REKLAMA

Jak smakowało wino z zakonu krzyżackiego? Rozmowa z Maciejem Badowiczem

OFF Czarek
Data emisji:
2018-02-05 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
34:53 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zaprasza na dzisiejsze spotkanie łączymy się ze studiem Radia TOK FM w Gdańsku tam jest pan Maciej Bando owi z wydziału historycznego Uniwersytetu wasz gdańskiego oczywiście dzień dobry witam serdecznie dzień dobry pan dzień dobry państwu i pan zajmuje się winem i winem wiadomo, że wino nam się z Gdańskiem kojarzy, bo jak w Polsce mówimy wina no to wiadomo, że wina Tuska Gdańsk imprezy ale, Rozwiń » ale pan się zajmuje jeszcze wcześniej są winą winem ne, czyli wino zakonu winami zakonu winami zakonu krzyżackiego, czyli produkcja dystrybucja i konsumpcja wina w Prusach czternasty piętnasty wiek zgadza się dlaczego, dlaczego akurat z tamy i dlaczego akurat wino, dlaczego akurat w tym okresie na to akurat złożyło się euro wiele różnych czynników związanych właśnie z moją pasją badawczą i z moimi zainteresowaniami dość w sumie powiedzieć, że dla można powiedzieć Europy w ogóle czy teren Europy Środkowej Europy centralnej pod względem produkcji wina jest można powiedzieć traktowany dosyć marginalnie, jeżeli chodzi o dotychczasowe ustalenia badaczy, jeżeli mówimy tutaj oczywiście o studiach zachodnioeuropejskich prowadzą także w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych ubiegłego wieku kiedyś głównie w badaniu podlegały relacje handlowe pomiędzy n p. wyspami brytyjskimi konkretnie Anglią, a gaz koniu w czasie wojny stuletniej ogólnie rzecz biorąc produkcja wina w basenie morza Śródziemnego w Europie centralnej chodzi o tereny dawnego cesarstwa niemieckiego natomiast Europa w głosie to wschodnia Europa Północna niebyła traktowana można powiedzieć ma równorzędnym poziomie mówiło się nawet takim klasycznym podziale historiografii na Europę winda dla Europy piwa to znaczy tą granicą oczywiście tak jak, jeżeli chodzi o granice gospodarczo Europę nowożytnej miała być właśnie, że koła Boże na południe od Łaby w kierunku właśnie morza Śródziemnego w kierunku właśnie zatoki Biskajskiej jak ta kultura wina było o wiele bardziej rozwinięto też oczywiście też zgadzam natomiast w tym ten podział nie zakładał w ogóle możliwości takiej, że wino było produkowane w innych rejonach niż wówczas uważane za rejon ciepła za rejony, sprzyjając upra w winorośli, a to też nie jest do końca nie jest do końca prawdą my no ale my mówimy o okresie, w którym temperatura chyba nie jednakowoż nie rozpieszczała winnej latorośli to też nie do końca w sumie jest prawdą, dlatego że amplituda temperatur, jeżeli chodzi w ogóle średnia temperatura i wówczas było zdecydowanie wyższa niż obecnie nie mówiąc już w ogóle o małej epoce lodowcowej szesnastego siedemnastego wieku winorośl ogólnie rzecz biorąc z bardzo specyficzną rośliną, która nie, tyle że wymaga wysokich cen temperatur co wymaga po prostu stałej temperatury przez dłuższy okres czasu żyją nasze utrzymanie nawet na poziomie ciut wyższe niż 1 5 16 stopni ona jest w stanie wydać owoce i to nawet całkiem całkiem dobre tylko oczywiście warunek jest taki, że ten klimat inne warunki można powiedzieć temperatury warunki glebowe będą w miarę stałe stabilne jednorodne po to, żeby mała, żeby ta winorośl mogła wzrastać istnieje taki francuski właśnie pojęcie to zła, które określa w sobie wszystkie podstawowe podstawowe warunki do tego, żeby winorośli mogła rozrastać do tego się liczy właśnie w temperaturach, gdyż cieszą liczą się inne warunki klimatyczne liczyć się na słonecznie nie gleba na składniki mineralne tejże gleby i winorośl jest generalnie kursują, która może rosnąć praktycznie w każdym miejscu na świecie tylko oczywiście jest to podstawowe pytanie, jakie wyda owoce w, jakiej wydawała owoce, jeżeli chodzi o echach, jeżeli chodzi o tereny podlegające moim badaniom i musiała wydawać całkiem niezłe przez pewien okres czasu udaje mówię głównie o końcówce o końcówce tego czternastego wieku i początku piętnastego wieku kiedym można powiedzieć, że Mn Dolina Dolnej Wisły Tczew Delta Wisły biegnące mniej więcej odporu od Torunia do Andory do zatoki gdańskiej im obrodziła, jeżeli chodzi o w uprawę winorośli Neo tam w rachunkach zarówno mieszkańcy jak też w inwentarzu zamków krzyżackich spotyka się bardzo duże ilości, dlaczego właśnie Levina inwentarza oczywiście MSW takim dokumentem, który był w sporządzonej incydentalnie to znaczy w sytuacji, kiedy następowała zmiana urzędnika krzyżackich w tym wypadku komtura nadanym zamku włączyć się ze względu na śmieci wybór następnego sporządzał no właśnie taki można po jej stan rzeczy na początek urzędowania następne następcy po to, żeby określić, jakim zasobem on rozporządza na potrzeby Komentuj n p . tak się zdarzyło, że lata dziewięćdziesiąte, jeżeli chodzi do czternastego wieku, jeżeli chodzi oto mamy tu to są poroże to są to jest kilkadziesiąt beczek wina wzmiankowanych, ale wzmiankowany w rachunkach właśnie w inwentarzach i cmentarzach krzyżackich także to jest można powiedzieć taki szczytowy moment kulminacyjny moment, kiedy inne nowości winorośl obrodziła w na terenie Prus my natomiast ten okres spadkowy no to coś jest właśnie ta druga połowa druga połowa piętnastego wieku nawet początek następnego następnego stulecia w dużej mierze jest to także związany z konfliktami zbrojnymi toczonym przez zakonne wraz z królestwem polskim wielkim księstwem litewskim molo i tutaj już dochodzą to oczywiście późniejsze stulecia, czyli tzw. mała epoka lodowcowa 3 i gwałtowne drastyczne obniżenie temperatury właśnie w tym regionie w ogóle w Europie, jaki też no wojny polsko-szwedzkiej właściwie unicestwił jakąkolwiek formę uprawy winorośli na na tym terenie, a skąd wiemy o tym co się działo, jakie na podstawie jakich dokumentów oficjalnych lub nieoficjalnych jednak już wspomniałem to było właśnie inwentarza w inwentarzu zamkowe, które określały właśnie stan rzeczy w danym zamku w owym po wyborze n p . na nowego komtura po wyborze następcy męża, który sporządzał, po którego skrypt to, który sporządza po prostu skrypty właśnie tych zasobów na danego miejsca druga rzecz to są oczywiście rachunki rachunki też mają taki charakter incydentalny, bo gminne uzupełnioną zapasy wina w zależności od tego jakie były jego spożycie w przeciągu roku my mamy oczywiście rachunki podskarbiego malborskiego za lata 1 40 0 1 40 9, które właśnie dookreślają zakup wina taki można powiedzieć nadzwyczajne potrzeby związane n p. z kontraktami dyplomatycznymi związane ze zjazdami spotkaniami międzynarodowymi czy też potrzebami po prostu zamku malborskiego przede wszystkim wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, a takim trzecim, a właściwie zasobem źródłową, który jest ME miary można być miarodajne to co tzw. plany gospodarcze na rozłożone na okres 2 na okres 3 lat zakładający właśnie zakupy podstawowych produktów, które miało wystarczać na jakąś przestrzeń przestrzeń czasu i jakby po zespół w powiązaniu, jakby z tymi dokumentami możemy uzyskać jakiś obraz nie będzie to do końca obraz pełny dlatego zdarzało się, że nie zdarzają się sytuacje chociażby rok 1 400 dziesiąty, kiedy n p. wino z Borowiną nie było już w tym roku taksówkę musiał sporo wina po zdecydowanie, ale przede wszystkim one nie było rejestrowane także nie wiemy n p . jakimi roszczeniami wobec ulew i Mierzej chodzi o państwo krzyżackie kraj jak miłość Siemiona dysponował nie mówiąc już nawet o rozłożeniu tego wina na potrzeby koncentracji wojsk krzyżackich pod pod Grunwaldem nie mówiąc w ogóle od dystrybucji wina na potrzeby innych zamków czy też na potrzeby biskupa pomezańskiego biskupa sam bliskiego Warmińskiego, którzy mieli swoje posiadłości w granicach państwa zakonnego jednak byli traktowani z pewną dozą z pewną dozą autonomii, ale się sobie, że Gotovina, skąd wyszła na świat pod Grunwald z Malborka dotąd nie ma też, że było ich hali, czyli kolejny telefon załadować palec ręki wirus ten telefon z tym telefonem tak to już jest inna bajka natomiast, jeżeli chodzi o wino, które mogło być gromadzone pod Grunwaldem mogło być poza pos zarówno wina tzw. krajowego, czyli lądowań, jaki leży wina sprowadzanego z zagranicy jako taki można powiedzieć nadzwyczajnej nadzwyczajnej potrzeby my na potrzeby wielkiego mistrza regularnie co roku sprowadzono określoną liczbę beczek z bali VAT -u Koblencji to były bali wat zakonu krzyżackiego którymi zakon dysponował na terenie cesarstwa niemieckiego co ciekawe od drugiej połowy trzynastego wieku było ono zwolnione z jakichkolwiek podatków jakichkolwiek chcą także zakon mógł po prostu sprowadzać statkami my przez właśnie rzekę potem przez morze bałtyckie na teren swojego państwo w takie wino dodatkowo ono oczywiście trzeba wspomnieć także przywileju papieską z 100 0 sześćdziesiątego trzeciego roku, który zakon przenoszą często się z pierwszej z pierwszej połowy trzynastego wieku, który zakładał, że zakon może po prostu sprzedawać nadwyżki towarów, który wyprodukował to co oczywiście zakonnic skwapliwie skwapliwie z tego korzystać, jeżeli chodzi natomiast koncentracji na pod Grunwaldem do dekoncentracji porodu to jest ważne, bo warto ocalić pozbawiono je po informacjach dobra nie ma sprawy informacje o dziesiątej 20 już za kilka minut Maciej Bando widz jest wydział historyczny go Uniwersytetu gdańskiego jest studio w Gdańsku informacje, że przypomina to dziesiąty 2 0, a napęd studia w Gdańsku jest pan Maciej Bando owi z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego, który zajmuje się produkcją się powiedzieć, ale właściwie w analizą produkcji dystrybucji konsumpcji wina w Prusach czy strusie chciwości należałoby powiedzieć czternastym i piętnastym wieku w inny, czyli czy wiemy i w jaki sposób tak powiem w tej hierarchii wina to wino w uprawiane w Polsce jest dysk, na którym miejscu tak jak, jakie wina były najbardziej cenione najdroższe, a a, gdzie te polskie się w polskie pewnie pewnie tak nie należałoby nazywać ich, ale produkowany na terenach dzisiejszej gdzieś tam no dobrze Kevina, który po, których one wpisane w dobrym słowem istny kopały jak i chór, jeżeli chodzi o pilny, jeżeli chodzi o możliwej jakąś taką klasyfikację klasyfikacji win innych ówczesnych to zdecydowanie stoi, że prym wiodły trunki zagraniczne i najwyżej cenione były inne wina pochodzące z basenu morza Śródziemnego na początek jednak trzeba tam tak można powiedzieć podzielić troszeczkę do klasyfikacji win i terminów ze względu na to, że nie są one ze sobą różne nazwy nazywanej w różny sposób ze względu na specyficzne właściwości danego grona tak jak n p. muska od BOŚ też ze względu na nazwę geograficzną rejon, w którym było uprawianej takie najbardziej znakomite wina dobre wino pochodzące właśnie ze terenów półwyspu bałkańskiego Kret fragment poły półwyspu Apenińskiego tej Południowej części buta czasem także ewoluowały na Wyspach Kanaryjskich to była tzw. małą Azję i minie nas od Gowina pochodzi najprawdopodobniej zwą się udał zamku MON inwazja na Peloponezie bądź też zamku bądź też się z ośrodka dawnej Komandorii jako mentor joannitów na Cyprze Malwa Azja to są, jakby te 2 można powiedzieć miejsca od, których nazwa tego wina mogła zostać zaczerpnięta drugie można powiedzieć hierarchii było wino włoskie zarówno z północnych rejonów półwyspu Apenińskiego, jaki z południowych mówiło się o tzw. Reinfeldt ring wolny, ale także uważa pani wasz panicznie wino południowe rym Ford Eifel bardziej pochodzący z północy kręgów nowej części wiązało się wiązać wiąże się to nazwa wina z regionem East liczyli tym granicznym pomiędzy Włochami Chorwacją dzisiejszą Chorwację na ruch na równi z nim była ceniona była ocenione wino reńskie natomiast nasze można powiedzieć regionalne tutaj pruskie wino pan Warren było winem właśnie można bez takiej średniej półki i najprawdopodobniej było lekko kwaskowy możemy to przypuszczać położyli szare, ale no niekoniecznie szara nie powiedział, że szaro natomiast mogą być czasami dosładzane za pomocą różnych substancji słodzących, żeby poprawić się oczywiście ten smak prawdopodobnie był to szczep wina pochodzą zbliżone do wina reńskiego do tego trzeba pamiętać, że od momentu, kiedy sprowadzono siedziby wielkiego mistrza z Wenecji do Malborka na początku czternastego wieku również do Prus zacząłem Apple zaczęła napływać ludność niemiecka mieszczańska, która zakładała osiedla miski na prawie Chełmińskim Toruń chociażby jako taki właśnie miasto założone przez Krzyżaków no i także to mieć mieszkańcy właśnie najprawdopodobniej ze sobą przynieśli zarówno technika i jaki więc upra w winorośli, więc możemy domniemywać, że był to jakiś szczep wina pochodzącego z Niemiec natomiast ze względu na specyficzne warunki uprawy w rejonie, o którym mówimy prawdopodobnie właśnie z kotem taki lekko kwaskowy posmak, jeżeli chodzi o kolor najprawdopodobniej biało większość win z tamtego okresu mówi się oni właśnie wybór koloru białego zdarzały się nawet wina różowe natomiast bardzo rzadko pojawiał się wina czerwone to już specyfikę południowo-wschodnich rejonów Francji Alzacji Lotaryngii ze względu na to, że dochodzi po prostu kolejny etap w czasie produkcji wina związany także maceracji związany także z uciekaniem tego trunku i fermentacją czy duszącą droższy powodowało wzrostem kosztów kosztów samej samej produkcji także tak jak mówię land Wojtowicz krajowe jest plasowany mniej więcej połowie stawki, jeżeli mówimy o Prusach rozumiem, że taki przeciętny zakonnik to tego wina tak dużo nie wypierał, bo 2 posiłki dziennie w czasie postu 1 i do posiłku rozumiem jak kasztan klon teczka mała w, jeżeli chodzi o to tzw. kolację tak mówimy o tym, terminie dotyczącym posiłku właśnie granica godzin popołudniowych 17 1 8 to w czasie postu jest zastępowana ten posiłek napojem i mogą być zarówno PiS, bo mu mogą być to woda, ale może są także mogą być także wino w pewnym sensie także rozcieńczone rozcieńczone wodą oraz ze względu właśnie nad tekstem warunki postne, ale także ze względu na to, że woda oczywiście wówczas, jeżeli chodzi o jakość jakość samej wody na tonę pozostawiała wiele do życzenia i trzeba było po prostu, żeby dolać odrobinę alkoholu, żeby te bakterie wszystkie rozbić w tej wodzie, żeby ona po prostu nie szkodziła im nie szkodzi organizmowi produkcja wina to sprawa też skomplikowane nie tylko, rozdając strony technologicznej, ale też od strony formalnoprawnej, bo jeżeli nie były opłacone podatki to zdaje się wina nie można było produkować, jeżeli chodzi o kwestię samego męża opodatkowania to oczywiście to też było można, by były takie bardzo specyficzne relacje, jeżeli chodzi o mieszczan w ogóle z miast tzw. miast pruskich, czyli z tych głównych ośrodków gospodarczych, jakim były wówczas Gdańsk Elbląg i Toruń asem zakonem no i oczywiście te regulacje prawne dotyczyły też, bo one dotyczyły też rady miejskiej to znaczy rzeczywiście, jeżeli ktoś nie płacił regularnie odpowiedni daniny do skarbca Miejskiego wraz ze skarbca krzyżackiego dlatego mogło być nanoszone dodatkowe koszta masz już były nanoszone dodatkowe dodatkowe zakazy natomiast, jeżeli chodzi o to kwestię prawną dotyczącą samych winnic to kwestia to jej też bardzo ciekawa sprawa związana z kwestiami własnościowymi w pewnym momencie zakon krzyżacki zoom przedstawiciele zakonu musi zauważyć, że utrzymywanie się, że utrzymywanie winnic nie jest dla nich opłacalne i zrzucili, jakby odpowiedzialność za tereny upra w pod uprawy ma on właśnie przedstawiciele mieszczaństwa tych głównych ośrodków miejskich, ale też tych przy, które funkcjonowały przy zamkach natomiast ośrodki krzyżackiej inne zamki położone n p. północnej części terytorium tego tego państwa dzierżawiły z tych, które dzierżawił ziemię z tych terenów, które nadawały się rzeczywiście pod uprawę mam taką sytuację, gdzie n p. komtur Zamkowy z Królewca lot miał pod dzierżawę swoją winnicę, która znajdowała się w Toruniu tak też dysponowano wówczas z tamtymi terenami to w pewnym momencie po prostu jego kwestie własnościowe na własne rzeczy zaczęli przejmować się przejmować mieszczanie właśnie od zakonu ze względu na to, że to był po prostu, jakby dodatkowy koszt gminy dodatkowy koszt samego zakonu a w jakich jednostkach czy Libetu Ukah w butelkach kwatery Gach produkowano transportowano rozlewano, jeżeli chodzi o pani MO w tym Prusy krzyżackie mówimy tutaj przede wszystkim o beczkach, ale mówimy także o pewnych formatach butelczynę no doktor liczyły sobie mniej więcej od 1,5 do 2 l to były takie można powiedzieć porcji konsumpcyjnych, które można było zakupić w piwnicy miejskiej ma potrzeby takiej codziennej konsumpcji natomiast, że mówimy o tym, handlu takimi owym prowadzono na wiele no o wiele większą skalę to mówimy oby członka, który liczył sobie od czasu miastu 3 4 do 20 0 200 l biorąc pod uwagę te miary i porównując się n p . z wymiarami z Europy zachodniej to są dosyć można powiedzieć skąpy ilości, dlatego że n p. beczki francuski liczył sobie nawet 3 8 l nawet Polska Kufel szacuje się właśnie od 600 800 l liczyła sobie mówimy tutaj o winie, które były transportowane przez bramę Morawską przez Węgry z Węgier do do Królestwa polskiego także wydaje się, że wielkość oczek w tej niewiele miała wspólnego natomiast liczyła się ilość tych beczek sprowadzonych ne nas zarówno nastolatka, jaki umieszczona na obozach po to, żeby w miarę bezpiecznie taką taki transport dowieźć kwesty jest także są ubezpieczenia samych beczek z bardzo ciekawa, dlatego że tak jak inne miasta Europy północnej zachodniej Gdańsk podlegał chociażby prawu hanzeatyckie mu jedynie miast hanzeatyckich na początku piętnastego wieku została wysłana bardzo ciekawą instrukcję mianowicie zakazano dokonywania jakichkolwiek substancji słodzących albo dodawania jakichkolwiek przypra w do wina reńskiego miał je mianem pozostawić cytuje takim, jakim mnie pan Bóg stworzył właśnie po to, żeby zachować oryginalny smak wina reńskiego, jeżeli n p. beczka z doprawiamy winem reńskim była w obiegu transakcyjnym taka transakcja mogła zostać z uznana za nieważną i wówczas kupujący ma wówczas wsiadający pokrywał koszt kupującego, ale także pokrywał koszty sprowadzenia tej beczki w słowo ubezpieczenia już dawno a w jaki sposób, by to można było stwierdzić przed sobą otwierać na zdobyciu Kajtek w jakiej to po chodziło także próbowanie była możliwość spróbowania takiego wina przed transakcją też specyfika w ogóle samego trunku, który była electro była znana można było też było prawdopodobnie też formy zabezpieczenia te beczki jakieś formy opieczętowany, a w tej beczki, które by mogły świadczyć o tym, że n p . w trakcie dostarczania w trakcie dystrybucji, bo ona w jaki sposób otwierana zafałszowana regulacje prawne funkcjonowały także samym Gdańsku, jeżeli chodzi o kodeks prawa Lubeckiego, czyli za sfałszowaną n p. miarę wina również ciała było zapłacić grzywnę, a jeżeli wina było sfałszowane, toteż n p. wystawiano można powiedzieć wystawiam taką laurkę samemu kupcowi przez miasto którym, które informowało o tym, że z tym człowiekiem nie należy po prostu handlować w wrócimy do naszej rozmowy po informacjach radio TOK FM informacje już za kilka minut o godzinie dziesiątej 40 w studio Radia TOK FM w Gdańsku jest pan Maciej Bobrowicz z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego na pan Maciej Bobrowicz jest autorem m. in. na książki studium dziejów wina w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach czternasty piętnasty wiek produkcja dystrybucja konsumpcja to pozycja ukazała się nakładem wydawnictwa Uniwersytetu gdańskiego informacje o dziesiątej 40 już za 4 minuty, a po informacjach wracamy do programu off czarek studio Radia TOK FM w Gdańsku jest pan Maciej Radowicz wydział historyczny Uniwersytetu gdańskiego zastanawiam się czy w tym takim przeczesywanie przekopywanie się przez rachunki i przyjemnie i zapisy, o ile beczce leki za ile i stoi, dlaczego Ano jest jakaś taka straszna nuda wydaje mi się czy znalazł pan jakiś fascynujące motyw historie albo jak jest z fakty którymi chciałby pan się z nami podzielić na bok to trochę tak teraz to robota księgowego myślę sobie takiego z 14 1 5 wiecznego księgowego, który siedzi patrzy tutaj o VAT nie odprowadzony, jaki VAT na takie beczce, jaki VAT na innej beczce halo halo halo halo tak to totalna nie do końca ze względu na ze względu na proces historyczny, który wówczas się odbywa ze względu właśnie na tę specyficzną relację, jakim z, jakim mamy do czynienia pomiędzy właśnie w ramach takiego tego trójkąta zakon krzyżacki królestwo polskie wielkie Księstwo litewskie mamy informacje właśnie dotyczące tego, jakie było zaopatrzenie n p. dworu w bądź świty wielkiego mistrza w ramach spotkań dyplomatycznych na początku lat na początku piętnastego wieku, a więc tych mających załagodzić jakiś sporne kwestie graniczne mamy także informacje o tym, jaki był zapas wina przywiezione chociażby na potrzebę rozmów dyplomatycznych kończy się przy tzw. wielką wojnę w 1 400 jedenastym roku przed właśnie pod wymianą dokumentów Złotorii na dworcu mandatu Drwęcą w Toruniu, kiedy następowało właśnie to takie posiedzenie mające ustalić wasze warunki tego pokoju no to możemy sobie oczywiście mówić, że gmina Wielgie dla wielkiego mistrza wówczas muszą mieć dosyć Kwaśny smak w inne na porażkę miała Kwaśny smak dla chorych z tak zdecydowanie musiałem się muszę mieć Kwaśny smak mają oczywiście jest kwestia doszukiwania się tej ilości wina, która mogła się znajdować w taborze krzyżackim właśnie w OKS w momencie dostarczenia tej najważniejszej bitwy, czyli tej dołączył właśnie bitwy pod Grunwaldem też pięknie tutaj o wpisanej właśnie można, by w sposób metaforyczny przez Jana Długosza momentu tego momentu zdobycia taboru krzyżackiego przez wojska polskiego w Tychach wiadomo, że głównych oto chodziło o wybicie, czyli można, by rzec, widząc taką scenę króla król Władysław Jagiełło, który mówi o widać u nas dostatek, ale i te 2 flaszki przyjmiemy jako wróżbę dobrej Diego akcja akcji po bitwie możemy rozwiązać, by w swej szansy jest winna nieraz zbierają się mieli ówcześni Rusi można tak powiedzieć, chociaż też i można domniemać z tego, że opisy Długosza, który mówił o tym, rozlania się wina po po wzgórzach pod wzniesienia właśnie grunwaldzkich Neues można, by dosyć metaforyczną trochę zamiast nich też mitologii ani złota la Libre zmarnowali w Polskim przemyśle są to nam to nawet nie chodzi o zmarnowanie zmarnował ani wina tylko tutaj chodziło rzeczywiście bardziej o to, że nakaz króla miał utrzymać karności wojska, bo liczono się z ewentualnymi odwołaniami po prostu nie widziano też do końca może, jakie było jak i był plan krzyżacki w razie właśnie tej klęski na ten cel w realnym polu czy mogłoby dojść ewentualnie dokona ponownej koncentracji do uderzenia jakich kolejnych odwodów bądź resztek sił krzyżackich mają po prostu liczą się z tym, że mogło po prostu dojść ewentualnie do rozbicia wojska polsko litewskiego, jeżeli ono mogło być PIT-y winem, ale to też jest inna sprawa tak, że nawet chyba sam Jagiełło nie do końca zdał sobie sprawę w tym momencie zwycięstwo jakiś sukces tak na dobrą sprawą osiągnął myślę, że może w pewnym sensie go też to nawet, że nawet trochę przerosło Mes nie wiedział po prostu, że rozbił wówczas trzon sił się zakony, kto piecze się dopiero w momencie, kiedy zobaczą te wszystkie chorągwie krzyżackie przyniesione przed jego oblicze do zobaczył ciało wielkiego mistrza zobaczą także ciała innych dostojników krzyżackich tych najważniejszych dostępną chyba zdał sobie sprawę, że tym 1 zwycięstwem grono jej właśnie to wino miało sens miało to znaczenie o, tyle że one nie mogło nie mogło być elementem świętowania tego zwycięstwa właśnie po to, żeby utrzymać karność uczy nas karmić wojska w 3 jedno z najcięższych prób oręża polskiego dokładnie tak jak kompost to tak można tak powiedzieć kolokwialnie patrz też bardzo ciężką próbę na pewno sam Władysław Jagiełło przyszedł w Łucku w 1 400 20 09. roku to jest takie spotkanie z Home zjazd zorganizowany przez Julię księcia Witolda, na którą pojawili się ówcześni najważniejsi dostojnicy z Europy Środkowej pojawi się także wielki mistrz krzyżacki powolny rozruch, ale pojawi się także przedstawiciele chana tu krymskich Tatarów krymskich przedstawiciele wielkiego Księstwa moskiewskiego Eryk Pomorski król skandynawski w celu powołania tak z ligi anty tureckiej natomiast na to spotkanie mówi się nawet o kilkuset beczkach wina i piwa przywiezione właśnie na potrzeby tego zjazdu gigant turecką ostatecznie w takim formacie nie powstała ze względu na to, że tytularny cesarz niemiecki Zygmunt luksemburski próbowało rozegrać w Levi księcia litewskiego Witolda Jagiełło, proponując Witoldowi koronę także mogłoby nawet wówczas dojść do rozpadu Unii z personalnej w ze względu NATO, że Witold mógł otrzymać sumę koronę królewską Jagiełło ze względu NATO, że my nie chciał w tym momencie podejmować decyzji opowiedzieli się przede wszystkim panowie polscy przeciwko tej decyzji od regionu postąpił zgodnie z wolą zwaną polskich panów także na można powiedzieć, że to wino też w pewnym sensie było obecne przy takim bardzo bym powiedział trudnej rozgrywce dyplomatycznej, jaki w ogóle ten cały okres przełomu czternastego piętnastego wieku to jest bardzo bardzo dużo gra dyplomatyczna właśnie w Europie my w Europie Środkowej to się ścierają różne wpływa to wino jest po prostu obecny na stołach jako taki element uczty element właśnie uroczystości także w formie podarków tym dobre wino my było również mam taki można tu być prezentem na otwarcie rozmowy na otwarcie kontaktów dyplomatycznych no odgrywał taką można powie dosyć nie ważną, ale też symboliczną rolę, a wspomniany przez pana Eryk Pomorski spoczywa w kościele Mariackim dar łowie dokładnie tak, chociaż co do jego co do jego można powiedzieć miłości do winy atut tej niewiedzy niewiele niewiele jest też wstęp jest prawdopodobnie na stałe na jego status oczywiście rząd tej konsumować trunki przede wszystkim należy przede wszystkim importowane na ten rejon Pomorza Zachodniego, ale w ogóle grają samej Skandynawii to było to były okolice, które gminy, w których wina występowało marginalnie najczęściej było ulokowane przy ośrodkach przy klasztorach przy ośrodkach kościelnych klasztorach kościołach po to, żeby na zakonnice czy też duchowni mieli możliwość uprawy winorośli produkcji wina na potrzeby liturgiczne taka jak też jest geneza winą, jeżeli chodzi w ogóle o ziemie polskie gminy mamy przykład tzw. Buli śnieg gnieźnieńskiej z pierwszej połowy dwunastego wieku, która mówi o uposażeniu arcybiskupstwa gnieźnieńskiego i wymienia się 1 miejscowość Bralin, która na, który miała być zszokowana winnice, z których lina właśnie było posyłane na potrzeby na potrzeby właśnie tej diecezji mamy także przykład klasztoru oliwskiego jeszcze przed w ogóle sprowadzeniem stąd nazwa pochodzi miejscowości Oliva Fuck off, czyli o dużej konsumpcji alkoholu w nie nie tylko, ale chodzi o to, że przywilej przywilej papieski wymienią winnice, który miał się znajdować się w nowych w dal w posiadłościach, które już po prostu zakon cysterski otrzymywał Neo otrzymywałby otrzymywał uposażenie na paliwo to teraz jest oczywiście teraz integralną część Gdańska dawniej to było po prostu miejsce poza obręb murów miejskich teścia powie, że właściwie do granic miasta jak do tej strony pomostu wschodni cystersi w Oliwie mi bardzo rozległe posiadłości bardzo rozległe Neo rozległe latyfundia, ale niekoniecznie się wiązało też uprawą winorośli, ale także z innymi, ale z innymi produktami, które były uprawiane na potrzeby właśnie zgromadzenia w mojej dopiero za koń krzyżacki upowszechnia można pomylić to uprawę winorośli na taką większą skalę niż tylko właśnie taka lokalna przyklasztornym z ewentualnymi nad nadwyżkami na lokalnym rynku rozumiem, że jeżeli chodzi o odtworzenie smaków to jest 3 składu to jest trudne natomiast mamy relacje dotyczące właśnie jakość produktu, ale relacje zawarty w zarówno wśród rachunki utworach literackich czy można z takiego okresu późnego średniowiecza 13 14 wiek czy okresów późniejszych goście można powiedzieć dzielą wino w 2 min na 2 sposobem na wino, które jest tak pyszny jest tak słodkie, że trzeba informacja o nim mieścić również one zgodne z informacji, ale jest także mowa o winie, które w swoim smaku jest tak paskudna tak nie niesmaczne, że informacja zawarta w źródle przestrzega po prostu czytelnika przed jego spożyciem i taką można powiedzieć właśnie klasyfikacją win nie jest francuski utwór 1 można bez 1 z takich Trubadurów i Marek Adam Dan zdali, nosząc tytuł tłumaczony na język Polski bitwa win bądź pojedynek win jest utwór z gatunku fobia, czyli takich utworów wierszowanych i lirycznych, ale pochodzących z mającym swoją genezę właśnie ty taki można w średnim warstwy mieszczańskiej czy nawet warstwy chłopskiej to są opowiastki można po ich dosyć ludowe, które w sposób zabawny prześmiewczo okryły opisują ówczesną mam ówczesne realia ich właśnie ten pojedynek gwintu jest taka pierwsza klasyfikację win, który mówi się właśnie tych winach tych najsłabszych, któremu nie podlega jakiejkolwiek dyskusji o głównie do osób wymienione wina francuskie i wielce ciekawe pochodzące z różnych terenów ówczesnej Francji, ale właśnie mówiąc taki film o mówiące w takiej formie, że po prostu ich spożycie mogło powodować odruchy wymiotne mogą powodować bóle żołądka bądź większego tabletka co w dosłownym takim w osolonym takim tłumaczeniu mierzyli chodziło, jeżeli chodzi jego skonsumowanie w i duszy koniec pana badań czy jeszcze są jakieś nie zbadane przestrzenie dokumenty nie przeanalizowane albo faktury w ruch pieszych dodaje faktu już za rok, jeżeli chodzi o faktury to nie to dla samych trustów w sumie zostało zmienione to najważniejsze natomiast taka perspektywa ma własną badawczo Tusk ty w Europa środkowo-wschodnia, jeżeli chodzi o w ogóle produkcję konsumpcję wina w tamtym czasie w ogóle, a więc królestwo polskie, a więc my ją bramy Morawski tzw. bramy Morawskiej, czyli tej drugiej strony naszych gór Węgry w GM także niezbadane są oczywiście warunki, które takie warunki, jeżeli chodzi o Skandynawię także to też jest bardzo można powiedzieć bardzo ciekawy obszar po co potem był pod tym kątem do zbadania bardzo panu dziękuje Maciej Bobrowicz wydział historyczny Uniwersytetu gdańskiego do państwa i Małgosię ze studia Radia TOK FM w Gdańsku Panny macie biadolić jest autorem m. in. książki studiowała z dziejów wina w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach czternasty piętnasty bieg produkcja dystrybucja konsumpcja wydanej przez wydawnictwo Uniwersytetu gdańskiego dziękujemy Jean Reno dziękuję panu dziękuję informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej po informacjach wracamy do programu off Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA