REKLAMA

Wygnani w akcji „Wisła”

A teraz na poważnie
Data emisji:
2018-04-20 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
22:54 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut z dzień dobry w proszę państwa 70 lat temu władze PRL rozpoczęły akcję Wisła 700  00 0 Ukraińców i Łemków zostało wysiedlonych Paweł Smoleński jest pani w swoim moim gościem reporter pisarz, a także autor w syropu z piołunu o akcji Wisła Witan się bardzo serdecznie kłaniając się jej pierwsza uwaga 700  000 to są to nie jest akcja Wisła akcja Wisła to 1 50  00 0, ale nam to się tym, którzy wiedzą skleja w pamięć, dlatego że Ukraińcy zostali Rozwiń » poddani niezwykle brutalnym represjom i te największe wysiedlenia do wysiedlenia przed akcją Wisła na sowiecką Ukrainę o wiele bardziej krwawe i być także wsuwa delikatnie nieprzyjemnych rozumiem, że 700  000 to tylu tylu Ukraińców Łemków zostało po przesunięciu granic tak tak mniej więcej wyglądała 700 800  000 przez tego nikt nie zachował wiadomo, że przed wojną Ukraińcy Łemkowie to była największa grupa narodowościowa w Polsce i to taka grupa dość, by także z krnąbrnego i z polskiego punktu widzenia ze swojego dążąca tak, by autonomia ci do niepodległego państwa komentarze, że z pierwszej wojny światowej właśnie tylko Ukraińcy z narodów aspirujący do samodzielności wyszli bez niepodległej ojczyzny, a te marzenia przez dwudziestolecie międzywojenne i potem przez wojnę cały czas trwały przez część akcji Wisła stosunkowo mało się mówi w przestrzeni publicznej w Polsce do 1 bezbarwnie haniebnych epizodów w naszej historii chcieliśmy zapytać o jej geneza, skąd się, że akcja Wisła z pomysłu takiego, jaki wówczas obowiązywał w całej Europie pomysłu, który brał udział nie tylko imperiów totalitarnych czy więzień hitlerowskich Niemiec sowieckiej Rosji, ale też krajów demokratycznych czy kwas demokratyczna mianowicie, że wszelakiego rodzaju problemy narodowościowe załatwić w ten sposób, że ci przeszedł Europa jest wówczas stać się gniewem teatrem, gdzie ludzie wędrują z konta w kąt jej nie dobrowolnie najczęściej najczęściej są wysiedlani to są pielgrzymki Polaków n p . na na wschód prawda organizowane przez Stalina to są Łotysze to są Litwini są Estończycy to są Tatarzy to już są wszystkie narody kaukaskie to są już po wojnie nie Niemcy to są Czesi to są Węgrzy to są Rumuni to są sery ubogie to są chodzi tu są wszyscy w zasadzie, iż tę układankę oczywiście fantastycznie wpasować się Ukraińcy polskie władze wtedy jeszcze nie było w PRL-u, ale Polska lat Polska już sił szybszą przymierza do takiego twardego bardzo gorsetu komunistycznego Otóż polskie władze uznały, że rozwiążą problem ukraiński, używając zresztą bardzo podłego sformułowaniem być ostateczne rozwiązanie problemu ukraińskiego poprzez przesiedlenie tej resztówki Ukraińców ze wschodnich południowych terenów Polski na tzw. ziemie odzyskane co było w takie przedsięwzięcie na z 1 strony z zorganizowane dość dobrze z drugiej strony ma kompletnie wariackich papierach, ponieważ po tym wszystkim co się działo w czasie wojny i tuż po generalnie rzecz biorąc władze Polski nie wiedział ilu Ukraińców jest w Polsce przewidywano, że się wysiedzieć tam 20  00 0 aż 40  00 0 paczek było 6 1 50  000 nosiła rzeczy, jeżeli mamy takie błędy w rachunkach co nam się bilans nigdy nie zgodzi powiedział, że używano nazwy ostateczne rozwiązanie dialog jest więcej w swojej książce serbskiemu opisujesz taki dosyć na strasznym dający w wiele domyślenia epizod, gdy pociąg z tymi przesiedleń sami staje na stacji Oświęcim to jest jednak oczywiście, ponieważ są dużo obok w obóz w czasie okupacji 1 z obozów 1 z podobozów Oświęcimia w Jaworznie, który stał się potem zaś tętni nabrał nowej funkcji podczas akcji Wisła w czasie wszystkie pociągi, które jechały z Bieszczad Beskidów, tudzież z Lubelszczyzny Chełmszczyzny jechały przez Oświęcim jakoś tak wytyczono trasę obok jest Jaworzno Tradex Jaworzno, który się stało dla 4 100 0 schodzimy Ukraińców obozem koncentracyjnym po prostu polskim obozem koncentracyjnym tam zsyłano ludzi zamożnych ludzi bez wyroków patrząc jedynie na ich domniemane związki z podziemiem ukraińskim i ruch na Legii na ich znaczenie w ukraińskiej społeczności, ale bardzo często też, że zaczął być inteligentem z księdzem gracze Legii z Jimem bądź księdzem prawosławnym lekarzem nauczycielem tańca UDS bądź sołtysem, ale często gęsto wystarczyło być wskazany przez sąsiadów niekoniecznie Ukraińców niekoniecznie tam może przez polskich może przez przez swoich może poszło świniaka albo kury prawda albo to, że ktoś komu żona ołowiu czy córkę i to wystarczyło, żeby znaleźć w Jaworznie donosy były fantastyczne rzeczywiście sposoby na to, żeby ludzie zamykać wystarczyło być ładną dziewczyną, która się upierała, że coś do Jaworzna tam się rodziło to bardzo dużo dzieci i tam siedziały kobiety wciąż o tym, by o tym, też muszą pamiętać jak wyglądało życie w Jaworznie Podlasia podle życie w Jaworznie wyglądało chyba równie straszny jak żyć się w hitlerowskich obozach ze stryjem oto im znaczącym wyjątkiem noża nie było nie było komór gazowych, ale relacje, które zostawili więźniowie są po prostu przerażające jak również to jest moim zdaniem bardzo bardzo istotne źródło relacje czy opisy ludzi, którzy tam nos sprawowali swoje obowiązki tak Otóż w owym czasie przełożonym prokuratury krakowskiej i województwa krakowskiego, czyli również człowiekiem zajmującym się z z racji funkcji Jaworznem był niejaki Oskar Karinę to bardzo twardy prokurator stalinowski był wart w sumie o nim poczytać, żeby zobaczyć jakich metod czy potrafisz chwytać i Otóż tenże Karinę melduje swoje zwierzchności Warsza wie, że to co on widzi w Jaworznie albo to, o czym opowiadają jego pobytu ładnie to po prostu wykracza poza poza ludzkie wyobrażenie, że to jest jakieś piekło niewiarygodne, że to są tortury, że to jest głodzie to są choroby, że to niezbicie, że kiedy zima to ci ludzie nie mają się zwoje tego w przyrodzie w ku to, że siedzą między tymi Ukraińcami również Polacy i rodzynki rodzynki, ale Polacy skazani na Jaworzno właśnie w wyniku donosu albo pomyłki albo Bóg raczy wiedzieć czego, że tam się ludzi bije się tam się ludzi torturuje się, że niektórzy nie wytrzymują tego psychicznie, że rzucają się na druty druty są pod napięciem jak wiemy CETA receptora jest cały zesta w opisów mówiących o tym, jakim jest ważna jak w szczególnym szczególnym torturom podlegali szerszego akurat się, że to nie jest taka grupa zawodowa która zdaniem robi za bohatera mojego romansu, niemniej to co robiono księżom tak prawosławny mieć tylko katolickim to po prostu jakieś przerażające historie te są upokarzani to jest odbieranie godności to są jakieś wymuszane moduły w latryny dziewczyna na gnojowicę Kasi jakiś taki po prostu nie zaryzykuje ME w tym stwierdzeniem ze względu na ustawę o Instytucie Pamięci Narodowej z UE, ale można powiedzieć, że obóz w Jaworznie po drugiej wojny światowej w 400 siódmym roku był polskim obozem, a nadto oczywiście, że polskie obu stronom został przez Polaka zorganizowany Paula Stamm, jeżeli można nazwać pracą pracowali Polacy to nadzorowali Polacy torturowali Polacy bili i Polacy przesłuchiwali tak dalej tak dalej tam nie było niczego takiego co możemy podpisać pod nie wiem moskiewski obóz prawda albo niemiecki obóz nawet na racjonalnej władzy to to robili komuniści nie żadni Polacy być może władze tak myśli nawet kimś, kto wie przecież ja nie będę za tym zmiany Tramino podążał dlatego tylko i wyłącznie, że władza da się podoba, a nawet moim zdaniem komuniści mają narodowość to jest po pierwsze po wtóre z Chin ten obóz on hinduskie Chorwat ante nie przyjmie taki mój przeciwko antykomunistą on był przeciwko Ukraińcom to był zresztą dość ceny gazu ukraińskie obóz do NATO czas się na to zdecydują jak długo funkcjonował obóz w Jaworznie razem prawie 2 lata temu nad nawet więcej niż 2 lata są są relacje ludzi, którzy siedzieli od pierwszego gwizdka, czyli od rozpoczęcia funkcjonowania tej placówki aż do końca czy czterdziesty dziewiąty rok później nawet po smoleńskiej z moimi państwa gościem reporter pisarz autor książki syrop z piołunu o akcji Wisła wracamy do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM oraz na poważnie i Paweł Wroński pisarz reporter autor książki syrop z piołunu o akcji Wisła jest państwa i moim gościem w rozmawialiśmy o obozie koncentracyjnym w Jaworznie dla Ukraińców, którzy z jakich przyczyn odpadli z ówczesnym polskim władzom, a coś działo z całą resztą z tymi, których przesiedlano w ramach akcji Wisła na ziemiach odzyskanych, a są już pojechała na nas te ziemie odzyskane to były podróże wielodniowe, a niekiedy nawet wielotygodniowe to by bydlęcy wagony dezynfekowane czasami wapnem, lecz sami nie brak jedzenia brak picia dość spora śmiertelność tych w tych w tych wagonach, choć Ukraińcy, porównując deportacje na sowiecką Ukrainę to wcześniejsze o kilkanaście miesięcy i akcji Wisła mówią, że akcja Wisła była zorganizowana w białych rękawiczkach coś co nie zmienia postać rzeczy, że ci ludzie tracili wszystko cały dorobek poprzednich pokoleń jechali w miejsca władze bardzo pilnowały, żeby nikt nie wrócił do swojej gospodarki do miejsc, w których zostali wysiedleni to po pierwsze, Aleppo, które też wyszła taka legenda, która obowiązuje do dzisiaj, że ci Ukraińcy z Bieszczad aż 3 Łemkowie z Beskidu niskiego, że nie zostawili kurna chata i w ogóle nie wiadomo jak one Nc, a tam w tym koszalińskie 3 szczecińskie 3 pod Grunwaldem znali go zastali domy ogrzewane ziemia dostali dostali wodę w kranach no niemalże to była taka zamiana, jakby czyściec i to pod pod takim po bardzo poważne rygorem kary zamienić na na żądanie było tak tymczasem oni przyjeżdżali na ziemię którąś ze się dla online dostawali to co tam zostało czy rzeczywiście jakiś przyjemny nędzne Chałupki Michał PIN stodoły powybijane okna rozbite piece polanie obsiane są meldunki policji politycznej z owego czasu niż być może na tych terenach, które na dzień pojawiają się Ukraińcy Marysieńki grupkach bądź starano się z rozsypać po ziemiach odzyskanych, ale skoro skoro tak jak żeśmy już wiedzieli było kilka razy, więc przesiedlenia niż na początku myślałam no to kto to nie wyszło takie takie rozwiązanie, więc czcić policjanci meldują, że być może w wybuchu Noteci bunty wręcz głodowe tak to tak to wyglądało to i w rok nie używa orzekł wtedy słowa Ukrainiec wobec tych ludzi prawda to chyba było zabronione tak zresztą niektórzy z nich mówią, że to było zabronione żali się mówią przesiedleńcy po prostu albo i to był taki drugi język, który został bardzo dobrze wprowadzony przez polską propagandę do obiegu publicznego mianowicie, że to byli banderowcy bandyci rzeźnicy rys 8 powstańcy faszyści nacjonaliści tak dalej tak dalej także nowość, bo oficjalna propaganda głosiła i głosi jak rozumiem nadal bardzo często, że akcja Wisła być może podła, ale była jakimś efektem przyjętej w jakąś zemstą zawały nie no to kto to jest już takie tłumaczenie ex -post myślę generalnie rzecz biorąc ci, którzy uznają konieczność akcji Wisła opowiadająca o finał była w lasach i w górach północno-wschodniej Polski ukraińska niepodległościowa partyzantka nie używa hasła niepodległość moją twarz stożkowaty randkę, a wiadomo, że w ewentualnym nacjonalisty ewentualnie nacjonalistyczną podła w każdym czasie, a wiadomo, że partyzantka nie utrzyma się bez wsparcia ludności lokalnej Ergo, żeby z tą partyzantką wygrać trzeba było wysiedlić się o to, żeby ci z gminy w Lesznie nie mogli przychodzić po jedzenie nie mogliście przespać nie mogli się umyć nie mogli tam aż mnie spodziewać jakiejkolwiek opieki nie miał felczer z Chile Karski wszystko jedno jak zwał tak z tymczasem w owym czasie te oddziały UPA, które były na terenach Polski to był obraz nędzy rozpaczy to byli ludzie zdemoralizowani, o czym świadczą też cytowane przeze mnie raporty UPA to byli ludzie zawsze nim głodni chorzy nasze jedyne, o co dbali o to by obronić, ale to jest każde każdy Party zadba o broń tragicznie prędzej niż niż dba o ubranie swoje to młodzież samoobrony bardzo często samo obrony, która powstała wtedy, kiedy nastąpiło to pierwsze wielkie fale deportacyjne do rozwiązania sowieckiej, która to sam obraz Samoobrona często gęsto uważała, że moje życie postawi wojsk NATO tnt te dziewczyny ukraińskie ocaleją tak ludzie uciekną do lasu potem wrócą na jakość jakoś to będzie tymczasem podczas akcji Wisła nic nie ucieka uzasadnić to jest to jest takim koronny dowód myślenia na stan psychiczny Ukraińców włączać i było wszystko jedno nie być tak mordować niewolno tak wykończeni tak osłabieni tak w niem zduszenia stłamszeni Cetera et Cetera żenię się dzieje Wola Boża po prostu jeszcze coś stanie niż stanie oraz Grassa dobrze oddające Wisłę trwała 3 miesiące, ale tak naprawdę ostatnią deportację wreszcie lata 50 proc no i na tym też polegałby, jakby cały paradoks tak ostatnio deportację są deportacje z okolic nowego Targu, gdzie zima, gdzie Krym także tra podobno w cudzysłowie wielkiemu ukraińska niepodległość ukraiński Piemont i t d . tak jak dalej, kiedy my oglądamy sobie tutaj Tatry piękne nasze bielskie prawdę albo albo wysłać Otóż ostatnio Ukraińcy już jechali z tych najdalej rzucony na zachód łemkowskich wiosek w latach pięćdziesiątych i jechali, jakby w takim samym 3 mecze tak jak ja to wielkie deportacje z lat 4 0 4 5 4 7 jak wyglądały te relacje między deputowanymi z Ukraińcami, a ludnością polską naturą tak, że na ziemiach odzyskanych to było bardzo różne uczta była na początku rzeczywiście niechęć wielu wypadkach ta niechęć przetrwał atak Polaków do do Ukraińca trzeci w drugą stronę w ale to wszystko było, jakby też regulowane takim pierwiastkiem geografii traci, jeżeli ktoś go przesiedlonych na Mazury czy na Pomorze gdzieś właśnie z okolic Wołynia w 3 z Galicji po to, wtedy miał na tych Ukraińców kosy z mocniej o nową polityką absolutnie celową polityką władzy ten okazuje się, że bardzo często winiąc mieli Kosno Ukraińców i dlatego że chcę czy nie widzi na tak słabo i to tak oboje znali pięknie chudną albo na Litwie nie było, więc to byli ludzie którzy, jakby w pewnym momencie znaleźli się w dość podobnej sytuacji takie dni drudzy przesiedleń jedni drudzy wyrwani z korzeniami co prawda te polskie fale, które docierały na ziemie odzyskane one już się zdążyły jakoś tam sadzić tak, bo to już byłej kilka-kilkanaście miesięcy kilkadziesiąt tysięcy nawet w niektórych przypadkach, więc tam już te ziemniaki na polach były posadzony trochę zboża było i TVP odnowione no, więc jakoś tam się, że nawet wspierali od czasu do czasu, ale generalnie rzecz albo źle było bardzo źle, dlatego że nowy wystarczy otworzyć gazety z czterdziestego siódmego roku właśnie to jedyny raz w zasadzie dostępne wówczas rury dostęp do żucia źródło informacji, gdzie są jeszcze przed akcją Wisła przygotowane reportaże opisujące jacy to ci Ukraińcy są pod jaki mają czarne podniebienia w jakie, w jakich zbrodni dopuścili się na Polankach i inne co to to musiało skutkować, a potem mimo tego, że z wszędzie, a interes chyba prawdą również nastąpił Powała tak właśnie na początku z Stalin Noska potem gomułkowska stabilizacja to jednak na cały czas ten, kto w ten w tym Polski nacjonalizm, który był w rejon określany nie myślę wedle definicji to bardzo kocha ojczyznę tylko był określany wedle tego, kto uważnie nienawidzi Niemców Ukraińców w ten proces wynaradawiania Łemków Ukraińców po akcji Wisła się powiedz co znaczy jak wygląda dzisiejsza pamięć o tym pisze w swojej książce syrop z pionu to się nie udało się nie udało myślę wbre w założeniom ktoś nie udało zgodnie z zasadą, że jeżeli w Polsce ludowej za cokolwiek się rano to zawsze to z pierwszą tutaj też co mnie nie zostały wykonane, jakby wszystkie nie zostały zrealizowane wszystkie cele wykonał wszystkie zamierzenia przetrwała na początku w konspiracji nie nieledwie, a później jawnie działające cerkie w greckokatolicka, czyli taki nasz najsilniejszy, by tak rzec narodowo twórczy ośrodek, ale zachował się język zachowały się obyczaje, ale zachował nadzieję, że w tych województwach hale ta zachodniopomorskich torach to bardzo często na Mazury tam nowe są szansą na Mazurach po dzień dzisiejszy w siłę której, który miał odwiedzałem jeszcze lata lata temu za 2 0 parę lat temu, gdzie już w zasadzie wyglądało to tak, że wszyscy Polacy wyjechali do miasta czy to było Giżycko czy Mrągowo 3 Warszawa czy Gdańsk nie ma znaczenia zostaliśmy słabe silne Ukraińcy byli najsłabszymi, więc mówili po polsku oczywiście ale, ale też woli, bo po ukraińsku i Total Theatre nie był niczym niezwykłym niemniej, niemniej teatrze trzeba było podkreślić tutaj nie są znane liczby żadne przed znaczy fakt, że rzecz, że można było usłyszeć język ukraiński nie znaczy, że ileś tam setki tysięcy setek ileś setek 6 000 ludzi został kompletnie lidera dowiemy się ja mam te opowieści takich Ukraińców, którzy już będąc dorosłymi ludźmi dowiadywać się, że mama tata albo dziadek babcie są za akcję Wisła właśnie oni ukraińską ani słowa, dlaczego ani słowa po co byśmy po ukraińsku dom był jakiś taki czas była w dół strach w tych ludziach prawda i to bardzo długo teraz nawet gdy się czyta baśnie 2 spotkania z Bysławia jak Wisła to kto doświadczył był strach rzeczywiście, dlatego że lot, a ci ludzie doznali wielu wielu wielu wypadkach znakomitej większości absolutnej nie niezawinionej niczym przed sobą represja zbory zbiorowa spadająca tak na głowy niemowląt jak dzieciaki starców i ludzi dorosłych no, więc tego typu doświadczenie to jest jest niesione przez geny takie dziedziczone z pokolenia pokolenia i potem to się nagle innym doświadczeniem utrzymywane LO pamiętajmy, że on, że na jeszcze za Polski ludowej tak lata 60 7 dziś, kiedy coś się gdzieś gdzieś podskórnie zaczynało dziać prawda no to błoto komórki policji politycznej sprawdzamy to skupisko Ukraińcom trzeba by tam nie odtwarza się jakaś UPA nie wiadomo co tak tak tak to wyglądało to to pękło to tylko wtedy, kiedy Polska razem z normalnie po smoleńskiej był państwa i moim gościem bardzo dziękuję za chwilę informacje Radia TOK FM po nich raport gospodarczy program przygotował Tomasz Kopka zrealizował Adam wczoraj Mikołaj Lizut z ZUS Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 20% rabatu, wybierz pakiet i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA