REKLAMA

Skąd się wzięło 12 miesięcy i 365 dni? Rozmowa z prof. Piotrem Dyczkiem

Data emisji:
2018-01-29 11:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
42:10 min.
Udostępnij:

Kalendarze – czy są nam niezbędne w życiu? Czy tak samo potrzebne nam były kiedyś, jak są teraz? Na te pytania, w rozmowie z Cezarym Łasiczką odpowiada profesor Piotr Dyczek z Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Naukowiec przypomina historię, jaka kryje się za powstaniem współczesnej wersji najpopularniejszego kalendarza oraz przybliża szczegóły jego reformacji przeprowadzanej przez rzymskich cesarzy. – Ta reforma zakończyła się dopiero w piątym wieku naszej ery – mówi profesor.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Państwa i moim gościem jest prof. Piotr Dyczek z Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Ośrodek badań nad antykiem Europy południowo-wschodniej, dzień dobry panu. Największym wyzwaniem, jeżeli podróżujemy do  Stanów zjednoczonych n p. to jest zorientowanie się, o jakiej dacie mówimy, bo oni jak zapisują daty, to najpierw piszą miesiąc, a potem dzień, zapisujemy ten miesiąc  po arabsku, ale był taki moment, że miesiące pisaliśmy rzymskimi cyframi, więc było I, V, itd. To wszystko pięknie wygląda i tak dalej, ale zastanawiam się, skoro pisaliśmy rzymskimi, to jak pisali Rzymianie? Rozwiń »
Taki ośrodek i Juliusz Cezar idąc do Senatu w tym pamiętnym dniu czas pojawi się tam bloku napisał Bild Caro Diario dzisiaj jest ich bardzo go idiotą, gdybym łatwe górale wyobraź sobie, że nie muszą zapisywać Idy marcowe ci, że są, ale pewniejsze zapisywał wcześniej ale gdzie długą wcześniej zapisać do pisarza też ile dni przed ideami tego, że kalendarz rzymski było inaczej sformułowany zresztą one po chce powiedział Juliusz Cezar, ale on tak naprawdę bym mógł zapisywać w swoim kalendarzu dopiero rok przed śmiercią czterdziestego piątego roku pojazd do przed naszą erą oczywiście, dlatego że do tego czasu obowiązywał całkiem inny kalendarz on właśnie bardzo zdenerwowany tym co się działo z kalendarza wreszcie postanowił go zreformować, bo czasem mam talent oraz Julia iński i juliańskim, ale on się, by zna przez przypadek się w zasadzie do ciemnego tak nazywamy, bo sprawa jest dużo bardziej skomplikowana po pierwsze, zaczęło się od tego, że w oczy się zorientować stoją nie tylko on, że przesunęły się pory roku, ponieważ pierwotny kalendarze, które pewnie powstały tam nazywano to Romowie Jański od domu lub Sarze, czyli zaraz po powstaniu ziemi w one tyle się przesunęły w czasie żegnam się na grudzień przypadało we wrześniu czy przesunięte było 1 kwartał kalendarz na meczach było to dostosować kalendarz nazywał się Julia jest kit w zasadzie z tego powodu, że zmiany kalendarzy i to nie tylko w Rzymie Angelo mogli robić najwyżsi kapłani, ponieważ Juliusz Cezar w momencie zmiany kalendarza właśnie był policji w tekście maksimum 8 w związku z tym no oczywiście od jego imienia to nazwano zresztą proszę zwrócić uwagę, że opóźnia Grzegorz 13 robił ten nasz obecny kalendarz 3 poprawki do Jurajskiego w szesnastym wieku, toteż robił papier dlatego po papierze jest ono Pontifex Maximus tam również się najwyższym kapłanem zawsze zmiany kalendarza były związane z jakim najwyższym kapłanem dla danej religii, ale to rzeczywiście jest tak, że on to musiał pozmieniać dokładnie i w gruncie rzeczy tanich miejskich kalendarzy małymi poprawkami, aczkolwiek dla nas istotnymi funkcjonuje do dziś te poprawki oczywiście związane są z tym, że są poprzez słowa na różne daty wobec nas, ale to dość skomplikowana sprawa, tym bardziej chamy rzadko o tym, pamiętamy, kiedy mówimy o różnych wydarzeniach historycznych, ponieważ takie daty wydarzeń historycznych są robione w 2 zapisach przed reformą kalendarza Grzegorza nie, mówiąc że ziemia przed reformą Juliusza i po związku z tym, kiedy my samą datę mówimy czy wypowiadamy czytane dziś chowamy na pamięć go na historię NATO oczyszczona z Muszyną zdania czczona jest przed tą reformą czy po bo gdybyśmy potem musieli n p. do obliczenia dopłat jedni i lata nie od, które upłynęły od z jakiegoś wydarzenia do naszych czasów zależnie od kraju nawet, bo ten kalendarz nie wchodził w żadnym zamachem na musielibyśmy uwzględniać różnice, a to różnica była dość duże, bo to dotyczyło w przypadku Rzymu zdobyła 9 dni przesunięcia po raz pierwszy i w zasadzie to, że USA jest autorem jest traktowany z autora to też nie do końca prawda, dlatego że ta reforma musiało ze względów czysto praktycznych zakończy dziś pierwszy Cezar, czyli Oktawian August i nasze zakończyła dopiero w piątym wieku naszej ery nabrało się to stąd, że wyrównanie cykli między cyklem przyrody cyklem słonecznymi księżycowymi cyklem kalendarzowy wymagało wprowadzenia jeszcze dodatkowych dni ekstra, żeby to powrót Madzi oprócz tych 90 dni te dodano nasza początkowa ten kalendarz musiał być grany i August jeszcze musiał 1 2 lat pod rząd wprowadza dodatkowe 9 przestępstw rok po tak, żeby w piątym roku naszej ery dopiero wyrównać kalendarz owczy z ówczesną obserwacją różnych zjawisk astronomicznych, które były czyli jakby zapisywał od daty młody Cezar Juliusz Cezar a jakby zapisywał inne daty już starszy już faza przed rolą rzeźbiarstwa to też zależy, jaka data by, choć w rachubę, bo tam jeszcze do tata dotarły 3 miesiąc 2 miesiące woda zaczęła wszystko o tym, dawnym kalendarzu zaczynało się w marcu od zrównania de facto nieba to jest równanie dla naszej półkuli północnej ważniejszy jest wiosenne, kiedy patrzymy na kulturę z półkuli Południowej jest odwrotnie, czyli zrównanie się dla nich jest ważne, bo tam się wtedy zaczyna wiosnę, ale jeśli bierzemy naszą półkulę to on tak do momentu, kiedy kalendarz nie został zreformowany miałby problem ze styczniem i lutym 2 stycznia lutego nie było wszystko zaczynało się od marca stąd do dzisiaj, kiedy są te nazwy, które mówią o liczebnie IKS lat mamy September, czyli siódmy, chociaż ta jest dziewiąty miesiąc, dlatego że dotarły 2, czyli jest, jakby był to w marcu to zapisywał, by po prostu nazwa miesiąca i nazwę dnia zależnie od 2 cykl księżycowy, bo to był kalendarz księżycowy, owszem, za chwilę jeśliby musiał mówić wprost, czyli w tym pierwszym zapisie styczeń luty byłby na samym końcu roku czy był bez drugiego końca, kiedy przesunięto na 1 stycznia kalendarz na coś się byłby to początek roku, ale zapis byłby w tym sensie identyczny, że tam były 2 zasadzie punkty kardynalne tego kalendarza no bo musimy najpierw zadać pytanie dobrze znaki postawy te kalendarze były robione nie wiem czy pan ma taką refleksję, ale dobrze, by ją czasem mieć, że te kalendarze one w zasadzie każda jest nam potrzebne do planowania przyszłości oczywiście chcemy coś wiedzieć o przeszłości, ale de facto planujemy w przyszłości, a cóż to oznacza w pierwszy upadku, kiedy nie mamy innych możliwości kontaktu jakiś punkt odniesienia kalendarzowy musi być bardzo dobrze widocznie zrozumiały dla wszystkich z naszego punktu widzenia ludzi tu na ziemi ze względu na szczęśliwy zbieg okoliczności tylko z tego powodu mamy 1 na szczęście Księżyc, który gnał wykonuje pewien cykl zgrany w ciągu miesiąca zresztą nazwa miesiąc i Księżyc to jest to samo i mamy bardzo dobre 4 punkty orientacyjne dla naszego słońca, które są w zasadzie przez wszystkich do meczu łatwo uchwytny te 2 cykle powodowały, że można było odnieść do nich kalendarz przyjdzie czas, tyle że na krótszą metę można było doliczyć za pomocą Księżyca na dłuższą metę trzeba było doliczyć za pomocą słońca seler tego wszystkiego polega na tym, że oba ciała niebieskie nie poruszają się pod doskonale koło wychodzi tak dodatkowo ziemia jak wiadomo jest takim bankiem, który się trochę chyba Chen w ciągu cyklu tam 2 6  00 0 lat to wszystko powoduje odchyłki od kalendarza i to co za ten pierwotny kalendarz rzek, które były zabierane nawet na podstawie skończone dlatego zaczynały się rozwiązać nasze kalendarze się rozjeżdżają ze względu na te minimalne wahania wierzą dopiero widać na po upływie bardzo długiego okresu proszę zwrócić uwagę, że kalendarz księżycowy pierwotnej, czyli ten przed wprowadzeniem Juliusza, a w zasadzie wymagał korekty co 4 lata na protesty 1 dzień przestępny kalendarz juliański wymagał korekty co 1 2 0 bodaj 8 lat, czyli ciasto 2 8 lat mimo wszystko powstawały zdjęcia 1 dnia do kalendarza obecny też ponad 3 000 lat czy musi upłynąć, czyli ponad 3 3  30 0 lat z groszami po to, ażeby je będzie nam się przesunął no dobrze, ale dzisiaj zapisujemy dziś jest 20 09. zacznie od 20 1 8 roku, a Juliusz Cezar zapisałby to co w euro, aby dni nie no właśnie na tym polega problem, że dla nas chcemy dać wydaje się strasznie skomplikowane, ale im wydawałoby się na skalę jak skomplikowany, żeby tak dokładnie wyjaśnić dlatego musimy wrócić do układu tego księżycowego kalendarza, ponieważ na pierwotny kalendarz był oparty o fazy Księżyca każdy turysta obserwuje się za łatwo to zrobić w dowolnym punkcie świata w nabędzie wiedział na pewno 2 elementy, które na pewno zwrócona uwaga pierwsza, że w ogóle Księżyca nie my nadal się pojawia drugi, że mamy Księżyc w pełni przy czym w obu przypadkach proszę pamiętać, że to nie jest dokładnie tak, że dzieje się to o tej samej godzinie, ale rzeczywiście dzień jako taki można określić pierwszy z tych dni czyli kiedy nie ma Księżyca i kiedy pierwszy dzień pojawiać pierwsza noc pojawi się minimalny świat nazywane były kalendarze i to był początek miesiąca i te zadziwiające, bo reszta Kanady co znaczy świetlisty, ale jedno z niewielu słów łacińskich zapisywanych przez literek ani przez literę c drugim takim punktem jest oczywiście pełnia, czyli pierwszy dzień po pełni Księżyca no to są tzw. Idy po drodze jeszcze jest taki pośredni one się nazywają bananami, bo występowały 9 dni przed widzami, które określają fazy wspomniał pan, że styczeń luty się nie liczy spójrzmy na marzec 20 1 8 otworzy sobie i mamy pełnia Księżyca, a 2 marca tak i potem mamy 9 marca trzecia Quadra tak siedemnastego maleje realne Unia tak 2 4 marca pierwsza kwadra i 3 1 marca pełnia Księżyca w rajdy przypadałoby 30 01. oblicza high-tech dodał Jean Marc US, a my chcemy oznaczyć Jeziorska Juliusz owi, a może 2 7 marca mam wizytę u dentysty nie to musimy wtedy gwiazda jak i do jego kalendarza, ponieważ Idy przypadały one były zgrane dokładnie z fazami Księżyca, bo problem z naszym kalendarzem polega na tym żołnierze rozjechali Władysław Księżyca i twardo trzymali faz Księżyca dlatego poszczególne miesiące były miesiącami różnych długościach i dlatego w luty, który rzeczywiście wtedy przez tego był dodany także tym miesiącem, w którym skorygowano to wszystko może, by także oni dodawali w lutym 1 dzień, ale śmiesznego dodawali ten dzień przypadał na 20 04. dzień lutego, licząc wedle naszego kalendarza to budzi zdublowany czy oni mieli 2 × 2 4 lutego, a nie mieli 20 08. 20 09 . ci, gdyby jeszcze zgrać całą siatkę to musielibyśmy z przesunąć nasz kalendarz, bo on jest właśnie dlatego rozstrzygnięty z tym księżycowym i liczenie czasu było zabawniej sza, bo to tak było co najmniej o informację, że to dobra wrócił po informacjach prof . Piotr Dyczek Instytut archeologii Uniwersytetu Warszawskiego ośrodek badań nad antykiem Europy południowo-wschodniej studio informacje o 1 1 2 0 w studio prof. Piotr Dyczek Instytut archeologii Uniwersytetu Warszawskiego czy w kalendarzu rzymskim, czyli jak Dante zapisywał był Juliusz Cezar też osoby te nieszczęsne marzec nasza wracamy do 20 18, czyli handel zwolnił już Cezar do wschodniej na dzień dobry, a toby musiał długo czekać do 2 do reformy swego kalendarza film Woody ego jak działa już zrobiłeś numer PESEL podaje w tak panie już są także przyjść tak rozegrać 2 wymyśliły, że po 20 07 . Marcin Materna była 2 7 marca wtedy powiedział, że będzie 7 dni po ideach marcowych kadzie, by nie -li i pełna wersja jest jego pierwsza, ale najbardziej z tego roku po Zachodzie albo no tak byśmy teraz można uznać, że ojciec zderzak i za jego 3 4 dni byłby, bo pewnie byłoby Idy marcowe padłby na końcówce, czyli to jest trochę żal do 30 01. dziewiąty powiedział, że będzie 20 07. 3 4 dni przed Żydami marcowymi, jakby to zapisał się tli 4 w aleję IV ligi mnie, abym napisał kurię i gdy PRL i w LM marzec i czwórka rzymska PIR PIR PIR Brett hol przed przed ideami marcowy termin IDM tak jak Tusk i czworga tak krótko nic tak zaczynałaby się, dlatego że kardynalnym elementem nie było rok Bora to w ogóle nie ma znaczenia nie tylko chodziło o to jak w ramach danego miesiąca nie jest dla nich zawsze to robili je pan, że to się mówiło albo pokaże daktyle dni albo przed ideami tyle dni lub po, gdyby tak tak przetłumaczyć na nasze wyobrażenie to wygląda w ten sposób nasz kalendarz w dacie wyobraźmy sobie, że jedziemy do sklepu ktoś tam kosztuje nie wiem 4 2 zł dajemy 50 zł i mamy 2 możliwości odliczenia tej końcówki wedle naszego kalendarza, gdybyśmy Rzymianie Bena to tak patrzę to musielibyśmy sobie ręcznie napisać za 8 50 zł - 4 2 wychodzi 8 i to wydaje się łatwe dla nas, ale przecież w sklepie tak nie robimy wstęp jest odwrotna sytuacja nikt nie liczy tylko dodaje złotówki do kwoty, którą panda czyni je będzie pan ręcznie i 5 5 2 - 50 minut 4 2 tylko będzie 4 2 i będzie zadawał 4 3 4 5 5 0 kalendarz rzymski na tym polegał dodajemy dni do kardynalnych punktów dlatego nasz kalendarz dla niej był być głupia i niezrozumiały, bo strasznie skomplikowaną chciałaby robić procedurę związaną z najwyżej musiałby być pod podejmowany, a nie mamy punktu odniesienia turki każdy dzień, kiedy była pełnia i mówimy 4 dni przed pełnią Anton wie, że to jest ostatnia kwadra i będzie dobrze należy zaznaczyć, że są próby Arthur TR i Dl 4 pułku wiadomo było że, choć Idy marcowe tak nie mając marzec MPM to jest ważna my maj miał jedno i w ogóle to były inne inne określenia miesięcy, dlatego że określenia miesięcy były dwojakiego rodzaju one mogły lecieć bogów tak jak marzec Marsa, ale mogły lecieć także n p . od imion tak jak Juliusz Cezar, czyli Bad light kod to jest jego, a my w ogóle to było dla całkiem lidera z miesiąca czeka wiele nie wiem na czym wiemy, ale ja nie wiem teraz mogą ich rola, a rok, jakby zepsuł, ale te z osobna zabawa w latach były liczone w dwojaki sposób albo za pomocą tzw . Japonii mów, czyli urzędników państwowych, którzy rzeczywiście przez rok funkcjonowali od ich imienia ten rok się nazywał, czyli w przypadku Grecji to byli tak zwalnia, choć ci w przypadku, żeby to byli konsulowie są tzw. daty konsularne taka data konsularne w bardzo łatwa do określenia, bo my mamy spisy tych konsulów i każdy tor był w Rzymie na pewno widział panteon i na panteon świątynia na tym panteonie jest wypisane świetne tempo poprawy w szafach, ale nie tylko poprawy po lewej ten znajomy reżyser w niedaleką jest bardzo ważny kościół może o tym, porozmawiać bandzior snajper i najgorzej jest wymachiwali, lecz dla PiS, gdzie m. in. jest napisane Markusa grypa EMA gry ta dwójka ich koszt za drugiego konsulatu Marka Agrypy, ponieważ my wiemy, kiedy wodzowie konsula Marka Grechuty początek góry to jest przełom wieków w automatycznie wiemy, kiedy było to datowany w te daty konsularną występowały bardzo często n p. wtedy, kiedy budowano wodociągi na występ chowane były ceramiczne rury na wykopaliskach mamy, czyli tak można to zrobić aż blisko celu, by można było też profesora, ale tu mówimy o przeszłości i teraźniejszość, a wyobraź sobie tego nieszczęsnego już Cezara, który mówi tak na razie Egipt jest słaby albo nie wiem Syria jest słaba, ale zaradzić, ale za 1 0 lat zaatakuje w latach nie powie ta zawiść i zapisz sobie w kalendarzu, że jej nie zapomnieć za 1 0 lat zaatakować to użyję drugiego systemu, który był stosowany mianowicie lecieli, aby tzw. liderami tabeli to są ważne wydarzenie historyczne jak, od którego liczymy po kolei, czyli zwyczajnymi Czernika 1 2 3 4 takim najważniejsze wydarzenia było założenie miasta 2 1 kwietnia 70 0 pięćdziesiątego trzeciego i są podawane daty, które się nazywają, a w UB kont Vita ze skrótami kilka schorzeń jest tak chcieli a gdyby chciała określić, że będzie za 10 lat w dosłownym znaczeniu to wtedy musiałbym policzyć od założenia miasta te 10 lat natomiast kiedy mówiłby w przeszłość to raczej operował, bo określeniem zakończył lato z bankiem i takiego, czyli tańca dotyczy przeszłości dotyczyłoby konsulów to co dotyczyłoby przyszłości, czyli pylica niejako era w dodatku zależy gdzie aby pan mówił w Egipcie tak źle się na to z Egiptem miałby jeszcze większy kłopot, dlatego że w Egipcie powstała osobna era, bo w czapach dekada rzymskie obowiązują, ale z różnych powodów wydarzeń historycznych ery powstawały w różnych obszarach i dla samego Egiptu, ale już za Augusta, bo to już raz już tak nie dotyczyło powstała era Augusta od zdobycia Egiptu chcieli, gdyby on mógł przewidzieć Augusto zdobędzie to powiedzie to byłoby n p. w pierwszym roku ery Augusta, gdyby tak, bo przy widzi jak do przodu z alarmem pochodzi od założenia miasta to samo dotyczy Azji mniejszej wiem tam pokonanie piratów wadzi mieliśmy też Pompejusza wielkiego utworzymy 4 pompy Józia my właśnie tak liczymy, dlatego że mamy erę w Chrystusa przed Chrystusem niezależnie od tego, że tak też ustalona źle, ale zakładamy, że mamy rok nr 1 nie mamy roku zerowego automatycznie liczby rannych, czyli w Rzymie po jej funkcjonowały do was tak naprawdę chcieli wziąć, a 30  000 rok albo urobek Condite da to byłby 20 0 czterdziesty siódmy rok i nie, bo pamięć jeszcze zaraz zaraz nie ma chwili to jest zawsze proszę pamiętać, że jest pierwszy rok przed nasza analiza raz pierwszy rok naszej ery niemal zera pierwszy rok w naszej euro - 1 nożem pierwszy w naszej ery to byłby 70 0 pięćdziesiąty czwarty aut 70 0 pięćdziesiąty czwarty no 3 to byłby jeszcze 400 siódmy dołoży, a co pan z matematyki i workami na nowo tych nowo zatrudnionych, bo może liczyć z ruchem w górę zależy na lakier ma w Łodzi była także wychowawczynią Sacha zarzucić braku Laurent Blanc chaos rozwiązałoby Her oceny nie oddychała albo drogą jeździ Lechii, w którą należy zapobiec padłego Lisa czarnego charakteru stawał się także tym, że to akcje bojowe z rezerwy na zimowe ogrzewanie oraz mamy 2 700 siedemdziesiąty pierwszy Aung tak w 2 70 0 siedemdziesiąty pierwszy koszy foldery starostwo będzie tak, abyśmy wiedzieli wedle 1 kalendarze na to przecież wedle kalendarza arabskiego byłoby inaczej raczej muzułmańskiego wedle kalendarza żydowskiego byłoby jeszcze inaczej, bo to byłby początek świata w erze to różne kalendarze występowałoby różna proszę pamiętać, że tam jeszcze nie niezależnie dochodzi, bo te kalendarza noszono bardzo związany zawsze z religią czy z latami liturgicznymi, a propos tego co pan mówił Jan określać Honda to musimy wrócić, bo teraz jesteśmy, ale tylko w Polsce w okresie świątecznym, bo okres świąteczny kończy się tak naprawdę na 3 królach, ale proszę zwrócić uwagę tego się w normalnych formularzach mszalnych teraz już nie robi przy okazji pasterki, ale w Watykanie się robi i każdy, kto patrzył kiedyś na taką ceremonię za ważne, że na początku mszy tam jest śpiewana cała walka o takich firm, gdzie właśnie określa się w różnych kalendarza datę urodzenia Chrystusa i mówi się, że nam było to w roku takimi takiego założenia miasta i droga jest bardzo interesująca rzeźba to był pies pogrzebany rzecznik, ale zdarza mi dla ustalenia Wielkanocy, że drugi raz takie są pieśni śpiewa się powinna się spierać się w lecie okresie 3 Króli, ale wtedy śpiewa się tylko czy podaje się daty dla danego roku wszystkich świąt ruchomych, bo tu się zaczyna problem ludzie nie mieli kalendarze jako takich w związku z tym w kościele ze względu na okres liturgiczny były przypominane te 2 rzeczy, ale są wyśpiewane w różnych typach kalendarzy, które mi wtedy funkcjonowały ci zależy, kto jak liczył on wie, że to upłynęło tyle i tyle to było za tego i tak właśnie poddaje się daty odłowu założenia miasta daty konsula żadnej daty wedle różnych sfer, które były wtedy no dobrze, że teraz mamy rok 2 70 0 siedemdziesiąty pierwsze od założenia miasta to 2 7 6 1 byłoby porządku czy po arabsku gwiazda była w porządku arabskich zapis jest całkowicie przypadkowy arabskie zapisywał, dlatego że Arabowie, a w zasadzie to z nich przyszła panuje Arabowie to przed tworzyli tata Motors całkiem inna sytuacja, dlatego że tam byłoby to liczone po to, o dodatki działa to co do ucieczki z makiem do medyny w 2 6 dla Polek chciałoby się z tyłu tak samo jak ja go o założenia tam badania 5 000 z groszami od założeń od powstania świata 3 lata i tego kalendarza żydowskiego z kolei to mielibyśmy tam hotel, a myśmy zepsuli najpier w roboczy dzień w przypadku Rzymu tak najpierw zadba kończy w niedzielę najpier w ten punkt orientacyjny inaczej mielibyśmy Ideal wokalem, gdy jednak musiałoby, czyli jest przed kalendarium lub po kalendarz lub przed i w Lupo i dach i potem dopiero byłby badany dzień roku w zapisie takim normalnym nie miał znaczenia żadnego nie, ale jeżeli mówimy o przyszłości czy jest sens w samo znad Dunaju jazda po Jerzym z Zatoką najpier w byłby badany jest nowość w naszym układzie dzielna, bo to znowu ten ubytek ale gdy nieszczęsny dobierane są na samym końcu byłby podany rok ile to będzie rozwiązania miasta Pronar i dym 4 MR Mendel c c le x x i one, a u c mamy, więc bez tak wyglądało lub biegiem wszelkiej w tych zawodach kręci następnego Bonda, ale to tak fajnie brzmi mogli zdążyć jako takiego ogrodu tak nigdy nie wiedział, o co chodzi n p. ma się spotkać z kimś wypadałoby ziemskimi takim wrażeniem, bo dopada wezwanie do współczesnego stało się jasne po dobrze, ale jest znanym szpiegiem rozmiar takich jak on w Tychach i świeże zdefiniowania mając pieniędzy muszą mieć wiedzę z różnych dziedzin fizyki matematyki archeologii Ars Amandi Ars Amandi to osobna albo on jest specjalistą w tym w taki przeciętny Rzymianin czy miał na ścianie kamienicy nie ma szans, o czym się skuła codziennie pamiętam też tak kalendarz na braci jeszcze może też wcześniej, bo pytanie, kiedy najstarsze kalendarza mamy w ogóle nie do zmiany sięgają prawda czy jesteśmy pewni, że sięgają neolitu wprawdzie TESKO 15  00 0 lat, dlatego że takiego się laską, która pewnie wszystkim jestem zdana na szali na zdrowy biznes, gdzie widzowie widzimy coś takiego co mogło być kalendarza, ale też taki kalendarz, który pewniaka stał jakiś wydarzenie z przeszłości natomiast mamy fragmenty kości, na których są na czele Intel jakieś tam znaki albo też są kropki po radiowe domyślamy się odliczanie dni wliczania faz Księżyca, czyli całego tego, czego księżycowego to by oznaczało że, aby kalendarze przenośny oczywiście Ziemianin nie miał takich kalendarzy przenośnia teraz w publicznych miejscach ich zresztą w murze umie tak jak będzie pat w Rzymie koło dworca Termini jest fantastyczne muzeum, do którego rzadko się zagłada, bo wszyscy lecą na watykańskich kapitańskiej zabierz muzeum rzymskie 2 właśnie ma pan wszystkie stadia i malowidła ścienne i całe kalendarze, które były na ścianach, dlatego że w ramach tego kalendarza oprócz tego nie było określone dni po kolei kiedy przypadają Idy, czyj to zgrany jest z fazami Księżyca w obrazie także pamiętać, że są określone w święta i są określone dni, w których można dokonywać transakcji, czyli facet z Inner Spaces facet, czyli mniej pozytywne, że można cokolwiek zrobić Inner Spaces, czyli wtedy ocaleniu chować gdzieś nie ruszać to będzie katastrofa miała dużo tych dni zaznaczone handlarzy muszę panu powiedzieć, że radni mieli równie dużo tam w zasadzie ani tak naprawdę wolnego to mnie nie więcej niż pół roku byłby dużo więcej niż my dlatego żal, bo przypadały, jaki święta w albo przypadały dni, w których nie wolno nie powinno się robić żadnych transakcji albo się padały, bo oni nie mieli takiego normalnego podziału na tego dnia, ale oczywiście te dni tzw. neony to były dni targowe w związku z tym nota bene jakieś na tak to też od w pewnym sensie od pracy byliśmy zwolnieni w Arizonie czym nie mieli bardzo dużo Life plus dochodziły takie, które związane były bezpośrednio z rodziną cesarską czy ci w ogóle zrobić z uroczystościami w planach jest aż tak zabawny czasem żartujemy, bo są takie zapisy, że n p . tam któregoś dnia przypada święto boskiego Cezara urodziny boskiego Cezara za chwilę zwierzęta urodzin Boskiej żony boskiego Cezara apotem w święta urodzin boskiego syna boskich zalanej boskiego Cezara, by tam oczywiście odpowiednie uroczystości jest jak zależnie od granic zabijało się Belka za wbijał się krowę w, a można było tylko tam oczywiście była uczta no bo to uczta ofiarna, lecz także biesiadował było całe mnóstwo i te kalendarze, owszem, są i one są we wszystkich miastach rzymskich pana były w Granada bogów przede wszystkim na głównych placach tak, żeby każdy mógł sprawdzić oczywiście istnieje stała na przeszkodzie, żeby te kalendarze były kopiowane i mamy także kalendarze, które były kopiowane w postaci takiego naszego zwyczajnego nazwijmy to kalendarza imprez można było nosić to była niesłychanie ważne dla tak przede wszystkim dla handlu, ponieważ Rzym opierał się na handlu nawet ci ludzie, którzy wędrowali i z 1 Targu na drogi tak Challenger były największe jarmarki nie musieli mieć to podpisywane, żeby uwzględnić, że tam trzeba pojechać i zaplanować cały rok ślub to była całkowicie nowoczesne tak jakby w tym, że mam ten kalendarz się trudna czy to ze względu ze względu na to, że mamy, że mamy inaczej określone dni my teraz liczyły po kolei jawią się liczba tych nieszczęsnych faz Księżyca wrócimy do naszej rozmowy poinformować jak prof. Piotr Dyczek studzi informację o 1 1 4 0 studio prof. Piotr Dyczek ośrodek badań nad antykiem Europy południowo-wschodniej Instytut archeologii Uniwersytet warszawski Chereau o rzymskich kalendarzach w różnych momentach jakoś o tym, już od Cezara przyczep piliśmy zdrowo odżywiać się Lucyfer fioletowa marche w LZS Parys wspólnikiem w korkach to prawda, że w Lechii, a co z tygodniem my ich z weekendem czytanie projektu jest reaktor czy też generałów czy inne trybuny lub tyran z ulgą z ról wstawaj mówił o piąte, że jak piąte czy nie mieli w 2 piątek ski te wszystkie inne rzeczy to jest dopiero czwarty i jak, czyli Konstantym tak naprawdę jedno ze względu na znaczek z nową wolną i religijnej na żadnym wypadku chrześcijaństwa, dlatego że w momencie, kiedy przyjęto dziennik w niedziele jako pierwszy dzień tygodnia baner tak naprawdę pierwszym dniu za takim dniem tygodnia, że jest to jej słońce dzień wolny po raz jeszcze Szabat, czyli odwrotna sytuacja mając wtedy oczywiście w wyregulować się cykl, który czeka tygodniowy siedmiodniowe lanie zbliżone do tych zmian, o których panu powiedział Bateman one zawsze czy to jest na przełom quada z kolei w tym księżycowym kalendarzu, bo to zawsze przypadała piątek albo siódmego dnia danego miesiąca zarząd tak jak długi był miesiąc, bo tyle miesiące tam oczywiście w kalendarzu rzymskim oscylowały od 2 7 w zasadzie do 3 1 niezależnie od tego wszystko się to przesuwało, żeby na zdobycz gramy z fazami Księżyca stąd są te końcówki, bo księżycowy mieszać pokrywa się z rokiem tym słonecznym, czyli od cyklu do cyklu ogrody zrównania do zrównania w natomiast tak jak pan dość dawno nie były takim takimi czyni ten tani środek byłem takim dniem handlowym i w związku z tym te dni handlowe one były tymi dniami dla innych w zasadzie wolnymi Krosno to święta także tam nie było takiego cyklów całkowicie tygodniowego regularnego jak w naszym przypadku no dobra, jakby trzeba było kogoś zaatakować na wojnę to osoby nadal zależy jeśli był dzielny facet i będzie mundial Żary dojrzewanie plus plus sport to już proszę pamiętać, że ze oprócz tego przed każdą taką wojną, bo trzeba byłoby zapytać kapłan mamy tak duża siła normalnych czy kapłanów po prostu, żeby sprawdzili wątrobę wnętrzności zwierząt ofiarnych agencji czy to w ogóle ma sens także tu wchodzi w rachubę 2 rzeczy, aczkolwiek to właśnie chyba o tym, mówiliśmy to właśnie wojna spowodowała, że musiano przesunąć indeksy przesunąć początek roku na 1 stycznia, dlatego że akurat w momencie początek roku rzymskiego to był zawsze marzy ci nie czytam w koc równania, czyli nazwiemy tak Idy marcowe, a tam się przesuwało, ale de facto był to w bazie, czyli początek wiosny w wtedy wymieniali się konsul opowie o, czyli nie wiemy nazwać to można razem wpływy z dużym przybliżeniu premierami odpadali po prostu za euro do Zaza wszystko co się co się działo w obszarze Republiki, kiedy toczyła się wojna NATO oczywiście trudno było powodować wymianę tych konsulów, dlatego że na to po prostu zawrzało cały cykl nie mogą prowadzić do klęski, ponieważ wtedy była wojna tocząca się na Półwyspie Iberyjskim, czyli w Hiszpanii i było wiadomo za nasze będzie toczyła do momentu, kiedy powinna nastąpić zmiana konsulów, bo to oni planowali wcześniej w związku z tym 2 miesiące przesunięto ten okres mianowania konsulów vito wyskoczyła wtedy skalę, gdy pierwszego miesiąca tego dodanego, który był miesiącem poświęconym Januszowi k nie January Janusz czy tamto ludobójstwo w wywiadzie w ogień dla narodowości polskiej w obowiązującej dla tak właśnie psychika to jest, ale turystyczne w razie mrozów nie było, ale jak już tak, ale gros ryzyka dozorca lizusy farb i jest to lista zdobyła też tata to przesunięcie nastąpiło to właśnie z tego jest z tego powodu także tutaj ta sprawa też była skomplikowana 30 06. manewrowanie, bo cały czas oni usiłowali też grać, dlatego że na krótkich krótkich okresach to ten kalendarz nie rozjeżdżał ludzi tak nazwali nie mogę się przekazać informacji zadzwoń działa haubic tam pełnia na nią musi mieć punkt odniesienia jasne konkretne w, ponieważ Księżyca nie widać no tego nie ma, ale pierwszy dzień, kiedy go widać też łatwy do ustalenia Quadry są trudniejsze niekiedy mamy po kolei żoną rośnie albo albo maleje, ale pełne jest także do ustalenia każdy widzi, kiedy jest spełniony jest dzieli po tej pełni było oczywiste, bo nie rozumieli, że ta pełnia, czyli rzeczywista pełnia przypada w ciągu w zasadzie dobry, bo to nie jest tak, że to jest tylko 1 moment, ale nie jest, kiedy Księżyc ma największy jest w całości, ale to nie przypada stale o tej samej godzinie w ciągu doby nie chcieli czasem napełnia i zalano czasem tata nie jest wieczorem myję, żeby uniknąć tego wahania, bo to są właśnie te różnice to dobra nadzień popełnić, czyli GTS dzień popełnili i ballady tydzień po pierwszym, kiedy pojawia się, żeby wydać już się pojawi się Księżyca niezależnie czy skierowane w lewo czy wprawo, bo też są 2 cykle nie koniec jednak 1 z HDI początek następnej fazy Księżyca tańczyć razem z wracały do niej 6 marca 2 0 17 to dzień, w którym jest pełnia to idee są dzieli od zawsze jeździ ponoć do 1 kwietnia do wtedy, gdy wyskoczymy 1 kwietnia, ale liczy oby tak, bo pan liczy policzyli włącznie cieniem na sali, czyli de facto lądujemy na tym samym batów odejmujemy będzie na to dodaje Amelia będzie w kalendarzu zawsze było to liczone łącznie w tej tra la cie włożyć tak Rzymianie mówimy o tych zamożnych nie jak już niewolnikom znalazł też wiedzie zdawał rano, żeby myślał, zanim coś zrobię to w ogóle się pewnie, że im, że powinienem, że Ronaldo Real, ale z brązu, a jeżeli rola radnych jest o kraj ludzie, że są jakieś tam inne, bo za Francuza przypada takie święta i pewnych rzeczy nie można również na te święta dostanę były często poradnikowe także w Holiday dni wolnych mieli więcej od pracy niż my, a efektywność w zasadzie tak jak w Long last Year logicznie bądź pracowali oni nie na to z dnia Woźnica oczywiście niektóre rzeczy musiały być robione bowiem tak jak pan o orze pole albo robi jakąś inną taką czynność tego typu czyny Żyd to co to oczywiście musi pan robić należy umieścić niekoniecznie obsługa domu musiała funkcjonować, bo po to, byli niewolnicy, żeby to przecież oni jedli także na nic robili różne rzeczy chodzi o taką rzeczywistą pracę i nożnej to, że były święta po prostu inna organizacja całego tygodnia w ale mniej więcej ze względu na tę cyklicznie pojawiające się jak się pan jak pan patrzy na te kalendarze to cyklicznie pojawiają się te dni, które są dniami handlowymi, czyli dniami wolnymi Aneta oscylowały mniej więcej koło tych 7 dni tygodnia w tym bardziej że proszę pamiętać, że to jest grane jednak szczytem księżycowym tylko że, że to 4 × 7 tel 2 8 jest bardzo bliski to jest różnica 1 dnia z kawałkiem AC dla księży do cyklu księżycowego w także stan jest ta siódemka m. in. u nas w naszych kalendarzy na jak taki konsul się napracował no bo to musiało prawda coś zjeść, a gola nie to właśnie posiedzenia Senatu jest naruszany dział, a to posiedział trochę w ogrodzie i Lotos na Harvardzie naprawdę pracowali ciężko no i czy przysługiwały z tytułu wysługi lat wakacje niemal we mnie nie było czegoś takiego w kwiaciarniach chorował oczywiście chorował od w każdej chwili można wysłać byśmy nie wiadomo jak rozumienie słowa, że dawał on urzędował na okrągło Toyota to niebyła taka sytuacja taka sama w domu czy musiało latać do roboty nie zależy co zarobiłam przeważnie siedział w Senacie, bo to w tam było jego posiedzę tam było miejsce jego urzędowania noc, ale przecież już jak pan to zależy od, o czym mówimy o 2 w okresie Republiki, a ona oczywiście mógł siedzieć inaczej siedział w Senacie, bo to to było miejsce urzędowa, ale proszę pamiętać, że już Juliusz Cezar miał osobno wydzielano rezydencję na aparaty nie nazywasz dom Julii tzw . to była pierwotna rezydencja Juliusza Cezara, a później zaczęto budować pałace cesarskie, czyli jak już na wydzielono rezydencji miejsce, w którym mieszkał, w którym urzędował nadal konsulowie wcześniej oczywiście urzędowali w Senacie, bo to było ich miejsce urzędowania, w którym publiczne panie oczywiście przyjmowali ludzi także swoich prywatnych rezydencjach, ale oficjalna Archiwa Państwowe stabilną przeszkoda to się znajdowała ona na Forum romanum to było całe miejsce i funkcjonowanie urzędowania w konia z konsolami byli także Cezara cesarza z pustym nad salą odróżnić te 2 rzeczy lub jakich konsulatach mówimy, jakiego okresu, czyli całorocznej bez urlopów dla harmonijnego Cezar musiałem pojechać, gdzie chciałoby konsul w zasadzie też mogą wyjechać kielczanie mieli bardzo dużo bardzo dużo roboty bali się, że wrócę cała administracja była na głowach i zabraliśmy się takiego prefekta odwody drzemią na to przecież czy w ogóle prefektów zajmujących się czy straż pożarna rzymska na to trzeba wszystko zarządzane pożary wybuchały stale woda musiałaby do miasta dostarczana miasto musiało być czyszczone w także urzędowali non-stop nie w każdym razie nie było czegoś takiego, że idzie do kogoś albo w przypadku konsulów no to taki urlop, by młodzież licealna no ale na no i co wtedy, kto podejmuje decyzje co prawda konsulów było 2 do niej tyle mieli roboty, że dwójka jest to różnych powodów to Boże byli wujkami w Toronto to co mieli co robić tak naprawdę zresztą jak pan czyta o drzewa o tym nie wiem ciężarów w czasach rzymskich oto nie mają urlopów ani zresztą jeśli nawet podróżując taniej podróżują w tym sensie, że cały Dwór z nimi podróżuje w Gniewie Maksym in trakt cesarz nigdy nie dotarł do Rzymu, a przeżyłaby 3 lata 3 lata cesarzem zażądał drogi Hadrian podróżował non stop i cały Dwór podróżował non-stop od dobrych pałaców cesarskich na palatynie Medyk Pacuła amatorzy picia mamy pałac to w Trewirze w małym psem na obszarze Serbii Gawlik rada jest w tym w Pałacu jest ciemno z powodu są chwilowe rezydencje działami przebywali i stamtąd zarządzali całe cesarstwo szkolnych administracja funkcjonowała na polecenie chwilowe rezydencje, ale w 2 jak szybko zbudować pałac cesarski w niepamięć nazywały dopalacze zawierają często były to luksusowe wille tu nie chodzi o tego typu potężnych rozczarowań w handlowanie czy wręcz wybudowania, ale cóż tu nie chodzi o jakieś gigantyczne z wyjątkiem Splitu Alan był rzeczywistym Pałacem cesarskim, bo po podziale cesarstwa to tam Dioklecjana po prostu był i to była wtedy stolica go, że pojęcie właśnie w stolicy pojęcie urzędowania w tamtych czasach było inne błędy stolica była tam, gdzie był cesarz tak naprawdę w danym momencie, a administracja cesarska dopalacze nie funkcjonować niezależnie i szybciej budowano wtedy pewnie, że szybciej budowano Boże baba jeśli pan poparcie ma kubaturę tych wszystkich budowli wraz z BHP były Grzegorz Bażant realne dnie tabeli, choć przepisy BHP wali po prostu bije rozsądnie nie robili suszarki Baniak oddelegował już w ścianę w opuszczonym dzieciom to nie wylewał solidnie przez te elementy te decyzje te wszystkie trwają ile 2 000 lat, kiedy ja odkrywam na wykopaliskach systemy epoką styczne tzw. podłogi system surowe, czyli pod nogi, pod którym jest system centralnego ogrzewania Scholesa w takim stanie zachowania, że w zasadzie, gdyby rozpalić piece Crawforda to nabywca szanowały dalej jest to orzeczenie oni po prostu budowali solidnie Tshibamba nadal uparcie do badań zależeć tak jak dachówki wydawałoby się ratusz co takiego wielkiego dachówka w porę nie wyglądają specjalnie pięknie, ale są robione z fantastycznej linę on je w trzymały się na dachu z tego co wyrwie, aby nasze dachówki Bułgarii w nowe twierdze Legionowa i około 1 5 0 lat i gdybyśmy teraz, gdyby nie to, że część z nich jest potłuczona Bob wpadła, bo się budowla zwaliła juana równie dobrze mogłoby funkcjonować na naszym dachu dalej tak, że to jest kwestia nie tyle samych przepisów o odpowiedzialności lice linii prace i niedzielę nie tolerował fuszerki po prostu oczywiście przepisy BHP jako takiej nie istniały dowody były po prostu zdroworozsądkowego Niżnik dam jak było rusztowanie to my wiemy, że było z sali do badań naszych czasów zachowują się ślady po kołkach, gdzie to rusztowanie było zrobione, kiedy budowali ją w nowe n p . w twierdzy Legionowej szpital w tomie wiemy że, chociaż odbył się tam zda się Góra dachu i 7 m to podstawowe elementy rusztowania to były kołki o grubości 20 cm to po prostu solidna konstrukcja małży ściany wybudowane solidnie nie oszukiwano zaprawa murarska moja oczywiście, by tam rzymskiej zachodnich tyle i budowana w budowano dlatego szybko, że ta bowiem, że honorarium dla pani prezes PiS, a po, które też pamiętać o leczeniu dzieci, którym jedziemy jako budowanie stadionu w środku są wylewane betonowe czy też tak jak ja jak współcześnie czy to był szalunek Gacek jest tylko do biczowania czekamy także fragmenty sposób konstrukcji był bardzo szybki statek konstrukcja się da się błyskawicznie może zwrócić uwagę, że to to dotyczy ingerencji w Atenach budowano około 10 lat wyraźnie chcę pchać teraz w zasadzie 4 0 lat mego rekonstruuje my no to taka jest różnica oczywiście ma tam trzeba dokupić też kwestia konserwacji tak dalej w inny równie błyskawicznie było budowane przecież Koloseum, a rekonstrukcja Koloseum też trwały bardzo długa przy nowych technika to jest tylko rekonstrukcja konserwacja bez zbudowania samych podstaw, że Koloseum było budowane na miejsce jedzie Orka picia, bo jeziorko osuszyć grunt osuszyć fundamenty założyć dopiero to wszystko znosić pałace cesarskie cięcie zbudowano bardzo szybko, ale powstawały w parę lat bardzo dziękuję panie profesorze prezentuje się oddać te instytucje archeologii Uniwersytetu Warszawskiego ośrodek badań nad antykiem Europy południowo-wschodniej był państwa moim gościem informacje już za kilka minut o godzinie dwunastej po informacje ich Mikołaj Lizut jego program dzisiejszy program przygotował Paweł Zientara, a nad jakością czuwał Kamil Wróblewski
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!