REKLAMA

Proces brzeski - ciemna karta rządów Józefa Piłsudskiego

Historie Polski
Data emisji:
2018-01-14 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
29:47 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
10 0 lat niepodległości i Maciej Zakrocki dzień dobry zapraszam na historię Polski, które dzisiaj w pewnym sensie odnoszą się do naszych audycji, w których przypominamy stulecie niepodległości, ale też jest taką kartką z kalendarza, bo 13 stycznia 19 3 2 roku, a więc prawie równo 8 6 lat temu w zapadły wyroki w tzw. procesie brzeskim w procesie brzeskim, który zaczął się rok wcześniej w październiku, na którym jest taką, w jakich niektórzy historycy twierdzą Rozwiń » ciemną plamą na tym między wojennym w wymiarze sprawiedliwości Vaughana historii tamtego czasu na cieka w jestem z tym pogląd również podziela nasz dzisiejszy gość, który wie pan prof. Włodzimierz Andrzejewski kierownik zakładu historii społecznej dziewiętnastego i dwudziestego wieku Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk 5 takich wypra w w ale zanim jeszcze zadam panu, bo to właściwie, podsumowując pytanie czy to jest rzeczywiście taka wstydliwa karta pomoże spróbujmy jednak tym słuchaczom, którzy trochę zapomnieli już jak to było z tym procesem brzeskim MOK jak do niego doszło to może być krótko przypomnieli co producent zale w w jakiej miał pomysł, kiedy powstał w play, dlaczego stał się solą w oku dla Józefa Piłsudskiego i całej w całego obozu sanacji w sekwencję wydarzeń, która doprowadziła do tego, że były premier Rzeczpospolitej ministrowi i jedno z najwybitniejszych parlamentarzystów i Polski odrodzonej zostali skazani jako pospolici przestępcy za knowania przeciwko ustrojowi ładowi publicznemu państwa polskiego niejako fundamentem jest początkiem całej historii był przewrót w majowym 20 06 . roku w wówczas Józef Piłsudski, którego zasługi dla odbudowy państwa polskiego obrony niepodległości nie mogło być kwestionowanej w zasadzie nie były kwestionowane przez zdecydowaną większość społeczeństwa mniej uznał wówczas, że musi wziąć odpowiedzialność za państwo polskie i zdecydował się na demonstrację zbrojną, która miała doprowadzić do tego, że Polacy w swojej masie się opamiętają złożą w jego ręce rządy i odpowiedzialności za kraj w te rachuby się nie ziściły doszło do walk zginęło kilkaset osób ostatecznie Piłsudski władze objął i jednocześnie świadomie przyjął odpowiedzialność za przyszłość naszego kraju i choć jak rozumiem nikt nie kwestionuje również tego, że jednak był to zamach stanu zdecydowanie i teraz problem polega na tym, że Piłsudski przejmując władzę w ten sposób wszedł na drogę bez powrotu to znaczy nie mógł już oddać władzy będąc przekonany, że właściwy jest jedyną osobą w Polsce, która rozumie prawdziwe interesy państwa na rok 2 x jako jedyny, który wie jak państwo naród uchronić od nieuchronnej jego zdaniem katastrofy, do której przed majem 20 06 . roku państwo zmierza w i ów w moim głębokim przekonaniu po 19 2 6 roku rozpoczęła się sentencja wydarzeń, w których my hańbi polegał na tym, że Piłsudski robił wszystko, aby uzyskać z pokoi inne możliwości rządzenia polską uniknąć czegoś co obecnie się nazywa imposybilizmem władzy i aby zachować zdolność podejmowania decyzji realizowania dalekosiężnych planów politycznych musiał na wszelkie sposoby łamania opór kolejnych środowisk, które poddawały w wątpliwość zarówno kompetencje Piłsudskiego, jakiego prawu do pełnej już tak bym swobody podejmowania decyzji z politycznych gospodarczych wojskowych na arenie międzynarodowej dlatego jak rozumiem chodzi o to, że właśnie ci, którzy nie podzielali poglądów Piłsudskiego byli troszkę rozproszeni w znajdowali się w różnych ugrupowaniach czy strony stołach, by w którymś momencie w chodzi we wrześniu 19 2 9 roku wpadli na pomysł nie pożar ta historia lubi się powtarzać, że opozycja powinna się zjednoczyć no właśnie tak powstaje ta idea, którą już przywołałem, czyli idea centrolewu w tym w 19 20 ósmy roku w wyborach w po przewrocie straszliwą klęskę poniosła narodowa demokracja i ugrupowanie, które miało wpły w pierwszej kadencji ponad 100 posłów obecnie uzyskało ich zaledwie 3 7 i wydawało się Piłsudskiemu, że problem endecji na dłuższy czas został rozwiązany wówczas my ich głównym przeciwnikiem w zbudowaniu stabilnego obozu władzy w Polsce stała się lewica i ugrupowania w centrowym w sposób absolutnie świadomy po wyborach Piłsudski zdezawuowania marszałka Sejmu wybitnego polityka ogromnych zasługach Józefa Zycha wreszcie Ignacego Daszyńskiego w imię Ignacego Daszyńskiego i rozpoczął prasa ową bardzo ostrą kampanię dyskredytacji posłów jako pewnej kategorii i polityków i ludzi, którzy zajmują się własnym interesem ani ani realizacją interesów wspólnych i i publicznych i jednocześnie zaś w dwudziestym ósmy 2 9 20 09 . roku w UB roku doszło do bardzo ostrego konfliktu między po Piłsudskim, a parlamentem na tle tzw. sprawy Czechowicza w to niezwykle ważną sprawą polegająca na tym, że przed wyborami parlamentarnymi 20 08 . roku Piłsudski jako premier zażądał od ministra skarbu Czechowicza przekazania na jego do jego osobistej dyspozycji 8  000 000 zł bardzo pokaźnej sumy, które do 8  000 000 zł wykorzystał lat i bezpośrednio na kampanię wyborczą BBWR oznaczało to mu, że wszelkie deklaracje o służbie publicznej od przejrzystości w finansach publicznych uczciwości były złamane przez samą ekipę sanacyjną, która wykorzystała publiczne pochodzące z podatków pieniądze na propagandę własnego ugrupowania politycznego opozycja, gdy się z 3 ujawniła zażądała powołania Trybunału stanu i postawienia przed nim ministra skarbu Piłsudski postanowił wykorzystać to jako pole batalii politycznej i doprowadził do sytuacji, w której wymusił na parlamentarzystach swego rodzaju odwleczenie wydania wyroku Trybunału skargi stanu do kolejnej sesji Sejmu potem zaczął działania polityczne zmierzające w sposób wyraźny do likwidacji rozwiązaniami w i żeby sejmowej i dopiero w tej sytuacji bardzo różne ugrupowania polityczne z centrum i lewicy nie, widząc żadnej innej możliwości stworzenia solidnego frontu politycznego, który przeciwstawił się działaniem Piłsudskiego w doszły do z wniosku, że jedynie Zjednoczone w ramach właśnie centrolewu będą w stanie stworzyć siłę polityczną zdolną do przeciwstawienia się w ofensywie politycznej Piłsudskiego w play to rzeczywiście ma miejsce był dla przypomnienia w powiedzmy, że w tym centrowi znają znajdują to była inicjatywa Pepeesu tak na marginesie czy Chief Halki kiedyś Piłsudskiego tam wchodzi w ten centralę w PSL Piast PSL wyzwolenie Stronnictwo chłopskie narodowa partia robotnicza chadecja na jej niektórzy twierdzą, że właściwie dosyć szybko ten centralę odnosi sukces, ponieważ pst nie dopuszcza do przyjęcia budżetu na sesji zwołanej przez prezydenta Mościckiego na 300 1 października wtedy mamy do czynienia z tą słynną historią wejścia do Sejmu Piłsudskiego z wojskowymi Sojuszu jest taką formą zamachu stanu jak jak zamach majowy no, niemniej jednak ewidentna próba wywarcia presji na jej i wtedy z tym politykiem, z którym kiedyś miał raczej dobre relacje, czyli Ignacym Daszyńskim dochodzi do lektury tego słynnego sporu 3 czy rozmowy, którą znamy dzięki relacjom w słowo Składkowskiego w oknach, kiedy tom ma pan marszałek Daszyński powiedzieć, że pod bagnetami karabinami szablami Izby ustawodawczej nie otworzy problem nie otworzył nie otworzył i na całe szczęście nie otworzył prawdopodobnie na czym można przypuszczać, że zamiar Piłsudskiego był następujący tradycyjnie w momencie, kiedy marszałek pojawił się na sali posłowie komunistyczni, którzy także po wyborach 20 08 . roku byli w parlamencie Rzeczypospolitej podnosili wrzawę i wykrzykiwali różnego rodzaju hasła w przeciwko marszałkowi p t. Preczz faszyzmem z dyktaturą można było puszczać, że plan Piłsudskiego polegał na tym, iż on wchodzi na salę uzbrojonych około 10 0 oficerów będących w kuluarach Sejmu na okrzyki posłów komisji sił wkroczą na salę zaczną agresję fizyczną w stosunku do komunistycznych, ale posłów co z kolei musi wywołać akt Solidarności pozostaje parlamentarzystów i grozi w 2 mu erupcją przemocy w w sejmie co z kolei daum miałoby dać Piłsudskiemu asumpt do całkowitego zdezawuowania parlamentu jako miejsca prowadzenia polityki załatwiania spraw publicznych w Polsce Daszczyński, więc mógł się obawiać, że w projekty, a ta asysta oficerska nie jest wyłącznie gestem, ale może być początkiem katastrofy politycznej na skalę ogólna tak, że wygląd mówi Dobruckiego w tej rozmowie, że właśnie tutaj oficerowie weszli pod bronią tak nas o Piłsudskim ja, skąd pan wie, że są złem pod bronią Basiński, że tak mówili mi urzędnicy i t d. więc panoszy się spierają, ale na razie jest tylko pojedynek tak to jest spór na zasadzie nie mam Pańskiego płaszcza i co Michael Wright to też świetna analogie to można powiedzieć, że pierwszą potyczkę Centrolew z Piłsudskim wygrywa, ale z drugiej strony był to chyba dowód NATO dla marszałka Piłsudskiego, że musi ten problem rozwiązać inaczej no właśnie tak dojdziemy do w sprawy procesu brzeskiego, ale tuż po informacjach w TOK FM Maciej Zakrocki widzom ponownie przypomina sobie pan prof. Włodzimierz mędrzec, czyli z Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk rozmawiamy o procesie brzeskim w pierwszej części przypomnieliśmy genezy jak doszło do do tego procesu, a właściwie zakończyliśmy pierwszą część na słynnym starciu między Ignacym Daszyńskim wówczas marszałkiem Sejmu Józefem Piłsudskim, kiedy go Ignacy Daszyński, mimo że Piłsudski do Sejmu przyszedł w towarzystwie uzbrojonych oficerów nie dopuścił do otwarcia obrad, a przy okazji uchwalenia budżetu mali i co się dzieje dalej no bo oczywiście Piłsudski nie lubi przegrywać Piłsudski odniósł jeszcze 1 spektakularną porażkę mianowicie w grudniu 30 01 . roku Sejm, w którym Centrolew miał znów zdecydowaną przewagę miał 1 80 posłów łącznie BBWR miał tylko 1 20 posłów wtedy, więc jak dotąd centrum le WI oglądać posłów mniejszości narodowych oraz narodowej demokracji to kiedy się odbyło głosowanie wotum nieufności dla rządu powołanego z inicjatywy marszałka to ten rząd przegrał 2 40 do 2 20 i podał się do do dymisji ważniejsze jednak wydają się sprawy 6, a mianowicie po przewrocie majowym jako uszkodzoną czarodziejską machnął od nich sytuacja gospodarcza Polski stałby poprawia się dosłownie z miesiąca na miesiąc bezrobocie spadało w dodatku niewątpliwie uspokojenie politycznych po przewrocie i nadzieje społeczne poprawiła atmosferę w kraju rząd, gdy z, którego wiele o letnim synem ministra spraw wewnętrznych gen. Sławoj Składkowski przystąpił nie tylko do organizacji wielkich planów politycznych, ale także ogromnego sprzątania kraju ogłoszono, że przed dziesięciolecie niepodległości przed przed listopadem 20 08 . roku Polska ma być posprzątane wyczyszczone mają być zniszczone wszelkie rudery i ruiny mają być poprawione drogi w pobierane i Konrad Zając może i koniec z polską właśnie w Lublinie poza Borowy i rzeczywiście widzi działaniami w i całej administracji Państwowej mój kraj z miesiąca na miesiąc staną się ładniejsze po prostu czystszy bardziej zagospodarowany nieco więcej wydały ich pozytywne efekty reformy Grabskiego zaczął działać wsi ogólnopolski system bankowy i zaczęły normalnie funkcjonować finanse związków samorządowych miast związków komunalnych nie uruchomiono i szereg inwestycji lokalnych zaczęto porządkować miasta w tym sensie, że robiono bruki uruchomiono kanalii budowy kanalizacji Wodociągów i rozwija nosić elektryfikacji inną nie zaczęto budować nowe szkoły budynki szkolne 1 słowem nastąpiła taka wielka widoczna dla każdego przemiana Polski w co oczywiście sprawiało, że walka Piłsudskiego z mężem Sejmu kreacją paktu gracją i i paskudnymi posłami zyskiwała po krakowsku mniej i nie tylko tych, którzy lubią igrzyska, ale także tych, którzy widzieli, że trzeba hasła sanacji są realizowane w praktyce niestety w początek kryzysu światowego sprawił, że w 20 09 . roku cały ten impet inwestycyjny i modernizacyjne uległ zahamowaniu bezrobocie zaczęło rosnąć rośnie z miesiąca na miesiąc z tygodnia na tydzień ceny produktów rolnych spadły na łeb na szyję okazało się, że rolnicy nie mogą płacić kredytów, które do tej właśnie zaciągnęli czasem i dobrej koniunktury i przemysłu padły zakłady przemysłowe zaczęto zamykać ludzi wyrzucać na bruk i teraz Piłsudski na początku trzydziestego roku zdał sobie sprawy, że rozpoczyna się efekt synergii z 1 strony mówi działacz opozycji, która też zwietrzyła kre w i gwałtowne załamanie nastrojów społecznych na tle sytuacji kryzysowych powstał, więc bardzo dla rządu niebezpiecznym urząd, w którym mogło dojść do zgrania w fatalnych nastrojów społecznych, że konsekwentnym i działaniami opozycji z wyjściem opozycji z parlamentu, dlaczego Centrolew od wiosny trzydziestego drugi roku ewidentnie wszedł symbolem był tutaj wielki Kongres krakowski centrolewu w tym z końca czerwca dwudziestego trzydziestego Kongres obrony prawa i wolności ludu taka jak inne góry wprost wezwał do usunięcia rządów dyktatorskich i zastąpienia rządu dyktatorskie go rządem konstytucyjnym, czyli powołanym przez parlament i odpowiedzialnym przed większością sejmową 1 słowem na początku lata trzydziestego roku i Polska w sensie politycznym stanęła na progu wielkiego konfliktu z 1 strony Piłsudski, który nie może oddać władzy nie chce oddać władzy, bo uważa, że tylko on wie co dalej z tym wszystkim robić i opozycja wspierana coraz bardziej fatalnymi nastrojami politycznymi, a do tego jeszcze dodajmy, że akcję sabotażową, która uruchamiana jest w Galicji wschodniej, czyli płonący kolejne starty zboża pod falami przez przez bojowników ukraińskiej organizacji wojskowej i mogłem co sprawia, że atmosfera w kraju staje się naprawdę gorąco w no ICO temperatura w doprowadza już teraz powiedzmy bardzo skrótowo i do rozwiązania Sejmu w rozpisania wyznaczenia terminu na wybory w no ale właśnie w tym momencie dochodzimy do głównego tematu naszego dzisiejszego spotkania, więc zapadła polityczna decyzja rozpra w z opozycją mówiąc wprost umieszczenia tejże opozycji więzienną w jedno do więzienia trafiło 1 9 byłych parlamentarzystów natomiast na liście była już w setkach Bator mu tak, ale w Wolicy za chwilę dojdziemy wydaje mi się najważniejsze co należy powiedzieć, zanim pójdziemy dalej to to, że właśnie w momencie, gdy tego zaostrzenia konfliktu z kim mowa Piłsudski zdecydował, że to nie opozycja będzie decydowała o przebiegu dalszym sytuacji tylko on narzuci scenariusz, który będzie realizował dlatego też dwudziestego bodaj 3 sierpnia poprosił dotychczasowego premiera Sławka o dymisję 20 05 . kiedy ja sam stanął na ciele rządu co oznaczało, że przechodzimy do otwartej walki w i za chwilę zażądał od prezydenta rozwiązania Sejmu Senatu co prezydent 30 sierpnia 19 3 0 roku dokonał i teraz jak i on natychmiast w wywiadzie prasowym Piłsudski poinformować tę Polskę, że rozwiązanie Sejmu oznacza, iż byli parlamentarzyści PiS stracił immunitet poselski w związku z tym są zwykłymi obywatelami, których nikt nie, których nie chroni nie chroni praw może już korzystam z okazji, bo w tym czasie pan w pierwszej części mówiła takiej akcji propagandowej, którą również w mediach, udzielając wywiadów Piłsudski robił pokazując, jaką degrengoladę stanowi Polski parlamentaryzm to tak trochę też o zabitych szukania tych paralele między drugą w, a trzecią RP NATO w Gazecie polskiej z 2 6 sierpnia na nie trzydziestego roku Piłsudski mówi tak poszedł na w konstytucji jedno jest zupełnie wyraźne, że poseł nie ma prawa rządzić tymczasem pan poseł tylko to właśnie chcę robić pan poseł to nikczemne zjawisko w Polsce pozwala sobie bowiem na czynności tak upokarzające zarówno Sejm jako instytucje jak i samych siebie jako posłów, że powtarzam cała praca w sejmie śmierdzi i zaraża powietrze wszędzie no i to tak, lecz nie mogę się powstrzymać od innych człowiekiem, który robił te wywiady z Piłsudskim był pułkownik i Bogusław Miedziński, któremu w 19 20 ósmy roku udowodniono, że jako minister spra w minister poczty korzystał z funduszy ministerialnych dla zaspakajania własnych prywatnych potrzeb IKO i wykorzystywał w pieniądze reprezentacyjny na osobiste swoje osobiste sprawy także moralność w polityce naprawdę nie ma legitymacji legitymacji partyjnej, gdy w generalnie rzecz biorąc wydaje się, że w momencie, kiedy Piłsudski da przy komisie we wrześniu trzydziestego roku przystąpił do rozgrywki w postanowił uderzyć tak mocno, żeby sparaliżować działania opozycji za nim przerodzą się one w autentyczny wielki masowy ruch społeczny dlatego zanim ktokolwiek się z opozycjonistów centrolewu odniósł do faktu rozwiązania parlamentu i zaczął przygotowywać do nowych wyborów w sposób niespodziewany ruch i nakazał zatrzymanie 1 9 byłych posłów 6 Pepeesu 5 Ukraińców po 2 tam z partii ludowych i endecji i osadzenie ich w wojskowej twierdzy brzeskiej przy czym aresztowania dokonane zostały bez nakazu sądowego jedynie dla w podstawie bezpośredniego polecenia ministra spra w wewnętrznych i premier my dodajmy, że tu się właśnie pojawiają tak znane w dotychczasowym nawet w okresie właśnie Polski niepodległej postaci jak jak Wincenty Witos wspomniany, gdy do tej grupy zatrzymany dołączono też Wojciecha Korfantego po rozwiązaniu Sejmu Śląskiego tak przy czym lista powstała w ten sposób, że gen. Sławoj Składkowski przyniósł propozycję liczącą około 100 nazwisk i na tej liście Piłsudski osobiście zielonym ołówkiem zaznaczył tych, których inni, których należy aresztować nie był tam m. in. to anegdotka poseł Niedziałkowski z Pepeesu Piłsudski spojrzał na nazwiska wiedziała, że to w imieniu i powiedział zostawić w ostatecznym aktem oskarżenia przygotowany przez prokuraturę objął 11 proc komentarzy gestów proces rozpoczął się 2 6 października 30 01 . roku odbyło się około 5 0 rozpraw no może też warto przywołać fragment z wystąpienia podczas procesu Wincentego Witosa, bo jak pamiętamy oskarżonym zarzucono, że wspólnie przygotowywali zamach, którego celem było usunięcie przemocą członków sprawującego w Polsce władzę rządu na więzach krwi TOZ mówił wysoki sądzie ja byłem prezesem tego rządu, który został przez zamach majowy obalony jak, więc kryłem zamachy nie robiłem spiski, ale ja wraz z rządem stał się ofiarą spisku zamachu tak, ale to oczywiście nie niczego nie zmieniło, bo w powiedzmy sobie wprost wiadomo było, jaki ma być werdykt tak to prawda, ale przed znaczy samochód zatrzymani i proces proces zamyka bardzo ważne proces polityczny po zatrzymaniu tych kilkunastu posłów w czasie kampanii wyborczej aresztowano 5 00 0 osób naczep zamknięcie brzeskiej był początkiem wielkiej fali represji i politycy opozycyjni, których aresztowano i osądzono w trakcie kampanii wyborczej dostawali dłuższe wyroki Irena Kosmowska co legenda polskiego ruchu Ludowego wybitna działaczka społeczna została skazana na 1,5 roku za udział w wiecu wyborczym swojej partii politycznej posłanka zresztą wcześniej i generalnie rzecz biorąc jeszcze ważniejsze od procesu brzeskiego było to, że tych kilkunastu posłów i premierów w twierdzy brzeskiej poddanych zostało represjom inni szykanom godnym no i najgorszych kryminalistów we krwi i pozbawianie godności wszyscy poza 1 z Witosem byli pobici Ali Berman nawet do nieprzytomności przez skomplikowane ani 1 z komisarzy i wojewodów warszawskich Włodzimierza Jaroszewicza bliskiego współpracownika Piłsudskiego byli zmuszani do odejdą do haniebnych i tzw. gimnastyk porannych ze skakaniem żabek byli zmuszani do mycia tych gminach w sanitariatów, czyli służby więziennej w tym, bo po 1 słowem po prostu traktowani w sposób urągający wszelkim zasadom w cywilizowanym, a firmowe auto było nie było Wacław gen. Wacław kostek Biernacki czy pułkownik kostek Biernacki, który potem w nagrodę został on ma wiele nad wojewodą wojewodą Poleskim i tej sprawy były całkowicie ukryte do momentu wyborów dopiero w grudniu trzydziestego roku, kiedy już wybory się odbyły wiadomości o tym, zaczęły przenikać do opinii publicznej aresztowani zostali zwolnieni 2 9 grudnia trzydziestego roku i wtedy wybuchła wielka ogólnopolska rządowa afera, ponieważ dla ogromnej części bardzo często zacnych zwolenników rzeka Aqua Piłsudskiego stało się nie do pojęcia jak ktoś, kto deklaruje uczciwość rzetelność i przestrzeganie najwyższych standardów etycznych doprowadza do takiego traktowania ludzi na prawdę zasłużonych dla państwa polskiego i w czasie procesu brzeskiego aresztowani mogli mówić o wszystkim jeśli chodzi o wielką politykę, ale wszelkie odnoszenia się do tego co się z nimi działo w Brześciu były przez sędziów i prokuratorów natychmiast przerywany to była hańba 13 stycznia 30 02 . roku w tym te wyroki to były 3 lata więzienia w 2 i pół roku 2 lata Witos dostał 1 , 5 roku Sawickiego uniewinniono w 2 Witos zdecydował się na emigracji po jest mierzona jako 1 z trojga bandyty aż kierownik te w no właśnie, ale czy to już tak na koniec wpłynęło na taką rzeczywistą ocenę wówczas Józefa Piłsudskiego i jego obozu jego zdecydowanie tak odeszła wtedy od obozu Piłsudskiego ogromna grupa ludzi dobrej woli, że w pewnych i uczciwy, a ich miejsce zajęła ogromna grupa ludzi, dla których gdy pragmatycznie myślący, dla których możliwość zrobienia kariery i służby Polsce w szeregach zwolenników marszałka Piłsudskiego pozwala połączyć pomyślność osobistą z realizacją kariery zawodowej co zrobić skansen bez grzeszne jak to kiedyś ładnie nazwali twórcy spektaklu w teatrze Starym epoki po pokazał, że sami się budziliśmy czy bunt Johna wtedy jednak z poczuciem grzechu, ale takich rzeczach takie życie druga Rzeczpospolita daje nam ogromną lekcję realnej wiedzy o Polsce u nas mechanizmach, które działają życie społeczne realia kierują życiem społecznym życiem politycznym tylko my nie możemy zmienić aż myślenia o drugiej Rzeczpospolitej budowania kapliczek, ale naprawdę stać się uczyć na błędach, które wtedy popełniono na mechanizmach, które wtedy działały w, odnosząc je także do współczesności, tym bardziej że sprawa procesu brzeskiego mała również współcześnie polityczny ciąg dalszy, o czym powiem w ostatniej części historii Polski ani teraz bardzo dziękuję panu prof. Włodzimierzowi MEN rzymskiemu, których znam jego dziękuję pięknie informacje w TOK FM historię Polski w 10 0 lat niepodległości Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA