na emocje wtedy właśnie tak rozbuchanym na siłę stronnictw politycznych na pozycje również przedstawiciel z politycznych mniejszości narodowych ja myślę, że to musiało zostawić ślad zostawiło na wszystkich ugrupowaniach politycznych, aczkolwiek w, jaką obserwuje sytuację, która miała miejsce w Polsce rok później, kiedy do władzy dochodzi rząd, który później nazwaliśmy rząd jedno Piast czy chrześcijańskiej jedności narodowej z prawicy narodowej i centrum chłopskiego w rząd rząd Witosa to przez cały kraj przewalają się strajki robotnicze największa od czasów 900 piątego roku manifestacje protesty przeciwko ówczesnej sytuacji gospodarczej, do której po części tylko ten rząd mówiąc tak po prawdzie był winny to był wynik całego systemu gospodarczego układu gospodarczego ówczesnej Europy z 1 strony lewica grozi strajkiem powszechnym związki zawodowe protestu strajkiem powszechnym proszę wyobrazić ówczesnej sytuacji strajk powszechny, a z drugiej strony rząd grozi wprowadzeniem stanu wyjątkowego, a więc od czegoś w rodzaju, jakbyśmy dzisiaj powiedzieli stanu wojennego, który znamy z doświadczenia i eskalacja dochodzi tylko do pewnego punktu to znaczy do gróźb i w którymś momencie następuje jednak rozładowanie i w nie wiem czy na to bezpośredni wpływ miała świadomość tego co się wydarzyło jesienią późną jesienią w listopadzie i w grudniu od wyborów aż po śmierć Gabriela Narutowicza na wszystkich czy to nie działało odsiedział jątrzą trudno trudno powiedzieć to bardzo, że dachem długi proces śledzenia pamiętników zdawałoby się na to wskazywać, bo takie zapiski w Dzienniku Macieja Rataja w się pojawiają takie są takie dążenie do do umiarkowania ówczesnego marszałka Sejmu, ale w, ale możemy również powiedzieć po lekturze broszury w Chinach o Gabriel Narutowicz, którą w tym czasie właśnie napisał Józef Piłsudski, że to pozostawiło w nim głębokie przekonanie, że obóz prawicy narodowej nie powinien rządzić polską Nokię aż będzie rządził w sposób absolutnie populistycznych totalitarny to znaczy uznaje siebie za jedynego reprezentanta interesu Narodowego będzie doprowadził do wprowadził do ograniczenia ograniczenia demokracji no i na planach jest wzrost faszyzmu włoskiego przecież wtedy wtedy zostaje wprowadzony już ściąga swoje apogeum we włoszech i że to może fatalnie wpłynąć na 2 na sytuację wewnętrzną i może osłabiać pozycję państwową Rzeczypospolitej jeśli się prześledzić co po zamachu majowym piszą ambasadorzy niemieccy czy co jest w zapiskach z posiedzeń komitetu centralnego komunistycznej partii szef związkowej bolszewickiej to co widzimy, że one dokładnie też w ten sposób tę sytuację odbierają i doszedł aż do władzy Józefa Piłsudskiego traktują jako niezwykłe wzmocnienie pozycji Polski i w wewnętrznej zewnętrznej natomiast im było, że tak można być na rękę antagonizowanie sytuacji wewnętrznej w ich fakt, że rzecz, że żal, że takie kontrowersje wywołuje rząd prawicy narodowej w bardzo dziękuję bardzo dziękuję za rozmowę w studiu był z nami pan prof. Grzegorz Nowik piękne dzięki dziękuję bardzo również dziękuję Maciej Zakrocki życzę państwu miłego wieczoru, a teraz informacje w TOK FM historię Polski stół nad niepodległość Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA