REKLAMA

"Księga wyjścia" Mikołaja Grynberga

Data emisji:
2018-03-10 17:00
Audycja:
Poczytalni
Czas trwania:
27:41 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

od Czytelników wie o wykup w książki tokfm spotykamy się jak co tydzień w sobotę o godzinie siedemnastej na parę minut po by dyskutować o książkach nie w gronie krytyków to nie aspirujemy do bycia krytykami literackimi w gronie Czytelników, jakimi jesteśmy po godzinach Czytelników dziennikarze Radia TOK FM my dzisiaj w składzie zabraliśmy się następująco jeśli jest pan Adam Ozga Zuzanna Piechowicz Marta Perchuć Burzyńska i Łukasz Wojtusik Łukasz jest w Krakowie Marta Rozwiń » przed chwilą przyniosła nam wodę zaproponowała też Łukaszewicz jednak byłoby z przyczyn logistycznych jak ustaliliśmy problematyczne mamy stronę na Facebooku poczekalni mamy maila poczytali małpa TOK FM proszę do nas pisać na dziś zgodnie z naszą swojską kołową właśnie zapowiedział hit premiera książka chyba bardzo ważna wydana przez wydawnictwo czarne no to już na pewno nam powiedzieć, jaka książka księga wyjścia Mikołaja Grynberga to jest druga książka Mikołaja Grynberga, nad którą, po czym pochylamy się w audycji poczyta pani proszę zajrzeć do naszego archiwum badamy mogą państwo też znaleźć myślę, że ciekawą dyskusję myślę, że też trochę gorącą dyskusję o książce oskarżam Auschwitz poświęconej drugiemu pokoleniu ocalałych z Holokaustu, a tym razem Mikołaj Grynberg znów przeprowadza rozmowy, ale tym razem są rozmowy z pokoleniem sześćdziesiątego ósmego roku pokoleniem ludzi, którzy wyjeżdżali w tym czasie z Polski Żydów polskich Żydów Polaków pochodzenia żydowskiego, którzy wyjeżdżali w tym czasie z Polski bądź też w Polsce z różnych powodów zostawali jest to książka gruba, ale ja musiałam powiedzieć, że przeczytałem ją pełen poruszenia i praktycznie praktycznie 1 tchem rozmowa z rozmową rozmowa z rozmową i ich baz coraz większym z coraz większym bólem czy niepokojem i to jest też inna rozmowa myślę, że te wątki pewnych odniesień do czasów dzisiejszych będą też wracać rozwiąże Tomasza Kaczmarka w poślizg nie mam namyśli taki ogólny niepokój, który we mnie wybuch jak widzisz to koniec 2 1 nie może się go żal niepokój dotyczący krewnych w pewnych przejawów antysemityzmu, które pojawiają się pojawiają się dziś, ale myślę, że do tego wrócimy najpier w jednak inny najpierw jednak pochylmy się nad książką jeszcze ja tak za na tych przystankach przebywających wstępu duży czułabym, że wydawnictwo czarne wznawia 3 książki w tej samej serii Mikołaja Grynberga to jeszcze są ocaleni dwudziestego wieku czy rozmowy Mikołaja Grynberga z ustalonymi z ocalałymi, ale i jest to drugie pokolenie któremu, by się teraz księga wyjścia, więc mamy 3 takie bardzo ważnej trudne momenty historii Żydów polskich polityków żydowskiego pochodzenia które, których wybudują też polską historię dwudziestego wieku tak mamy wojnę mamy pracę jest po drugiej wojnie mamy 60 w co jest najbardziej zaskakujące dla mnie w tej książce Marka można też zacząć osiągnięć, że dla was również być może to ciekawe jest to, że to są rozmowy nie tylko z polskimi Żydami, którzy w sześćdziesiątym ósmym roku wyjechali z Polski, ale z wszystkimi, których dotyczą one marcowe wydarzenia, czyli również z tymi, którzy w Polsce zostali w to doświadczenie zostanie w Polsce jest Mikołajowi g Darkowi szczególnie bliskie, bo on właśnie do takiej rodziny należy, która w marcu została nie zdecydowała się na wyjazd i te rozważania, dlaczego tak się stało są takim lejtmotywem księgi wyjścia, bo wywiady te rozmowy z polskimi Żydami są przeplatany rozmową Mikołaja Grynberga z jego ojcem Marianem w Grant barkiem tak tak mi się wydaje, że w, że zrozumienie perspektywy tych ludzi, którzy jak sami o sobie mówią zostali wy jechaniem bardzo mi się to sformułowanie podobało zostali wy jechaniu wyjechali z Polski pozostali wyjechanie z 2 jest chyba dla nas łatwiejszy mimo wszystko postać tą wiedzę myślę, że PRL mieliśmy często bardzo do czynienia, dlaczego wyjechać no wiem, dlaczego wyjechali wyjechać, dlatego że stracili pracę, bo zaczęło ich otaczać mur milczenia, bo ludzie zaczęli się od nich odsuwać, bo chcieli też przerwać tę traumę, jaką niesie za sobą przez lata, czyli traumy, że zawsze coś może na nich złego czyhać wie że, że zawsze muszą być gotowi na najgorsze wiele usług w tych rozmowach to podkreślało mnóstwo ludzi wprost, mówi że obserwując to co działo się już od sześćdziesiątego siódmego roku w Polsce po prostu zaczęło się bać pogromów zaczęło się bać wróciły do nich te wojenne reminiscencje wyjechali, bo to jak mówisz o 1 z rozmówców Mikołaja Grynberga przestali wierzyć w uwarunkowań chwili oni po prostu zrozumieli, że rzesza tak się nie skończył może, że historia co jakiś czas będzie się powtarzać zmniejszą zwiększą siłą i i będzie niosła za sobą mniejsze lub większe tragedie i najlepiej nie być przy tym, kiedy ktoś znowu po prostu stanie miasta kasztana w 1 z rozmów, a propos tych kilku pogromów, gdzie jednak nie pamiętam czy słodyczy to kobieta mężczyzna bardzo przepraszam, ale przypomina taką stronę swojego ojca, który pod drzwiami zostawił siekiera jako obrona nowy deptak, dlaczego Ano odpowiedział, że on miał się nie do pogromów i duża będzie walczył to było dla mnie bardzo poruszające, ale my niżej już jesteśmy w tym co cię zaskoczyło co nas zaskoczyło to nie zaskoczyła jest tam taka 1 z rozmów, której 1 z ról kobiet, która zdecydowała się zostać w Polsce mówi o tym, że wtedy poczuła duże wsparcie i Gutek kolejny głos był taki 1 głos tego życzyła dużą Solidarność, że środowisko opozycyjne były wtedy takie bardzo solidarne z Żydami to nie bardzo zaskoczyło i to była jedynym takim promem kiedyś takie światełko, które się pojawią w tych rozmowach, które są w bardzo poruszający obraz pełen gaz była właśnie dzik zresztą Mikołaj Grynberg sam, mówi że pisząc książkę starał się zrozumieć, dlaczego tak mało ludzi na dworcu gdańskim w Warszawie Żydów wtedy żegnało ich tutaj rzeczywiście ten głos Perry wykazywane, w którym mówicie jest jest inna od pozostałych Łukasz, ale jest inny, żeby była jasność to jest wyjątkowy głos nawet weźcie się do rozmów to jest jedyna chyba taki głos, którym coś takiego się pojawia, więc jest to wyjątek od rynku to jest książka, która w Chinach nie lubi tego sformułowania jest obowiązkowy po prostu do przeczytania i ja przyznaję, że mają duży problem z czytania ją Yale czy tanimi, dlatego że tam ją w 2 dużych lub takich skokach w 2 dużych fragmentach jednak pewnie dużo łatwiej wymienić przez to książka obu przerobić, gdybym sobie tę historię dzielił natomiast w menu czytałem je w nią grywał w dużym pośpiechu w związku z tym, jakby to wszystko się do mnie jakoś wlało wewnętrznej to jest książka, która powinna być filmem przeczytana koniecznie z bardzo prostego powodu to jest książka, która znaczy każda z tych historii, chociaż opowiadają podobne historie jest inna każda z posta w bohaterów oraz, których spotyka Mikołaj Grynberg to są bohaterowie Rosjanie po całym świecie jest inna każda z opowieści dotyczących tego co działo się w dzieciństwie ma wspólne symptomy gdzieś u skrytego utajonego czy też przeciętnego antysemityzmu inne, ale jest jednak trochę inna historia też rodziny są zupełnie inne, bo mamy tutaj w Melbourne, bo problem dziwi przekrój tego jak ta historia Żydów, którzy po drugiej wojnie światowej trafili do Polski albo po prostu już tu mieszkali na zgon dała tu z 1 strony są historie my rodziny, które ukrywały swej żydowskości to jest z drugiej strony historia ludzi żyjących, jakby w ogóle w nim poza religią to są historie, w których numerem tym bohaterom rodzice mówią, żeby jednak żyli w tym rycie żydowskim, żeby pamiętali o swoim pochodzeniu i to przypomnienie o tym, pochodzeniu tak naprawdę bardzo często przychodzi na przełomie lat 6 0 tego u siódmego już 10 08 . roku i wielu rozmówców Green Berga to właśnie podkreśla taka książka, która dla mnie mówi przede wszystkim, że nie można uogólniać, że każda historia i na tym polega też historia oraz na historię mówiona każda historia jest jednak trochę inna i ich bardzo łatwo jest uogólniać bardzo łatwo jest wnioskować o wartość tej książki jest właśnie w tym wielo głosie bardzo trudna wiadomość ten sześćdziesiąty siódmy, bo 60 Szumny to jest wojna sześciodniowa jest też to przemówienie Władysława Gomułki o piątej kolumnie i 60 ósmy potem rzeczywiście są kimś takim momentem, w którym mimo wcześniejszych przejawów antysemityzmu do do Żydów mieszkających w Polsce w dużej mierze właśnie dociera skala i dociera to, że zieloni wyjechać jak wcześniej nie chcieli to już co jak wcześniej nie musieli inny to już muszą akurat spoza książki oraz innych relacji ja znam takie przekonania, że po wojnie się wydawało, że już nic się złego nie może wydarzyć, bo już wydarzyło i dopiero potem przyszedł ten sześćdziesiąty ósmy i znowu znowu byli obiektem nienawiści i musieli musieli dalej swoją swoją drogę odbyć się Zuzanna Piechowicz ciekawe, kto czyta aż boję z kolei w tej książce znalazło się też sześćdziesiąty ósmy z pewnego rodzaju kulminacją ten antysemityzm to wspomnienia rzucania kamieniami w budżecie tych bohaterów, którzy byli wtedy dziećmi przedszkolami żydowskimi to wyrywanie wyzywanie od Żydów tutaj nie będę przytaczać tych cytatów jak, w jakich sformułowań używali ludzie w odniesieniu do do tych bohaterów to tu cały czas było oczywiście to jest apogeum i dumą w momencie, w którym już wiadomo, że oni muszą opuścić kraj, ale ten antysemityzm on nie był tylko związane z komórką on nie był związany ze trend w przemówieniu Gomułki aż tyle tylko on to w razie wykorzystania nastrojów ta, ale były już od dłuższego czasu, ale życie Żydów po wojnie w Polsce między tym czy od czasu zakończenia wojny aż 1000 ósmy rokiem nie było usłane różami nie było bez pie minęło, ale wielu mówiło mnie chcą wyjeżdżać z tych, którzy wyjechali z rozmówców Mikołaja Grynberga to prawda Zuzanna Piechowicz Marta Perchuć Burzyńska Łukasz Wojtusik Adama zgrane poczytali radiowy klub książki TOK FM wracamy zaraz po informacjach jesteśmy z powrotem w gronie radiowców Czytelników poczytalny Zuzanna Piechowicz Paweł Kuś gruzińska Łukasz Wojtusik Adamowska rozmawiamy o wydanej przez wydawnictwo czarne książce Mikołaja Grynberga księga wyjścia poświęconej Żydom, którzy zostali jak przypomniała Marta bardzo ważne określenie tej książki bardzo trafne wyjechał ani z Polski w 19 6 0 ósmy roku wspólnie mówimy o ogromnym poruszenie, jakie towarzyszyło tej lekturze mógł jest też niesamowite jak różnie te historie się potoczyły i grze niektórzy czują się do dzisiaj właśnie wyrzuceni wygnani do Polski wracać nie chcą też podkreśla liście niektórzy są odnaleźli w Izraelu też sens życia, stając się n p . z ludźmi bardzo religijnymi inni zostali na Zachodzie, bo te kierunki wyjazdu to było głównie oprócz Izraela stany Zjednoczone dania Szwecja jedno i odnaleźli dom jak inni jak n p . Krysię Borowicz 3 mówią, że od sześćdziesiątego ósmego roku nie mają domu już zupełnie stracili komfort posiadania swojego miejsca na ziemi, bo też Tosię okazuje, że nie dla wszystkich tak naprawdę Izrael stawał się ziemią obiecaną po tym, wyjeździe dużo na mnie wrażenie zrobił 1 z rozmówców już nie pamiętam nazwiska, które opisuje jak wyrwany z Warszawą obudził się w swoim nowym domów nie wiem czy w Hajfie czy w Tel Awiwie czy w Jerozolimie i i opisał jak jak wyrwany z Warszawy wygląda nagle przez okno swojego nowego pokoju i widzi Pastuszka arabskiego, który w, który pasie swoje owieczki i że dla niego to było takim szokiem również kultura niektórzy nigdy nie przeszli tak naprawdę do porządku dziennego brakowało im to bardzo często jest podkreślany w tych rozmowach kilopaskal mówią o tym, że brakowało im polskiej kultury przede wszystkim teatru Wybrzeże w Izraelu zdarzyć się zupełnie czymś nowym z czymś obcym dla nich to jest też bardzo ciekawe jak wielu z nich na pytanie Mikołaja Grynberga, kiedy poczuła się poczuła się Izrael Lipko Izraelitom odpowiadało nie zwróci się na to uwagę wtedy, kiedy poszedłem do wojska albo kiedy wysłałem do wojska co znajdzie czas, kiedy dzieci się urodził to też nam się pojawiła, ale wyjazd bronili tylko o pierwsze drugie trzecie tak to prawda, ale też to nie tylko Izrael toteż, żeby tu nie tylko z historii tego jak ludzie migrowali do Izraela tak jak powiedziałem, że te kierunki jak już Marta wspólnym elementem wielu z tych rozmów jest to, że oni podkreślają swoje polskie pochodzenie i wychowania w Polskiej kulturze zresztą dyskutowaliśmy przed programem o tym jak mówić czy polscy Żydzi czy Polacy pochodzenia żydowskiego i t d. tak dalej to też wynika, że te wątpliwości, które w, które mieliśmy ja uważam akurat przez wszystkich tych określeń można użyć używać wymiennie, ale też jest tak moim zdaniem, że oni sami o sobie mówią albo jestem Polką żydowskiego pochodzenia mówią, że jest Żydem, który się urodził w Polsce, ale na tym, że awans Polski jest tak, ale myślę, że decyzja czy się Żydem polskiego pochodzenia czy Polakiem żydowskiego pochodzenia należy duchowych dotyku taka, że FIS na pewno dałby Bóg jest dość ciekawe już Łukasz tym powiedział jak wiele osób podkreśla, że do sześćdziesiątego ósmego roku po prostu nie wiedział też, że jest wręcz, że są Żydami wypisał sobie cytat z 2 -li Wang strateg, kto pamięta na dworcu gdańskim tłumy ludzi między nimi dużo tajniaków wielu znajomych większość była pijana ludzie pili, żeby zalać smutek jest 1 ze znajomych taki dialog odbyłam co ty robisz przecież jesteś Żydem pytam neonów właśnie się okazało, że jestem w, a Leciejewska mówi to Gomułka Moczar zrobił za mnie Żydówka ona się czułam po prostu polską, bo te rozmowy w ogóle wokół tożsamości krążą nieustannie no właśnie tak jak Adaś mówi kim jestem polskim rządem czy Żydem polskiego pochodzenia czy Izraelitom czy śladem, który był Polakiem nastał się na nowo Żydem i także pomyślałam, że z tego powieść zawieszonych tożsamościowych tak tak zawieszonych trochę między Warszawą Krakowem Łodzią, a Tel Awiwem, choć ich wolą czy Jerozolimą, żeby tak czuł mam natychmiast skojarzenie spory z poprzednią książką Mikołaja Grynberga niedokładnie poprzednio jeszcze poprzednia oskarżam Auschwitz, dlatego że wielu z nich w we własnych domach nie rozmawiał o tym, że są Żydami n p. dowiadywali się od kolegów wskazałby jak mówili kolegom z klas właśnie się dowiedziałam, że jestem Żydówką to oni opowiadali jak to przecież to jest oczywiste i sami prowadzili potem na spotkania w skarżyć się aż miliard to 2 warunki chciałem dorzucić do wątków, które połóż liście leków Adamiec do tego co powiedział już teraz dla mnie bardzo zaskakujący, bo ten moment cenzury, bo jak wielki strach się do pojawia jako odkryć to, że jest się Żydem czy też jest się w żydowskiej rodzinie tak, że te korzenie rodzinne są żydowskie w tym tą cezurą była było przystąpienie do komunii tych też historie się powtarzają znaczy sytuacje, w których nagle okazywało się, że nie wiem chodziło się nad Libią, by się nie chodziło, bo nie przystępowało się do komunii i nawet 1 z bohaterek podkreśla że, żeby być akceptowaną i nie pamiętał czy po to, bliskość pożyczyła sobie sukienkę komunijną zrobiono jej w niej zdjęcie inna później zaczepki, że jest Żydówką pokazywała właśnie zdjęcia jako dowód na to, że nie jest tak, bo ta religia była łącznością z pewnym albo przełamanie pewnego ostracyzmu ze strony rówieśników n p. rozdział kręcił głową w Jaworznie zdaje sobie sprawę, dlaczego każde zdanie, które tak naprawdę opowiada matki, gdy próbujemy opowiedzieć o tej książce okazuje się, że mamy coś mówimy, po czym można podać ich z przykładu z tej książki, które powiedzą nie, ale było zupełnie inaczej, więc myślę, że właśnie ta wielowątkowość jest tak największą zaletą Mikołaja Grynberga na czym świat książki Mikołaja Grynberga radością powiedzieć, że to jest taka książka, która się wdzierał się w duszy umysłu myśli to jest taka lektura, która nie pozostawia obojętnym i to jest w bardzo ciekawy był, jakby teraz tych wspomnień związanych z 1000 ósmy rokiem rozmów z ludźmi, którzy wyjechali wtedy dużo zostaje sporo powstały też inne książki to nie jest ta książka Grossa polskim rynku, ale Mikołaj Grynberg też rozmawiali też przed wejściem zadała mi, że pamiętamy tę rozmowę rozmawia się poczytalny oskarżony o świcie bardzo dobrze pamiętam tę książkę to było kilka ładnych lat temu, więc od Mikołaj Grynberg też ma taką niezwykłą umiejętność tak tak Kirmowi także się czytelnika też, że rośnie w tych swoich rozmówców terenów rolnych o każdym rośnie jeszcze Łukasz przepraszam, bo w nich Kasza obiecał 2 wątki, a możliwą dotyczył dotyczył tego co mówią Marta to znaczy tego, że ten wyjazd 3 ósmy roku do Izraela dla wielu z bohaterów książki Mikołaja Grynberga nie jest na obiecaną i to odnalezienie się tam, jeżeli w ogóle uda im się odnaleźć zajmują im lata, a część z nich w ogóle się nie od razu od marca mówiła, ale bardzo ciekawa jest też perspektywa 1 z bohaterów, który w pewnym momencie na pytany o to czy czy to co się wydarzyło w sześćdziesiątym ósmym utwierdziło go w tym, że wyjechał i słusznie zrobił on mówi o tym, że to, że problemem jest trochę to, że tak jak my rosyjscy Żydzi spotykają się wspólnie, by jednak kultywować tą historię swojego do wyjścia z Rosji Maroka za 2 okres tak jak amerykańscy Żydzi razem świętują śpiewają piosenki, a tak nie ma takiej konsolidacji Żydów, którzy wyjechali w sześćdziesiątym ósmym roku na z Polski to jest jak mówić bohater różnica między tymi krajami między tymi wspólnotami wyjścia z tak jest to kwestia też tego nie odnalezienie się wspomniana przeze mnie, że gra Wine na pytanie den Berga, kiedy się poczuła i z legnicką odpowiada mój konkubent, mówi że do dzisiaj z Polski do Izraela jeszcze nie dojechałam te słowa dla mnie 1 z najbardziej wzruszających momentów tej książki tożsamość zawiera ona wracała w wielu powieściach n p . jest historia Aleksandra Markowskiego, którym ojciec mówił jego własny ojciec mówią swoim synu jesteś unikatem socjologicznym jesteś człowiekiem bez historii ofiarą stworzenia nowego człowieka ojciec, który chciał sam zapomnieć tak naprawdę, że jest Żydem i matka, która też tego tematu w domu nie czekałam w tym jest całościowa opowieść o w naczelnym wprost my zwami o tym w jaki sposób Mikołaj Grynberg rozmawia ze swoimi bohaterami, bo tak naprawdę RR Zuzia powiedziała rząd dotyka bardzo głęboko i wyciąga różne takie znowu czasami niesamowitej poruszające, że być może jest pierwszą tym spowiednikiem, że tak do nas we który, który rozmawia z nimi na ten temat, ale tam takie pytanie, które się w rozmowach powtarza można powiedzieć, że Mikołaj Grynberg powszechne łatwizna, ale tez pytanie nie zwykłe i ważne trzeci zabrał marzec 3 10 08. roku to jest to co bardzo często osoby tam mąż Robert Wojciechowski i tu odpowiedzi są tak różne nie wiem czy ja ja sobie wypisywała słuchacze nie nie wiem czy mamy czas na złom mam tutaj cytował, ale są tacy, którzy na to pytanie odpowiadają nic, dodając potem szybko, że duma i honor i są tacy, którzy nam Norman odpowiada nic nie zabrał wręcz przeciwnie SPAR żywego Żyda zrobił z nieświadomego swej tożsamości mężczyzny tylko, żeby się stało musiałem wyjechać, bo tam do dziś byłbym takim parkiem są n p. tacy jak po linach mielnicka, która mówi o tym, że marzec zabrał jej młodości, że musiała stać się to też nawiązanie do poprzedniej książki embarga moim zdaniem muszą stać się rodzicem własnych rodziców na nowo i ich najgorsze dla niej było to my to uczucie nie przy należenia źle, że nigdzie po prostu nie przynależała przez pewien czas, że żyje w ogóle żałosne doświadczenie dodajmy ze świadczeniami wcześniej armii z Holokaustu tak i AIDS, a już jej mąż Henryk mówi nic nie marzec nie zabrał, bo ja zawsze chciałem wyjechać niektórzy z nich wracają Mikołaj Grynberg też o to by to dla mnie szczególnie poruszająca była poruszająca może trochę śmieszna, ale i też straszne historie o tym jak też niektórzy z nich odśpiewali swoje mieszkania jedni wchodzili drodze nie wchodzili na 1 z bohaterek weszła do mieszkania ktoś się wychowała zobaczyła, że ten stan tego mieszkanie jest w opłakanym m. in. kable powyrywane kontakty i co się okazało, że to ojciec trzymał już się rozkręcił, bo tu żyć kiedyś mieszkali szukali złota nowi mieszkańcy rozkręcili kilka dziesiąt lat wcześniej nie nie skręcili do dzisiaj inna bohaterka książki Mikołaja Grynberga do swojego mieszkania już nie wyszło, bo słyszała historię znajomej o kontaktach, ale n p. wspomniana Perła kas ma rzeczywiście jest 1 z wyjątkowych tutaj takich świadectw tego żona opowiada o tym jak duże środowisk w tym w tym czasie się solidaryzował jednak z Żydami na randkę Greenberg pyta to co się wtedy działanie pluć w twarz ona odpowiada bardzo się o to właśnie ostatnie pokłóciłem z moją przyjaciółką Krysią, która wtedy wyjechała to nie był wybuch antysemityzmu to było coś dokładnie odwrotnego kamieniem głowę dostaną, gdy byłam mała, a sześćdziesiątym ósmym dużo środowisk solidaryzował się z nami dobry i tacy ludzie jak ja nie kochali komunizm nie kochali władze i wtedy niektórzy z nich n p. środowisko klubu inteligencji katolickiej szli porządkować cmentarz żydowski w Warszawie uważam, że sprawa porozumienia polsko-żydowskiego właśnie wtedy wzięła swój początek, a mnie 50 lat później smucić to, że jest bohaterów Mikołaja Grynberga NIK, który został w Polsce nie podaje swojego nazwiska powoli -li podarować i moim zdaniem to jest symptomatyczne to jest historia Krzysztofa, który właśnie miał powiedzieć to jest historia czeka, którym czuje się Polakiem, który przez to, że mam złe bez jego też historię wyparto trochę tomu jego historię żydowskości on sam przyznaje w tej rozmowie, że sam miał takie sprawy w momencie patrzy na to z perspektywy chwile, kiedy mógł wypowiedzieć swoje zachowania, że były one antysemickie, ale i to jest bardzo trudna rozmowa na bardzo ciekawa, ale i tak jak powiedziała, że rzeczywiście pełna zgoda to jest 1 z najsmutniejszych w historii tej książki to sam tłumaczy na wstępie tej rozmowy, że nie chce podawać nazwiska, żeby nie uchodzi za reprezentanta tych pole tych Żydów, którzy w Polsce nie zostali zostały nam dosłownie 2 minuty 3 minuty może ja chciałem jeszcze wrócić do tego co się narzuca i dosłownie w was zapytać o 2 zdania na ten temat czy wy widzicie pewne porównania z pewnym wybuchem zachowania antysemickich z pewnym nasileniem zachowań antysemickich, które obserwujemy w Polsce dzisiaj czy uważacie, że takie porównania do marca 60 ósmego roku dzisiaj są uprawnione ustawowo i pewniej to co się wokół nich dzieje wszystkie komentarze wokół niej pokazują bardzo wyraźnie, jeżeli jest z prawicowych publicystów używa sformułowania litery żydowskie w parach i zostaje przez to Pol ski były skazane na jakąś banicję w przestrzeni publicznej pokazuje, że antysemityzm jest zerem, jakby cały czas obecne cały czas takie też to widzę po mailach my dostajemy maile o nie tylko od państwa z panią słuchacza, ale też od ludzi, którzy nas, którzy nam po prostu ich życiu, że rzeczą tak i odmianie Żyda przez różne przypadki różne wersje tego słowa pojawia się w tych mailach znacznie znacznie częściej niż jeszcze 2 miesiące temu, więc mam wrażenie, że erupcja antysemityzm obecnie jest straszna i te symboliczne fakt, że to jest 50 lat po marcu mnie osobiście jeszcze pamiętajmy jest różnica też w tym roku wybuchu powstania w getcie warszawskim tak to też jest rocznica wiemy, że roczna jak ja ja o taki skarb skali jednak bym nie mówiła inie porównywała do marca 6 8 z tym co mówicie dzieje lub zaczynać się teraz jest raczej zastanawia się na tron dziedzictwo marca w negatywnym tego słowa znaczeniu, że aż tylu ludzi wyjechało tak naprawdę Polska znowu opustoszała nikt nie w takiej skali jak po drugiej wojnie światowej, ale ale, gdzie po marcu można było mówić o żydowskich koloniach w towarzystwie ciężko się skończyło tak to się skończyło za znowu okazało się, że jest możliwe obudzić tego ducha antysemityzmu okazało się, że strach jest będzie i pozostanie ich jest takim wspomnieniem straszny z przeszłości, ale uzasadniony, gdyż stan ducha w teraźniejszości i chyba chyba mój komentarz skończona na tym co powiedział ojciec Mikołaja Grynberga na samym końcu zapytany przez autora książki, kiedy skończył się jego rok sześćdziesiąty ósmy Marian Grynberg odpowiada, że myślał, że skończył się w połowie lat siedemdziesiątych, ale dzisiaj myślę, że jeszcze się nie skończy Marian Grynberg umarł wzeszłym roku myślę, że to może być dobra puenta Bożoka chcesz coś jeszcze dodać, iż graczem tylko jedno zdanie patrz obok znajdą się życiem tylko jedno zdanie takie mam malutkie, żeby rząd, że to ma on ma Marsa oczywiście rację natomiast to tam ta figura Żydach to wracała w języku i sam tego ostatnio doświadczyłem no i wraca w języku dzieci młodzieży i to jest przerażająca Łukasz Wojtusik Marta Perchuć Burzyńska Zuzanna Piechowicz 3 Adamus gra w poczcie danych w pierwszej drugiej części rozmawialiśmy o książce Mikołaja Grynberga księga wyjścia polecam państwu też rozmowy z Mikołajem Grynberg Dżem, która przyprowadziła Agnieszka Lichnerowicz i rozmowy z Mikołajem, tym bardziej którą przeprowadził Wojciech Orliński obie te rozmowy do odsłuchania w archiwum TOK FM wpadka stać i w naszej aplikacji, a co w części trzeciej poczytalny czy wiecie w części trzeciej lata szkolne Jezusa Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POCZYTALNI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!