REKLAMA

Jacek Dehnel o Orhanie Pamuku, sztuce tłumaczenia i czytelnictwie w Polsce

Data emisji:
2018-03-14 23:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
53:33 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Radia TOK FM słuchamy Radia TOK FM jak zwykle o tej porze w radiu TOK FM w programie wieczoru TOK FM przyszedł czas na program między stronami, czyli rozmowy nie tylko książkach z ludźmi, którzy jak piszą lub też tłumaczą często ostatnio tak to bywa naszych cotygodniowych audycjach jeszcze z obręczą mówi Paweł Sulik w naszym studiu Jacek Danel pisarz uważny obserwator rzeczywistości Penn, a laureat wielu nagród również po publicysta, ale dziś w roli opiekuna Rozwiń » merytorycznego Międzynarodowego festiwalu literatury apostrof dobrych meczów, gdyby wiecie państwo tutaj jako opiekun merytoryczny powie teraz słuchaczom słuchaczką Radia TOK FM w największym skrócie, dlaczego warto odwiedzić w festiwal, który rusza w maju i jak i jak pewnie pan cios głową uczynić zacznie pan od głównej gwiazdy, a ja mogę mówić na razie bardzo niewiele, dlatego że cały ten system informowania o kolejnych atrakcjach festiwalu bardzo zawiły i my mamy coś co miesiąc pewne nowe wiadomości na temat tego jak festiwal będzie wyglądał i w tym pierwszym rzucie faktycznie są 3 gwiazdy polskiej jednak gwiazda zagraniczna tak jak za zagraniczną dużego formatu to jest Orhan Pamuk wybitny pisarz turecki laureat nagrody Nobla sprzed paru lat i tutaj faktycznie był już kilka lat z zabiegów, żeby pomóc przyjechał do Polski tak się złożyło szczęśliwie dla mnie była bardzo wam klubie, że akurat wypadło to w tym roku, kiedy jestem kuratorem, ale żadnej tutaj nie ma mojej moje zasługi, dlatego że takie gwiazdy po prostu umawia się z bardzo dużym wyprzedzeniem to są długie procesy, a akurat jest powoływany co roku i są 3 sprawdzone premiery tego roczne w książkach owe to są 3 panie z Magdaleny Grzebałkowskiej ze swoją nową książką o Krzysztofie Komedzie Komeda osobiste życie od razu jest Katarzyna Bonda z finałem cyklu 4 żywioły ta książka nosi tytuł czerwony Pająk i wreszcie Natalia Fiedorczuk Cieślak jest powieścią ulga to osoby, które 3 panie, które będą gwiazdami festiwalu już straconymi, ale będzie Włoch jest jeszcze inny człowiek zawodowo z 7 te są te 3 panie, które już organizatorzy z zgodzili się ujawnić czytelnikom, ale tych gwiazd będzie znacznie więcej będzie więcej i dużych nazwisk z zagranicy i premier książkowych towarzyszących festiwalowi miejsc zresztą w takim szczególnym momencie zorganizowany to znaczy równolegle z targami książki jest zawsze ten czas wiosenne targi książki w Warszawie jesienne książki targi książki w Krakowie to zawsze czas, kiedy jest dużo premier książkowych no dobrze czy źle, bo pojawiają się takie czasami głosy krytyczne, że lepiej, żeby ten termin wypadał, kiedy indziej albo ruszamy w trochę Dyskusyjnego handlu w niedzielę w nowych albo ruszamy po po zakupy albo ruszamy zobaczyć legendarnego Orhana Pamuka to jest inny w bardzo złożona sprawa również festiwale literackie są najróżniejsze, ale mamy festiwale, które towarzyszą w targom mamy również takie targi, które są zupełnie inny niż taki Polski myśmy się przyzwyczaić, że targi książki jest taki kiermasz książek, gdzie ruszamy na stoiska w Syrii, by obładowani siatkami wychodzimy z tego stadionu Narodowego, a Romney kupiliśmy taniej premierowo prawda, gdy tymczasem są takie targi n p. targi londyńskie, gdzie przyleciał tylko fachowcy to w ogóle nie ma publiczności tak powiem z ulicy tam przyjeżdżają specjaliści, którzy sobie sprzedają między krajami prawa do książek, a ta cała kiermaszu nowość w ogóle nie istnieje w tamtych targach, gdzie są to jedne z najważniejszych targów na świecie, ale ktoś z nas lubi pan trochę ten tłumek takie przepychanie się przed stoiskiem kolejnego wydawnictwa, gdzie okazuje się, że właśnie lekarz premierowa książka albo też zawitała tu nie znoszą przyznała się po prostu, a my też nie lubię takich spotkań z publicznością jest znacznie bardziej komfortowo się czuję w bibliotekach ośrodkach kultury, gdzie jest sala, gdy nic mi, że nastrój, ale to gdzieś też koło tego, że myślę, że takie spotkania autorskie mają bardzo często taki komponent teatralnym przychodzi autor i ma taki teatr 1 aktora różne rzeczy czyta opowiada Cecuła, którzy świetnie w tym n p . Mariusz Szczygieł naprawy zawsze z przyjemnością go obserwuje akcji są autorzy, którym to średniej lub źle są tacy nawet, którzy przyprawiają prowadzących o ataki ze strachu ja widziałem 1 pana, który powstał w rozmowie z wybitną polską pisarką kruszec jest przepłacony zupełnie koszuli i tak jest potwornie zestresowany również do odpowiadam tylko tak lub nie ale, toteż jest pewnego rodzaju napięcie, które się stwarza wojenny w kontakcie autora z publicznością od miasta w targach jest kolejka tłum ludzi i przechodzą koło podchodzą biorą autografy robiło sobie zdjęcia i a ja nie mam do tego jakiś szczególny może melodii w tym, że tak myślę, że słucha tej słuchaczki na pewno już jako biegły szkoda, że pan tak odpowie, że liczymy koszty Komar Nicki bon Mot, który będzie później publikowane we wszystkich możliwych mediach elektronicznych, żeby w taki kupujący książki na targach masowych w tych aktach to baba z Radomia, która chwyciła butelkę wody na imprezie wielkanocnej wiele osób źle dzieje, że ludzie te książki kupują ludzie i do umów, jakie są też jestem w często w w tym tłumie, który kupuje to nie o to chodzi chodzi o to, że to nie jest moim zdaniem za dobre miejsce na spotkanie z autorem autora z czytelnikami, że tutaj przez ten hałas w kierunku wszystko pójdzie naraz mentalnie nie jest taka przestrzeń gdzieś czy, w jakich rzeczy mogłoby brzmieć poważnie natomiast na spotkaniach autorskich apostrof to będzie zupełnie inna sytuacja graczy to będzie blisko, bo to teatr powszechny anonimów oczywiście o o objazdowej część może o tym, opowiem później, ale w Warszawie będzie wyglądało to tak, że to są targi na stadionie Narodowym tutaj jest teatr powszechny i mamy spotkania z autorami mamy dyskusję panelową wokół pewnych problemów z pisarzami tłumaczami, a on i tam myślę spotkania będą jednak będzie znacznie bardziej ważki i zostawiający trwały ślad to nie jest tylko taka szybka przebieżka po stoiskach natomiast jeśli chodzi o to, że to Piast Osiek mówiłem festiwal jest nie tylko warszawski będzie miał swoje rady edycję lokalny 6 miastach to będzie Kraków Katowice Wrocław Poznań Szczecin Gdańsk 6 miast tym roku i tam część tych autorów, którzy mało z premiery swojej ciąży w ramach festiwalu apostrof w Warszawie będą jeszcze mi taką objazdów i będą trafiali do Czytelników w tych miastach, więc w sumie to całkiem spora impreza się robi, a wracając jeszcze do do gwiazd objawionej już, czyli do hal na pomoc od panów cenami w 1 jak w 2 wywiadach przyznawał się do tego, że w uwielbia patrzeć na stan był właśnie oczyma tego pisarza, a i przeżyć tamto i to tak trzymać głowy pytanie tylko sprawą interesuje słuchaczy słuchaczki mianowicie mówiono o urwanie pomógł czy mógł pan, że uwielbia pan patrzeć na taras otrzyma pamiątkowy przecież śnieg to jak rodzą się dzieje w tej miejscowości Carsten czy można tak pokazać geografię rzeczywistością tak bezpośrednio w serce to nie jest pizza Świętoń z PiS przewodników turystycznych z 1 strony bez pomocy, jeżeli powie, a nie denerwuj mnie chodziło o literaturę, a literatura to nie jest tak jak wstęga chciał, że to zwierciadło przechadzające się w gościńcu skoro to ja to napisałem dla chętnych nie no jasne, by pisarz może umieścić książkę wszędzie i nigdzie natomiast Pamuk akurat jest ze Stambułem mocno związany po pierwsze, rodzinie myśląc wychował mieszka ono nie samym mieście mieszka na Wyspach książęcej w Kanadzie, ale to jest 4 5 minut 3 promem może godzina z takim panem, który sprzedaje wyciskarki do pomocy trenera z paniami, które sprzedają nowe czarne koszule tak, by na tym na tym prawie wodnym roztworze przerzedziły dojeżdża się do wodopoju każdy, kto jest ku wyspom pełną kotów, owszem, dziś przechadzał zespół niesamowite miejsce aż na szczycie wzgórza jest taki ogromny drewniany dawnych osierocił nie z ormiańskimi czy grecki w przedziwne zupełnie przedziwne miejsce my bardzo szczególna ale by tam niezwiązane ze sobą swego dzieciństwa były związane z tym sam byłem wielkomiejskim i umieszcza go nie tylko jako tło swoich niektórych książek, ale również, a może przede wszystkim napisał taki piękny portret tego miasta i tak jak dla mnie niektóre miasta wschodniej nierozerwalnie związane z pisarzami chroni pisania przykład, gdy Wenecję Brodski, który opisywał zimową Wenecję zawsze znaku wodnym jest to konwencja chłodno silnych kolorach, ale również przenikliwie zimno w sensie takim dotykali to tak dla mnie Stambuł jest miastem o opisanym przez pomógł odzież to oczywiście nie jedyny pisarz, który o tym, mieście pisano i to co ono o tym, sam wolał piszą o przemianach miasta o tym jak ono zjada swoją historię o tym, bardzo szczególny i o to bardzo szczególnie emocji ich Rzym, która oznacza smutek czy melancholię tak jest słowo, które z jazdy, który pomógł, w których używali, które nóżka Tułacza angielski nie Polski zostawił w niezmienionej formie w usta, że to znak szczególny pojęcia, że nie można go tłumaczyć to myślę, że to, gdzie jest bardzo bliskie temu co ja w Stambule więcej odczuwam również, dlatego że pierwszy raz tam pojechałem na kilkanaście lat temu dlatego czas, żebym nie jest 5 6 × i i faktycznie to miasto nie nie zyskuje nauczono się robić coraz bardziej turystyczna traci swój piękny koloryt stracili dawną zabudowę ktoś cały czas wydłuża ona niszczona Pamuk opisuje to jak wyglądał w latach pięćdziesiątych sześćdziesiątych, kiedy palono wielkie rezydencje drewniane parcela one o ogrody parcela vana miejsce po wypalonych domach i później tak KRUS ten Stambuł, który bardzo szybko przecież przybierał, bo miał w po wojnie Niemców tora 1 000 000 mieszkańców, a teraz mamy już 13 16  000 00 0 jest ogromna ogromna metropolia, więc więc, że to te przemiany my Stambułu opisane przez przez Tomka na bal istnieją po co ważne w takich takim krótkim okresie dla tego, kto to jest dziś bardzo bliskie w istotny jest też to noblista to dla wielu ludzi jest na pewno magnes taki, że tylko oto spotykają się czy też będą mieli okazję posłuchać od samego topu literackiego tam produkować jak będzie wyglądał będą mieli okazję posłuchać niedokładnie to spotkanie będzie wyglądał on należy pamiętać, że niektórzy pisarze przyjeżdżają ze specjalną instrukcję obsługi, która rozwiązuje takie szczegóły jak ktoś n p. pewna noblistka tak miała się można przekazać tylko 1 książkę do podpisania książka musi być otwarta na odpowiedź ministra nie matka składa podpis bierze kolejne osoby nie można przenieść 2 książek ani 3 książek tak dalej gnać z bardzo czasem szczegółowe rzeczy, a tu też trudno się dziwić, jeżeli ktoś codziennie po PiS chce ich kilkaset książek prawe to może być tego trochę powyżej uszu w UE w każdym razie o nie jak to będzie wyglądało konkretnie natomiast na pewno w tej edycji festiwalu bardzo ważne są przykłady działa również, dlatego że jestem członkiem stowarzyszenia tłumaczy literatury, ale nie tylko ci sam płacze i teatralnie tylko uważam, że mało poświęcamy miejsca i uwagi tłumaczą przykładowo warto się chyba zmienia w ciągu ostatnich 2 3 lat to jest moja rola to się zmieniała, w której części dzięki działaniom stworzenie kącika, który właśnie, które bardzo chciała, żeby pan pamiętać wspominanie o nazwiska tłumaczy, żeby mówić o przekładzie sprawdzać tekst z tekstem oryginalnym jeśli recenzent ma takie możliwości jeśli zna język, bo to jest taka charakterystyczną tych rzeczy, jeżeli książka gdzieś jakiś błąd to bardzo często się, a choćby w jak tłumaczy, a jeżeli czyta się bardzo ładnie to ktoś zakłada, że autor ładnie napisał NIK koniecznie tak jest czasami zdarza się również kołaczą podróże po raz są wyrwać bardzo przekłady, zwłaszcza w myśl tej gorszej literaturze w Alpy, jakby z osobna historia natomiast zależy nam zależy mi narty, a również organizatorzy zgodzili się, że w tym roku tak to wyglądało, żeby tę rolę tłumaczy podkreślić i będziemy się starali, żeby na wszystkich spotkaniach z autorami byli ich tłumaczem na razie były dyskusje panelowe osobno poświęcone sztuce przekładu rzeźby liczą uświadamiać jak istotne jest to, że książka od nas przechodzili stworzona przez tego ani innego tłumacza, bo ludzie często są upominają, że tułaczy ma prawa autorskiego tekstu zupełnie normalne, a w, że my nie czytam Szekspira tylko czytamy Szekspira konkretnego tłumaczono oczywiście, że jesteśmy szczęśliwi czy czytamy go w oryginale, ale jeśli tylko czytam jakiś przekład poczytamy o tych autorów przefiltrowane przez tłumaczy przez ich właściwość przez ich mądrość czasami głupotę przez ich rozmaite pomyłki przez nich kunszt przez ich rozumienie różnicy między 2 kulturami z tą kulturą, z której tłumaczył to, na którą tłumaczą, bo tutaj często są takie kłopoty, że nie da się przenieść 1 1 tego widzimy chociażby i trzeba wymyślać takich rzeczy, które pozwolą czytelnikowi w języku przekładu zrozumie w sposób pełny to co tam autor umieścił w książce no właśnie w tym programie, który teraz ma miejsce w ubiegłym roku dyskusja się odbyła nad nowym tłumaczeniem procesu Kafki, które to tłumaczenie zmieniał interpretację w sposób tak radykalny Żyd Żyd jak walczą, by słuchacze, którzy słali maile po tej rozmowy z tym czekać herezja coś poszło nie tak złapany z prawdziwym tłumaczem chęć psy z tego względu, że jest zameldowana w tym tłumaczeniu tą postawą figurę samotnego indywiduum przyciśnie tego przez jakiś absurd da niedziałający system opresyjny co miało być właśnie zapowiedział totalitaryzmów, które Brandona Europa się o jakość temu nosiły tymczasowym tłumaczenie jest mu z pełen dystansu ambitny młody człowiek z jakimiś tam ambicjami nie tylko zawodowymi, który jest panem swojego losu życia i kompletnie nie pasuje do teraz uwaga dotyczy figury, którą kojarzymy z procesem ze szkoły kultury masowej, która już na swoje tam kolejne wcielenia odbicia to by to było coś niesamowitego powiem szczerze, że jako dorosły człowiek uznałem swoją niewiedzę jeśli chodzi o rolę tłumacza, ale nawet nie rolę tłumacza tylko jak wiele z tego co nas otacza w kulturze to jest właśnie tłumaczy radny nie był tego od tamtej rozmowy sprzed roku nie był tego świadom i wydawało się tylko to jest także tekst oryginalny bardzo często ma pewne wieloznaczności i tłumaczka jak każdy czytelnik te wieloznaczności rozstrzyga w głowie, kiedy my czytamy w jakikolwiek tekst, gdzie mamy piękną księżniczkę to każdy z nas Tęcza nitka interesuje widzi prawda w oczywiście jeśli tak jest napisane żona ma kruczoczarne włosy to właśnie możemy licznie powinniśmy i przedstawiać jako blondynki nie powinien tego również zmieniać tłumaczy, choć to się czasem zdarza, ale to są często rzeczy zupełnie inna znacznie bardziej subtelne mu jest taka, by powiastka grozy Kenny ego Jamesa Edytę na dysk lub, a i tam przez wiele wiele lat przyznała przyjmowano, że to jest prawdziwa klasyczna gotycka powieszą ducha, gdzie guwernantka widzi duchy ni powszednie guwernantki guwernera kamerdyner, po czym w latach osiemdziesiątych pojawia się nowa interpretacja co mówią, że to są wszystko wytwory jej wyobraźni, a i teraz widać jak i IT Intel też do obronienia ta interpretacja i teraz widać, że tłumacze, którzy tłumaczyli wcześniej, zanim ta interpretacja się pojawiła mi tendencję do tego, żeby w błoto wszystko pisać wprost tłumaczy natomiast, którzy są już po placu później są świadomi tego, że być może wcale tak nie jest są ostrożniejsi w swoich wyborach prawda, bo mogą ryzykować tym, że ograniczą pewną możliwość rozmaitych odczytać może mieć również takiego tłumacza, który powie Okaj ja czytam też, by ten proces Kafki zupełnie inny sposób i ponieważ mamy już kanoniczne o wersję, w której mamy tego bez wolnego Józefa kastą czczonego przez system Toya nie, zmieniając ani 1 słowa nie wykreślając niczego nie, usuwając ale, tłumacząc po prostu z pewną tezę z pewnym rozumieniem tekstu pokaże to winny sposób, ponieważ takie rozumienie w tym tekście oryginalnym również jest zawarta właśnie z pewną tezę uprzednio założono tak czy licencji jednak kreacja w punkcie czyta tekst i on go jakoś rozumiem, jeżeli zrozumiał ten tekst taki sposób, że Józef Ka jest ambitnym młodym człowiekiem to trudno, żeby działał przeciwko sobie ma często jest tak, że czytamy na nowo jakiś tekst, który normalnie przyjmowano, że miała Kulisz swoją wymowę widzimy, że to jednak coś wygrasz tutaj też sensu są winne, że można to zupełnie inaczej przeczytać mam to jest zawsze pytanie, która z tych interpretacji jest ważniejsza mniej ważne, kto się bardziej sprawdza w obiegu kultury, która mniej znamy również przykłady takich kolejnych przekładów, które się nie przyjęły takim koronnym jest bracia hipisi prawdą, kiedy dom uznano, że klasyczny przekład Ireny Tuwim Kubusia Puchatka dużo zmienia ono to nie jest żaden Kubuś to jest Łyny, czyli Winfrieda ZUS jest dziewczynka wyjeżdża to pół to nie jest Puchatek Miś to będzie siedział piłki i co za tym idzie ten przekład w we wszystkim zostać obchodziło tej kanonicznej wersji równocześnie, pozostając wierny literze oryginału Konina dzieła interpretując to koszt ten przebyte przekłada się nie przyjął on jest pewnym takim kuriozum z lat osiemdziesiątych, ale nigdy nie wsiądę do tej tej siły po nigdy nie przebił Kubusia Puchatka jako tytuł, a to nie jest argument na to kto pierwszy w wydanej w kulturze przeniesie co się z innej kultury to ten wyznacza pewne standardy wyznacza pewien obraz widzenia cała reszta musi się do tego nie ma inaczej być strzałka czasu, ponieważ tylko 1 stronę nuda, dlaczego Mojżesz ma rogi na różnych przedstawieniach średniowieczny Mojżesz ma rodzinę wg Michała anioła rzeźbią atakiem zimy z bloków Otóż jest to błąd, kiedy to w ich AW gacie, przeprowadzając Święty Hieronim, ale niestety w tym momencie było stałą źle zrozumiał słowo oryginału, gdzie było, że Mojżesz wstępował chyba rozwścieczony z góry i by przetłumaczyć jako rogaty czy może opromieniony opromieniony przy łączu tylko rogaty, ponieważ jest to podobieństwo słów hebrajskich my, ponieważ możesz w schodził rogaty to zaciętego w ikonografii przedstawia z takim maleńkim gruszkami i tak to sobie trwałą i trwało trwało aż 1 z FIBA dopiero już w epoce reformacji nowych przekładów Biblii uznano, że jest to pomyłka, ale do ilu się basów i rzeźb to trafiło w takie taki śmieszny błędy nie trasa to ludzkie niesiono nierzadko zresztą zmieniają i inne całą wymowę książki n p. tytuł w poszukiwaniu straconego czasu sugeruje, że ten czas był zmarnowany prawda, a tu chodzi o czas utracony, który przepadł przeszedł, ale chce się do niego wrócić to jest pewna pewna różnica o istotną sferę semantyczną ponownie stracony czas, że ktoś, kto przegrał w karty tylko Hof, że ten czas, by przeminą re i tutaj jedząc Magdalenka zamówioną w herbacie z kwiatu lipowego możemy wydać do wody, by wrócić, ale raczej ten tytuł już nie zmieni, ponieważ on tak głęboko siedzi w w naszej historii w myśleniu o tej książce, że nie sądzę, żeby cokolwiek zmienią w dużym wyzwaniem w latach siedemdziesiątych osiemdziesiątych w Polsce było znalezienie takiego polskiego odpowiednika, bo czasami to próba wytłumaczenia tytułu znanego kresowego gest anglojęzycznego filmu, żeby w Polsce dobrze zabrzmiał jednak, że swego czasu i znajomi opowiadali, że można stworzyć listę kilkudziesięciu takich tytułów, które są kompletnie inaczej pod innymi tytułami funkcjonują na Zachodzie pod kompletnie innymi tytułami o tej stronie żelaznej kurtyny wystąpił właśnie fenomen translatorskiej, ale domagający się pewnie poważnego pochylenia byłoby coś co daje trochę nasze oczekiwania wobec tego co z tego Zachodu lepszego przed, ale i tak jesteśmy w czasach, które muszą dopiero w z powrotem uświadomić całemu naszemu społeczeństwu, jaka jest rola tłumacza to nie jest tak jak w średniowieczu, że wielcy komentatorzy tłumaczyli objaśniać czy pisma no i siłą rzeczy byli najwyższymi możliwymi autorytet autorytetami nas dopiero od kilku lat dba się w ogóle o to, żeby tłumacz był zawsze wymieniany czy po tak już zaczął od nagród literackich tak pamiętam, że to była taka sprawa sprzed 3 4 lat, kiedy zaczęto pilnować tego, żeby powiedzieć, że ta książka zewnętrznego toru została Miss Polski przyłącza się z tego tego później okazało się, że mogą być nagrody dla tłumaczy to dość szybko wydaje się dzieje się w naszym kraju w co nie zmienia faktu, że mówimy ciągle bardzo wąskim fragmencie społeczeństwa i jak zaczęliśmy naszą rozmowę od tłumów, które się, że ci rzucają, żeby kupić książki to jest 20 1 8 roku Polska zacznie nadal poziom czytelnictwa jest żenująco niski te tłumy tuż po raz na jakiś czas bardzo określonych miejscach, ale generalnie czytamy bardzo małego społeczeństwo teraz bardzo wiele osób, które piszą książki, które tłumaczą książki ja pytam czy traktują taką jakieś zagrożenie bardzo interesuje co pan o tym, sądzić to jest także powiedziano wszystko na ten temat już te figury obrazkową gości, która pożarła taki klasyczny proces czytania czy ci czy to tak właśnie wygląda czy pan widzi w tym zagrożenie czy to jest normalny proces, który na naszych oczach dokonuje jej sny, że możemy go obserwować z zaciekawieniem ten proces z Niemców jest normalne i niemiecki kategorii normy powinniśmy też używać, owszem na pewno jest sąd powszechny to znaczy na pewno obserwujemy również w innych krajach spadek czytelnictwa co wiąże się z różnymi rzeczami przede wszystkim eksplozję tych analogii z tym, że w, by pojawił się wraz ze stopniowo z radiem telewizją z kinem i radiem telewizją w końcu internetem nowe formy konsumowania kultury i jak się zdaje są takie formy, które po prostu lepiej pasują tu niż książka do określonych rzeczy, iż mamy n p. powieść historyczna ci bardzo szczegółowo powieść historyczną bardzo szczegółowo opisywaliśmy Niewczas ultras kopa uzbrojenie wieży co i t d . i t d. materiałem to film historyczny dobrze nakręcone, że jest to wychodzi naprzeciw tym potrzebom zobaczenie świata jak żywego bardziej niż książka równocześnie są rzeczy, które się co głęboko w języku, które słynie z grami językowymi przychodzą do nas pomiędzy słowami, które się nie da zamienić na film czy telewizja czy to są takie podstawowe wartości literatury podstawowe rzeczy, które nie da się wyciąg z żadnej innej sztuki jest pierwszy rok po drugie czytanie nam się różnią doglądanie, że jest czynne, które chodzi nie tylko o to, żebyśmy poruszać palcami po oczami po po tekście ona również o to, że my sobie stwarzamy ten świat jako, którym czytamy, kiedy oglądamy świat tylko przyjmujemy taką mamy ten film historyczny zresztą wpadek i komnaty porodowej stronie jest okno po prawej stronie jakaś Ława tam siedzi tak księżniczka blond, a no Otóż okazuje się, że kiedy mamy my taki opis w książce to, gdybyśmy mieli taką maszynę, która pozwala nam wszystkim, a dziś 5 sieci czytamy tę samą scenę mogli zobaczyć co się wyświetla naszych mózgach to okazałoby się żywi się coś zupełnie inna rzecz, że każdy z nas dokonuje nakręcenia takiego filmu w swojej głowie, a i to jest coś co niesłychanie pobudza mózg co buduje naszą wyobraźnię celną kształtują nas w sposób bardzo głęboki i ludziom moim zdaniem ludzie, którzy nie czytają mu, by z sobą dwuznaczną, bo wsi mózgowo raczej nie budują pewnych łączy w swoim łóżku to jest 1 z tych rzeczy czyta wyobraźnia w ale myślę też o rzeczach bardziej przydatnych społecznie, a przede wszystkim jeśli chodzi o dyskusji chodzi o ważenie sądów opinii podnoszenie pewnych argumentów zbijanie argumentów ludzi, którzy nie czytają nie mają takich umiejętności nowoczesność nienawistne komentarze w internecie czyta i produkować produkować, ale proszę zauważyć, bo teraz tworzą się połączeniem Rzgowa, którzy pasują czerwone kartki tak tylko to nie są w żaden sposób, a połączenie skierowany na dialog to są bądź wniosku o skierowany wyłącznie na monolog z młodymi przechodzi w kodeksie takich dni fikuśne problem dotyczący dźwigni w, gdyby ktoś przeczytał tylko Mein Kampf Adolfa Hitlera to przez to, że czyta byłby bardziej skierowana dialog, chociaż to były dla nich samych Adolfa Hitlera w tle czy to jest tak, że w ogóle, by ludzie, którzy przeczytali 1 książkę uważają, że znaleźliśmy rozwiązanie na wszystko bez denata to jest książka mają tendencję do bicia fanatykami, bo to znaczy, że nie są zainteresowani innymi książkami także znaleźli to taki wyciąg, którym wszystko co w głowie ułożył to jest bardzo niedobrze, a czytanie książek i PiS powinno nas skłonić do sięgania po inne książki poszukania prawdy dziś pomiędzy tekstami nie w 1 z oczywistych wersji absolutnej ludzi, którzy czytają książki musi też oprą się, a mają takie myśli dosyć powszechne doświadczenie, które polega na tym, że czytają o bohaterze, którego nie akceptują tego wyborów nie akceptują, a ciemne jest to morderca jest to zły człowiek taki czynny na amen obserwują go o, abyśmy raz ogólnikowo tak trudno sympatyzował z facetem, który zażartował siekierą staruszkę, a równocześnie, kiedy czytam zbrodni karę uświadamiamy sobie, że Raskolnikowa jest człowiekiem z gruntu złym rozumiem jego rozmaite życiowe wybory, nawet jeżeli nie pochwalamy uświadamiamy sobie, dlaczego się z nas w tym miejscu już zdają sobie jak my krokiem dla niego ważny jest to, że w końcu idzie się oddać w ręce sprawiedliwości i to pozwala na takie doświadczenie wejście bardzo głęboko wcięte w psychikę, który jest zupełnie inna na szybkich i ich zrozumienie wyborów, które są zupełnie inna naszych wyborów, a ich zrozumienie, że czasami ludzie mimo odsuwanie dobrej woli dochodzą bardzo złe miejsca i że w związku z tym może nam się głębokie przekonanie, że nie są takie mają mądrzejsze być może nasza dobra Wola wcale nie oznacza, że robimy tak warto dobrze i vice versa, że ktoś, kto robi złe rzeczy może mi się całkiem szlachetne motywacje i tutaj są przez całą przestrzeń dyskusje przekonywanie się na argument, jeżeli ktoś nie czyta to posłowi tak jest dobrze tak właściwie koniec, jeżeli ktoś tego nie robi to także złym człowiekiem prostych spra w załatwianych przejdźmy do poważniejszych zadań tego tak nie działa społeczeństwo i społeczeństwa, które czytają pod tym względem poza domem kultury dyskusji różnią się bardzo społeczeńst w stojących za nie przeszkadza im dochodzić czasami do zaskakujących wniosków, na które teraz perspektywy czasu przed patrzymy bardzo krytycznie walnych już się nie chce wspominać w Main Kampf, ale generalnie n p. lektura książki książek wysokonakładowych buduje nastawienie do świata tylko pytanie czy w Queen, w którym momencie jesteśmy teraz i jeśli się czy to tylko socjologów to oni mówią no teraz właśnie ludzie mieli za wiele tych różnych opcji za bardzo sympatyczni byli w wielu społeczeństwach, które rozwinie nie tylko zresztą rozwiniętych za bardzo byli wyczuleni na innych racje do tego stopnia, że stracili równowagę potrzebują fundamenty poczują się czegoś chwycić tak zły czas na takie branie pod uwagę różnych racji, ponieważ takim głównym najczęstszym potrzeb ten społeczeństwa jestem, po czym ich życia do Arłukowicza atmosfera czai się co w niebezpiecznym jakiś rodzaj zagrożenia, a w takiej sytuacji człowiek nie skupia się na bardzo na analizowane mimo różnych intencji różnych stron różnych konfliktów chce się czegoś chwycić zresztą świetnie potrafią populiści wykorzystać, bo oni wtedy właśnie to co tam, gdzie jest taka nie inaczej artysta 1 książka o tak Noto Kozieja wcale nie mam wrażenie, że upór nieszczęśnik trafia do tych najbardziej odczytanych mylne to nie byli ciszej skoczek ma intuicję i mam wrażenie, że przeciwnie, że ofiarami populistów są bardzo często ludzie, którzy z książkami, a wcale dużo do czynienia z, a którzy są bierni w swoich wyborach intelektualnych być może ktoś przemawia przeze mnie jakiś stereotyp być może to jest jakiś my uprzedzenie, ale mam jednak wrażenie, że to nie publiczność targów książki w ich w nie głosują na populistów nie nie sądzę, żeby kiedykolwiek obu nieodpowiedni czas na zastanawianie się czy miała być otwarci na drugiego człowieka to nie być otwartym do drugiego człowieka sprawiło, że mamy kryzys Europejskiej tożsamości, bo w ślad w dzień prezes Europejskiej tożsamości wróciliśmy do kwestii przykładu znowu ich patrol tak w Pruszczu byliśmy święcie przekonani, że uda nam się stworzyć coś na zasadzie tożsamości, chociaż tak wielu z nas i tak wiele z nas mówi niezrozumiałym dla reszty językami nie wszyscy mówimy po angielsku nie wszyscy mówią po francusku nie przysługuje po niemiecku, ale wydawało nam się, że będzie miejską tożsamość cóż za paradoks to muszą mieć wspólną tożsamość inny język to jest akurat żaden problem tak mamy bardzo wielu ludzi, którzy mają tożsamość katolicką przecież mowy o innym językiem niż inni katolicy klarowne nigdy nie będzie ta tożsamość, który tam nikt nie będzie tak silne takie dwuznaczne szczególnie momentach kryzysowych jak prosta tożsamość mówi ja i ci, którzy nie tylko wierzą w to co, ale mówią tak jak ja kontra ci wszyscy, którzy mówią w dziwnych innych językach i widzisz pogo w okolicy tylko rząd ma ono tak naiwny mieliśmy wojnę między Anglią, a Stanami Zjednoczonymi, która doprowadziła do ruchu uniezależnienia się tak w torze ludzie oczywiście to jest 1 z elementów tożsamości istotnej dla pewno język ludzi i zespół zespala natomiast równocześnie to jest jedno z wielu tożsamości tożsamość są bardzo różna one się swojej narodowej etnicznej religijne i związane z klasą społeczną izolujemy tacy seksualnych na pewno każdy z nas ma bardzo wiele wojen, gdy tych tożsamości, które budują jego wspólną unikalną tożsamość tak męczy to taki koncertowy wyobrażą zresztą Unia ma bardzo wiele języków i toteż nie powinno dziwić, dlatego że ME Polska dopiero po drugiej wojnie światowej się stała tym krajem i jedno językowym w myśl urzędowe Polski przywieźli do tak, gdy urzędowy mieliśmy natomiast bardzo duża część tego społeczeństwa tym językiem nie mówiła prawdę mniejszości narodowe stanowiły 1 3 spośród tych 3 0 paru procent było wielu ludzi, którzy mówili tylko finiszował tylko po ukraińsku polsku białorusku po tutejszemu często mówiono, więc to też nie jest takie byłyby proste przełożenie to jest nasze doświadczenie, które wynika z czasów powojennych femme fatale przyziemnych zapytam jeszcze o tym, doświadczeniu przedwojenna czy to nie jest może to efekt straszliwie narzekają niektórzy komentatorzy sportowi strony jak to się stało, że tylko weszli okupanci to część polskiego społeczeństwa w niedużej widziała radośnie, ale po odetchnęła z moich obliczeń mówili po polsku to różnie, ale niestety musimy wrócić znowu do historii najmniej silniejsze jednoczące plus to ten klej społeczny jest oparty jednak znana na poczuciu wspólnoty gmin, których fundamentem się z bardzo różnie, bo z tymi wyborami my prywatnymi prawda mamy przykład 1 z największych w bohaterów kampanii 30 09 . roku adm. Unruga, który z niemieckiej rodziny i choć rząd zapomniał języka niemieckiego i do końca nie rozmawiają po niemiecku odzież buty jego pierwszy język, a mamy również ludzi, którzy by etnicznie byli Polakami byli polskimi 1 językiem niż pracować gestapo jest to, gdy to znów nie jest żadna kluczowa sprawa na pewno jest czy takim organizmie, jakby współpracowali z gestapo przy zbrodniach był pytam w kontekście funkcjonujący już ustawy, gdyż każdy krok w publicznie wbre w faktom także witamin w ustawie wyraźnie napisane także czuje się w obowiązkach dziennikarza no dobrze to bowiem, że przy formułuje dobrze, ale mamy też przypadek przypadki ludzi, którzy pisali wyłącznie po polsku, a pisali donosy na gestapo prawdę tak jak jest to taki donos na gestapo szczątkowo zachowały były publikowane, więc jak mnie nie przeceniał roli języka jako tego jedynego czynnika, która zbierze z chorobą nawet w Niemczech jeśli niższego w każdym razie Unia Europejska go jako projekt oczywiście jest konceptem takiego w taki wspólnoty, gdzie słup czy bardzo dużo i języków równocześnie jest coś bardzo ładnego to znaczy, że każdy z języków państw unijnych jest językiem całej Unii w związku z tym wszystko trzeba tłumaczyć na wszystkie języki wszystkie dokumenty unijne wszystkie postanowienia muszą być przełożone na każde z tych języków i to jeszcze muszą być to fachowe tłumaczenia prawnym, bo jeśli mamy do czynienia z jakąś uchwałą, która będzie dotyczyła, a później każdego z krajów to to musimy być dobrze zrobione w języku prawniczym, a nie tylko w języku Narodowym zastanawia się okaże, że Unia Europejska, bo takich państw z bliskimi stres tłumaczy płk tłumaczy korpus służby wiedzieli, że zarobią na tym olbrzymie pieniądze ciekawe jest proces, w którym na miejsce nie tylko to w unii Europejskiej budzą się takich czasami nacjonalizmów czasami taki tożsamości po prostu, żeby nie używać wraz z takich wielkich słów, które są oparte o wspólnym myśleniu o własnej przeszłości własnej kultury tu oczywiście świetnym przykładem, że Szkocja, jaki Katalonia ale kiedy przejdziemy na grunt Polski to w zasadzie trudno jest, aby uchwycić to na takim ewidentnym przykładem jest oczywiście w czy Kaszubi mogą tworzyć my jesteśmy my mamy pewien zbiór takich jasnych znaków naszej wspólnoty tak to jest po pierwsze, nasz język to jest jakiś są jakieś obyczaje rytuały to jest nasza geografia, bo to synagogę też geograficznie taki łatwy czynnik do zaznaczenia są też Ślązacy chcą i to jest fascynująca rzecz, ponieważ NATO w rozprawach, bo od 20 paru lat teraz jakiś czas pojawia się ten temat, który jak w lustrze pokazuje jak my jako społeczeństwo jesteśmy niesamowicie no i emocjonalnie zaangażowani w kwestii tej tożsamości nie potrafią się dokładniej odtworzyć twarzy poza, kto ty jesteś Polak mały i tak nie potrafił dokładnie powiedzieć kim jest Polak, ale wiemy kim nie jest w Ślązakach to świetnie widać, że jak się zastępowano nowymi zaraz zaraz zaraz chyba się w piśmie czy wobec naszej wspólnoty narodowej żonie mogliby tylko powiedzieć chłopcom co rusz marsz albo chcemy, żeby nie wiem, o co tak mieć taką czy inne auto momentalnie duże skróty są w nich nie róbcie tego co z czego wynika takie takie takie myślenie takie czekanie w bardzo niepewności po to jest to jest służyły różne rzeczy historyczne tak mam mieliśmy też miejscowy tożsamość mamy ich znacznie więcej są takie, które spółka nie podejrzane sztuk górale tylko oni podejrzana tożsamość prosto i górale jadą Swojacy Polacy nic tutaj nie, mówi że jak to wy jesteście górale czy Polacy nie jest okazji, a z kolei Ślązacy no to już ukryta opcja niemiecka tak takie było określenie z NATO oczywiście są te kwestie sporów w wielowiekowych Polski z Niemcami i tego, że ci, którzy są gdzieś tam pomiędzy są postrzegani jako jako podejrzani, bo oni może są po tej drugiej stronie w obustronnej znamy oczywiście te historie jak to najpier w z Kaszub na wiosnę przykładem byli źle traktowani przez Niemców w czasie wojny po wojnie Mazurzy, a po wojnie byli z kolei traktowani przez Polaków źle jako ci Niemcy ani przez Niemców jako Polacy przez Polaków, choć Niemcy to są były inne rzeczy bardzo złożonej bardzo głęboko wchodząc w historię tych konkretnych kawałków w inny Polski bardzo dramatycznie szturm czas, że kończący Next rzadkim w środku Mazurów, którzy w sadzie prawie wszyscy z nich zostali wy zmuszeni do wyjechania prosto w błąd i źle traktowana po wojnie w zapomnienie albo też ciekawe, że po filmie Smarzowskiego Róża, który o tym, mówił nagle to pewne trzeszczy pytanie było w zasadzie o interes film, kto tam zastępców poza grupą aktywna grupa c pokazuje jak udało się niestety, ale wytrzeć z całej historii w pamięci Rogaczewski sytuację czekały na wyjście na my mamy więcej takich narodów mamy Jaćwingów May Prusów Bach, którzy też byli na tych terenach i stopniowo zostali wy wy parci w zasadzie jest znacznie wcześniej oczywiście przed masonami z ze wspólnej pamięci mamy te grupy osadników na niskich tzw. Holendrów, którzy też, aby się rozpuści w żywiole polskim albo albo zostali częściowo w czasie drugiej wojny światowej przez Niemców skazani na śmierć, a za odmowę uczestnictwa w służbie wojskowej także te ty my tych społeczności miejscowych mamy bardzo dużo w dawnych takich, które jeszcze trwają czasami tylko po o tym, się jakoś specjalnie opowiada prawda to są umowy już od lat dziewięćdziesiątych oczywiście ten ruch małych ojczyzn i dzięki temu dużo z tych historii przypomina danych, ale tylko te duże zbiorowości takie jak Kaszubi czy jak Ślązacy czy właśnie ci z akceptowania górale myślę mają u mają tak koło siłę przebicia majątkowych, których nie nie ma prostej mechanice nie jest mechanicy stycznym Wiślanie są odziani górale mają architektury, którą im ojciec Witkacego White wymyślił i rozpropagował, a podczas drugiej wojny światowej wiele książek się od razu ukazuje na ten temat no jednak takie umizgi w kierunku hitlerowców vice versa były robione było grali worki tak dalej tak dalej to nie musimy w związku z jakości z realnym poczuciem taka od przynależności do większych mniejszych to jest raczej taka gra naszego naszej wyobraźni chyba się wydaje, że to jest bardziej projektowane stąd, gdzie jest tam, gdzie jesteśmy w przeszłość dziś ma związek z rzeczywistością ten dziwny mechanizm, że duża grupa, bo silne mające wpływ, a język Wilamowic kim ja tę miejscowość miał łzy on zasady na naszych oczach miał zniknąć to, że istnieje sobie istnieje sobie jeszcze oczywiście, że ta to właśnie z tych małych grup prawda, o których mówiłem, które mają mają mniejszą siłę przebicia, gdyż to to jest ciekawe jak niektóre z tych rzeczy są traktowane jako atrakcyjnej cenie w jakiś czas temu byłem rano w Stroniu śląskim, gdzie są góry wyciągi i tam, gdzie się nie pójdzie tam jest kwaśnica oscypki przesycone góralszczyzną okres przyjęty przez Michała z tego Podhala, bo jak turysta idzie w górę tomami chłosty pijmy, więc w tym Śląsku prosto w tych dniach zupełnie nie podhalańskiej górale zupełnie z czapy pojawia się i architektura Góra Chełmska i kuchnia góralska na taki prosty w zasadzie obsługiwania pewnego turystycznego Fantazy maturze to całymi, ale od Alp właśnie można się z tego śmiać fakt może powiedzieć, kto to jest właśnie ten niesamowity zaskakujący dla nas postulatach traktowane jako coś normalnego wpływ kultury, którego nie można ominąć się możemy śmiać czy z tych Ciupak w na terenach poniemieckich ziemiach odzyskanych Chwałek wręcz z tego śmiać, ale prawdopodobnie tak to wygląda to znaczy takie przychodzą ludzie ze stoiskami chcący sprzedać ananasem, a jest smutna konstatacja, bo to oznacza, że coraz więcej mężczyzn wklepać w sklepach znajdujemy to, o czym świadczy co w są to w przyszłości ma przynieść kawiarni w UE to chińszczyzna Marka to do siebie, że nasze bardzo dostosowuje naczelny rynek przedsiębiorczość i chiński jest taki, że nie biorą cokolwiek na swoje zapotrzebowanie wykonanie jak ma być matka Boska chińska to będzie matka Boska chińska w stanie w żadnych problemów z miejscową tożsamość natomiast to jak te tożsamości, przekazując czekam oczywiście w mamy Bałtyk mamy związaną z tym lekiem legendy wikingów jako tych potężnych wojów, na których to wikingów w Polsce nie mieliśmy mieliśmy jakiś tamtych Słowian na Rugii, ale to jednak było zupełnie co innego, a równocześnie w Gdańsku co roku latem cumuje taki dach i Kinski no bo to jest atrakcyjne desek ci górale w na tych poniemieckich terenach to jest jak jesteśmy nad Bałtykiem to powinni być jacyś wikinga, więc nic się pojawiał gdańskie studio macierzystą zupełnie oczywiście, a historyczne zupełnie inna bajka i myślę sobie, że jest to jednak most, a problem wolałby, żeby budować kosztem miejscową tożsamości antologia tożsamościową na tych już właśnie Słowian z drugim niech będą te bóstwa pogańskiej niech będą też dług banki i wszystko inne co z tym się wiązało, które będzie to przynajmniej jakoś tam historycznie jak wyjdzie na to, że ciężar gry jednak dość daleko mentalnie psychicznie etnicznie językowo od nas, a nawet tak daleko, że już wszyscy ludzie ze średniowiecza są u nas baz danych o czy to jest tak, że my sobie oczywiście wyobrażamy i ten serial Korona królów pod tym względem być może dobrym przykładem jest nie wyobrażamy dawne czasy taki jak dzisiejszą kosztem raczej kolejne samochody raczej przyświeca ani przy nim nie przy lampie i jest to zupełnie inny inny świat tak tak dalece inny, że my nie jesteśmy sobie w stanie wyobrazić jak powiedział, że nawet jestem bardzo trudno wyobrazić sobie dziewiętnasty wiek, a że już to stanowi dla nas tak tak głęboki problem do do do wystawienia sobie to jak ludzie chodzą w Walii, jakimi problemy życiowe, że jak się do siebie odnosili, jakim językiem mówili że, gdy taki człowiek dzieli dzisiejszych czasów gdy, by ukazać z rekonstrukcją tylko w dzisiejszych czasów, gdy ma ukazać zrekonstruować tak od głowy dziewiętnastowieczne mieszkanie w ogóle nie wiedziałby co ma jak się tutaj odnaleźć numer zaczął myśleć jak ta łazienka wyglądała nie było oczywiście, o ile nikt tak ważny był to bardzo taki bogaty pałac na była to oby tak taki specjalny mebel umywalnia zremisował z dzbanem, skąd ta woda, skąd się przynosi ktoś przynosi tak czy mamy było czym myje zęby pastą do zębów, kiedy wymyślono pastor systemów tak już dwudziestym wieku historii firma collie, bo sama końcówka dziewiętnastego żaden 1 800 3 min gra dopasowuje nie mógł ich proszkiem do słów wszystko to trzeba sprawdzać są takie rzeczy, które w tym nic nie uświadamiamy iż, jaki ogromny wkład pracy codziennej wynika z tego, że ludzie nie mieli w domu pralki bieżącej ciepłej wody zmian w zmywarce nie mówię tak ludzie są nieuświadomione oczka z tego, że ataki mieszczańskim domu służąca, który cały czas, które stracą czas po tym, mieszkaniu, choć dziś jest obcy człowiek w domu cały czas tak 1 w 2, jakie znam zamożniejsze, że przychodzi jakiś Węglarz, który po to, ten węgiel wrzuca do piwnicy, że przychodzi człowiek z lodem od tego się kupuje Ludwik i zimą wycięty z Wisły czy zimnej rzeki i trzyma się to długo to to są to by naprawić tę ideę jak mu się stykamy ludźmi z dawnych epok postać stykam się z kosmitami norma w sam koniec może muszę wrócić do początku literatura jest po to, żeby pokazać, że ci kosmici z kompletnie innych warunkach nienawidzili kochali przywiązywali się mieli większą część takich egzystencjalnych dramat dramat różnic socjalnych, ale takich jakich życiowych ważnych spraw w zasadzie w tej samej części mózgu co teraz znaczy to, czego się bali czy czegoś żądali Radziwiłł to tu to trzeba teraz mówić o tym, przypomniałem jak w 2 3 lata temu w czasie w tym problem w tym prezesi dusz Szczepan Twardoch, mówi że bardzo ciężko pracował nad tzw. wystarczą 2 książki morfina bardzo ciężko książka wyszła i dla pieszych ba czy drugim Night, którą dostał był taki pan pisze, że w tej kamienicy to tam prawda właśnie służący węgiel wnosi, ale kamienica akurat ta przy tej ulicy Billie była akurat 1 z pierwszych czuć już na dole była kotłownia nie chcieć i tego węgla w słup Waldek King z opolskiego wszystko sprawdziłem jak to się stało w atakach znaczek zdań dalej czekała porywająca książka nie do TOZ są oczywiście po pułapki ja znam taką anegdotę o tym, Eustachego Rylskiego w akcie z w książce pojawia się taka scena, że muszą ci żołnierze napoleońscy rozpalić ogień i przenoszą ogień z pistoletów skałkowych Hubka coś tam rozpalają się od kiedy śremskiej znaki przez przyjęcie dużo osób i słyszy, że dziś na końcu drugiej stronie Łukasz mówi, a wiecie jak żołnierze napoleońscy rozpalali ogień niewysoki zastrzegł uchem, bo go to bardzo interesowało nie uznaje żadnych źródeł widzi słyszy właśnie, że od tych pistoletów skałkowych mówi, a może pana, skąd pan powie, a z książki Eustachego Rylskiego warunek choroba w Hellas, ale do ciast Koćmierzowa ale gdy auto to co pan odpowiedział to jest 2 tys właśnie do tych to jest tłumaczy uważajcie jak i kobiety mężczyźni, którzy nie rzuca się za tekst uważać pewnego dnia usłyszeć coś ważnego w świecie swój szósty okaże się, że źródłem tej wiedzy jesteście właśnie w Czechach w przypomina szczegóły pewnie w internecie mogą państwo znaleźć, ale już w maju rusza międzynarodowy festiwal literatury apostrof 14 20 maja to powszechny naszym gościem był Jacek Danel, któremu bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - PAWEŁ SULIK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!