REKLAMA

Ciemiężyciele czy ostoja polskości?

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2017-12-18 10:00
Prowadzący:
Czas trwania:
24:15 min.
Udostępnij:

O ziemiaństwie rozmawiali Anna Richter, dr Marcin Chorązki i Karolina Głowacka

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest dziesiąta 6 rozpoczynamy audycje przedpołudnie Radia TOK FM stwierdza będziemy rozmawiać Szanowni państwo Karolina Głowacka przy mikrofonie rozpoczynamy raz jeszcze Programme przedpołudnie czasy ziemiaństwa to jest książka wydana przez ośrodek karta jest oczywiście nie przypadkiem zaprezentowaliśmy państwu przypomnieliśmy doskonale wszystkim znany polonez Wojciecha Kilara net skomponowane dla filmu pan Tadeusz Andrzeja Wajdy studio pani Anna Richter z ośrodka karta dzień Rozwiń » dobry dzień dobry w naszym krakowskim studiu jest dr Marcin Horowski oddziałowe biuro edukacji narodowej IPN w Krakowie, który pisał wstępy do poszczególnych elementów tej książki poszczególne działy dzień dobry panie doktorze dzień dobry państwu ten polonez po to, żebyśmy nie przyznali się sami przed sobą my tutaj w studio Chinki słuchaczy nasi przed sobą, że wydaje się, że tak sobie wyobrazić my Polska też, żeby to była cała właśnie Polska okresu zaborów to ziemiaństwo to tu to są nasi przodkowie umorzenie konkretnie moi tacy dziadowie tak dosłownie, ale jednak tej polskiej współczesnej Polski Polaków no to oni tymczasem ideą było Rzymian jak liczna to była grupa panie doktorze w tym można powiedzieć, że to była dosyć wąska i coraz bardziej kurcząca się grupa, dlatego że w wodzie Roszkowski swoje publikacje niespieszno Madzi mięsa proszę okazać jeszcze w okresie PRL-u napisał, że liczyła ta grupa około 80  00 0 członków jako środowiska, który było to można powiedzieć, że pewien sposób skonsolidowane i policzone w ramach cash z PiS-u, który odbył się w 19 3 1 roku spisu urzędowego państwowego im, że jeżeli popatrzymy z perspektywy całości na polskie społeczeństwo okresu drugiej Rzeczpospolitej to wyjdzie to mniejszy odsetek niż 1 % całości społeczeństwa przy czym też trzeba zwrócić uwagę, że 7 4 Paul procent polskie społeczeństwo wówczas mieszkało na wsi, więc ogrom ludności wielka większa część ludności mieszkającej na wsi to byli chłopi, a tylko ten 1 1 % całości społeczeństwa to było właśnie zimę Nisko nawet mniej niż 1 proc, a teraz będą umacniać stereotypy dobierając tendencyjnie cytaty z Helene Ostrowskiej, bo tylko dodam, że ta książka czasy ziemiaństwa składa się głównie z opowieści z pierwszej ręki z tych, którzy wtedy tam, że nie widzieli te przemiany Helena Ostrowska pisze tak zwykle rano każdy wstawał, kiedy chciał my dzieci koło dziewiątej spotykaliśmy się na werandzie gdzieś śniadania były podawane na żądanie co i kiedy kto chciał dzieci i panie spieszył się po śniadaniu na plaży do kąpieli wczesne bowiem godziny od dziewiątej do jedenastej przeznaczone były dla pani, a później się do drugiej dla panów czy ta wizja niesamowitej sielanki oczywiście, że z tą tylko fragmencik dobrany tak dla porządku audycji, ale mam taką wizję też pani Anna Richter ze to jest rzeczywiście chyba pierwsze skojarzenie to nasze są świadomi miejskim ta uroda życia i delikatność wory na ogromny talent i t d. i to w tej książce również jest, bo jest to rzeczywiście elementy świata natomiast chcieliśmy ten obraz kosz pogłębić niuansować pokazać w różnych aspektach Info wbre w temu opisywanych akurat z wakacji jeszcze dodam, że pytanie było także Antek na co dzień po potem przychodziła zima i duet nauka dzieci Ziemiański wbre w pozorom było wychowane w tym bardzo dużej dyscyplinie nie mnie też rzadko widywał swoich rodziców, którzy albo zajmować gospodarstwem albo i produkcyjnych wychowywał taktycznym, ale coś im w sposób bardzo surowe od od wczesnego dzieciństwa w byłej stojana bym tam 3 obowiązku i jak wspomina Jan Przewłocki oni za coś co dobrze zrobi nie byli chwaleni przez rodziców, bo przyzwoitość tego wymagała obowiązujące SOS wiosek miast należy co najwyżej ganić za wstęp swoistego mam nadzieję, że ta książka pokazuje ten świat znacznie bogatsze to znaczy IEA na tle historii w ogóle, która się dzieje w tle, bo to jest okres rzeczywiście od końca dziewiętnastego wieku do 40 do piątego roku, kiedy się przetaczają naprawdę tak jest w wydarzenia, które bardzo temu ten świat Ziemiański naruszają rząd cały czas odbudowuje cały czas pod kolejny katastrofa się podnosi ziemianie wracają do swoich dworów dalej on dalej ten świat trwa, ale chcieliśmy pokazać się od codzienności to, że poza gwałtami i poloneza mi było to świat ciężkiej pracy w połączonej z takim poczuciem odpowiedzialności też nie tylko za swój własny majątek, ale też za co służba, która tam była za lokalną społeczność, która tak doktorzy mają też rosyjską pieką też się pod nadzorem dobrze panowie tak to można rozumieć panie doktorze właśnie do poczucia odpowiedzialności nie wsi wśród ziemian jako ono funkcjonowało i najmu było realne nowe jednak ktoś pracował na majątkach ziemian i czy to było się odbywało w sposób da godny jawną zwrócił uwagę na to, że należy rób humus pewien sposób zróżnicować środowisko ziemiańskiej po względem stanu posiadania czy też czy też bogactwa takiego nowym niematerialnego poszczególnych osób, ale też na to, że była pewna elita w ramach tej elity, która tworzyła związek ziemian zarząd związku ziemian i z góry szły, jakby pewnego rodzaju takie nakazy w one były przekazywane w różnych sposób z 1 strony na zjazdach ziemian wytwarzano pisma ogólniki, które były pewnego rodzaju umów z nakazem chwili działania ziemian i to było jak przekazywane w ramach struktur związku ziemian i realizowały te nakazy przede wszystkim te osoby, które utożsamiał się z ze związkiem rzemiosła ze środowiskiem i brały odpowiedzialność za to co postanowiono tak na nazwijmy to w tym wąskim gronie w w dla ogółu, ale były też osoby, które znów w żaden sposób nie utożsamiał się jak n p. w swoich badaniach znalazłem taką oto historia rok 19 20 1 z Dziemian no był taki nakaz chwili młodzi mężczyźni ziemiaństwo było Rzymianie powinni przystąpić do wojska wstąpił do wojska bronić ojczyzny tak taki jest tak taka bardzo ważna chwila w dziejach Rzeczpospolitej 1 z tych ludzi się wyłamał po prostu nie zgłosił się nie nie dał powodu takiego obiektywnego, który go zwolnić z tej służby wojskowej proszę sobie wyobrazić, że sąd honorowy związku ziemian w Kielcach wytoczył mu sprawy i został wykluczony ze środowiska, więc była pewnego rodzaju taka forma też dyscyplinowania członków i by realizowali te wartości te nakazy, które były narzucone ze strony tych najważniejszych najbardziej naj największy autorytet w środowisku, bo też trzeba zwrócić uwagę na to, że prezesami poszczególnych związków ziemian w poszczególnych regionach drugiej Rzeczpospolitej były naprawdę znamienite osoby, które jak później Karol Tarnowski wyliczył w większości zginęły w okresie lat 1 9 3 9 5 6 i nie zginęły, dlatego że jakiś przypadkowych sytuacjach tylko na zginęły w wyniku eksterminacji elity polskich, więc to jest jakby też dowód na to że, że jest była to grupa, która w pewien sposób narzucała sobie nawzajem dyscyplinę wartości, które były uniwersalne, jeżeli popatrzymy na to tak dosyć szeroką NATO możemy pomyśleć o tym, że to jednak są wartości, które w pewien sposób też mogą i powinna obowiązywać nas teraz współczesny te relacje, które państwo zebrali ich wydaniu książki czasy ziemiaństwa często są też bardzo przejmujące niejednokrotnie są to relacje wspomnienia z perspektywy dzieci takie pełne niepokoju n p . jest taki cytat nareszcie zaczęło się zmieniać starsi chodzili za prasowanie szepcząc coś rząd radzący po kątach oczekiwana gazety czytanej chciwie mniej zajmowano się mną dowiedziała się nareszcie, że co się stało strasznego stało się dalej ku Warszawie 1 dnia wysłuchałam czytany przez ojca z przyniesionej gazety opis warszawskich przypadków strzałów do bezbronnych zabicie 5 na ulicy wielkich nabożeńst w zdarzało się, że przyjeżdżam nim obcy ludzie zjawiali się coraz częściej zwykle późnym wieczorem jacyś nieznani goście, z którymi ojciec rozmawiał długo i połów nie zdarzyło mi się raz usłyszeć, że są tu posłańcy rządu Narodowego i o tym, jaki ziemiaństwo miało wpły w na in powstanie narodowe i w ogóle przetrwanie polskości powiemy więcej po informacje Radia TOK FM Anna Richter z ośrodka karta i dr Marcin Horowski z oddziału owego biura edukacji narodowej PN w Krakowie inne są w naszych studiach i opowiadają czasem żniw jest on 50 2 4 Karolina Głowacka przy mikrofonie w naszym studio goście pani Anna Richter z ośrodka karta dzień dobry i jeszcze raz gra w krakowskim studiu dr Marcin Horowski oddziałowe biuro edukacji narodowej IPN w Krakowie dzień dobry jeszcze raz indeks marzeń rozmawiano publikacji ośrodka karta czasy ziemiaństwa publikacji w innej, która przede wszystkim składa się z opowieści z pierwszej ręki synem pamiętników wspomnień osób żyjących w inny le w i ziemian od końca dziewiętnastego wieku do czterdziestego piątego opatrzonych wstępem dr Marcin Horowski był głównie e-sądu teksty publikowane po raz pierwszy mówiliśmy o tym, jej o narodowości o tym, że my lubimy myśleć my współcześni Polacy o sobie jako potomkach albo szlachty później właśnie mnie szlachty ziemiańskiej ziemian ale gdy coś w tym jednak jest, bo to oni przecież byli tymi, którzy wyciągnęli danej historii przez trudne czasy polskość jako tako pani Anna ani też się wydaje płynnie w po lekturze licznych tekstów ziemiańskich duża to co takie co nam się w tej pociągającej czy co jest powodem, dla którego tak chętnie się odwołujemy właśnie do tego świata jest to, że Towarzystwa rzeczywiście była uprzywilejowana w pewnym sensie była elitą społeczną, a posiadaczami majątków, ale też łączyło to właśnie z poczuciem odpowiedzialności idealną szczelność takim założeniem właśnie nas samych siebie podcięła obowiązku odpowiedzialność za całe społeczeństwo też bardzo objawia w różnych momentach w tej historii to jest pierwsza wojna to jest okres dwudziestolecia czy te starsze taki moment taki moment najbardziej dramatycznym druga wojna okupacja sowiecka okupacja niemiecka, kiedy te gwoździe wystają oparciem dla i dla partyzantów dla uciekinierów dla ludności cywilnej nie tylko dla rodzin samych śremian, ale też mamy też Dwór przed 30 09 . roku, w którym właścicielka codziennie wydaje 8 0 posiłków tak marną naturę na na zmianę po przez Porsche to czas przetaczają się tłumy ME Myself to właśnie widać po po statystykach, o których mówił pan Marcin Wroński, że o represjach, które spotkały się w czasie drugiej wojny, ale też warto wspomnieć o tym jak wie jak wielkim stopniu Towarzystwa właśnie zasiliła szeregi AK wzrosła siła polskie państwo podziemne wody to byli właśnie w dużej mierze synowie rodzin ziemiańskich, którzy dla, których to była taka trochę, jakby oczywiste co znaczy to poczucie że, że trzeba tak było wpajane od od dzieciństwa od pokoleń panie doktorze tak to było ja myślę, że ta ciągłość tradycji walki o niepodległość ona sięgamy no, jeżeli byśmy tak naprawdę głęboko głęboko próbowali szukać to i Konfederacji Barskiej insurekcji kościuszkowskiej następnie poszczególne powstania narodowe Noto to były zmagania, w których ziemiaństwo wcześniej obywatele ziemscy jak określano imion w pierwszej połowie dziewiętnastego wieku stanowili tą najważniejszą grupę nad grupą, która walczyła o naszą waszą wolność jak hasło głosiło, próbując przede wszystkim doprowadzić do wybicia się na niepodległość polskiego państwa i w publikacji czas ziemiaństwa w tej w tej naszej książce, w której są wspomnienia może to nie jest tak bardzo dokładnie widoczne, ale n p . ten fragment, który pani redaktor przytaczała w pierwszej części WM on opisuje tamten moment oczekiwania rodziny bohaterki na przybycie wojska polskiego i kiedy wojsko polskie ci powstańcy 1 80 0 sześćdziesiątym trzeci roku w maju przybywają jest to wielkie wydarzenie, które później kładzie się bardzo takiemu wyraźnym cieniem na historię rodziny, dlatego że ojciec bohaterki jest aresztowany przez carską policję i skazany na pobyt stały pobyt na zsyłkę na pobyt więzieniu i tonął to też pokazuje te koleje losu poszczególnych rodzin szczególnie w królestwie polskim, czyli pod pod panowaniem carskim oczywiście w euro 19 14 to jest znowu w sytuację, w której z Galicji rusza do Królestwa polskiego pierwsza kadrowa ale zanim ruszyła pierwsza kadrowa to do dworu w Koszycach przybyła przybył patrol Władysława Beliny-Prażmowskiego złożony w połowie 7 osobową siedmioosobowy patrol złożony z 3 właśnie synu ziemiańskich Sun Belina był przecież pochodzenia Ziemiańskiego, więc i trafił do dworu, w którym była wywiadowcze Józefa Piłsudskiego, która oczywiście, kiedy trafili tam jej znajomi przyjaciele z uniwersytetu im przez strzelca natychmiast przyjęła ich natychmiast udzieliła im pomocy i to on ona jakby miał ataki takie wyobrażenie, że do Unii rozpoczyna się ta droga ku niepodległości to było dla niej bardzo ważne to był pewnego rodzaju taka to była pewnego rodzaju ciągłość tradycji narodowowyzwoleńczych dlatego domu dla tej rodziny i też trzeba zwrócić uwagę na to, że sam Józef Piłsudski też bardzo podkreślał to ciągłość czy ta droga, która rozpoczęła się w trakcie kolejnych powstań szczęśliwie się zakończyła pod dowództwem jego Józefa Hallera i wielu innych dowódców i przywódców nowego państwa polskiego w 19 1 8 roku i później trzeba pamiętać, że wszyscy kombatanci powstania styczniowego byli szczególnie honorowani w okresie drugiej Rzeczpospolitej, gdyż to oni jakby miał też taka historia bardzo ciekawa jeszcze 19 30 ósmy roku na 70 ton piątą rocznicę wybuchu powstania styczniowego przeprowadzano z nimi wywiady radiowe, bo zachował się takie dokumenty w radiu Kraków, więc to też świadczy o tym, że ci ludzie mieli szczególne znaczenie, a my wyjątkowe znaczenie mieli właśnie potomków przodkowie ziem ziemian, którzy brali udział w tych zmaganiach oczywiście, aczkolwiek to wszystko też nie było mnie takie proste sam pan pisze w swojej książce we wstępie o tym, że cytuję początkowo od 19 14 2 6 Rzymian cechowała trójek i lojalistyczne w ramach każdego zaborców można poznać nazwiska szlachetnie urodzonych Polaków wiernie walczący ze swoich cesarzy i to właśnie zakaz krytyki z mojej strony przecież tak, chociaż szczerze tak to żywa obiektywna prawda turniej z miejsca innym się cechowały natomiast przyziemia nie zdawali sobie sprawę, że ten porządek utrzymać się nie możesz napięcia społeczne są za duże, że jednak ten etap ta wizja, że my tutaj jesteśmy na dworze i oczywiście jesteśmy charytatywnie pomagamy to może nie wystarczy, że chłopi też mają swoje prawa czy Rzymianie czuli to napięcie to jest takie pytanie, które rzeczywiście się pojawiał się w konstruowaniu tej książki mam nadzieję, że ona skłania do tego, żeby zrezygnować to znaczy czy ten świat książki zaczną w taki właśnie cytatem z Franciszka Starowieyskiego który, opisując czterdziesty piąty rok mówi tamten świat był tak doskonały w swojej istocie, że nie mógł się zregenerować mógł zostać zniszczone tylko siłą jest generować cieniem funkcjonował zbyt precyzyjnie on sam jak przedstawiciel arystokratycznego rodu właśnie widzi ten światek taki doskonały nie spójne wewnętrznie natomiast nie widzi tych ma cel inny, a nic do testowania mas nie, ale też nawet tego jak mnie też, że ziemia jest mu poza tymi sytuacjami takimi mocnymi jak wojny powstania, który mówiliśmy stają też wobec takich ulg lub usług procesów społecznych norm związanych z nowoczesnością to, że w dwudziestym wieku zmienia się świat zmienia się sporze z zmierza gospodarka kapitalizm na wirażu w 2 MON tutaj dwukrotnie wystąpił z uderzająco w 2 różnych tekstach też w imieniu dwudziestoleciu mówią w różnych sytuacjach dziś taką refleksją, że oni, chyba że koszt końcowego warstwa ziemi wyróżniono też, że już swoją rolę wypełni to co tak gorzka refleksja oczywiście, bo mając świadomość, że państwo polskie smaki najbardziej najbardziej właśnie ta gorzka krytyka z oferty 4 2 2 wojnie Łowicza, który ma poczucie, że Polska polscy ziemianie Polskę Polska arystokracja była enklawą polskości w czasie zaborów, a teraz raptem przychodzi państwo polskie jeszcze chce wywłaszczyć już za sobą już druga zielonych oczach przecież peron i ją skrupulatnie wylicza, że w tym roku do tylu tylu ziemian wywłaszczono jak można uderzać właśnie tam usług społeczeństwa, ale jest też cytaty, które państwo umieścili nam na ostatniej stronie na tylnej okładce Marii Walewskiej z 40 do piątego roku pan Marcinkowski zaczął urzędowe przemówienia coś mówi o wydanej w Lublinie ustawy o ustawie o reformie rolnej Fornal Stali zbić milczącą gromadkę kupowano od ich poparcie dla nowego ustroju i rządu za cenę magicznego hasła ziemia nie miała do nich żalu zdawałam sobie sprawę, że ponoszą część społecznej winę za tych ludzi wyrosłych w cudzysłowie przy dworze bez ojczyzny panie doktorze MDM ten świat nie mógł się utrzymać, ale co się działo dalej z Rzymianami po reformach po tych represjach w późniejszym okresie po 19 4 5 roku Ziemianin z ziemiaństwa Kogutom przestała istnieć był, jakby w projekt ze strony władz, by tak naprawdę ich zmarginalizować spróbować sił w pobiciu to nowoczesne społeczeństwo to niebyła, jakby potrzeba ze strony władzy, żeby tak się stało Isco skorzystać jak bez nich tylko po prostu doprowadzić do ziemi ani sami potomkowie ziemian używają słowa unicestwienia warstwy jestem może nie dalekie od tego tylko jednak to słowo jest bardzo mocne co nie zmienia faktu, że ta warstwa przestała funkcjonować jako grupa społeczna zasiliła przede wszystkim inteligencję miejską część spośród ziemian wyjechała zagranicę wyemigrowało legalnie lub nielegalnie, tak więc też mamy w tej chwili powrotu potomków tych emigrantów do polskiej i to są ludzie, którzy noszą nazwiska kultywują tradycje, ale niektórzy nie mówią po polsku nie potrafią lub uczą się dopiero języka polskiego co wynika po prostu z lat spędzonych za granicą są też przypadki takie, że mnie, że tak naprawdę ci ludzie gdzieś ze Stali się tacy stopień wtopienie to społeczeństwo i przestali funkcjonować jako kultywując tradycje ziemiańskie, choć ja osobiście miałem okazję rozmawiać z kilkudziesięcioma osobami w tym z kilkoma, którzy byli ostatnimi właścicielami ziemskimi, którzy byli wywłaszczeni czterdziestym piątym roku no i z ich potomkami w niektórych domach jak się wchodzi do tych mieszkań w Krakowie czy Warszawie to widać ten Dwór post tylu umeblowania po stylu zachowanych rzeczy i Hermes szable te sprawy różne rzeczy różne naprawdę w jednych w niej w 1 w 1 z domów znalazłem taki takim po prostu wystrój salonu myśliwskiego to było coś niebywałego jak jak w fosie wśród tych dróg trofeów, które przez lata uzbierał pan pan Maciej Rudziński, gdyż on był tą osobą, która dla nas bardzo bardzo mnie była przywiązana do dołów w tej tradycji myśli z 2, w której łowiectwa, które tak naprawdę stanowiło kwintesencję hołubi obok obok umiłowania jeździectwa i Konin to właśnie łowiectwo było tą tą drugą formą spędzania wolnego czasu przez mężczyzn ziemian to nie znaczy, że kobiety nie polowały, bo też znam takie przypadki natomiast musimy nauczyć panie ty też natomiast króciutko powiem tylko tyle, że to środowisko bardzo odczuło władzę ludową niekorzystnie nie tylko przez wywłaszczenie, ale również przez te represje, które spotkały w oczy w poszczególnych przedstawicieli tego środowiska czy do UE poprzez aresztowania czy to przez brak możliwości studiowania pracy i tego typu szykany powiem państwu tak to byśmy nie myśleli, że miejscu warto poczytać jak oni wiedzieli ze swojej perspektywy i tutaj są państwo w znakomitej książki czasy ziemiaństwa wydane przez ośrodek karta przypomnę wiele tekstów większość nie była wcześniej publikowanych Anna Richter z ośrodka karta była z nami dziękuję bardzo dziękuję dr Marcin Wroński z Oddziałowego biura edukacji narodowej IPN w Krakowie dziękuję bardzo panie doktorze dziękuję państwu w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA