REKLAMA

"Nie było szansy na zwycięską walkę"

Analizy
Data emisji:
2018-04-19 18:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
21:10 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
analizy Karolina Lewicka chęci do gry tym wszystkim, którzy teraz właśnie włączyli radioodbiorniki dr Hanna Węgrzynek muzeum historii Żydów polskich Polin jest naszym gościem dzień dobry tor siedemdziesiąta piąta rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim to zdarzyło się właśnie 19 kwietnia 19 4 3 roku pierwsze miejskie powstanie w okupowanej Europie powstanie, które wybucha bez żadnej nadziei bez żadnej nadziei na zwycięstwo, ale wybucha z nadzieją to właśnie na Rozwiń » co Hanna tu jest tych bardzo dużo znaków zapytania czy była nadzieja myślę, że dla niektórych była pewnego rodzaju nadzieje im rzadko mówi się o tym, że tak naprawdę pierwsze walki wybuchły w getcie warszawskim scalenie w kwietniu, ale już w styczniu 19 4 3 roku dokładnie 18 stycznia Niemcy przystąpili do kolejnej akcji wysiedleńczej tzw. akcji wysiedleńczej, czyli do wywożenia więźniów getta do Treblinki i wtedy też akcja Reinhardt na akcje panika zaczęła się znacznie wcześniej ich trener też była tzw. wielka akcja nie mówi o kolejnym etapie i wtedy też rozpoczęły się walki i Niemcy odstąpili od swojego zamiar 1 słowem można powiedzieć, że była pewnego rodzaju nadzieję, że jeśli zaczniemy walczyć to być może uda się ochronić Get to znaczy tego, kto pozostanie jeszcze w tym samym miejscu, aczkolwiek rzeczywiście nadzienie było dłużej, bo nie było jeszcze frontu wschodniego nie był jeszcze w ogóle mowy na naszych czym umowa już była, ale nie było szans na stworzenie frontu Zachodniego, czyli nie było szans na jakąkolwiek pomoc i przy okazji powiem, że nie było pierwsze powstanie miejskie pierwsze powstanie wybuchło w Nieświeżu w czerwcu 19 4 2 roku tych powstań było znacznie więcej nie uczy nas też do powstania między budynkami czy walkami natomiast sam cel był jasno określone chodziło o to, żeby uciec getta i przedrzeć się do las do lasu, gdzie było oddział partyzancki taki sam był cel powstańców potem w getcie wileńskim getcie białostockim tutaj takiej szansy w Warszawie nie było, ale być może była szansa na to, żeby to Get to jeszcze w tym samym miejscu pozostał już ono było już bardzo szczupły, jeżeli chodzi o liczbę mieszkańców w porównaniu do tego momentu szczytowego, bo właściwie w getcie warszawskim było około 5 0 70  00 0 osób wtedy, kiedy walki rozpoczynają tam Kalety jest taka grupa dosyć specyficzna, ponieważ w większości są tą mężczyźni mężczyźni stosunkowo młodzi największa grupa w wieku 30 3 9 lat kolejna tura pomiędzy 20 2 9 i jest to tania siła robocza, którą wykorzystuje zarówno armie niemiecka wielki przemysł niemieckim również portret prywatni właściciele mają tzw . Chopin Chopin, które w dużej części produkują na potrzeby armii to sąsiad krawiecki szyje mundury szyją rękawice czapki na front wschodni jest to wielkie przynoszący ogromne zyski przedsiębiorstwa handlowe i pomimo tego chce je zniszczyć siły unicestwić dzieje Heinrich Himmler Ano, dlatego że nie chce w centrum dużego miasta, żeby istniało Get to ta i tak naprawdę w czasie powstania cały czas nadchodzą transporty, ale to nie są transportu do Treblinki to są transporty do 2 wyborców obozów pracy to znaczy do trawnik i Poniatowej i obozy pracy zostały stworzone, gdzie przywieziono maszyny przewieziono ludzi i tam tak naprawdę to Get to warszawskie nadal produkuje będzie działa to obozu będą działały jeszcze mniej więcej pół roku do początku listopada 19 4 3 roku także i oczywiście inny niż mówią o tych młodych ludzi w ludziach to oni są bardzo zdeterminowani oni stracili już swoje rodziny stracili żony dzieci matki ojców właściwie psów im pozostało mogę zaryzykować znalazł drugą zaś najstraszniejsze rewolucjonistą jest ten, kto nie ma nic do stracenia i tak było w getcie warszawskim możemy nazwać gettem szczątkowym wiedząc, że w tych momentach, kiedy było ono najliczniejszy żyło tam około 4 50  00 0 osób, ale do 60  000 osób jest przeogromna szło, tym bardziej, że to są ludzie młodzi jeszcze stosunkowo niezłej kondycji fizycznej natomiast walki no przystępuje stosunkowo niewielka grupa 2 00 0 trudno powiedzieć ta liczba się zmienia w 2 000 1,5 teraz coraz częściej mówi się o 100 0, ale mówimy to najczęściej od 2 organizacji militarnych, czyli żydowskiej organizacji bojowej UE i żydowskim związku wojskowa natomiast były jeszcze tzw. grupy dzikie, które nie były jakiś sposób związane z tymi 2 najważniejszymi ona pewną można powiedzieć, że złoto między 100 0 1,5 100 0 osób nikt dokładnie nie liczył nikt się nie zajmował nie był ku temu czas Mordechaj Anielewicz przywódca tego powstania ze szczęścia był testowany jego listy ostatni list przez ambasadora Izraela w Polsce pisał wówczas najważniejsze, że marzenie mojego życia spełniło się danymi było zobaczyć żydowską obronę w getcie w całej jej wielkość ich fale chciałbym jeszcze panią zapytać ową samotność w sercu wielkiego miasta do getta przed naszym spotkaniem przed programem czytałam rozmowę z Hawks Forman Radwan łączniczką z getta, która zmarła zresztą kilka lat temu w 20 1 4 roku, jeżeli dobrze pamiętam pytana o to czy w getcie nie było poczucia samotności, ponieważ nad często wychodziła na stronę aryjską potem zawsze wracała mówiła, że czuła się samotna buty aryjskiej stronie wracała jednak do do getta czy zatem w getcie nie było poczucia samotności pytam dziennikarz był, ale inne zbiorowe tak, by cały świat nas zapomniał i w getcie w Łodzi czułeś, że jeszcze istnieje już, ale nikogo to nie obchodzi tak są wspomnienia, które mówią o tym, że po życiu ukrywającej się po tzw. aryjskiej stronie wracali do Get ta nie chcieli żyć w strachu tam czuli się wśród swoich warto jeszcze powiedzieć, że 19 go od kwietnia 19 4 3 roku wypadała akurat początek święta Pesach wielu ukrywających Żydów przyszło do gett, żeby spędzić święta razem ze swoimi i właśnie tam bez stałych powstanie w tym sensie, że w nocy teren getta został otoczony ledwo wiadomo, że coś będzie się działo i wtedy też zaczęto wdrażać swój Landart dlatego, że to nie jest tak, że wybrana dzień wybrano porę czekano, kiedy Niemcy wejdę do Get ta czekano, żeby zaszli już troszkę głębiej i wtedy ich zaatakowana w stylu 3 kwietnia żydowska organizacja bojowa wydała odezwę do polskiej ludności Warszawy, która była kolportowana w tej afgańskiej stronie pisano o wiec także, że każdy próg getta jak dotychczas tak nadal będzie twierdzą, że może wszyscy zginiemy w walce, lecz nie poddamy się, że w dłuższym jak wy żądzą odwetu i kar za wszystkie zbrodnie wspólnego wroga toczy się walka o waszą i naszą wolność dwukrotnie dzisiaj czytałam ten tekst tam nie ma takiego bezpośredniego apelu Stańczuk naszego boku też podejmijcie trud powstania wystąpić zbrojnie tam jest tylko taka opowieść o tym, że mieściły się za was za nas, a moment jest bardzo specyficzna, dlatego że tak jak już mówiłam nie ma jeszcze frontu wschodniego, chociaż już Niemcy na froncie wschodnim ponieśli znaczące klęski nie ma frontu Zachodniego zwracam jeszcze uwagę na jedno wydarzenie to jest ten sam okres, kiedy Niemcy ujawnili zbrodnię katyńską kwiecień czterdziestego trzeciego roku dosłownie kilka dni przed wybuchem powstania w getcie warszawskim ten rzeczywiście żyje przynajmniej rząd londyński nie wiem czy zrobiono ze specjalnym być może jakimś stopniu natomiast gdy rzeczywiście nie było szans na zwycięską walkę nie było broni i w tym momencie nie było szansy na zwycięstwo, dlatego że bez pomocy zewnętrznej takie zwycięstwo nie było możliwe dr Hanna Węgrzynek muzeum historii Żydów polskich Polin jest naszym gościom raz jeszcze dzień dobry pani doktor rozmawiamy o 70 5 rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim 8 maja w schronie przy ulicy miłej 1 8 samobójstwo popełnił przywódca powstania Mordechaj Anielewicz 16 maja w kat Get ta Jurgen strop nakazał wysadzenie wielkiej synagogi zresztą sam tego dokonało w inny, a potem oznajmił w raporcie, że była żydowska dzielnica mieszkaniowa właśnie przestała istnieć Niemcom gorzki stłumienie powstania też walki trwały jeszcze do czerwca czterdziestego trzeciego roku powstanie się kończy jak to wszystko odbierają warszawiacy trudno powiedzieć wręcz, że większość warszawiaków, gdyż nie ma świadomości, gdzie było Get to da, a nawet nie ma świadomości, jaką część mieszkańców Warszawy stanowili Żydzi jak co prawda odkryłam dopiero na studiach historycznych i myślę, że w tej chwili zainteresowanie historią w Warszawie może jest coraz większa z miast wydaje się, że wiedza jest nadal stosunkowo niewielka my jako muzeum historii Żydów polskich staramy się wysp wydają się, że dosyć sporo zarobić, żeby tę sytuację zmienić po pierwsze, prowadzimy bardzo szeroką działalność edukacyjną, a dzisiaj od 6 już szósty raz w Warszawie stworzą rozdawane są żelki i szans żonkile też kina w tym RO ku około 1 20  00 0 w Warszawie pracuje około 1000 wolontariuszy, ale nie tylko w Warszawie również spotkała ma wolontariusz od państwa nie tylko rozdają żonkile, ale także tym, którzy nie wiedzą, czego ten symbol dotyczy tłumaczą, o co chodzi wszyscy wolontariusze przy NATO przechodzą specjalne szkolenie także wydają się, że z roku na rok ta wiedza może być coraz szersza zapraszamy też państwa bardzo serdecznie na koncert, który odbędzie się dziś o godzinie dwudziesty koncert bardzo symbolicznym zostanie w oknie wykonane fragmenty dziewiątej sen symfonii Ludwika van Beethovena, dlaczego symboliczna, dlatego że ten utwór przygotowywana w getcie warszawskim, w którym działała orkiestra Symfoniczna Żydom nie wolno było odtwarzać utworów nieżydowskich autorów pomimo tego przygotowywano się co takiego koncertu na i niestety ci którzy grali w tej orkiestrze nie zdążyli zagrać, ponieważ zostali wywiezieni do Treblinki także ten dzisiejszy koncert będzie miał takie znaczenie symboliczne chciałbym jeszcze powiedzieć, że zostali od razu dodam, że ci, którzy są zainteresowani to zapraszam na dwudziestą oto pani doktor powiedziała ale gdzie na trasie między pomnikiem bohaterów getta, a muzeum, a muzeum Polin i zostanie także wykonane papież partyzantów z getta wileńskiego nie mów Enionu w ni więcej niż to jest ostatnia droga rzeczywiście, które będą od odegrała taką ogromną rolę symboliczną w Izraelu, kiedy jest śpiewana wszyscy stają na baczność, kiedy pamięć o powstaniu w getcie zaczyna być on zaczyna być żywa zaczynają pojawiać się osoby, które zacznę od rocznic upamiętniać, bo niby wszyscy doskonale zdajemy sobie sprawę, kiedy trwa wojna w, ponieważ ten instynkt przeżycia skupienie na sobie cześć pojawiają się jednostki heroiczny bohaterski altruistyczne która, ratując innych ma talent, ale to jest czas takiego uroku i zawieruchy, kiedy pamięć o getcie wraca, a bardzo szybko, iż rok później są obchody zarówno w stanach Zjednoczonych, jakie Wielkiej Brytanii chciałabym też przypomnieć, że 12 maja 19 4 3 roku, kiedy powstanie właściwie już chyliło się ku upadkowi samobójstwo popełnił 1 z członków rady narodowej rządu londyńskiego 8 Lucyk Bonin członek Bundu, chcąc w ten sposób zwrócić uwagę całemu światu na sytuację Żydów w Europie, a zwłaszcza na sytuację walczący w getcie warszawskim z drugiej strony w tym samym okresie zaczyna się upamiętnienie także na w tej grupie komunistów, którzy działają w związku Radzieckim z związku patriotów polskich wydaje w Moskwie 19 4 4 roku pierwsze opracowanie autorstwa Bernarda Marka powstanie w getcie w warszawskim Ateneum w Bernard Mark potem zostanie pierwszym dyrektorem żydowskiego Instytutu historycznego wyczynu był rzetelny nabór wtedy jeszcze tak naprawdę niewiele wiedziałem, ale nie było przepływu informacji to była broszurkę, która liczyła około 6 0 stron i dopiero później Bernard Mark się rozbudowuje auta z już powstała dosyć szerokie na opracowanie czczono było rzetelność bardzo zmieniał n p . w wydaniu z pięćdziesiątego trzeciego roku możemy przeczytać, że Marek Edelman był członkiem polskiej partii Robotniczej tak naprawdę to Polska partia robotnicza żywy towar to powstanie później się to będzie zmieniało natomiast rzeczywiście lewicowość tego ruchu pokazywano jej tak naprawdę pierwsze upamiętnienie zacznie się już takie stałe zaraz po wojnie pojawiają się różne tablice pamiątkowe, ale warto przywołać 3 raz pierwszy pomnik pomnik, który istnieje do dziś nie może nie każdego zauważa ile lat był zarośnięty krzakami odsłonięto już 19 4 6 roku w Warszawie jest taki czerwony pomnik płaski widoczne dzisiaj bardzo dobrze obok tego najbardziej znanego pomnika pomnika w 19 1 4 po czterdziestego ósmego roku, czyli odsłoniętego w piątą rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim i w tym samym okresie zdaje też usypany kopiec na tzw. bunkrze Anielewicza przy nim i 18 RI, gdyby to się nie stało tak szybko to nie nie wiem czy pamięć o tym, powstaniu przetrwała, dlatego że w czterdziestym ósmym roku komuniści przejmują władzę elit windują organizacje różne w tym także żydowskiej organizacji o charakterze kulturowym społecznym także żydowskie partie polityczne wkrótce przyznaję legalnie działać, gdyby coś nie dokonało dotyka czterdziestego ósmego roku to nie sądzę, żeby pamięć przetrwała pozostał pomnik, który był bardzo długo widoczne to jak chłopaki jedyne wręcz obelisk na zupełnie zupełnie zniszczonej części miasta i na te obchody 40 ósmy roku przyjechały delegacje praktycznie z całego świata 2 5 delegacji w międzynarodowej ogromną uroczystości przemarsz przez Get to to wszystko spowodowało, że ta pamięć została tylko tutaj ta pamięć także coraz mocniej była rozbudowana od poza granicami Polski aktor zwijał się pod koniec lat sześćdziesiątych, kiedy miał miejsce wydarzenia marcowe nagonka antysemicka, kiedy z Polski wyjechali ci Żydzi, którzy przetrwali drugą wojnę światową ewentualnie ich dzieci właściwie Żydów w Polsce już nie było tylko tak naprawdę to państwo przejęło kontrolę nad tymi obchodami zawsze jakiś obchody były organizowane, aczkolwiek jeśli przypomnę tylko najsłynniejszą w sytuacji, która akurat nie jest związana z powstaniem w getcie warszawskim, ale z podpisaniem układu polsko-niemieckiego w grudniu 19 70 roku, kiedy Willy Brandt zażądał, żeby go zawieźć właśnie pod pomnik bohaterów getta na wywołało to rejon ukląkł było to nieprawdopodobną konsternację, czyli o tym, mówiono o tym, też wpisaną w podręcznikach to też jest zasługa jeszcze tych komunistów, którzy działali z ZPP weź sobie wyobrazić, że powstanie w getcie warszawskim weszły do programu szkół polskich związku Radzieckim też w 19 4 4 roku to jest o tyle interesujące, że w związku Radzieckim nie uczono o Holokauście nie uczono o zagładzie, dlatego że przedstawiona to jako doświadczenia całego narodu Radzieckiego, który był narodem przynajmniej teoretycznie ponad podziałami natomiast Polska była tutaj wyjątkiem, pomimo że w bardzo ograniczonej formie bardzo wyrywkowe i bardzo przypadkowej to przez cały okres PRL -u w podręcznikach pojawiały się informacje o Treblince miewają się informacje o getcie warszawskim powstaniu w getcie warszawskim takim punktem najbardziej kontrowersyjnym był areszt w Auschwitz, dlatego że nigdy nie pisano o Auschwitz w kontekście żydowskim dlatego też potem spowodowało wydają się taki ogromny wstrząs wśród Polaków, którzy byli przyzwyczajeni do tego, że już dziś Polacy byli najliczniejszą ofiar Auschwitz Birkenau tak nas uczono tak również uczono mnie też to obchody były cały czas niezależnie chciał też cały system wskaże et działały nieliczne gminy natomiast te obchody w jaki sposób staje się coraz bardziej polityczne w okresie stanu wojennego gen. Jaruzelski osiemdziesiątym trzecim roku organizuje takie duże czy wystarczy 40 rocznica jest ta Niezgoda Marka Edelmana na trasie w dół przez taki wtedy Marek Edelman przychodził tam zawsze, ale od tego czasu rzeczywiście coraz popularniejsze stają się tylne niezależne obchody i tam tradycja niezależnych obchodów pozostała jeszcze można wypowiedzieć się do dzisiaj wchodzi też były konkurencyjne obchody w Wilnie żonę bulion oraz inne bardzo dobrzy w obchody są też myślę, że jeśli są różne grupy, które wyróżnia sposób są upamiętniać to jest do tego możliwość miejsce jest to żart, ale niech tak się dzieje da przeżyć te rocznice są upamiętniane nie może szczyt przytomny takie dosyć istotne wydarzenie na 40 5 rocznicę rok 80 ósmy, czyli na końcówkę jeszcze rządów komunistycznych utworzono wtedy trakt pamięć trakt pamięci czy stosunkami kamienie, które wiodą od właśnie pomnika bohaterów getta aż na Umschlagplatz tam też od wtedy odsłonięto ten symboliczny Ochal kochaj, czyli namiot miejsce, które upamiętnia furtkę prowadzącą na Umschlagplatz, gdzie wyryto imiona różne imiona Żydów warszawskich tejże tych upamiętnień było dosyć dużo, ale wydaje się, że są one coraz bardziej potrzebne dr Hanna Węgrzynek z muzeum Polin, bo naszym gościem w analizach bardzo dziękuję pani doktor za wizytę w naszym studiu i od razu państwa też zachęcam, by zajrzeć na nasz portal TOK FM PL, bo tam oczywiście wszystko o dzisiejszych obchodach rocznicy wybuchu powstania w warszawskim luk Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ANALIZY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA