REKLAMA

Jak odwoływano prezesów sądów? Raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

Połączenie
Data emisji:
2018-04-18 13:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:05 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
połączenie Geely Holding Olsztyn Igor i 13 8 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studia goście Małgorzata Szumańska i Maciej Nowicki oboje z Helsińskiej fundacji praw człowieka dzień dobry w centralnym Małgorzata Sulka jest współautorką wspólnie z dr Barbarą Grabowską Moroz z raportu, o którym będziemy rozmawiać czy może raczej aportu, które opisują problemy, którym będziemy mówić, czyli o zmianie na stanowiskach prezesów wiceprezesów sądów powszechnych w Rozwiń » Polsce od sierpnia ubiegłego roku do lutego tego roku Maciej Nowicki jest konsultantem tego raportu ja może on zaczął od tzw. jaja, czyli dlaczego, opisując zmiany, bo to jest znaczący do kadry się zaczyna zmiana prezesów wiceprezesów sądów w we wspomnianym okresie, dlaczego opisują zmianę skoncentrował się tylko na zwoływanych ani na powoływanym, gdzie od 2 lat możemy mówić o trwającym procesie reformy wymiaru sprawiedliwości, a on naszym zdaniem z punktu widzenia fundacji Helsińskiej wyrok jest reforma wymiaru sprawiedliwości, a w ciągu ostatnich lat widzieliśmy szereg czynników zmian dotyczących funkcjonowania sądów, ale naszym zdaniem ten przepis wprowadzony nowelizacją z lipca ubiegłego roku, który dał arbitralną władzę ministrowi sprawiedliwości do powoływania i odwoływania prezesów sądów, a jest na tyle, ale istotne zmianą, która przyniesie już przynosi zresztą bardzo wyraźne skutki jeśli chodzi o funkcjonowanie sądów, ale również ochrona niezawisłości niezależności sędziowskiej, że wybrałyśmy ten temat jako priorytetowe jeśli chodzi o takie pogłębione badanie AM skupiły się również tylko na perspektywie odwołanych prezesów to był świadomy wybór, a w tym zakresie, dlatego że przede wszystkim interesowało nas to jak wyglądało to w praktyce ktoś może powiedzieć przyszło w akcyjnej co nas interesowało co się działo, zanim przyszedł faks i siedział tuż potem związku z ceną jest to pewne licencje złodziejka jeśli chodzi o dobór zagadnienia badawczego, lecz daje nam się, że ten problem w soczewce również pokazuje politykę Ministerstwa Sprawiedliwości względem wymiaru sprawiedliwości, ale też najlepiej oddaje sytuację obecnie w sądach mogą zażądać muszę dodać tylko, że Fundacja zajmuje się w ogóle wymiarem sprawiedliwości obserwuje prawo zmiany prawa dotyczące wymiaru sprawiedliwości od zawsze, kiedy działamy jest teraz taki czas teraz więcej uwagi poświęcamy temu w jaki sposób to prawo zaimplementowane i to nie jest ostatni element naszej pracy badawczej planujemy tutaj bezpośrednio taki nie takie badanie kolejne dotyczące kolejnego piętra, czyli 5 przewodniczących wydziałów, ale ta cała całą przyglądanie się temu w jaki sposób gra wymiar sprawiedliwości się zmienia w Polsce to jest proces ciągły tak samo jak ten proces sąd będzie miała do tego uwag, ale cały czas zastanawiam, dlaczego nie było próby rozmowy z tymi, którzy zostali powołani jak oni to widzą wybraliśmy mogą wybrać tylko to jednak perspektywy jeśli chodzi o odwołanych prezesów, ale też proszę pamiętać, że to co nam najbardziej przyświecało w tym raporcie tezy również ochrona poufności przekazywanych informacji ochrona naszych rozmówców, a w związku z tym, jakbyśmy próbowali zostawiać to parami n p. w 1 sądzie odwołany prezes nowo powołany prezes no to wtedy mielibyśmy dużo mniejsze szanse na wodę przeprowadzenia jakichkolwiek wywiadów, dlaczego nie rozumiem, dlatego że odwołani prezesi, a na zostanie mecz sytuacje są w większości sądów, których rozmawialiśmy odwołani prezesi zostają sędziami liniowymi AM nowi prezesi przychodzą z jakim się część z nich przyszła z pewną własną wizją zarządzenie sądu znajdą powoduje pewną takie napięcie w zespole wdanym dniu stanu w sądach nie to jest jasne, że zmiana tego rodzaju na tak od dawna takim stanowisku powoduje napięcia i że to jest sytuacja trudna do opisu, ale tak się pomyślałem, że jeżeli mówimy o zmianie, bo to opisują jako pewien proces wymiany właśnie proces ustępowania tylko wyłącznym tak trochę wrażenie, że ten raport wprowadza nas, że coś, czego możemy się trochę wystraszyć, bazując na opinie tych samca sędziów, ale w zasadzie nie przynosi nam odpowiedzi na to co nas czeka małe i jak to będzie dalej funkcjonował poza tym, że są tutaj też informacje te sączy się niepokojące nie wiem choćby 1 z opisywanych przez nas sądów z prezesem została kandydatka, która zdaje się ma dopiero 2 lata doświadczenia są ruskiego, a egzamin sędziowski zdobyła 5 2 × czy one tych akurat informację, którą uzyskaliśmy z nazizmem dziewczynie z informacji, które pochodzi z wywiadów, a temat krytyk prostując lamp chyba w tym konkretnym przypadku tam 5 2 × podchodziła ta pani do konkursu na sędziego czy Home Network jest natomiast wracając do do tej kwestii, że skupiliśmy się tylko na odwołanych prezesów, a naszym zdaniem ten problem najlepiej pokazuje tak naprawdę w soczewce jak wygląda sytuacja w sądach, ale też mu wydaje się, że z tych informacji, które zebraliśmy jesteśmy w stanie pokazać tak naprawdę, dokąd zmierzamy a, czyli jak też już możemy postawić pewne hipotezy co do tego, jakie inne leki te reformy przyniesie skutki no to co rzeczywiście taką pierwszą pierwszemu jednak dość oczywiste jednak stwierdzeniem chyba o tym, wiedzieliśmy wcześniej, kiedy te zmiany się już toczy się tu to, że ta reforma w 2 zlotych duża reforma sądownictwa nie odpowiada na podstawowy problem czy na brak kadry sędziowskiej na niedobór sędziów po prostu na to, że mówiąc bardzo kolokwialnie nie ma kim w sądach robić absolutnie tak złych dniach też, aby po raz pierwszy ten raport pokazuje tak naprawdę błędne koło, które się pojawia, a w całej dyskusji na temat wymiaru sprawiedliwości, bo z 1 strony diagnozują przewlekłość postępowania jako 1 system nowych rozwiązań i sprawiedliwości z drugiej strony tak jak pan powiedział, iż nie ma sensu no to wiadomo, że będzie rosła przewlekłość postępowań, ale teraz do tego dochodzi jeszcze trzeci aspekt, czyli mur, ale za tzw. zamrożenia wakatów sędziowskich i teraz ma ich od tych wszystkich 3 elementach widzieliśmy, ale dopiero po raz pierwszy ten raport pokazuje w pełnym świetle, ale cały ciąg przyczynowo-skutkowy, czyli najpierw zamrożenie na wakatów sędziowskich oraz spadek wyników pracy sądów w niektórych sądach były wydziałowe, w których praca no uległa pewnej zapaści, a im następnie na tz w ranking Ministerstwo Sprawiedliwości, w którym analizowano tylko jedno półrocze funkcjonowania sądów i jakąś użytą do tego argumentację, która ma wynik, która ma uzasadniać tę wymianę kierownictwa NIK może taki segment wprawie każdym sądzie, w którym pracowali rozmówcy brakowało pełnego uzupełnienia etatów sędziowskich średnio odsetek wakatów wahał się między 8 % 2 5 % w stosunku do liczby przydzielonych etatów sędziowskich czy jest już tak jakby nie było 1 4 i dodaje cytat nigdy nie było tak, żebyśmy mieli obchodzony limit sędziów i nigdy permanentnie byliśmy pozbawieni kilkunastu sędziów mam tu namyśli i wakaty i delegację do sądu i do ministerstwa czy właściwy, jeżeli chcemy rozmawiać o tym co jest tą największą bolączką wymiaru sprawiedliwości największym problemem dla obywateli to trzeba powiedzieć, że odpowiedzialność za to sytuację spada na różnym bardzo wiele rządów bardzo wiele ugrupowań politycznych i absolutnie nie znaczy inaczej jednak trzeba rozgraniczyć 2 kwestie 1 to jest to są problemy którymi, których wymiar sprawiedliwości odziedziczył po poprzedniej ekipy gra rządzących i to jego marzenia ludzkie powiedział Fundacja monitoruje sytuację w wymiarze sprawiedliwości 30 lat doskonale zdajemy sobie sprawę właśnie z tych deficytów wymiar sprawiedliwości brakuje kadr jest go sędziowskich, ale również n p. administracyjnych nie ma asystentów sędziów, czyli jesień nie ma wymiernej pomocy dla sędziego sędzia, który powinien zajmować się tylko rzeczy nie są tak naprawdę zajmuje się wszystkim pokoleniom od sprawdzania tego czy faktach są zwrotki z poczty o poinformowanie strony, a on int itd jest problem, który narasta tylko jeśli on w ostatnich 2 latach dążymy do serii Star z tego zostało jego braku kadrowego lawinowo rosnący brak sędziów w sytuacji dramatycznej Teresa po to, co pojawia się w tych wypowiedziach IC dla nas to też najważniejsze, żeby w tym raporcie on dać po to, żebyśmy za kilka lat nie zapomnieli, że pewnego rodzaju obłudą jest stwierdzenie, że zmiana kierownictwa o poprawie sytuacji w sądach ledwo nie wiem czy musimy o tym, osoby przypomnę za parę lat Lotos będzie odczuwalny definicję zmienia zresztą też mówią nasi rozmówcy jest ulotne rysy nic nie zmieni znaczy to ona do leśnicy zmieni do tego wrócimy po informacjach z 13 1 6 13 2 3 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studzi Małgorzata szum lek. Maciej Nowicki z Helsińskiej fundacji praw człowieka rozmawiamy o w raporcie opracowanym przez fundację, którego współautorką jest Małgorzata Słowaka spotkałyby się zaczyna to jest raport mówiący głównie o odwołaniach sędziów od 20 1 7 roku od sierpnia 20 1 7 roku do lutego tego roku zatrzymaliśmy się na takim problemie niedoborów kadrowych w sądach to jest rzeczywiście problem nadrzędne, który w żaden sposób nie zostały też mówi elegancko zaadresowany przez to reformę natomiast dość wyraźnie widać z tych wypowiedzieli prezesów sądów odwoływanych stronie rozmawiał jeszcze, że to nie jest sytuacja nowa to jest sytuacja, która też narastała i że tutaj Ministerstwo Sprawiedliwości bardzo często przyjmuje taką strategię w nie powoływania on od odmowy, ale też bez wyjaśnienia, dlaczego ta osoba nie może w danym wydziale pracować teraz my mieliśmy ze 2 wątki pierwszy to było też zamrożenie wakatów w tym czy może tylko domki z tytułem wyjaśnienia i jeśli sędzia odchodzi stan spoczynku John każdy sąd ma przypisaną pewną pulę etatów, które musi być obsadzona i ten tekst się zwalnia on, iż zgodnie ze znowelizowaną ustawą o tym, przepisem, który wszedł w życie na początku 20 1 6 roku minister musi ogłosić konkurs na to stanowisko, a ministerstwo tych konkursów nie ogłaszało w związku z tym kolejni sędziowie, którzy przewozili stan spoczynku, a on inny zostawiali etaty po sobie, który był kolejny nie upadnie uzupełniane to był pierwszy problem jest pojawia się taki problem niedoboru nieodpowiedniego do kadrowania sądu, a to sędziowie wyższych nie to prezesi sądów wyższych instancji starają się delegacje do tych sądów, czyli jakby, pożyczając sędziego sądu niższej o Annie instancji do tegoż przez pewien okres orzekał w tym sądzie tym samym, odciążając pracę sędziów i delegacje również one one muszą się odbyć za zgodą ze zgodą delegowanego sędziego i również Ministerstwo Sprawiedliwości ma taki centralny nadzór nad tymi delegacjami, ale tych zresztą istotny wątek się po Jurze od wielu lat rośnie taka tendencja, czyli centrali z racji informacja ma wymiar sprawiedliwości w ministerstwie, a inni nie tylko za czasów tego rządu, ale również wcześniej małe i w zeszłym roku ministerstwo wysłało taki list instrukcje do prezesów sądów mówiąc o tym, że jeśli chcą ubiegać się delegacje na wolne stanowiska swych sądach muszą przeprowadzić tę go o całą procedurę, którą ministerstwo opisało w tym liście z władzą procedurę pozaustawowe, które nie wynikało z przepisów no, więc prezesi trochę przyciśnięci do ściany, bo i tak wiedzieli, że bez tego nie otrzymać delegacji przeprowadzek procedura minister Wojtek odpowiadało, że nie ma z granatu NATO delegacje, a on nie możemy i gminne czy tych przykładów było więcej i więcej tak naprawdę to jest największa bolączka teraz w tu wyszło w każdym absolutnie w każdym wywiadzie, który prowadziliśmy natomiast dotyczy ich spojrzenia zlotu ptaka to pokazuje całą systemową zmianę, bo z 1 strony to jest zamrożenie tych wakatów w sądach powszechnych, ale z drugiej strony równolegle toczyły się Szkocji imperialny ton prace nad nowelizacją ustawy o krajowej radzie sądownictwa czyli, a tak naprawdę ministerstwo wstrzymało trochę wakatów po to, żeby zapewnić sobie szansę czegoś, więc uzupełnić, a biorąc LO przy udziale nowej krajowej rady sądownictwa, której 1 z grona członków wybranych jest przez Sejm obecnie kredyty warto chyba, żebyśmy się zastanowi nad ważnym tematem, który się wyłania z tego raportu to jest taki temat meta, bo bali się, że zabraknie na to czasu to jest 1 z klubu sprawy to znaczy takie poczucie wśród sędziów, że oni się starają urzędnikami drzewo przestaje być rzeczywiście zawód, który sprawuje się władze konstytucyjną 1 z tych 1 z tych 3 filarów tego zaczyna się wykonywać jednak polecenia czy jest takie oczekiwanie, że się będzie w pewnym sensie wykonywał jakieś polecenia, gdzie relacje między ministrem sprawiedliwości ministerstwem jako całością sądami z taką relacją nadzorcą tak te wydają się, że też ujął 1 z rozmówców dobrze mówiący o tym, że wcześniej sędzia jednak czuli, że państwo jest pewny sensie za nimi, że istniejące gwarancje ich niezawisłości niezależności poza kręgosłupem moralnym poza tą niezawisłością wewnętrzną, która gości w tej chwili pozostaje, że wtedy właśnie państwo ich nie ma w tej chwili państwo raczej odwrotnie może ich ścigać może właśnie drożdże dyscyplinarka mi że, że sytuacja sędziego 6 jeszcze do dosyć dramatycznie pogorszyła to jest ta związana też z językiem debaty publicznej językiem, jakim posługuje się władza ustawodawcza wykonawcza i nic wobec nas nad, podsumowując ogólnie rzecz biorąc to co się dzieje z tym obszarze przez ostatnie 2 lata trzeba powiedzieć, że to jest element tylko, ale bardzo ważny element takiego właśnie rozkładu modelu państwa Konstytucyjnego modelu państwa, w którym mamy 3 władze, które nie są odrębne i które się wzajemnie właśnie sprawdzają hamują, a i inni i jest to proces bardzo daleko posunięty tak, że to nie tylko chodzi o poszczególne przepisy konstytucji, które mówią o tym jak to wygląda, ale dochodzi też art. 10, który właśnie wprowadza zasadę jak podstawową zasadą ustrojową w tym, że ten trójpodział władz i tutaj cytat bardzo dobry zresztą chyba taki, do którego się odwoływała się przed chwilą jak do tej pory czułam, że państwo jest po mojej stronie od 20 11 roku to się zaczęło powoli zmieniać, ale wciąż miałam poczucie, że państwo mnie jako sędziego chroni teraz wszystko się zmieniło teraz mam wrażenie, że państwo staje przeciwko nam, a sędziowie mają się stać urzędnikami, ale ten 20 1 1 jest niepokojące coś w tym stoczył Wólczyński, gdy zaczęły się pierwsze duże zmiany w ustawie o ustroju sądów powszechnych to pierwsze istotne kwestie tak, że ta ustawa łącznie z regulaminem urzędowania sądów powszechnych to są 2 lub najczęściej zmiany ustawy, a mniej od 20 11 roku rozpoczęła się tak reforma, która również rozdzielała inne kompetencje taki nadzorczej merytoryczny nad solową nadzorczy może tak nad nad sądami, a wtedy zaczęto przygotowywać reformę wprowadzającą na szkodę instytucji dyrektorów sądów, a on i jego to było takie myślenie, które było też na tyle rewolucyjne, że zmierzało przyjęto takie założenie, że wymiarem sprawiedliwości może uda się zarządzać trochę korporację, a ja nie wiem jestem sceptyczny zlotego czy można przeszczepić model zarządzania biznesowego na funkcjonowanie urzędów państwowych intuicja podpowiada mi, że to raczej nimi nie wyjdzie w praktyce, a natomiast teraz doszliśmy do takiego momentu, kiedy właśnie ty takie założenie, że to jednak jest jedynie w strukturze sądu są jedynie koszt dróg którą, którą można na UW modelować tylko biorąc pod uwagę, kto pełni w tej strukturze dane funkcje z pokutuje tych najbardziej wyrazistym teraz wymiana prezesów sądów jesteś ty tego w tym takim najwyraźniej się przykładem tego myślenia i osądza się jako korporacji czym zależnym od państwa zależne od ministerstwa no właśnie redukcja masy powiedzieli dla naszych tez leżą w zależności mogą polegać jak on się będą kształtowały, bo to nie jest takie proste znaczy stwierdzenie jednoznaczny, że teraz będą sądzone telefon to też nie jest tak to takie działanie Niemcy w ogóle kiedyś była sądzona telefon, więc może wezmę co to znaczy naruszenie tej niezawisłości i większa presja na sędziego n p . przez prezesa sądu, który też w zasadzie nie może przyjść powiedzieć panowie też taki wyrok ku polityce właśnie dochodzimy do sedna całej tej zmiany co więcej jeśli mamy sąd to mamy 2 sfery którymi zarządzamy pieszczoty cała administracja, czyli około począwszy od zamawiania papieru wody kawy i t d . a przez niewielką techniczne kwestie, które rządzą w sądzie koło najważniejszą część najważniejszą sfery czy sferę orzeczniczą i najważniejszym założeniem wielkich koło projektu jest reforma wymiaru sprawiedliwości to co zawsze musi leżeć, a u podsta w tych reform inwestorzy sferę orzeczniczą powinna być zostawiona tylko sędzia tłumaczył to one powinny być budowane takimi gwarancjami, że nie mamy nawet podstaw, żeby się domyślać, że ktoś mógł na transfery poza sędzią wpływać co się wydarzyło od lipca zeszłego roku mamy nowych prezesów sądów prezes sądu ma jednak pewne kompetencje takie powiedziałbym nadzorczy merytoryczne codziennie jest inna będzie ich brak Senat nad innymi sędziami z przyczyn do lipca, a z zeszłego roku prezes był wybierany spośród samych sędziów oni legitymacji osoby środowiska, ale moment koncentrujemy się nad tym jak organizacyjnie prezes może wpływać w sposób dyskretny mama jest jednak zdania, bo mogą spaść jeszcze w czerwcu gość wiesz czym innym mówi się przez MR nadzoru merytorycznego ja wiem o tym, że jestem za granicą 1 z rozmówczyń też to, o czym mówiła pomiędzy właśnie zarządzaniem i administracją a gdzie zresztą też rola prezesów sądów została osłabiona to 3 ogólnie powiedzieć, a ty tę sferę orzeczniczą, dlatego że organizacja danego postępowania coś się, kiedy w tym postępowaniu stanie to właśnie taka cienka granica Iwańczyk, kiedy istnieją gwarancje niezawisłości sędziowskiej zewnętrzne one pomagają temu sędziemu zdecydowanie stać ją w ogóle coś no w klimat i środowisko, w którym sędzia sędzia czuje, że rzecz, że właśnie może podejmować decyzje całkowicie zależności od swojego poglądu i sumienia natomiast tam, gdzie to dotyczy gwarancji nie ma to to już talent talentem to właśnie ta cienka linia na staje się dużo bardziej wrażliwa innymi słowy rozmówcy mówili, że takie zjawisko, że sędziowie będą musieli zacząć się domyślać, czyli miejsc jest prezes, który nadzoruje pracę sędziów w ich już w wydziałach i widzi, że 1 sędzia ma bardzo dużo oburzony referat jest jakaś sprawa, w której od jakiegoś czasu nic nie dzieje to prezes sądu, który miał legitymacji środowiska 3 do takiego sędziego i mówił czy mógł się zastanowić się będą szukać w wyznaczyć jakiś termin rozprawy w tej sprawie szybciej, bo one szybko dojrzała do orzekania albo zasila może to przy leku może z ryb zbytnio rosnąć w zakresie, że przestanie być usprawiedliwiona i działa sytuacja czysta, bo ten prezes po prostu jedynie wskazywałby, więc kierunek pracy w kryzysie przychodzi prezes nagranie Ministerstwo Sprawiedliwości i wysłać taki sam komunikat, a tym sędzia, który ten komunikat odbiera nie wiem czy to jest komunikat, który pochodzi tylko tego prezesa on czy wręcz przeciwnie to wprost z ministerstwa jeśli nowy prezes chciałby wkraczać w jakiekolwiek kompetencje jakąkolwiek kompetencje orzeczniczą sędziego to jest naruszenie zasad nie brak niezawisłości sędziowskiej, ale granice, których nie można naruszyć są bardzo umowne i cienkie przy założeniu, że prezes jako osoba, która sprawuje tylko nadzór Administracyjny wydaje prośby odnośnie Daniel danego postępowania to ta decyzja może być przyjęta różnie, ale to wszystko pokaże życie czy to jest to, o czym tak wizualnie co mówić będzie zależało tym będzie weryfikowany w zależności od ceny w przypadku w zależności od danych sędziów w zależności od sytuacji w sądzie i wreszcie co najważniejsze od danej sprawy nie może mówić jeszcze o tym, że sądy są upolitycznione natomiast na pewno to co widzimy też to, że rozmontowano wszystkie gwarancje, które przed upolitycznieniem sądów sędziów i samosąd chroniła tutaj, gdyż w tym raporcie przewija się też takie zdaniem czym się to teraz uda znaleźć taka wypowiedź 1 z sędzią albo z sędziego, który mówi o tym komu jest od jesieni 20 15 roku skarg składanych przez obywateli do Ministerstwa Sprawiedliwości zaczęły wpływać ogromna ilość zresztą w latach 2 00 5 2 00 7 obserwowałam to samo zdarzały się też sprawy, gdy ktoś przychodził do biura poselskiego z prośbą o podjęcie jakiejś interwencji poseł wysyłał interwencję do ministra do ministra sprawiedliwości i ministerstwo nas oczekiwało informacji o tym jakie po planujemy podjąć czynności wydanych w sprawach to zaczęło przybierać kształt sprzeczny z przepisami o ustroju sądów powszechnych czy co to dokładnie znaczy to znaczy taką sytuację, w której ministerstwo może zdarzyć się o objęcie nadzorem danej sprawy teraz istotne jest prezesem pozycja OSM postawa prezesa sądu, który takim może odrzucić takie prośby możesz nie przyjąć natomiast na tor też sędziowie podkreślali że, a ta pokusa nadmiernego obejmowanie nadzorem czy Niewiem pracy danych wydziałów czy konkretnego postępowania ze strony ministerstwa ona jest stała i one narasta w ostatnich latach natomiast auto nie jest grzech tylko tej ekipy rządzącej i to też było widoczne widoczne wcześniej przy czym, ale i wcześniej była podobna jak ryba w 2 00 5 20 1 7 mówi o tej kwestii takich napisy z ministerstwa oraz do znaczących pytań o progres w danej sprawie i to też w rozmówcy wskazywali, że to też było w latach 2 00 7 2 0 15 też się pojawiają, ale też istotne było tutaj postawa prezesa, który decydował ile informacji udzielić im na koniec z dnia odpowie ministerstwo, że to jednak sprawa sędziego dziękuję bardzo ze mną studiowali Małgorzata z lek. Maciej Nowicki z Helsińskiej fundacji praw człowieka raporty są oczywiście dużo bardziej obszernej dużo więcej jest wątków, które można poruszyć zresztą wróćmy jeszcze dzisiaj na antenie do tego raportu o 18 4 0 w programie analizy dziękuję bardzo silne tylko 13 3 7 września 2 Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA