REKLAMA

Jakie były losy lekarzy żydowskich podczas okupacji i po wojnie?

Data emisji:
2018-02-25 20:00
Audycja:
Wywiad Pogłębiony
Prowadzący:
Czas trwania:
44:26 min.
Udostępnij:

Historyczka medycyny dr Maria Ciesielska, autorka książki "Lekarze getta warszawskiego" opowiada jakie były losy lekarzy żydowskich podczas okupacji i po wojnie. Jakich wyborów musieli dokonywać lekarze uwięzieni w getcie warszawskim.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

dobry wieczór państwu państwo gościem dzisiejszego wieczoru jest dr Maria Ciesielska i historyczka medycyny wykładowca na wydziale medycznym uczelni Łazarskiego oraz autorka wielu publikacji poświęconych różnym wycinką czegoś tak imponującego jak historia medycyny, że wspomnę taniec wśród mieczów Polski personel medyczny na Pawiaku w okresie okupacji niemieckiej 3 9 4 4 książka napisana wspólnie z Robertem haseł Bushem czy tyfus groźny zabójca Cichy sprzymierzeniec Rozwiń » szpital obozowy dla kobiet skala Auschwitz-Birkenau 4 2 4 5 od teraz lekarze getta Warszawskiego najnowsza książka, której poświęcony jest dzisiejszy wieczór, zanim zaczniemy rozmowy z autorką książki myślimy o przeczytanie fragmentu książki aktorkę Dorotę Lilienthal, do których Hain wspominał, że w getcie obserwowano w pewnych wypadkach suki nerwowe wywołany strasznymi przejściami jednak nie przypominał sobie, aby za chodziła kiedykolwiek potrzeba oddania pacjenta do zakładu dla obłąkanych innego zdania był dr Edwin, wg którego z każdym miesiącem na ulicach getta pojawiały się coraz więcej osób z zaburzeniami psychicznymi wspominało, że na każdym rogu ulicy widziałeś wiecznie, śmiejąc się stale mówiących lub płaczących ludzi przed budynkiem sądów należy nie stała przystojny umysłowo chora kobieta z niemowlęciem przy piersiach i dość ładnym mocnym głosem śpiewała sentymentalne piosenki po upływie 2 tygodni ta sama kobieta w tym samym miejscu śpiewała już ochrypłym głosem i była z Bochni gaz z głodu zaś 2 tygodnie później jeśli nie było zaburzenia psychiczne pod postacią ostrych psychoz odnotowywano także u osób ukrywających się po stronie aryjskiej były one niewątpliwie wynikiem przewlekłego stresu lęku przed inflacją torturami śmiercią dr Edward Hajduk, który opuścił getto jeszcze przed wielką akcją wysiedleńczą i zamieszkał dzięki pomocy swoich synowych po stronie aryjskiej z końcem roku zaczął okazywać objawy patologicznego strachu oraz manii przy śladowych, czyli były to jak uważał dr Walery prawdopodobnie początki schizofrenii, kiedy gestapo zapukało do jego drzwi otworzył i od razu przyznał się, że jest Żydem, podając równocześnie adresy swoich ukrywających się synów wszyscy oni zostali zostali aresztowani i rozstrzelani apatia i zrezygnowanie, które dr no nie ma cover owa nazwała w swoich wspomnieniach zatruciem bez dna to cyjanek dr Polish rock wspominał, że na salach chorych oddziałów zabiegowych leżało wielu niedoszłych samobójców wśród nich koledzy lekarze dr taj ne -li dr Lewin, których odratowano własną próbę samobójczą opisała dr lina Gladys Tiger, która zarzuty 10 tabletek luminal popiła alkoholem szczęśliwie w porę znalazła ją dr Helena k Nilsson doktor ma covery opisał jak pewnego dnia w 1 z łóżek urząd potwornie zniekształconą twarz człowieka, który Hart ciała i wywóz z bólu był do dr. Landsberga znany lekarz ubezpieczenia, którego żona była sławnym stomatologiem wyszedł ze szpitala jest krótki czas później odebrał sobie życia Helena Raszewska wspominała swojego krewnego dr ich ten wał ma, który jako lekarz blokowym mógł zostać reklamowane z transportu jednak z własnej woli wskoczył do wagonu i wiedząc, gdzie jedzie pomachał jeszcze w ostatniej chwili swojej żonie na pożegnanie w trakcie wielkiej akcji wysiedleńczej popełniła samobójstwo dr Jadwiga bombek będzie królowa i brat Ignacy Bamberg mógł się uratować, ale nie chciał rozłączyć się z żoną i poszedł z nim z własnej woli do wagonu sama dr Węglowa miała możliwość opuszczenia getta zdecydowała jednak połknąć cyjanek dr Zofia Szymańska pisała, że nie mogła nie tylko otrząsnąć się ze zgrozy na wieść ojej śmierci, ale zwyczajnie uwierzyć w to, że pełna życia dr Venclova popełniła samobójstwo zachowanych w archiwum żydowskiego Instytutu historycznego karta zgonu samobójstwa jako przyczynę śmierci pojawiają się od samego początku wojny 19 3 9 roku odnowę odnotowano ich 4 podczas gdy w 19 4 1 roku już 7 przy czym z opisu okoliczności śmierci można domyślić się kolejnych kilkunastu wrzesień 19 4 2 roku to już istna epidemia samobójst w w sprawozdaniu przewodniczącego rady żydowskiej w Warszawie z działalności rady we wrześniu 19 4 2 roku odnotowano aż 6 9 przypadków samobójczych było to oczywisty sposób związane z tragicznymi okolicznościami wrześniowej selekcji, podczas której wiele osób, które przetrwały wielką akcję wysiedleńczą, a nie otrzymały numerków życia wolały popełnić samobójstwo niż zginąć w komorach gazowych obozu w Treblince z dr Stanisław Marcus Welt ordynator oddziału chorób skórnych i wenerycznych dowiedziawszy się, że nie jest na liście popełnił samobójstwo, rzucając się wraz z żoną z czwartego piętra także dr Anna ne Ross odnotowała, że w tym czasie lekarze pogotowia przeważnie stwierdzali śmierci samobójców w trakcie akcji styczniowe 19 4 3 roku popełnił samobójstwo doktor jeździ już jak Fidel Bauma strącając uprzednio z czwartego piętra swojego synka i żonę w szpitalu czyste prowadzono badania nad skutkami tyfusu plamistego oraz chorobą głodową u osób dorosłych na szczególne wyróżnienie zasługiwały oddziały prowadzone przez dr Jakuba pędzone oraz dr Emila, a cel bank ma prowadzące na niespotykaną dotąd skalę badania nad tymi chorobami na oddziale piątym kierowanym przez dr Jakuba szansą na pracowało 2 0 lekarzy oraz kilku studentów wyższych roczników wydziału lekarskiego m. in . Koko Goldstein Mieczysław krainy Samuel Steinberg Jezusa Pirlo dr Shapiro wspominał po wojnie, że ordynator był nie tylko znakomitym klinice stołu i nauczycielem, ale także naukowcem, który w tragicznych warunkach Get ta nie zaprzestał prowadzenia badań co więcej skłonił do uczestnictwa w nich także studentów 3 właśnie zgłębiał problemy, a zatem i poza nerwowej w przebiegu duru plamistego przytomny dzielni studenci w charakterze grupy kontrolnej ochotniczo i ochoczo popijali żeśmy roztwór mocznika oczekując, że może dzięki zestawieniu wyników badań krwi chorych finansowej jakaś choćby picia malutka prawda zostanie objawiona pękali się bez dumy natomiast po prostu, dlatego że w takich czasach pracujemy chochoła naukowo bardzo też czuliśmy się zaszczyceni, że bierzemy udział w posiedzeniach szpitalnych, a do tego zapraszać nas na znacznie rzadsze posiedzenia naukowe słyszeliśmy, że to wyłom w stosunku do przedwojennej tradycji na zebranie naukowe przychodzili też lekarze spoza spoza szpitala niektórzy starej winnicy w gminach oko niezbyt dobrze zdziwieni, abyśmy mieli świadomość, że ocieramy się o znakomitości w pomyśleć, że wychodząc na ulice po posiedzeniu każdy z nas, ale najbardziej oni niezależnie od wieku mogli być pobici zapędzeni do ciężkiej doraźnej pracy wreszcie paść ofiarą przypadkowej łapanki z perspektywą wywiezienia w bliżej nieznaną dal, jednakże frekwencja była duża, a nastrój naturalny, a nawet podniosły nie były to byle jakich chwile takie odfajkowanie, ale jeszcze 1 skromna manifestacja przeciw duchowemu zniewoleniu było to nad wyraz krzepiący, tak więc to nasze obciążenie się roztwory mocznika i odświętny udział w posiedzeniach wypada chyba uznać za jeszcze 1 element naszych tajnych studiów ich partyzanckim w toku Vive miażdży, których zrąb stanowiła codzienna szpitalna prace pod okiem naszych nauczycieli zwierzchników i azylantów dziękujemy bardzo do portfeli npl, dlaczego wybrała pani do bohaterów książki lekarzy żydowskich i dlaczego akurat getta Warszawskiego to jest naturalna kolej kolej rzeczy po opracowaniu historii szpitali w Auschwitz i na Majdanku oraz szpitala, którym pani redaktor wspomniała w więzieniu gestapo na Pawiaku przysiad przyszła kolejna Get to tabu temat najtrudniejsze i prawdę powiedziawszy miałam zamiar to zrobić na emeryturze, ale jakoś tak się złożyło, że stało się to wcześniej może po trochu nie mogłam się po prostu dociekać po to, temat, który zawsze bardzo chciałam opisać naturę znajdą mogą zniknąć w ten temat i poznać to, ale i tutaj też chciałam złożyć ukłon w kierunku tych lekarzy i w kierunku osób, które mnie do tego zbliżała m. in . w, a dzięki nim ta może kiedyś poszłam na przedstawienie występowała wówczas córka dr kin brat Szwaj Car obecna tutaj z nami na sali pani Alina Świdowska i opowiadała słowami swojej mamy historię lekarzy z getta w przedstawieniu 2 światy, a wtedy to narodziła się we mnie ta potrzeba jeszcze wiele lat minęło do realizacji, ale już wtedy wiedziałam, że koniecznie muszę to opisać w jako lekarz nie jako historyk, bo nie jestem historykiem, ale nie jestem pisarką, ale jako lekarz z tego punktu widzenia NATO od razu zadam pytanie, które biorąc obecny końcową do jakich wniosków w takim razie jako lekarz doszła pani, gdy przebrną wszy przez historię pani bohaterów znaczy myślę, że w głównej wniosek o najważniejsze jest taki, że czytając na ten temat rodzi się olbrzymi podziw podzi w jest kopanej najbardziej takim rozpoznawalnym uczuciem, które mam oprócz smutku po oprócz współczucia, ponieważ w tych warunkach praca lekarza była absolutnie heroiczna, ale i wymagała naddatku miłości czegoś więcej niż tylko zwykłego rzemiosła lekarskiego i to jest chyba ten najważniejszy wniosek jest podziw dla ludzi, którzy potrafili 2 lata zorganizować system opieki zdrowotnej kształcić w nim lekarzy przyszłych prowadzić badania naukowe i wierzyć, że to jeszcze kiedyś komuś czegoś przyda się, że może przyda się im myślę, że mogli mieć taką nadzieję jeśli nie im pomoże tak jak książka choroba głodowa może przyda się jeszcze komuś innemu nie wiem czy to jest dobra odpowiedź na moje pytanie czy innych sztucznych w dobre odpowiedzi w ogóle istnieją, ale ja również zastanawiam się na tym czytając pani książkę, jaką funkcję, jaką funkcję miało spełnianie tej lekarskiej misji poza oczywistą, jaką byłoby zapewne chęć przeżycia i to też jest jasne chcę, by każdy próbował jakoś znaleźć się w tej sytuacji jednak i jest jest w tych relacjach w tych opowieściach wspomnieniach coś się już do czego nie sposób się zbliżyć gniew nie jesteśmy w stanie nawet wyobrazić sobie w taki w siebie w takich warunkach, więc wciąż są one są to pytanie czy były takie momenty, kiedy pani bohaterowie utracili sens tego co robią myślę, że na pewno tak no czytało o tym, Dorota o tym, zwątpieniu, a tej beznadziejności i na pewno, toteż było ich udziałem, ale z drugiej strony była w nich jakaś ogromna siła godna podziwu pożera potrafili pracować potrafili prowadzić historii choroby tak jak to było przed wojną potrafili pisać obserwacje starsi korek Kowali młodszych, że robią to nie starannie trzymacie się dziwili, dlaczego niestarannie to niema znaczenia jesteśmy w kat Che przecież zaraz możemy wszyscy zginęli bądź, ale tak, bo dla nich, których bardzo ważne żeby, żeby tak jakoś te prace była cały czas taka jak przed wojną, a może lepsza, a może jeszcze do tej pracy do tego brak dobrego, że rzemiosła lekarskiego należy dodać coś więcej i tym więcej to była olbrzymia empatia lekarzy, którzy wówczas pracowali to jest to jest niebywałe na co oni byli w stanie mu inni jak oni byli w stanie wówczas odnaleźć się w tym, dlatego że wydaje się, że każdy, kto mógłby wejść na stronę aryjską, kto miał taką możliwość zrobił to atak nie był to wielu lekarzy zostało ze swoimi pacjentami do końca były lekarki, która mimo tak, że mogło wyjść na stronę aryjską wyjechały z dziećmi to Treblinki także tutaj było coś więcej i oczywiście nie można uogólniać były różne postawy, ale wśród wielu wspaniałych postaw były też postawa heroiczna herbata w samym offowa jak dr rot Stein 3 c rowami, które pojechały z dziećmi do Treblinki jak 1 z pielęgniarek, która popełniła samobójstwo po to, żeby zostawić swojej córce tzw. kartę życia ta, której te okazały się być nic niewarte świstki jej córka przeżyła jeszcze kilka miesięcy dzięki temu jest w pani książce takie potworne napięcie książkę, o czym być może Czytelnicy, którzy mieli szansę ją wcześniej zobaczyć przeczytać ma taką dynamikę, że na początku jest to bardzo solidne fragment pracy badawczej przybliżające sytuację lekarzem młodej drugiej Rzeczpospolitej studentów medycyny o tym, mam nadzieję też kilka słów zamienimy za chwilę wszyscy wiemy, jakie dalsze losy czym była zagłada i to napięcie rośnie w wymiarze 3 zakup Zagłębia się lektura jest taki moment, kiedy już wiadomo że, że zbliżamy się do jakiegoś tragicznego końca czy niema jednak w tej historii tegoż momentu, kiedy już nawet ten ten heroizm nie ma racji bytu po wielkiej akcji wysiedleńczej pisze pani, że to, że to co miało być szpitalem to była nawet nie karykatura szpital atutów w procesie do czego to słowo z nie pasuje żaden sposób miejsce miejsce klub AK właściciel jak się w takich warunkach można było odnaleźć jako lekarz RM tak jak pani redaktor powiedziała ta książka opisuje pewien proces ten proces to jest proces wykluczania, który zaczyna się już w okresie międzywojennym zaczyna się od gett stała w owego poprzez numerus clausus numeru snu los i to wszystko, o czym wiemy co dzieje się w w okresie międzywojennym matce olbrzymich trudności w możliwości zdobycia wykształcenia lekarskiego pół i studentów żydowskich u osób, które chciały studiować medycynę poprzez wykluczenie ze środowiska lekarskiego to jest kolejny etap w Pesaro 40 jeszcze nie istnieje Get to, a już lekarze żydowscy zostają wykluczeni ze swojego środowiska wykluczani w ten sposób, że każe się wszystkim lekarzom wypełnić formularze władza okupacyjna zarządzają ponowną rejestrację zawodów leczniczych każda osoba, która taki zawód uprawia składa formularz i na podstawie kryteriów i ustaw norymberskich i na tym formularzu, pojawiając się albo gwiazda Dawida napis Jude albo nie pojawia się nic, ale i te wszystkie formularze, które zostają oznaczone gwiazdą Dawida względnie pieczęcią modelu obydwoma tymi dotacjami zostają w czterdziestym roku przekazane do Izby lekarskiej przy Lwowskiej i test ten drugi moment wykluczania ze środowiska lekarskiego lekarze żydowscy zostają przeniesieni do getta nie mogą tego momentu leczyć już po stronie aryjskiej nie mogą leczyć aryjskich pacjentów są zdani tylko i wyłącznie na pracę w getcie to jest dla nich niezwykle trudna, ponieważ wielu z nich było świetnymi specjalistami, by dzisiaj powiedzielibyśmy liderami opinii, a muszą iść pracować w dzielnicy zamkniętej, gdzie nie ma tylu miejsc dla lekarzy, więc światowej sławy urolodzy dermatolodzy zaczynają pracować w kolumnach dezynfekcyjne gdziekolwiek, żeby zdobyć zatrudnienia test ten drugi etap wykluczenia, a trzecim etapem wykluczony jest śmierć, ponieważ tak długo jak istnieją szpitale jak szpitale są potrzebne to lekarze też są potrzebni, ponieważ są oni strażnikami w epidemiologii licznymi głównie tu nie chodzi o ratowanie chorych to niech, chociaż nic innego chodzi po prostu o to, żeby w getcie nie było tyfusu względnie, żeby to było mniej i po to, są lekarze w getcie potrzebni natomiast moment, kiedy zaczyna się wielka akcja likwidacyjna ostatnim etapem jest śmierć i nawet lekarze, którzy do tego momentu byli ze względnie dobrej sytuacji także oni jadą na śmierć Treblinki nikt ich nie różni do tej pory, nawet jeżeli byli byli w lepszej sytuacji tuż po raz ich los niczym nie różni się od losu o tym co każdego mieszkańca Get ta natomiast wracając po drugiej części pani pytania czy to ma sens czy to miało sens to myślę, że tutaj istotą jest to co powiedział to forma oferowana w, a oni też jest w mieście i ona opisuje historię chłopca, którego ratowano dwukrotnie w oddziale chirurgii dziecięcej ratowano go po raz pierwszy na samym początku istnienia getta być może było to przemytnik był ranny był postrzelony, ale i po raz pie za pierwszym razem udało się uratować, kiedy trafił drugi raz już w trakcie trwania wielkiej akcji likwidacyjnej także z powodu jakiegoś urazu miał tylko pretensje do lekarzy powiedział, dlaczego nie uratowali iście wcześniej, a przez to, że mnie uratowali życie musiałam przeżyć śmierć moich rodziców i tak firma oferowała o tym, mówi to były dylematy etyczne nieprawdopodobnej nieprawdopodobnego ciężaru, którego dzisiaj nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić podobnie wiele innych firm wiele innych sytuacji stery mijania się, jeżeli czy jest sens ratować ludzi czy jest sens operować czy jest sens robić cokolwiek, jeżeli za oknami trwa wywózka, ale oni to robili robili to do ostatniej chwili, a oddział chirurgiczny w szpitalu należną do dzisiaj ten budynek istnieje, jeżeli państwo będziecie przejeżdżać przy placu bankowym takim wysoki budynek, w którym po wojnie był urząd paszportowy jeszcze pata lat osiemdziesiątych z kolumnami tam oddział chirurgiczny 3 oddziały chirurgiczne przeniesionego do getta szpitala starozakonnych macie jestem tobą obok Wach obok bramy, która prowadziła do getta i tam bardzo często ratowano osoby po strzelonej osoby, które usiłowały w jaki sposób przeprowadzić tę pachę i robiono to do 6 września do 6 września zakładano tam wyciągi dla osób ortopedyczne dla osób, które tego wymagało wykonywano zabiegi operacyjne do od dnia przeniesienia tego szpitala na Umschlagplatz, czyli tak naprawdę jego likwidacji ilu lekarzy przeżyło wojnę to są moje szacunki itp nie jestem jeszcze ich ostatecznie pewna, iż nie chodzi o getto warszawskie na dzień dzisiejszy wydaje mi się, że od 1 0 do 12 % to jest zaskakujące ponieważ, gdy zaczynałam pracować wydawało mi się, że jednak lekarze byli grupą uprzywilejowaną i w związku z tym, kiedy zaczęła zacznę rozliczać już na sam koniec mojej pracy to okaże się, że przeżyło ich znacznie więcej niż powiedzmy statystycznie dla Warszawy dla getta Warszawskiego na Barbarce ścigana, kiedy okazało się, że te liczby są porównywalne, jeżeli żydowski Instytut historyczny szacuje, że to 10 % to jest odpowiedź na tak liczba pra w ta, którą przyjmujemy na dzisiejsze tylu mieszkańców przeżyło NATO, jeżeli ta jest 12 % to pomyślę, że ta jest niewiele więcej niż niż powiedzmy zwykły inny mieszkaniec kata minima w jaki sposób udało im się przetrwać noc różnorodne punkt to jest ciekawe czy przeżyli o dziwo, ci, którzy zostali w kata wywiezie ni do obozów takich jak n p. inny obóz na Majdanku KUL Lublin ci, którzy nie zginęli w UE tzw. akcji dożynki 3 listopada, a zastali przy przesłaniu do innych obozów niektórzy z nich przeżyli tak samo udało się przeżyć niektórym, którzy zostali wywiezieni do obozu, ale Auschwitz to jest paradoks natomiast była też druga grupa całkiem duża i tych, którzy przeżyli po stronie aryjskiej jakiś czas temu tutaj muzeum Polin zaproszono mnie to prace przy projekcie MON, a pisania historii pomocy sprawiedliwych, ponieważ zajmuje się lekarzami, więc chętnie podjęłam się właśnie opisania historii 4 0 sprawiedliwych lekarzy, ale i już wówczas zauważyłam, że faktycznie była pewna Solidarność zawodowa lekarze uratowali lekarze, o ile mogli oczywiście, jeżeli mieli takie możliwości oczywiście nie tylko lek. Rataj ratowali lekarzy, ale była tutaj faktycznie Takam deszcz wita widoczną prawidłowość mną i myślę, że sporo z nich przeżyło po stronie aryjskiej, bo w tej książce na końcu znajduje się tak tabelach jest ponad 80 0 nazwisk jak co będziecie państwo przeglądać to wytłuszczonym drukiem zaznaczyłam osoby co, do których na dzień zamknięcia oddania książki do druku wiedziałam, że przeżyłem z różnych źródeł dziś już wiem, że kolejne 3 nazwiska mogłabym po grób to oczywiście nie zmienia istoty statystyki te tego, ale z wielką radością światem dowiedziałam rodzinę piszą do mnie i dowiaduje się czasami to osoby żyją pod innymi nazwiskami, więc nie było to oczywista, ale faktycznie nim gros z nich ma miało po w trakcie wojny załatwione fałszywe papiery dzięki pomocy swoich przedwojennych kolegów lekarzy czasem zupełnie zaskakującej pomocy prawdę jak postać dr. Lotte niejednoznaczne Hołota to jest nieprawdopodobna historia, ponieważ pokazuje pewną przemianę może nie może nie było tam żadnej przemiany trudno mi powiedzieć, ale pewną postawę przedwojennego profesora anatomii prof. Edwarda Lota, który przed wojną był znany ze swojej antypatii w, jeżeli chodzi o kolegów żydowskich brał udział także we wprowadzaniu łuk stała z COVEC na Uniwersytecie warszawskim natomiast w trakcie wojny pomógł wielu żydowskim lekarzu ma także jest 1, który złożył potem na ten temat obszerne sprawozdanie dr Edward lot został odznaczony tytułem sprawiedliwego co więcej jego sam Felicjan, które były jeszcze bardziej radykalny w swoich poglądach przed wojną trafił do więzienia na Pawiaku i tam także zasłynął z niezwykle przychylne postawy wobec Żydów słynął z tego, że jak nikt inny potrafił nie zauważać faktu zaprzestania co było kluczowe dla wielu osób doprowadzonych to 5 0 na Pawiaku jak również wiele takich i innych jego zachowanie i cała ta jego postawa oczywiście zasługuje na on na to cicha oni we dwójkę Japończycy sen wbre w tym ogłoszonym przed wojną w swoim poglądzie tam zachowywali się niezwykle w porządku zresztą pisała też o tym, a doktorat na blat Szwaj Car, kiedy spotkała Felicjana lata na terenie Warszawy ona wówczas była po stronie aryjskiej ukrywała się, kiedy spotkałam sprzedawał kasety w jakimś kiosku tak mi się wydaje spotkał spotkał się ich wzrok ja się przestraszyła, bo on wiedział kim ona jest ona znała jego przedwojenne poglądy jak wówczas powiedział do niej nie martw się nie przejmuj się wszystko w porządku także nowe były różne postawy, a czasami nam o zaskakująco Majak jak to historie zaskakujące różne postawy go po wszystkich stronach, bo tylko jest to książka uczciwa bardzo jeśli chodzi o relacje szanowanie postawi właśnie w Gnienie nie podjęła się pani próby wybielania ani też Niewiem wiem, że traktowała w jaki sposób szczególnie krytyczny to jest rodzaj suchego relacjonowania posta w ludzi w sytuacjach granicznych jest też postać dr. Skoniecznego też jasne przecież volksdeutsche no tak to też nieprawdopodobna postać, która wynurzyła się niejako z relacji ocalałych aktorsko nie 4 pochodził z Poznania i był volkswagen czasem było niezwykle przyjazny lekarzom szpital starozakonnych, bo tam tzw. lekarzom można być urzędowym skierowanym przez Niemcom ta ministra panie szpitalem i począwszy od momentu, kiedy inni lekarze żydowscy musieli w jaki sposób starać się ukryć część swoich majątków zaczął im pomagać w tym po prostu, że to oni mogli zachować męczeństwo swojego majątku w momencie, kiedy rozpoczęły się grabieże po taką konkretną pomoc właśnie w ratowaniu ich po stronie aryjskiej doprowadził wiele osób pomagało także im mniej po stronie aryjskiej czy natkną się pani w swoich badaniach na postać lekarza żydowskiego, które nie chcą używać słowa ocena prawda, bo ona jest chyba jednak nie nie mamy prawa do tego ale, której postępowanie mnie nie zasługiwałoby na pochwałę Kolo w archiwum Ringelbluma, która jest teraz udostępniona on-line i KŚT może tam zniknąć te dokumenty możemy przeczytać dużo relacja ta ma tzw. kolumn dezynfekcyjnych i faktycznie to była wielka bolączka Get ta walka z tyfusem kolumny dezynfekcyjne i to faktycznie olej jest to opisane dość szczegółowo była grupa lekarzy, która z tych zwolnień niejako z tez infekcji czerpała korzyści majątkowe każdy chciał żyć także to ja tego nie oceniam pisze o tym, oczywiście w książce pod tak Damasiewicz sam Ringelblum i inni ci, którzy z nim współpracowali MON i na pewno też były takie postawy i tak jak pani redaktor powiedziała starałam się podejść do tego tematu uczciwie natomiast absolutnie proszenie kasa nie pro proszą mnie nie prosić o cenach i mogę prosić o komentarz do nowelizacji ustawy i pełen gorzkiej no panie redaktorze rówieśnikami, mówi że białe jest białe czarne jest czarne spodnie książka jest bardzo pro Tour, więc może można się spodziewać silnych różnych w nowym reakcji, jakie były powojenne losy pani bohaterów można niektórzy zostali w Polsce ci, którzy przeżyli nie byli znanymi profesorami często pod zmienionymi nazwiskami punkt, a to także znajdziecie państwo w tej tabeli, jeżeli udało mi się ustalić nazwisko przedwojennej powojenna to to można właśnie to do tego dojść niektórzy wyemigrowali w kolejnych falach emigracyjnych natomiast tym chyba wszyscy zostali w zawodzie nie spotkam ani 1 historii lekarza, który po tym co przeżył zrezygnowałby z pracy zawołać oni wszyscy po wojnie, jakby ruszyli do pracy czy to była pracą u podsta w tak na zwykła praca codzienna lekarza czy była to praca naukowa w ośrodkach doskonalenia się dalsza różna różna, ale oni wszyscy bezwzględnie nie spotkamy absolutnie jednak lekarza, który po wojnie zrezygnowałoby z wykonywania zawodu to jest bardzo smutna historia to znaczy całe tak jak pani powiedzieć, że to to jest opowieść o o wykluczeniu stopniowym wykluczaniu ludzi wg określonych schematów i sprawdzonych już przećwiczony ach, metod i wzorców i mówiąc szczerze w Japonii czy czytaniu w wielokrotnie zdarzało się chcieć wypisać z gatunku ludzkiego kiedyś, kiedy brnęła jednak z trudem przez przestępcę treści, więc chciałabym zapytać się, jakiego rodzaju to jest nauka dla lekarzy i może szerzej dla nas rzeczy potrafi pani jakąś refleksję podzielić się z czytelnikami w oczy nie wiem czy ta książka komu się przyda do nauki i rozmawiam z moimi studentami ani chcą o tym, słuchać, ale wice żal dochodzimy czasami to pewne granice, kiedy ten ogrom bólu i przerażenia jak taki powstaje w nich, gdy słyszą fragmenty jest za duży to znaczy jest dziś jakaś granica prawnika bardzo indywidualna pewnie każdy ma swoją indywidualną granica, ale w tych młodych ludziach widzę, że ta granica jest bardzo blisko, że po co świat im oferuje jest piękne kolorowe niezwykle dla nich takie przyjazne natomiast taki jest ta historia wytrącają ich absolutnie ze strefy komfortu, ale nie wiem czy to ich czegoś uczy ja staram się, żeby uczyło chciałabym im pokazać postawy im i może tak samo dzieje się z czytelnikiem trudno mi powiedzieć i chciałbym chciałabym może tyle, żeby ta książka po powiedziała, że praca lekarza nie jest łatwa w ogóle, ale praca lekarza w getcie warszawskim to jest to jest coś niewyobrażalnie trudnego coś niewyobrażalnie zasługującego na nie ogrom podziwu ogrom po cichu teraz poproszę Bruce Willis Antala przeczy temu jeszcze fragment książki dr Noemi makowe RO SA przecież to wszystko jest błędem kołem, a 1 z ognistego koła jest sala operacyjna, gdzie na razie jeszcze nie dochodzą kule i każdy z nas uświadamia sobie w pewnym chwili syzyfową z tej morderczej pracy przychodziło mi wówczas namyśl, że my układamy pieczołowicie małe cegiełki w jakimś domu podczas gdy nieprzyjacielskie samoloty bombardują całe miasto nie ma przecież znaczenia czy któryś z tych pacjentów uratuje się teraz od śmierci w zamian za ciężkie kalectwo podczas gdy tysiące zdrowych ludzi ponosi śmierć każdego dnia dr Marek Balina w szpitalu zapanowała przytłaczającą niemoc wszyscy zdawali sobie sprawę ze straszliwego tragizmu sytuacji Żydzi sami muszą wydać swoich braci na śmierć widać ludzi niedołężnych ułomnych lub takich, którym najmniejszy ruch sprawiał niesamowity ból nie tylko Żydzi Żydów, ale lekarze chorych swoich podopiecznych chorych, którym starali się przedłużyć życie zmniejszyć męki ocalić kończyny i przywrócić zmysły chorych, dla których nocami nie sypiali bez blasku kopcących karbidu WEK dokonywać ciężkich skomplikowanych życiodajny operacji wieczorem tego pamiętnego dnia miał zapaść dla większości chorych wyrok śmierci wydany przez lekarzy zwykle wieczorem odbywał się obchody dyżurującego lekarza i kilku wolontariuszy tym razem byli koordynatorzy dr Jerzy rot chałupy dr Borkowski i dr Sienicki z naszego oddziału pod nieobecność ordynatora amsterdamskiego, który został wzięty przez Niemców jako zakładnik komisja tych znakomitych lekarzy miała sądzić mieli przed sobą listę z nazwiskami obok nazwiska znaczek plus oznaczać miał deportacje śmierć, a znaczek minus pozostanie w szpitalu przy każdym łóżku lekarze długo przystawali mówili cicho jakimiś nieludzkim chrapliwym głosem dyskutowali po łacinie chorał niczego się nie domyślił i nie pojął grozy tego niesamowitego konsylium ordynator, że weszli na salę ortopedyczną wątłe ciała ze sztywnymi kończynami zawieszonymi na blokach szynach doktor źrenice coraz częściej korzystał ze swej chusteczki do nosa unikał nie tylko spojrzeń chorych, ale i kolegów się wstydził chodził po salach ze spuszczoną głową, a rąbek twarzy stale zasłaniała chustka również inni lekarze coraz częściej sięgali po swojej chusteczki w pewnym momencie szef naszego oddziału opuścił salę już nigdy go później nie widziałem komisja swojej pracy nie skończyła nazajutrz Niemcy sami dokonali selekcji i zapełnili 5 furgonów chorymi i wywiesili dr adiunkt blady Schweinsteiger, więc tam w tych salach na drewnianych pryczach na papierowych materacach bez pościeli leżały dzieci przykryte takimi samymi papierowymi materacami, a kontakt z sali stały wiadra blaszane, bo nie było ani basenów ani nocników Ady dzieci miały dużo walk krwawą biegunkę głodową i nie mogą wejść do ubikacji, więc rano jak się wchodziło to te wiadra się przelewały i było pełno na podłodze i w taki straszny zapach krwi i ropy i kału, a na pryczach leżały szkielety dzieci albo ogromne i obrzęknięte bryły i tylko oczy żyły a kto nie widział takich oczu takiej twarzy zagłodzone go dziecka z czarną jamą otwartych ust ze zmiażdżoną pergaminowe ze skórą ten nie wie, jakie może być życie, ale myśmy mieli białe fartuchy i nie byliśmy zamknięci, bo przecież mieliśmy spirytus, więc te oczy patrzyły na nas chyba z nienawiścią tylko, że nie byliśmy tam po to, żeby patrzeć na grozę, lecz o to, żeby pomagać w spokojnym umieraniu, ale przede wszystkim, żeby ratować, bo przecież, chociaż już było źle i najgorzej to wciąż jeszcze nie wierzyliśmy, że nie ma po co i myśleliśmy że, gdy wytrwamy to uratujemy te dzieci i żona przeżyją, więc ratowaliśmy je odrobiną jedzenia jakimiś lekami i zastrzykami niektóre z nich wyzdrowiał, a jak poprawia się stan zdrowia jak z tych obrzęk śniętych strasznych brył wyłaniały się szkielet sieci co nawet czasami zdarzały się, że widzieliśmy coś, jakby uśmiech dziękuję bardzo go podziwiam, że do pani radę napisać tę książkę zapraszamy państwa rozmowy wspomniała aż o tych ludziach, których zaskoczyli się po zmienili, jakoby poglądy albo się zachowywali, jakby wbrew powszechnym poglądom czy niektórzy z nich przeżyli i zostawili relacje, które z, których można, by było wyczytać co sprawiło to zmiany nie przeżył doktor nie przeżył prof. Edward pilot zginął w powstaniu warszawskim przeżył jego syn Felicjan UE i zostawił w relacje, ale nie dotyczy ona ojca dr Skonieczny tutaj wspomniany nie zostawił relacji i taras jak rok zaglądam do swoich myśli to chyba nie byłabym w stanie podać przykładu pozostawionej relacji osoby, która dokonała takiej przemiany Pa ten sen, o którym wspomniałeś, że miał jeszcze bardziej radykalne poglądy przed wojną apotem się zachował przyzwoicie czy on, chociaż próbował wyjaśnić i ja mam pytanie dał do autorki długo jak książka dopiero w Piławie wspólnie z nami i czy to była praca tu tylko na dokumentach czy też robiła ani jakich rodzaje rosół z wywiadów czy spotkała pani osobiście kogoś z tych lekarzy a gdy pytam trochę z takiego powodu osobistego, ponieważ w szoku, kiedy mieszkałam kilka lat we Wrocławiu to mieszkałam w mieszkaniu ani jej profesor na Towarowej, która była mamą u koleżanki psycholog ski i ich Emma, bo tak na siebie kazałam mówić bardzo młodzi ełczanie proszę pani Janinie pani profesor tylko właśnie Elmot dla tak bardzo radosne są wesołą kobietą, mimo że starszy pan mówi tak głównie po fluor i chowaniu zębów dzieciom to była lekarka stomatolog mówi my właśnie ten jak gdyby to piękny obiekt dawny wiedzieliśmy żona była w getcie, że jej mąż były też lekarze już go nie znam go już nie żył przeżył po stronie aryjskiej, ale nie było w niej widać nie mówiła o o tej traumie o tragicznie była taką starszą panią udziela tylko zresztą pani doktor ma w rowach, bo zmarła w wieku 10 2 lat, ale w Szwecji i ja nie miałam jest z 2 późno wzięłam się za tę książkę i regionie miała możliwość rozmawiać z lekarzami zresztą podobny problem miałyśmy z moją koleżanką z innym osobom na Majdanku zmarł po z Martą Rosińską robiłyśmy taki projekt o lekarzach na Majdanku też niestety już nikt nie żyje to samo dotyczyło naszych lekarzy powiat, kiedy pracowałam z Robertem zaś za późno może, gdybyśmy urodzili się w jedno pokolenie wstecz to byście mielibyśmy szansę czasami czasami zdarza się spotkać bardzo dużo pomagają rodzinne czasami wydobywają z jakichś tam szuflad w wspomnieniach, które było nigdy nieopublikowane i tak też mi się udało zdobyć wspomnienia dotąd nigdy niepublikowane dr. Frankensteina tak niezwykle ciekawe, ponieważ on prowadził zakład patomorfologii w getcie wykonywał sekcje na potrzeby badania choroby głodowej w tej w ogóle do tej pory to nigdy nie było publikowane za olbrzymi wywiad z nim tak właściwie mną był lekarzem psychiatrą potem po wojnie Mandeli wywiad, którego udzielił nie został nigdy opublikowane jego osobiste wspomnienia spisane jednak to jest nieprawdopodobne źródło wiedzy na temat działania jakieś tam wycinka szpitala dotąd nie od samego, ale n p. Atal PL olbrzymi trud zdobycia jakichkolwiek informacji na temat działania oddziału położniczego, który też przez jakiś czas funkcjonował w getcie żadnych relacji, ale wracając dopytania wreszcie odpowiem nie wywiad to nie prowadziłam tam pasował na relacjach UE i na dokumencie to był fragment spotkania z historyczną medycyny dr Marią Ciesielską autorką książki lek. Kryczka Warszawskiego rozmowa odbyła się w muzeum historii Żydów polskich Polin Anna Wacławik korki dziękuję za dzisiejszym wiatr pogłębione AZA tydzień po dwudziestej miesięcznica z prof. Zbigniew Mikołejko Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POGŁĘBIONY

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!