REKLAMA

Powstanie styczniowe wybuchło 155 lat temu

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2018-01-22 22:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
49:24 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM Anną w setną rocznicę tamtych wydarzeń rozległ się w kościele Świętego krzyża głos kardynała Stefan Wyszyński pytał wiernych czy nie lepiej było żyć spokojnie w pracy organicznej budować drogi uprawiać ziemię spokojnie cicho wiemy, że dzisiaj istnieją narody, które stawiają sobie za ideał, osiągając ideał pragmatyczne pozytywne ideał pełnymi chleba coś jednak przy tym zatracają na jakimś odcinku ubożeją najbardziej niewolniczo przetrzymywanymi Rozwiń » ze skrzydła ducha są takie narody, które postawiły sobie zbyt wąski GU jest to bowiem przeciwna naturze człowieka w 100 lat wcześniej są w szerokiej do aut w sztandary rozwinąć i pobić lub zginąć matka ojczyzna niech żyje powstańcom niepisane zwycięstwo, lecz klęska powtórka z nocy listopadowej gęstość dzielące się od dróg na polach bite w potyczek żywi aktorce lub emigracji brak tej nadziei, która pchnęła powstańców przeciwko imperium rosyjskiemu zdawać, by się mogło osłabione wojną krymską to wówczas powstają pierwsze organizacje spiskowe trwa patriotyczne wzmożenie nabożeństwo za dusze wieszczów Mickiewicza Słowackiego Krasińskiego tworzy serię manifestacji pchnie powstańczy dzieło zaborcza jego zrywam ci są czujni zimą progu nowego roku rusza niespodziewany pobór do wojska ma zatrzymać powstanie alei przyspiesza margrabia Aleksander Wielopolski LG organizator Branki na wieść o nim powie krótko rzut banku jest po 2 2 stycznia 1 80 0 sześćdziesiątego trzeciego roku nasz gość Wojciech Karwat historyk pracownik muzeum historii Polski rynek do magazynu mówią wieki dobry wieczór to wieczór będziemy rozmawiać o największym polskim powstaniu Narodowym wojna partyzancka tysiące 20 0 bitew i potyczek zaangażowanych około 200  00 0 ludzi ma militarnie to była klęska logistycznej strategicznie też, że Józef Piłsudski w roku 1 80 0 sześćdziesiątym trzecim pisał tak powstanie zostaje brak myśli kierowniczej nie tylko warszawiaków głównym centrum kraju leci w ośrodkach władzy prowincjonalnej skutkiem tego w myśl wojenna idzie na łaskę losu rozpryskuje się na tyle kierunków ilu jest dowód SUV przez co do Szeregów polskich wkrada się dezorganizacja, która najbardziej sławie już i tak najsłabszą stronę każdej armii Ochotniczej mianowicie spoistość organizacyjną i pewność siebie zaufanie dowódców i odwrotnie to się nie mogło udać, a zasadniczo taki nie, bo wszystko może się udać, jeżeli się głęboko wierzyli, że są ku temu sprzyjające okoliczności i ci, którzy poszli do lasu, a może nie do lasu do powstania w sześćdziesiątym trzecim roku, zwłaszcza na początku wierzyli w to, że się udać morza i że sprzyjające są okoliczności, bo imperium rosyjskie z osłabionym wojną krymską, bo nie ma innych okoliczności tak naprawdę pamiętajmy o tym, że ci ludzie zostali zmuszeni do tego, żeby akurat w styczniu, czyli w porze absolutnie nie dogodnej do jakikolwiek wojna, zwłaszcza wojny przed nowoczesnej, żeby istnieje i walczyć z Poznania muszą wzrosnąć tak wiosną 1 80 0 sześćdziesiątego trzeciego roku, że oczywiście bramkarz to był jedyny powód oczywiście, że nie to był powód bezpośredni tu nie było już mnie inni można się było cofnąć jej, gdyby powstanie wybuchło ci młodzi ludzie ci spiskowcy albo zostaliby jakoś rozproszeni w tych lasach, bo do tego już dochodziło bądź też, by po prostu, że byli święci rekrut wstał daty i wysłali na Syberię Sybir do jednostek karnych o wzmożenie patriotyczne trwa już od kilku lat 1 80 0 sześćdziesiątym trzecim roku właściwie w 1 80 0 pięćdziesiątym szóstym i zaczynają powstawać pierwsze organizacje spiskowa, jeżeli chodzi o tym, momencie stację patriotyczne uczucia religijne patriotyczne, bo tak powinniśmy nas nazywać oczywiście ich erupcją taką to jest powstanie styczniowe o ten ruch trwa bardzo intensywnie gdzieś 2 lata po sześćdziesiąty pierwszy 60 drugi rok i powstanie styczeń jest konsekwencją pewnego jakiegoś takiego działania to znaczy naród ten oczywiście świadomy, bo musimy pamiętać o tym, że sporo społeczeństwo Królestwa polskiego i stanowi monolitu prawda to nie tylko chodzi o Polaków i Żydów czy Rosja 3 Niemców, ale także o po podziały klasowe są w społeczeństwie, więc tylko pewna część społeczeństwa stanowi naród Polski wówczas i to społeczeństwo tak mówiąc językiem kolokwialnym nakręcało spirale prawda pewnych uczuć, że no doszło do momentu że, gdzie albo 3 0 piętnować albo wybuchnąć i to auto to ten wybuch powstania jest tego konsekwencją tylko, że przez te ostatnie lata poprzedzające wybuch powstania rywalizowały 2 strategie czy 2 opcje z 1 strony walka partyzancka powstanie wystąpienie zbrojne militarne, a z drugiej strony no to biali Targ, którzy liczyli na to, że uda się wynegocjować jakieś ustępstwa może nawet w odległej perspektywie autonomię, a w zasadzie trzeba mam jeszcze Aleksandra wielopolskiego, które nie jest zaliczane ani do czerwonych ani do białych mówiąc oczywiście to na skróty biali biali czerwoni to on wybrał trzecią drogę, czyli współpracę absolutu z carem twierdzą, że dla Polaków dużo, ale z Polakami niekoniecznie da się cokolwiek zrobić inni wbre w jakimkolwiek nadziejom jednych drugich na współpracę realizował swoją politykę, gdyby oczywiście może sobie tak pomyśleć, gdyby miał obóz polityczny za sobą może być jego polityka przyniosła rezultaty jednakowo rządu człowiekiem bez większego zaplecza ani wśród czerwonych ani SA wybrały, zwłaszcza wśród czerwonych oczywiście takiego zaplecza zdobyć nie mógł faktycznie to są 2 różne opcje dążymy do wojny, bo ta wojna kiedyś musi nastąpić w sprzyjają ku temu pewne okoliczności wojna krymska spowodowała, że Rosja ten kolos na glinianych nogach pada na kolana i to przez mocarstwa, które z odległości do sięgnęły właśnie tego imperium czy pościeli na Krymie 2 w Europie robią się ruchy różnego typu wierzono, że skoro przecież Garibaldi może Włochom udało się zjednoczyć nie było przecież ku temu żadnych przesłanek, a jednak się udało skoro ta Rosja jest pobita to robi się tam kryzys ten kryzys przy przeradza się w swoistego rodzaju odwilż reformy następuje współpraca pomiędzy rewolucjonistami, że rewolucjoniści też zbyt duże słowo w cudzysłowie Albin z liberałami demokraty latami polskimi i rosyjskimi nigdy zresztą wcześniej i później takiego współ takiej współpracy zgodnej trzeba to określić, kto nie był, a więc pewne warunki do wybuchu i do potencjalnego sukcesu następują, ale z drugiej strony margrabia Aleksander Wielopolski, który jest świadom istnienia tych ruchów niepodległościowych, które je chce w chmurze nawet nie pacyfikować tylko uspokajać tłumić je, bo chce także porozumienia z białymi i jest realizowana część postulatów forum, które były z kół składany i zgłaszane nowa ustawa szkolna przyłóż przymusowo oczu ziewanie chłopów równe prawa dla ludności żydowskiej to co się zaczyna zmieniać już dziś, ale równe równie podobne reformy są w Rosji także to nie są reformy na jakieś nadzwyczajne 2, że te reformy przychodzą zbyt późno to w każdym systemie jest także, kiedy następuje kryzys systemu tych najbardziej niebezpieczny moment dla każdego państwa dla każdego imperium, żeby zreformować źle, zwłaszcza jeżeli się reformuje to się bardzo często okazuje, że te reformy przychodzą zbyt późno, gdyby te ustępstwa, o których tutaj powiedzieliśmy reforma autentyczna, gdy i bardzo potrzebne dla społeczeństwa polskiego przyszły 2 lata wcześniej to kto wie, jakby się nasze losy potoczyły być może społeczeństwo, by się nimi zadowoliły zadowolił, ale my mówimy już po okresie po zajściu z częścią warszawskich po tym, jak 8 kwietnia 3 10 01 . roku są to ofiar śmiertelnych kilkaset osób rannych jest zastrzelonych zadźgany bagnetami na placu zamkowych przy kre w wzywa pomosty tak wówczas mówiono i o takich ofiar, że w ofierze no i nie zapomina się zbyt łatwo ani zapomniało się przez przypadek powstaniu listopadowym i jego klęsce to zupełnie nowe pokolenie ludzi proszę pamiętać każdy z nas miało, więc to nowa generacja świeżo nowa generacja ludzi, którzy idą dorastają, którzy mają dosyć życia sól sposób w sposób niesamowicie uczą mierzone musimy pamiętać, że epoka po powstaniu listopadowym jest niezwykle czarną epoką dla historii Polski, jeżeli patrzymy na nie tylko na zabór rosyjski, ale patrzmy przede wszystkim na zabór rosyjski w tym momencie, gdzie następuje z wsteczną państwo upadek szkół donosicielstwo niesamowite, kiedy kuratorzy szkolni mówią do gimnazjalistów hulanki zabawy z kobietami wszystko tak byle byście nie spiskowa -li, że jest to pewno dno moralne, od którego tylko włącznie można odbić brak nadziei na reformy i w końcu przychodził kryzys i wówczas kolos się reformuje i kolosy słabo okazuje się przynajmniej tak się wydaje nie aż tak słaby, żeby nie poradzić sobie z wojną partyzancką, która została wszczęta w styczniu 1 80 0 sześćdziesiątego trzeciego roku w królestwie polskim stacjonowała wtedy stutysięczną armię rosyjska zgoda, ale ci spiskowcy, którzy ruszą pierwszej nocy i kolejnych nocy 3 dni nie wiedzieli, że to będzie partyzantka wyobrażali sobie, że wybuchnie powstanie to jak to jest bardzo polskie takie prawda jest noc na czole jak zdobędziecie, a więc ci młodzi ludzie bo dlaczego mieli sobie wyobraża, że będzie inaczej wyobrażali sobie, że pójdą do wojska, że wojsko będzie regularne to wojsko będzie strzelał osiedliło się z Rosjanami jak równi z Realem regularne wojsko trzeba stworzyć, ale niczego nie widzieli mówi o tych młodych ludziach oni sobie pewne rzeczy wyobrażali i tu oczywiście możemy z 1 strony powiedzieć i przyrównywać to n p . do mitu powstańców warszawskich czy można zarzucić cokolwiek tym młodym powstańcom warszawskim nic to, że byli odważni heroicznie rozumu romantyczni to, że Stalin chcieli walczyć za ojczyznę tego nie można oczywiście odebrać to, że ci chłopcy 3 10 03. czwartego roku chcieli walczyć pod sztandarami w równych szeregach strzelać wrogowi w twarz, a wróg oczywiście takimi słowami powinien odpowiadać, bo tak wyglądała w cudzysłowie cywilizowana wojna, ale okazało się, że te słowa, które pani przytoczyła Piłsudskiego o tym, że nie ma organizacji bardzo szybko wyszły na ja w oczywiście mów przytoczyliśmy powstanie listopadowe i powstańcy listopadowej mówili jak n p . ojciec Ludomira Grzybowskiego, który napisał powstanie mówi powstanie pamiętnik mówi Słuchajcie jesteście wariatami idziecie z Motyką na słońce też do dosłownego cytatu porywanie się na Rosję też motyw z Motyką na słońce, ale i to nie przeszkadzało tym młodym ludzie ludziom, bo wierzyli, że chcieć to móc się po słowa Frankowskiego są tutaj ważniejszy, że rękami zdobędziemy karabiny, a tymi karabinami zdobędziemy armaty jak będzie mieli karabiny armaty to armia sama się stworzyć i dowództwo powstańczą oczywiście na początku zamierzał stworzyć armię, ale nie tylko partyzancką armię regularną stąd też nie do końca nie Piłsudski ma rację, mówiąc że nie było pewnych planów koncepcji ona oczywiście były tylko, że nie były realizowane w oparciu o akcje takie samorzutnie terenowe wsparł rejonach kraju miałyby organizować się nazwijmy to obozy wojskowe to miało być w południe Królestwa polskiego, ale na styku z 1 strony zabór pruski z drugiej Galicja no bo spodziewano się stamtąd pomocy czy też na południe od gór świętokrzyskich drugie to okolice Siemiatycz trzecie dziś koło Płocka miało powstać i tam miał się stworzyć karmy te armie i tę armię miały ruszyć w wyznaczone kierunki, czyli zdobyć Warszawę, a następnie przenieść działania wojenne na Białoruś Litwa na Ukrainę odezwa była wdową tych ziem, które wchodziły w skład dawnej Rzeczypospolitej oczywiście wyobrażam sobie odbudowy Rzeczpospolitej z były przez zabory rowery, bo oni sobie nie wyobrażam innej Rzeczpospolitej ta myśl o dawnej Rzeczpospolitej będziemy ją za zwany pierwszą albo szlachecką ciągle się tliła stąd też zresztą to proszę zwrócić uwagę także na torze ci rewolucjoniści powstańcy przyznawali prawa czy to mniejszości żydowskiej czy to też siódmą ludności Ruskiej, a nawet być może ludności litewskiej mówi być może, ponieważ to tutaj mamy wręcz do czynienia ze stworzeniem się pewnej autonomicznej we wnętrzu władzy na Litwie co jest bardzo podobne do tego co siedział na słabsze w czasie powstania kościuszkowskiego, gdzie występują przeciwko wrogowi, ale okazuje się, że mamy 2 człony Polski litewski nie mówimy tutaj o narodowości w tym momencie o etniczność tylko wspólnym w roku także inne ci ludzie wstępujący do powstania przynajmniej ich dowódca co niektórzy mieli planety od niej absolutnie nie były realizowane dlaczego, bo okazuje się, że ta, że codziennie ta konfrontacja zbrojna w danym momencie jest absolutnie skazano na porażkę, bo weźmy n p . Langiewicza on przebywa na plac broni, by boju obiecano mu to 100 0 żołnierzy uzbrojonych ludzi co się okazuje, że ma, ale setki jej nie mają karabiny tylko 200 do becikowego, a reszta to mała może kosy jak nie to i drągi, czyli sztachety wyrwane z płotu i z tymi z tym wojskiem on atakuje Rosję walczy bardzo dzielnie oczywiście to niema szansy w konfrontacji zbrojnej takiej konfrontacji zbrojnych ciągłością dochodzi kończy się to wszystko masakrą na Podlasiu mamy Siemiatycze, gdzie Polacy w sposób dno niesamowicie odważny kosynierzy atakują rosyjskie armaty i prawie zdobywają proszę sobie wyobrazić, ale są na rozstrzelanie przeszła przez armat w wypadku mitycznej takiej bitwy pod Małogoszczem prawa, która weszła do literatury upowszechnił ją przez Stefana Żeromskiego OJ tam żołnierze polscy trwają, a przeciwko rosyjskich armat karabinów i dają znakomity odpór oczywiście to kończy się to klęską, jeżeli można uznać bliscy mogą SKOR z klęską bo kiedy możemy mówić, że jest w powstaniu styczniowym o zwycięstwie na polu Bison wtedy, kiedy oddział nie został rozbity nawet teoretycznie porażka, ale wycofanie się to już dla Polaków był sukces, ale zdarzały się też sukcesy naprawdę niepisane złotą literą, kiedy w la w lecie się 10 03 . roku ten pierwszy ruch powstańczy upada Car myślę, że już jest koniec Atu nagle na Lubelszczyźnie po 1000 na oddział rosyjski zostaje prawie całkowicie wybity zlikwidowano podrzędne co więcej dojdą do granicy powstańców padają pieniądze wiezione przez tych żołnierzy paręset tysięcy rubli i znowu zaczyna się wszystko na nowo, bo każdy sukces nawet najdrobniejszy rodzi nadzieje rodzi chęć walki dalszej walki, a czy Polacy nie mają broni oczywiście powinniśmy zapytać tak poszli nasi w bój bez broni zgadza się, chociaż był dekret o podatku Narodowym na zakup broni wpłynęło 7 5  00 0 rubli to było przed powstaniem, ale później było dużo więcej później było dużo więcej tych pieniędzy tajemniczy rząd Narodowy władza narodowa dzicz mieniąca się tajemniczą pieczęcią wybierała, by podatek od od ludzi i karnie płacono ten podatek, ale te pieniądze oczywiście szły na zakup broni i tej broni kupiono całkowicie mnie sporo różne są liczby nawet dochodzące do 200  00 0 sztuk, gdybyśmy te 200  00 0 sztuk rzucili się dzisiaj mówimy na rynek tak no tobyśmy w dużej mierze zaspokoi tych powstańców, bo my mówiliśmy o 200  00 0 żołnierzy przeszło przez powstanie szczegółowa w szczytowym momencie jest 30  00 0 na polu bitwy, a więc 200  000, by w wystarczyły tylko przed powstaniem jak dokonano zakupów to zostało zdemaskowane przez policję francuską policja carska została rząd carski został poinformowany wiele transportów nigdy nie dojechał został przez KRUS ssaków, zwłaszcza konfiskowane niektóre transporty w ogóle nie mniej z nich wyjechało z Francji czy czas zacząć liczyć z Francji zostały na zawsze w magazynach później sprzedano po powstaniu styczniowym problem, by nie z bronią tylko z jej dostarczeniem na pole bitwy, tak więc na polach bitew no Polacy nie mieli się, z czym strzelać, ale kiedyś otrzymali te karabiny belgijskie okazywało się żona są lepsze od rosyjskich i faktycznie siały spustoszenie wśród studentów moskiewskich i to nie jest także ci Polacy nie umieli się strzelać bardzo często powstańcy rekrutowali się ze służby dworskiej czy też zmyć z myśliwych nie był rejony, gdzie z kłusowników, a ci już doskonale wiedzieli co zrobić z bronią jak w sposób taki chłopski skłon po by używając takiej sytuacji na wartości wręcz na każdy na ból był na wagę złota każdy woreczek prochu także, więc każdy nabój muszą być celne każdy strzał musiałby cel niż Rosjanie po naszej całkiem spore straty oczywiście z punktu widzenia militarnego nie mieliśmy żadnych tez kolor z sił tak tak żadnych szans w ekran ocenia dyktatorów powstania Ludwika Mierosławskiego Mariana Langiewicza już wspomnianego no i ostatniego Romuald Traugutt 2 pierwszych przybyło na ziemie polskie masz przepraszam nie na ziemie polskie do Królestwa do Królestwa polskiego są praktycznie nie znają się nie znając realiów pola bitwy to dziwić przybył tuż przed powstaniem, a Mirosław ski przybył na Nana Nana na pole bitwy, kiedy do powstania się zaczęło 1 drugiemu obiecywano żołnierzy środki i t d. jedni drugich nie otrzymał Mirosław ski akurat gdy już poza tym szczytową formą swojego dowodzenia, którą pokazał podczas wiosny ludów w Niemczech i tutaj w zasadzie niczego złego niczego dobrego nie do okazał po przegranych 2 pierwszych potyczkach pod pretekstem ból gardła wycofał się, ale nie złożył dyktatur w co więcej, kiedy dyktatorem został Marian Langiewicz to zwolennicy Mierosławskiego po kilku bywali w Krakowie broni środki bojowe i ochotników, którzy szli do innych czy Google, które były kierowane do do do obozu dla gliwiczan zjeść konflikt wewnętrzny naturalnie pamiętajmy biali czerwoni, ale dowódca dowódcą bardzo często też nie mogli się dogadać, bo przecież to jest to armia niezawodowa zresztą przyznał w armii zawodowej są konflikty tak, a co dopiero z ludźmi nie na zwykłej mi do posłuszeństwa, dla których rosół kas no cóż znaczy, ale co to znaczyło dla księdza Mackiewicza na Litwie przybyć o pewnej ustalonej godzinie w MOPS-ie było oczywiście na to miejsce godzin później urodziła się prawie zgadza tylko dzień później prawda, więc każdy, ale to ten i tak był karny, że przybyła byli tacy, którzy się nie podporządkowali zwierzchnictwo jako takiemu chodzi luzem jak się wówczas to mówił ci 2 pierwsi dyktatorzy to Blidy Kazio dyktatorzy z lasu, a więc z terenu pola bitwy próbowali ogarnąć to zarówno w inny aspekt militarny Miyagi te polityczne, ale okazało się to absolutnie nierealne, bo 1 drugi miał tyle problemów, zwłaszcza to jest się do uwidacznia przelanie biciu natury wojskowej, że nie miał czasu na politykę zresztą jak się wydaje Langiewicza wita dyktatura została wciśnięta przez taki trochę dziwacznie zamach stanu może nie będę w to już, choć bliżej, ale po tak czy inaczej on poniósł klęskę jak 1 z pamiętnika, że napisał, że nawet, gdyby pan Dziwisz wszedł na najwyższą jodłę w górach świętokrzyskich pamiętajmy, że to są najwyższe góry w tym czasie w Polsce to i tak by z tej jodły nie zobaczył całego Królestwa polskiego MON nie miał ku temu szans jak n p. wieści informacje meldunki miał spływać do człowieka, który codziennie był w innym miejscu prawda my mamy trzeciego dyktatora owego najbardziej skromnego Mierosławski nadziwić, kto to był sławy bardzo, zwłaszcza w wypadku Langiewicza tu wysłana, która szybko wyrosła po 1 rubli kosztowało jego zdjęcie sprzedawane na ręku, bo pamiętajmy też, że nowe medium, choć oprócz gazety także zdjęcia fotografii i mamy trzeciego dyktatora skromnego on po służbie rosyjskiej tamci byli po innych szkołach malarz dziwić było w wojsku pruskim, a następnie dołączał się w szkołach emigracyjnych, a Mirosław ski zaliczył w zasadzie w prawie wszystkie rewolucje od 30 01 . roku właśnie europejskie, więc był takim zawodowym rewolucjonistą całkiem dobrze dowodził także, a ten był wojskowym tłumił powstanie braci Węgrów to to też warto pamiętać nigdy nie doszedł do wysokich stanowisk jest dowódcą partyzanckim bez większych powodzenia trzeba też powiedz powiedzieć, iż zostanie mu powierzone tak w sumie dosyć w przypadku stanowisko dyktatorskie rządy dyktatorskie i on tak naprawdę z tego co innego państwa polskiego, które działało przecież przed powstaniem w trakcie uczynił naprawdę sprawnie działającą machinę i to on znowuż sprzeciwiamy się tutaj Piłsudskiemu chciał stworzyć regularne korpusy wojskowe, które będą czekały na pomoc Francuzów i niestety nic tylko tych tekstach korpusy albo zostały rozbite albo tak naprawdę stworzony został 1 pod dowództwem Hauke-Bosaka w górach świętokrzyskich trudno się organizować ten trwa już wojna, ale oczywiście, że tak, ale jedno wracając do Traugutta na dobę jedyne z dowódców z dyktatorów, którzy stronią koncepcje i miał koncepcja, ale który dał się także z po ich mać trwają do końca Nana Nana dla w swoim stanowisku i no i że można powiedzieć non dał się zabić na stokach Cytadeli prawda jego śmierć była wręcz symboliczna walczy do końca Mierosławskiego wyjechał land Dziwisz próbował przekroczyć koszt nawet austriackie aż próbował przekroczyła tam są został aresztowany natychmiast przez Austriaków i osadzony w więzieniu wspomniał pan o tym, że liczono na pomoc francuską to przenieśmy się na scenę międzynarodową ambon powstanie rezygnowało z Europie oczywiście politycy francuscy czy angielscy nie psioczyli, że odbudowanie Polski byłoby takim zadośćuczynieniem za zbrodnie na rozbiorów, ale niestety nie widziano w tym żadnego interesu własnego oczywiście, że tak, bo mamy tutaj tak naprawdę 2 czynniki, które są niezależne od siebie po pierwsze, rządy, a A 2 opinia publiczna i opinia publiczna była bardzo za polską branżą jak trzydziestym trzeci 1 8 30 żołnierzy z Rosji nie, bo inne po ludzku, nawet jeżeli słyszymy doniesienia, że słabszy walczy z silniejszym, a tak naprawdę tym silniejszego męczy to, po której stronie będzie nasze serce po rozrusza go dokładnie uczyć się na jego zresztą wiedziano, że Polacy od końca osiemnastego wieku walczą o swoją wolność czy to ostanie Kościuszki czy czyn legionowy czy coś, czego epok PPP 1 polonistka zwłaszcza, a później powstanie trzydziestego 30 01 . roku nie mówiąc tutaj o różnych ruchach prawda, które są rozsiane emigranci polscy byli uważani za rycerzy w cudzysłowie wolności, którzy się ziściły się ją nie tylko również nie może niszczeją, bo sieją zamęt tak uważam, ale naukowcy z propagują idee wolnościowe pragmatyczne tym to jest to pokolenie co 1 8 3 0, które muszą uciec opuścić Polskę, a więc opinia publiczna była za Polakami, bo ich walka trwa walka Polaków jest słuszna jak rząd oczywiście rządy trochę zaskoczony i Londynie Berlinie Wiedeń Paryż, jeżeli chodzi o Berlin to zdecydowanie wroga no bo dlaczego no bo na owo porozumienie polsko-rosyjskie to już w trakcie powstania Bismarck to znakomicie wykorzystał do późniejszych tutaj rozgrywek politycznych tanie, ale nie mogę międzynarodowej konwencji, aby z Berna czy to porozumienie o współpracy wojskowej przeciwko Polakom dokładnie była wspaniałym gestem z jego strony wobec Rosjan Rosjanie to pamiętali później i jak byśmy poszli do do przodu kilka lat to byśmy zobaczyli, że w tej wojnie Pol Prusko austriackiej czy polsko-francuskiej Rosjanie siedzą cicho są wdzięczni Prusakom za właśnie tą postawę anty polską, ale zastanówmy się, gdyby powstanie wygrało to co zrobili prasa, ale Polsat jedno musieliby to to powstanie swoimi rękami czy swoimi karabinami zdusić inaczej było troszeczkę w wypadku Austrii, która miała swoją politykę osłabiania Rosji czy aktywna bierność ludzi może tak to nazywano tak dokładnie dopóki to było wygodne to tolerowano oddziały, które się o organizowano organizowało przepuszczano powstańców i t d. tak da, ale jednocześnie starano się nie narażać Rosji oczywiście, że tak, bo po co, bo po co nie było w tym większego sensu to zerka Ano za to w stronę Francji i Anglii początkowo groźba interwencji była całkiem realna przynajmniej tak się dzieje co niektórym wydawało Napoleon był przecież rewolucjonistom odwoływał się do ideału do idei Napoleona pierwszego wygrał z Rosją wydawało się, że będzie dyktował tutaj jakiś prawda warunki jednak okazało się, że Rosja żadnego porozumienia nie chce im Andrzeja siedziała bardziej z boku, bo jeszcze mniejsze tu nie ma interesu zresztą trzeba pamiętać, że w tym czasie mamy zupełnie i konflikty, gdzie indziej to jest Meksyk, gdzie Francja się zaangażowała ich Teddy interwencja na rzecz Polaków absolutnie nie była możliwa w uzyskaniu został po prostu tam wysłana rynny, więc Francuzi nie mieli ku temu sposobności a kiedy my u nas trwają po sól, która powstanie styczniowe w stanach Zjednoczonych trwa wojna secesyjna i toteż jest prawda osiągnęła dokładnie dokładnie tak, że niestety Polska nie była to kwestia Polska tym pierwszorzędnym tematem bardzo szybko zeszła z pierwszych stron gazet, chociaż gazety absolutnie nam z sprzyjały wystarczy popatrzeć na dziesiątki, a może nawet setki artykułowi karykatury antywojennej z ich doniesień z pola bitwy o ofensywę dyplomatyczną prowadził Władysław Czartoryski jako agent główny zagraniczny czy taki upór szefa MSZ jak rozumiem, a tajemnego państwa polskiego i w końcu pracowano od innych takich 6 punktów, które zostały przedstawione Rosji amnestia dla powstańców swoboda wyznania język Polski w urzędach szkołach sądach praworządny system rekrutacji do wojska, by nie była tzw. bramka Polska administracja przedstawicielstwo narodowej w czerwcu sześćdziesiątego trzeciego roku przedstawiono do punktu Rosji ale, ponieważ ostre zapewnił, że do wojny nie dopuścić Rosjanie mogli sobie spokojnie odrzucić dokładnie tak naprawdę została tylko wprowadzony 1 punkt oczywiście samowolnie przez Rosję to jest amnestia, ale amnestia dla kogo tylko dla tych z, którzy nic nie znaczyli w tym powstaniu, czyli tak naprawdę chłopów reszta absolutnie nie została wprowadzona nowa zobaczmy co się stało później przy kręcono śrubę i podatkową i polityczną i militarną w stosunku do Polaków nie mówiąc tutaj o kontrybucję ach, prawda zaborze mienia wywłaszczeniem zsyłka ach, i t d . tak dalej Czartoryskim pozostał tylko poinformować rząd Narodowy i jesteśmy sami pozostaniemy sami no to wywołane już do tablicy bardzo istotna, że 3 powstanie styczniowe sprawa Chłopska 3 4 społeczeństwa to chłopi walczyli w 2, jeżeli mamy też siłę to być może mamy szansę na zwycięstwo, jeżeli nie mamy no to tej szansy nie ma teoretycznie możemy przykryć wrogą armię czapkami żylibyśmy wszystkie czapki chłopskie rzucili w stronę armii nieprzyjacielskiej właśnie teoretycznie, bo on, kiedy wybucha powstanie chłopstwo przybiera przede wszystkim jest pozycja wyczekując bądź też były wręcz wroga to jest pewien mit właśnie z rozdziawioną z kruki Wrony z twórczości literackiej wielu pisarzy i wielu pamiętnika, że ktoś nam to wprost mówią kim są powstańcy dla chłopów to są leśni to są komitet Niki od komitetów to są powstańcy nazywany Lis jeszcze w różnoraki sposób to są Polacy to są Polak i czyli chłopi nie jest Polakiem, choć nie jest Polakiem, ponieważ nie panował wówczas na 3 czy duża część polskiego chłopca krachu Słupsk 2 wiedział, że mówi są właśnie nawet nie wiem czy po polsku mówią po swojemu i panowie też mówili po Polsce po po swojemu tylko, że ten panowie byli Polakami, a ci nie, a więc nie mieli świadomości narodowej, a z drugiej strony zdawano sobie z tego doskonale z prawej w dniu wybuchu powstania został ogłoszony manifest do narodu oraz dekrety komitetu centralnego Narodowego i po prostu porzucono pewne propozycje materiale zniesienie przywilejów stanowych uwłaszczenie natychmiast chłopi mieli otrzymać prawo własności swoich gospodarstw uchylenie czynszów nadania ziemi dla bezrobotnych i to spełniło pokładane en rok oczekiwania tylko, że praca nad chłopcem musi trwać długo długo pamiętajmy o nich z wtorku na środę tak oczywiście, że tak trudno zachęcić do powstania Słuchajcie, choć do powstania dajemy wam ziemię wszystko będzie ci mieli, a dziś idziemy ginąć, w które jeszcze nie mamy no ale ona jest zasięg i cicho PIT tak jak powiedziałem początkowo wyczekują są, a wręcz wrodzy powstanie przynajmniej oczywiście też musimy powiedzieć, że nie wolno generalizować, ale co do czego wrócą i cicho i po przyjęli postawę oczekującą co się dzieje okazuje się, że na wiosnę i że trzeba zapłacić pierwszą czy na przedwiośniu pierwszą ratę podatków pańszczyzny i t d. i nikt nie płacz i nigdzie się na pańskie druga trzecia czwarta data i nikt inny idzie na Pański i cicho i po swojemu prawda to pamiętamy jako były dopłaty z Unii Europejskiej, kto pierwszy wyciągnął rękę, a mimo wszystko nie było chętnych do Unii Europejskiej chłop i tak by wykorzystali co do złotówki to co Unia dała dawała chłop wziął to co mu dano i że zaczął zastanawiać, a może faktycznie oni mają rację i proszę zwrócić także uwagę, że tam, gdzie chłopstwo przeszło na stronę powstania tam oddziały partyzanckie walczyły dużo bardziej intensywnie, a i tak naprawdę na ty oby oddział oddział partyzancki, który najdłużej utrzymał się w terenie to później składał się większość chłopów, ale nie przybyszów zza przybyszy zza kordonu tylko miejscowych chłopów świętokrzyskich lubelskich podlaskich i t d. znalazłam talerz w oddziałach partyzanckich już w roku 1 80 0 sześćdziesiątym czwartym było aż 4 3 % chłopców no właśnie to jest to, o czym mówię oczywiście jest ono niesie brali się w tych oddziałach w dużej mierze byli to rekruci, czyli wojsko powstańczy zry w powstańczy przychodziło do wsi miasteczek i dokonała dokonywało wyboru rekruta pobór rekruta niechętnie albo niechętnie ci ludzie szli moja tradycja rodzinna głosi, że mój prapradziadek pańszczyźnianych chłopów był WHO Hauke-Bosaka, po czym natychmiast uciekł może nie ma się czym chwalić, ale to pokazuje po prostu postawę tych chłopów jedni walczyli drudzy byli zmuszani, a trzeci przy nadarzającej się okazji uciekali ale gdyby nie wiesz przestawić dawała schronienie dotarliśmy ostrzegała musimy pamiętać, jakie to są inne warunki walki, gdyby nie miejscowa ludność, która zna teren wjedzie się ustawić et Cetera et Cetera zdobyte powstał oddział powstańczy po prostu nie miał szans i chłopi sprzyjają w pewnych, zwłaszcza regionach, bo zwróćmy także uwagę mamy n p. województwo Świętokrzyskie dziś jest to też tereny Ponidzia okolice Chęcin to są tam, gdzie właśnie Drożdża, by te kołki Wrony robią swoją powinność, ale z drugiej strony mamy bliżej Suchedniowa Skarżyska, gdzie proces emancypacji ludności nastąpi wcześniej, bo tam są dobre rządowe Bytom odszyfrowanie nastąpiło wcześniej, gdzie są dobra Górnicza i ludzie z Warszawy inżynierowie kupcy cyfra docierają i oni tak poziom przekazują tej idei rewolucyjnych i tu chłop jest za powstańcami to może cytat Franz von Erlach partyzantka w Polsce w roku 1 80 0 sześćdziesiątym trzecim i są okolice m. in. lubelskie, w których chłopie od początku sprzyjali powstaniu latem sześćdziesiątego trzeciego roku w czasie mojego pobytu nastrój chłopów był tam tak gorący Żur oczekiwali tylko na hasło, aby pospolitym ruszeniem uderzyć na Moskala w partiach przy, których bawiłem, a więc w okolicach między Bogiem, a Wisłą większość Kosynierów składała się z chłopów przychylne nastroje się wobec powstania można było zresztą poznać po przyjmowaniu z niej oddziałów w usługach rozmaitego rodzaju dawanych tak ochoczo powstańcom podczas gdy przed Moskalami chroniono się tam do lasu w kontrze i to te incydenty potwierdza to co przed chwilą powiedziałem prawda, więc są okolice, gdzie zjeść absolutnie sprzyja powstańcom, ale później, kiedy Car dał remis cara Aleksandra marzec 3 10 04 . roku, który czym jest powieleniem postanowień rządu powstańczego zostałby ogłoszony i chłopi także po swojemu stwierdzili no to już my osiągnęliśmy swoje to jest właśnie to, o czym, o co się bijemy o wolności o ziemię i także przeczy ludzie debatowali rozmyślać po swojemu wiedzieli tyle ile wiedzieli, ale przyszła non patrzyli na te sprawy i domyślali się tego, że to na Wschodzie za Bogiem ta reforma włościańska było dużo gorsza dużo bardziej niekorzystna dla chłopa niż tutaj, a więc najjaśniejszy pan jego cesarstwo cesarską królewska mość dał stąd też później no powiedzmy sobie także szczerze z przymusu, ale w jej stawiała pomniki tzw. prawda ubyły uwłaszczenia na ciele na cześć ku chwale cara chłopi otrzymali około 4  000 000 ha ziemi no tak, ale to toto to co cóż była to konsekwencja prawda tego co się stało, gdyby nie doszło do do do powstania pewnie ta reforma Chłopska mecz wyglądałby inaczej, bo powiedzmy sobie szczerze no trudno było się dogadać się Towarzystwo ziemskie mu się między sobą, ale także zupełnie inna kwestia chyba też oznaczało Zmierzch ziemiaństwa pauperyzacja deklasacja tej klasy im to zależy też, jakiego ziemiaństwa to ziemiaństwo musiało przejść na zupełnie inne tory gospodarki 1 się udawało innym nie no bo to jest tak jak, jakie k jak jesteśmy przyzwyczajeni do życia i Nysie przystosowuje do towaru, którzy przenieśli się do miasta i zaczynali tworzyć klasę średnią not faktem aktorka nie wiem czy średnią, ale na pewno inteligent, skąd prawda już wcześniej ten proces ucieczki do miasta następował, bo ich nie dało się po prostu w życiu, zwłaszcza z małych i nikłych majątków ziemskich żyło się z dużych rzeczy średnich, a to było takie zdrowe prawda podstawy jej do prowadzenia gospodarstwa i tu trzeba się było przedstawi przestawić teraz społeczeństwo mocy zaś z robocizną bezpłatnej na formę zapłaty dochodzi łączy się do różnorakich także konflikt w co znowuż my mamy odbicie w literaturze powieść chłopi jestem najlepszym przykładem i kiedy wiesz bije się z panem Ola z drewna, czyli to jest to, czego tak naprawdę władze carskie niezwykle trwały odpowiednio 3 mies serwis Truth, czyli władza władza nic to moja ni to twoje znajdą chodziło do różnorakich tutaj perturbacji, ale to nie o to też idzie oczywiście trzeba sobie zdać z tego sprawę, że chłopi, a w zasadzie całe królestwo też za tą reformą zapłaciło, bo nic za darmo w konsekwencji, kiedy powstanie już upadamy czynne są bardzo bolesne, do których pan już mówiło, czyli ci, którzy zginęli na polach bitwy ci, którzy zostali zesłani, a ci, którzy musieli emigrować się wywłaszczenia utraty majątków oczywiście niszczenie dóbr kultury n p. spalono archiwum ordynacji zamojskiej w Zwierzyńcu to jest około kilkadziesiąt tysięcy ofiar śmiertelnych im w 1000 osób straconych 3 8  00 0 skazanych na katorgę lub wysłanie około 10  000 emigrantów, ale są oczywiście konsekwencje ME w szerszej skali te, które nie dotykają poszczególnych osób nie indywidualne tylko grupowe przede wszystkim utrwalanie chyba władztwa Rosji nad ziemiami polskimi cofnięcie reform w roku 1 80 0 sześćdziesiątego drugiego k, a przynajmniej częściowe to na pewno jest to absolutnie ciosów ruchy narodowe to dno trumny z trudem zdobyte ustępstwa zostały faktycznie cofnięte inny nasz kraj przy wiślańskim, bo wkrótce także o krzyż królestwo polskie zostało przemianowane pada Knut pada czarny cień polityki rosyjskiej rusyfikacja innej język Polski znika z urzędów można tu długo wymieniać tak czy inaczej i królestwo polskie ziemie zabrane, czyli Litwa Wilno Białoruś trzeba o tym, pamiętać tam zresztą ten lud rosyjski był dużo większe dużo cięższe tamta polityka antypolska była prowadzona przez n p. wiersza otwiera modny jest dużo bardziej intensywny sposób, czego n p. tym z takim symbolem jest postępowanie z Zygmuntem sierakowskim, że może o tym warto powiedzieć, ponieważ w ubiegłym roku na Górze Zamkowej w Wilnie to archeolodzy odkryli masowy grób złożony z kilkunastu ciał szczątki ludzkie przysypane wapnem, a 1 z trupów miał pierścień pierścień służb lub net, gdzie była data wyryta Zygmunt i Apolonia, a więc ciało Zygmunta czy szczątki Zygmunta Sierakowskiego, dlaczego mówi, że to jest symbol, ponieważ on został ranny w bitwie i jako ranny oficer protestowali nawet rząd i jego o jej królewskiej Mości, czyli rząd brytyjski został powieszony to także nie honorowo nie, rozszerzając go powieszony, a na to wszystko musimy patrzeć pożąda, która była niezwykle zaawansowanej ciąży też nie pamiętam 08 09 . miesiąc jestem 1 kobietę wsadzono na kibic Kai wywieziono na zesłanie to, że to jest symboliczne wręcz innym radość teraz do powtórnego procesu tylko monety trzeba zrobić badania dna czy to faktycznie ten trend ten trend ten bohater też bohater nie tylko Polski, ale także bohater polsko-rosyjski, ponieważ on dążył do porozumienia obydwa między obydwoma narodami zbudowanie trwałej współpracy pomiędzy Demokratami z 1 z drugiej strony to wszystko jak wiemy nie wyszło, a rozpoczyna się proces unifikacji cesarstwa dokładnie widza, więc widać to w języku widać to w prawie widać to w nasileniu nasyceniu Polski elementem rosyjskim urzędniczym czy wojskowym widać to w pieniądzu, bo przecież powstanie jeszcze mieliśmy pieniądze dwujęzyczne polsko rosyjskie później został były absolutnie się odtrącony trzeba sobie także uświadomić, gdzie te granice zaboru funkcjonują, gdybym na pewno wszyscy wiemy oglądamy jakoś ojca Mateusza i przestępców sandomierskich prawda jak stoimy na wzgórzu Zamkowym to za Wisłą to była już Austria także tu łata ówczesna żelazna kurtyna pomiędzy no bardzo surową polityką rosyjską, a tym co się dzieje w Galicji po ślubie mamy przykręcane nad Wisłą w królestwie polskim, a odwrotny proces następuje w tym czasie w Galicji prawo dane, bo klęska Galicji, zwłaszcza w Austrii sporo spowodowana przegraną wojną z Prusakami powoduje, że imperium musi się reformować reformuje się zupełnie inaczej niż w Rosji czy -li oraz członków może nieść tankowanie tylko przy znanie po raz narodowość na narodom tam mieszkający w tym Polakom dlatego też ta polityka rusyfikacji Inei jest tym bardziej widoczna w porównaniu z tym co się dzieje właśnie w Galicji, czyli liberalizacja zliberalizowanie stosunków politycznych w teście na koniec muszę zapytać, o ile bardzo istotny wątek, bo pamięć o powstaniu była styczniowa bardzo żywe, ale bardzo proszę go one na swojej drugiej RP, ponieważ zaczęliśmy od Piłsudskiego, który krytykował indolencję wojskową militarną logistyczną dostarczył Piłsudskiemu, który chwalił ducha rok 1 80 0 sześćdziesiątego trzeciego i pisał, że ten rok do wielkości nieznaną strukturę i teraz świat wątpi, gdy mówi ona chce nie wątpi, gdy mówi ona są wielkość zaprzeczającą wszystkiemu temu co o sobie mówimy wielkość cudu pracy ogromu siły zbiorowej siły moralnej wielkość naszego narodu w wielkiej epoce sześćdziesiątego trzeciego roku istniała polegała ona na jedyny może w dziejach naszym rządzie, który nie znamy z imienia był tak szanowany i tak słuchany, że zazdrość wzbudzać może we wszystkich krajach i wszystkich narodów z absolutną fascynacji powstaniem styczniowym Piłsudski jako wojskowy pewne rzeczy krytykował, ale z drugiej strony nie tylko się fascynowała wzorował na ruch już 10 03. czwartego, więc jest to wielki ukłon nie tylko głowy, ale także finansowe w stosunku do idei powstania i do powstańców, bo w czasach drugiej Rzeczpospolitej w kim byli powstańcy z kim byli weterani uzyskali po pierwsze, status weterana mundury emeryturę wojskową to szarży medale oficerowie wyższych frank kłaniali się Nissan pulsar budowali dlaczego, ponieważ m. in . za Piłsudskim uważano ich za żywe pomniki tych w dziurę szuflady, bo oni byli w takim wieku szanowano niezwykle mówiono to jest powstanie musieli za każdym dziesiątki albo więcej mogę to to różnie bywało prawdę, gdybyśmy policzyli, bo do powstania oczywiście do wojny zachód na wojnę zawsze idą ludzie młodsi wiekowo, gdybyśmy popatrzyli na kolana na tych, którzy idą po sześćdziesiątym trzecim roku no to co dwudziesto dwudziestoparolatków wie oczywiście zdarzają się także tacy, którzy są starsi n p . straż Starzec tak określano, czyli nie życzą Czachowski z flagą spoty z Radomia szans powinowactwo z niejakim szukamy także różnie te losy są prawda się układały, ale on był w pewnym sensie wyjątkiem był już wiekowym człowiekiem w pełni dojrzałym i wręcz dziwiono się, że tak statyczne mężczyzna idzie na wojnę prawda, bo od wojny jest domeną ludzi młodszych przede wszystkim nie obciąża to policzyć ile oni mają lat 2, że oni przyszli nic nie wynika, że godną szkołę wojaczki, bo to co się czyta w pamiętnikach co robiono z ranami jak ewakuowano się jak ta walka wyglądała w sposób heroiczny absolutnie zeszła z 1 z drugiej strony po nie myślimy tylko, że Polacy dzielnie walczyli no to naprawdę dziś jest to wręcz niedowierzania bardzo dziękuję za rozmowę Wojciech Kalwat pracownicy muzeum historii Polski in redaktor magazynu mówią wieki był nasz gość przed dwudziestą trzecią bardzo dziękuję za wizytę w studiu dziękuję państwu zaprasza na informacje Radia TOK FM i wracam oczywiście po informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!