REKLAMA

Powstaje najdokładniejsza mapa Drogi Mlecznej

Radiowa Akademia Nauk
Data emisji:
2018-04-28 14:00
Prowadzący:
Czas trwania:
20:44 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
od 14 6 Valeo uwaga o astronomii w radiowej Akademii nauk naukom, a to krówkę Ferenc mieliby państwo jakieś pytania odnośnie naszego tematu a jaki temat największe i najdokładniejsze dotychczasowych map naszej galaktyki drogi mlecznej powstanie dzięki znanym dzięki danym przepraszam zebranym przez kosmiczne obserwatorium Gaja należące do Europejskiej agencji kosmicznej istotną rolę w projekcie odgrywają polscy astronomowie w tym dr hab. Łukasz Wyrzykowski z obserwatorium Rozwiń » astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, z którą łączymy się przez KE bardziej dobry dzień dobry ani dzień dobry państwu czymś takim jest Gaja bardzo dumnie brzmi Gaja jest jej też oczywiście nawiązanie do innych do ziemi do tej pory ginie ich mniej, ale sama misja jej jest jej jest taką koalicją jedno z najważniejszych misji astronomicznych w ogóle już tej dekady lat powstawała przez wiele wiele lat po i w tej chwili analizy działań w czwartym rok jeśli dobrze liczę wystartowała z trzynastym roku o głośnych i w końcu działać komisja Europejska mu Polacy są częścią Europejskiej agencji kosmicznej jest to w pewnym sensie treści nasza misja w tym sensie w KO misja -li ona jest przełomowa i ona jest ważna, dlatego że nie jest ona po prostu obserwuję całe niebo, a dokładnie całą naszą galaktykę zbiera informacje bardzo precyzyjne, które przysłużą się do dołu do Poznania naszych grach i przede wszystkim tak sobie myślę, że przyzwyczailiśmy się do tego, że to NASA wszystko robi ja tymczasem mamy przecież właśnie naszą Europejską agencję kosmiczną, która mną wygląda to działa całkiem prężnie dokładnie pamiętam, by kiedyś, więc zanim, zanim jeszcze Gaja poleciała jak pojechałem na Uniwersytet Harvarda i temu opowiada nie mogę ich inni, że będzie taka misja żona będzie zbierać dane co więcej te dane będą dostępne dla wszystkich od razu miękka Ameryka rozbitek wielkie oczy to zupełnie coś innego Amerykanie zazwyczaj zbierają dane robią z tego sam jest dopiero w tym się zwieść dzielą je z ludźmi natomiast europejskie podejście do tej misji jest zupełnie inne kwestie otwarta misja każdy może korzystać z danych i tego właśnie jesteśmy świadkami w ogóle, by się szef MSZ w ubiegłą środę, kiedy Gaja wypuściła kolejną porcję swojej wspaniałej danych nawet dane są takie gołe znaczek już można z nich czerpać wszystko jest jasne czy trzeba umieć pracować trzyma, bo trzeba właśnie wiedzieć na co się patrzy jej to zależy kogo zapytać jej tak naprawdę te dane dawcy jeśli chcecie naukowym one nie są gołe i one są już mocno opracowanego w byłej, zanim zatem opracowanie danych stoi koło 5 500 osób nie stały i Europy, o które te dane, które spływają sokiem codziennie tak naprawdę analizują dane zostały wyczyszczone zostały poprawione wszystkie znane i nowe efekty instrumentalnych się pojawiają oczywiście takich obserwacjach w niebo i dopiero takie wyczyszczone i opracowane dane zostały wypuszczone właśnie w ubiegłą środę w i te dane są w dół w pewnym sensie nowe są bardzo uniwersalne można z nich zrobić bardzo różnią nauka to zależy, kto czym się zajmuje może te dane wykorzystać w różny sposób no to powiedzmy po co nam jest w takim razie nowo mapa drogi mlecznej szczerze mówiąc trudno mi też wyobrazić wieś, ale może być z hali ich mówimy o jej dokładnych obserwacjach dla Wrocławia prawie 2 miliardów gwiazd nasza Galaktyka oczywiście gwiazd ma dużo dużo więcej płynu jak spojrzymy na nie było chwili może nie w Warszawie, ale gdzieś, gdzie nasi niczym w górach wieje zobaczymy zobaczymy drogę mleczną ich to widzimy powiedzmy kilka tysięcy może kilka dziesiąt tysięcy gwiazd tak naprawdę gołym okiem widziała tamten pas drogi mlecznej natomiast po to, co Kayah jest w stanie zrobić gaje rozdziela to mleko byty drogi mlecznej na pojedynczy obiekt dzikich było ich obiektów Gajek mierzyła około 8 2 miliardów jest to największa to w zasadzie jest tu i jest to pierwsza ma od niej galaktyki w dniu 3 wymiar do tej pory robiliśmy zdjęcia kręciliśmy zdjęcia takiej ładnej drogi mlecznej było nasze nasz Polski projekt z inną inwestycję warszawskim również bardzo dobrze bada galaktykę to co Gaja dostarczą unikatowego to są odległości i ruchy dla tych wszystkich kategorii tych 2 miliardów gwiazd to jest unikatowe no to właśnie chcę do pana zapytać znaczy jak można zrobić mapę czegoś, którego co składa się z obiektów, które są w nieustannym ruchu no, więc właśnie ten ruch jest tutaj bardzo pomocny no i co nagle doczeka pomocny tak w ogóle mierzenie odległości to jest 1 z największych problemów z astronomii wydaje się, że to szczególny strażnicy wyobrażali, że sfera niebieska używa się do tego określenia do tej pory sfera niebieska to jest taki taki balon, którym siedzimy i gwiazdo wszystkie narysowane albo muszą mnie dziurami ich nową muzą wszystkie w 1 z odległości od tak to widzimy akcji taki efekt jest taki efekt postrzegamy, jakbyśmy siedzieli w tym bal natomiast jej wszystkie te gwiazdy są w różnych odległościach i tutaj taki efekt projekcji, jakby stale arię to wszystkie Gazy zrzucić na juana na tą sferę tego planetarium i bez znaczenia, jakiej odległości jak grają rock i bieganie robi to za pomocą oczywiste, że nazwa paralaksy u o dzieło jest to zjawisko może może brzmieć abstrakcyjnie, ale wie każdy z nas z tego efektu korzysta też większość z nas ma dwoje oczu wykorzystujemy dwoje oczu po to, żeby nie wpaść na szafce albo ich na drugiego człowieka i mułu dzięki temu wiemy jak daleko dana osoba jest na Allegro Jateż mam oczy tych Gaja ma też oczy jak grają otwarte Lesko i ty, ale to nie do końca tak działano w żadnym nie ma sensu, choć szczegóły techniczne jak Gaja działa Gaja obserwuje po prostu cały czas i mierzy ten efekt paralaksy, czyli obserwuje gwiazdę jej troszeczkę z 1 strony potem to rzecz z drugiej strony dzięki temu jest w stanie jej zobaczyć ten malutki tę malutką zmianę konta i pod którym tak gwiazda jest widziana co więcej właśnie wspomniany ruch wcześniej mu te gwiazdy się poruszają to co grają tak naprawdę robi to każdego dnia monitoruje pozycję gwiazdy i ta pozycja gwiazdy jest jej zmieniać wszystkie gwiazdy właścicielka chce ruszają mu status gwiazdy ona i zmienia się zależnie od tego czy gwiazda porusza się uwolnić się czy i dodatkowo jej ten na ten ruch jest taki, jaki my liniowy nakłada się ruch i sinusoidalny, który właśnie wynikiem tego efektu paralaksy, czyli zmiany kąta, w którym biogaz obserwujemy włączenie tego wszystkiego mu się tego ruchu prosto liniowego i tej i tych relacji z Chin co dalej daje nam zarówno odległość trybun paralaksy wychował, jaki ruch i właśnie to zostało w środę i mało dlatego miliarda gwiazd i opublikował on i to też jest trudne do zrozumienia w tym sensie, że dla nas mapy to są jednak raczej statyczne opracowania, a pan mówi o ruchach pan mówi o kierunkach mit wydaje się, że mapa galaktyki też jest w wersji trójwymiarowej, więc to jest coś bal innego niż znamy z codzienności tak to słowo mapach do treningu nikt nie jest w stanie oddać z tego czym tu mamy do czynienia ach, jej, bo jest to mapa trójwymiarowa tak naprawdę nie da się jej narysować wyświetlić na ekranie modele z Chełma od ich też nikt też nie jest to model tak naprawdę to jest jak wejść do TOZ TOZ to jest tak jak inni tak taktykę niż, która w Indiach, która tak można, by tak ją narysować taka a dlaczego są nam potrzebne takie dane do czego ich właśnie w odległości gwiazd, gdy tylko ja też 1 z najtrudniejszych rzeczy do wyznaczenia naprzód obserwujemy gwiazdy jaśniejsze ciemniejsze, ale i one nam się wydawało tak na intuicję, że jaśniejsza gwiazda jest bliżej niż Gazeta ma tu niespodzianka uli niestety tak nie działa i bywa także gwiazdy bardzo jasny potrafią być bardzo daleko bardzo ciemnej gwiazdy potrafią być blisko jest właśnie ten efekt pozorny objazdy mają różnej jasności ich takie można powiedzieć swoje własne gwiazdy są po prostu go typu słońcem przykład, gdybyśmy nie byli tak blisko słońca jesteśmy słońce byłoby bardzo malutko niepozorną Miastko i ładnie wygląda tak ustalił parkiet com lubimy się czuć w centrum wszystkiego jak możemy to w centrum Europy może do centrum świata możemy do centrum wszechświata, a słońce typ tak w skali dajmy na to od 1 do 10 powiedział, że 10 tez tak naprawdę wielka gwiazda, a 1 to taka ta malutka to, żeby było słońce powiedziałbym Pascala niestety z logarytmiczną, gdy w gastronomii może nas logarytmów June, ale tak patrząc w skale to powoduje, że między 2 3 i moi tacy mogą tacy jesteśmy malutka malutka gwiazdeczka było nawet największa gwiazda wycena jest jest mniejsza od słońca ubitych takich biegach gwiazd jest naprawdę niewiele mniej, ale jednak potrafią być gwiazdy głową tysiące setki tysięcy razy większe o jaśniejszą słoiczka wyciągnęłam banana po równanie dotyczące tego jak duży jest słońce chciałam się dowiedzieć, o co dokładnie stąd ta mapa i poproszę o precyzyjne wyjaśnienia po skrócie informacji Radia TOK FM dr hab. Łukasz Wyrzykowski obserwatorium astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego jest naszym gościem łączymy się przez Skype rozmawiam po mapie drogi mlecznej nowej mapie drogi mlecznej, która powstała dzięki obserwatorium kosmiczne mu Gaja należącym do Europejskiej agencji kosmicznej 14 1 7 za chwilę skrót informacji o w radiu wolna od kawy, a w nałóg rozmawiamy o gminie tłumaczy mapie drogi mlecznej, która powstała dzięki nie obserwatorium kosmicznym Gaja należące do Europejskiej agencji kosmicznej w ten projekt zaangażowani są polscy astronomowie m. in. naszych gości dr hab. Łukasz Wyrzykowski z obserwatorium astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry raz jeszcze z góry włączyły się przez Skype panu dobrze to może teraz wreszcie dam panu dojść do słowa i wyjaśnić, dlaczego jestem potrzebna taka apteka nowa mapa czy też miniaturka w odległości zwiększaniem odległości do gwiazd jest sąd mu najtrudniej wyznaczonym parametrem chociażby byłą pierwsza rzecz, którą można zrobić taką ma połknął to można narysować przebieg, ale przebieg jak biegną ramiona spiralne w naszej galaktyce do tej pory mogliśmy się go tego domyślać, kto postawi pośrednich i obserwacji rozkładu pyłów i innych o innych wskaźników te raz mamy po prostu wiemy po prostu gdzie gwiazdy są Niemcy przestrzeń trawie w trójwymiarze jest w stanie taką samą w sobie takie ramiona spiralne narysować ich kolejną rzeczą jest, która też naturalnie chodzi mu to jest mapa był takiego po prostu gazu, który pochłania światło gwiazd, toteż naturalnie, że na tej mapie z niej wychodzi mierzymy odległość regat widzimy gwiazda która, gdy ma z jakąś swoją jasność, która powinna być wg tej odległości, które się znajduje powinna być większa najdziwniejsza w ten sposób oceniamy jak dużo jak gęsty jest pył, który znajduje się między nami, a tą głową, a to właśnie gwiazdą nie możemy też tak nie proszą się głośno mówi jej kandyduje dalej skarżyła się do tych tych rzeczy, które można zrobić z tymi danymi to jest naprawdę przeogromna ilość miłą dla nowej liście takich chwil takich atrakcyjniejszy, że Czech o niej jest też to, że nie tylko ramiona spiralne możemy narysować w wydziale biegną, ale też możemy obserwować ich o takie wysłaliśmy 2 strumienie u gwiazd, które z nim przybyły do nas się galaktyki z innej galaktyki tego każde, niemniej proces zjadania innych galaktyk przez naszą galaktykę odbywał się łuk i odbywa się ciągle w holu i taka taka mała garść tyka jak i siłą zderzyły się z naszą zostaje rozerwane na na części z nich zostają takie zasieki strumieni, które rozciągają się po całym niebie do tej pory było to bardzo utrudnione, gdyż te gwiazdy z takiej 1 rozerwany galaktyki były rozrzucone po jej oknem lub od całej potajemnie tak naprawdę im teraz mającym pomiary tych odległości jesteśmy w stanie obsłużyć te gwiazdy i układają się w taki właśnie trójwymiarowy z drugiej górą i można tu już raczej modelować można pokazać, że to kiedyś była taka mała Galaktyka, która wpadła w potencjał w górach grawitacyjnym naszej galaktyki została rozerwana w kolej na kolejny z takich rzeczy to były też możemy stać się używać określenia skali promować mierniki odległości głową do tej pory ludzie radzili sobie mogli, żeby wyznaczać odległości między nimi używano gwiazd pulsujących, ponieważ milicja rozumiem jako pulsują jesteśmy w stanie zgadnąć na podstawie ich pulsacji jak i są daleko teraz możemy za pomocą niezależnej metody wyznaczyć odległości głową i w ten sposób możemy skalkulować, by potwierdzić czy dobrze rozumieliśmy to odległość ich w USA wieżyczek wymienię tych wielu rzeczy, które można, by to zrobić, bo to jest rzecz, która mnie osobiście interesuje to znajomość odległości do gwiazd NBA pomaga w poszukiwaniu obiektów, które nie świecą w naszej galaktyce są też planety był brązowe karły, a wśród nich przede wszystkim to co mnie fascynuje się zajmuje są czarne dziury w domu możemy poszukać, by poszukać takich czarnych dziur za pomocą innych takich pewnego zjawiska pojazd mienia, ale potrzebujemy wiedzieć jak daleko są gwiazdy, które co są szykowane przez czarne dziury w euro 3 tam ma patrzy DM będzie dostępna może już jest dzięki takiej formie popularnej tak, żeby nowie Panek, gdy ogląda w internecie na naszej ziemi przekręcał sobie zagląda wszędzie to tyczy mogłaby również obejrzeć w ten sposób drogę mleczną Geremek czy na komputerze, ale i z tego co dziś o objęciu oczy wkoło jest plan taki, żeby udostępnić mapy 3 GL planetarium, więc będzie można pójść do planetarium i tam zwiedzać sobie całą galaktykę, czyli tak jak ona tak naprawdę wygląda nie na podstawie już modelu jak myśmy do tej pory tylko będzie można sobie tak naprawdę wśród gwiazd wędrować od teraz już naprawdę wiemy, gdzie one są też było coś, a po co to znaczy, że pan jest zaangażowany w ten projekt znaczy skoro Gaja jest z poza ziemią jest bezzałogowa sądową ma swoje urządzenia ma teleskopy to to co takiego robią astronomowie tutaj na miejscu jak jest n p. pana rola jasne zaangażowanie i sięgają już od 1 0 lat i to, o czym mówisz zajmuje to -li analiza danych, które dźwigają przysłano zimie codziennych o Gaja obserwuje niebo non stop po prostu kręcić wokół własnej osi obu tych osób obserwuje całe niebo było ich te dane z takich wpadkach przysyłane do nas codziennie boomu to na czym pracuje to analiza tych tych co dziennych porcji danych o ogólnej, która ma na celu wykrycie jakichś jej nazwę anomalii astrofizycznych, czyli u naszych pojawi się nowy obiekt n p. wybuchnie dziś Supernova jesteśmy w stanie właśnie dzięki takim danym taką Super nowo wy kryci z tym zrobić jak najszybciej oczywiście supernowa nie świeci bardzo długo tylko powiedzmy kilka kilka-kilkanaście dni Łobza tego nie mamy takiej takie oprogramowanie taki też komputery, które pracują nad tym, żeby te zjawiska także tymczasowe właśnie supernowe wykryć jak najszybciej dać znać obserwatorom na ziemi, żeby mogli taką Super nowości włocławskich szkół Otóż hybrydowych szukamy oczywiście różnego innego rodzaju rozbłysków byłą błyskające i rozluźniające gwiazdy ze względu na ich aktywność n p. inne, ale też jej kod doznał też widzą z mojej działki najbardziej to to zjawiska soczewkowania ci pojazd zmienia w odległych gwiazd wywołane przez to, że już pomiędzy nami, a tą odległą gwiazdą przeleci haracz od szkół z jest coś co ma silną grawitację zdaje się taki za drzwi promienie słońca światła LED dookoła jest taki pojazd niż na i nie chce być złośliwa, ale no pan, mówi że pan analizuje te dane komputery przecież analizuję były komputery powiedzmy sobie szczerze są głupie są tak mądry jakich użytkownicy Kangoo, więc trzeba liczyć jednak program trzeba przypilnować tego uderzyłby w dół wiedział, bo wiedział co robić, żebyśmy mogli z tego jak skorzystać z głów oczywiście pozwoli coraz częściej mamy też zresztą też chcemy wykorzystywać uczenie maszynowe i tzw. sztuczną inteligencję, ale znowuż jej w ten komputer będzie umiał tylko to, czego my go nauczymy co mu damy do nauczenia się i to właśnie jest astra informatyka tak to jest dziedzina, która z astronomii już od wielu lat jest rozwijana dniu chociażby wynika z tego powodu, że 1 dysponujemy ogromnymi geny, których nie jesteśmy w stanie przeanalizować gustu 1 1 punkcik kupuje po punkciku potrzebujemy silnych komputerów dużych komputerów potrzebujemy dużych mocy obliczeniowych pół miasta ta -li informatyka w astronomii jest jest też bardzo ważne Gaj jest świetnym przykładem, a czy te dane, które Gaja rozsyła wysłała do tej pory w jaki sposób pana zaskoczyły 3 rzeczy właśnie temat potem Miniatura galaktyki naszej drogi mlecznej zaskoczyła pana w którymś momencie nasze najbliższe otoczenie było inne niż astronomowie się spodziewali dniach wyraźnie chyba wszystko wszystko to co widzimy to jest tak jak tego się spodziewaliśmy inny, aczkolwiek mniej śledzę bardzo uważnie w dłuższym terminie wydane zostały w środę opublikowane już od czwartku zaczęły pojawiać publikacje naukowe z całego świata mu, które wykorzystują te dane do drzwi do aż do analizy wiele z nich właśnie potwierdza wcześniejsze oczekiwania są odnajdywane i nowe nowe gromady gwiazd nowe galaktyki rozgrywane przez naszą brak mi tych jak już wspominałem także mały deszcz tak naprawdę jakiś większych zaskoczeń jak na razie nie ma, ale myślę, że nie trzeba długo czekać aż ktoś znajdzie coś ciekawego trzymamy się przyglądać uważnie słuchać o charakterze może wydarzyć na dom, że będziemy w takim razie trzymać się na rękę na pulsie serdecznie dziękuję za rozmowę dr hab. Łukasz Wyrzykowski z obserwatorium astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję serdecznie dziękuję bardzo dobrego dnia 14 3 1 rozmawialiśmy o g kosmicznym obserwatorium grają należący do Europejskiej agencji kosmicznej i właśnie nowej mapie i 3 de naszej galaktyki drogi mlecznej 14 3 1 to już musimy się nie zmieniło w swych ostatnich kilku sekund za chwilę będzie skrót informacji, a potem programie na Stradomskiej go człowiek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: RADIOWA AKADEMIA NAUK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA