REKLAMA

Spontaniczne, precyzyjnie planowane pochody. Absurdy PRL w pierwszomajowej soczewce

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2018-04-30 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
38:26 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
11 6 Karolina Głowacka przy mikrofonie przedpołudnie Radia TOK FM jest z nami dr hab. Piotr Osęka dzień dobry dzień dobry historyk z Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk panie doktorze co by się działo w naszym kraju tak teraz 30 kwietnia byśmy tak bez winy nie z 40 5 0 lat te 50 lat temu no tak 4 0 5 0 w PRL z to by trwały teraz akurat wielkie Akademii poprzedzającej uroczystości poprzedzające obchody 1 maja wielkie pochody organizowane w całym 2 proc to zbyt Rozwiń » duże parę dni wcześniej, a już teraz też wszystko zapięte na start Gniezno już raz jest wigilia święta teraz mamy Wigilię święta, jeżeli to jest rok 2 pierwsze maj roku 10 08. 50 lat temu n p. siedemdziesiątego ósmego 40 lat temu to już to już wszystko jest przygotowany i teraz są uroczyste recytacje poezji rewolucji innej spotkania z działaczami ruchu robotniczego, ponieważ w program obchodów był tak bogaty 1 dzień, by ich nie bez tego nie pomieszczą, więc część przerzucano na na dzień poprzedni raz na Wigilię święta to było takie kary wszczęto na mniej więcej miesiąc przed 1 maja rozpoczynały się przygotowania do obchodów to się wzmagał wzmagało teraz bardziej teraz jesteśmy bardziej Zjednoczeni przygotowani do najważniejszego dnia w roku, a aż wreszcie boom jest 1 maja jest pochód jest święto ludzi pracy cały naród pokazuje jak bardzo kocha swoją partię naród czy lód mówiono też naród i ich to jak gdyby mówiono Polacy wszyscy Polacy święto święto narodowe jedności czy słowo naród byłby była jak najbardziej by opatrzone pozytywnymi koty rekomendacjami prawda front jedności narodu to się nazywa taka czapa jednocząca partię na okoliczność bym tych nam mniej lub bardziej ich pseudo wyborów, które organizowano w PRL aż do wyboru były prawdziwe, ale nie, ale nie bez możliwości i udział w nich opozycji, więc w tym sensie były one pewną atrapą demokracji no ale to był, więc tak naród naród maszerowały cały naród w batalii tylko lód, ale lud robotniczy oczywiście Sojusz robotniczo-chłopski był osioł pochodu pierwszomajowego, o czym chciałabym, jakby wziąć na PL warsztaty do laboratorium pod mikroskop to położyć takie najbardziej uroczyste pochody z okresu stalinowskiego trekking po dziewięćdziesiąty pierwszy 5 drugi to zaraz zapytamy się też zmieniała obchody 1 maja, bo to chyba rodzaj takiego papierka lak bluesowego też w jakim stanie był system temu, ale przecież 1 maja to nie jest wynalazek PRL-u nie to jest święto robotnicze jeszcze z dziewiętnastego wieku międzynarodowe święto robotnicze ona zostało ustanowione przez drugą międzynarodówkę na cześć Wigilię dla upamiętnienia masakry protestu robotniczego w Chicago wspólnot i parę dni późniejszego zresztą niż 1 maja, ale to, by to przeniesiona, gdyby upamiętniono w ten sposób idziemy, w którym upamiętnienia wyznaczono na 1 maja z biur i te święta, które ma bardzo brak jest mocno wplecione w polską historię historię polskiego ruchu robotniczego, ale też na polskiej walki o niepodległość 19 0 5 rok masakra w w Alejach Jerozolimskich pochodu jest PKP jest z zorganizowane zagraniczne danego ono przez m. in . przez Feliksa Dzierżyńskiego który, który miał prowadzić do światowej rewolucji do wyzwolenia proletariatu w tym również poległego polskiego proletariatu, ale to też święto PPS, więc święto święto związane z tradycją niepodległościową znającym drugiej Rzeczpospolitej święto, które było obchodzone przez różne partie, które przyznające się do dziedzictwa lewicowego itp i komunistów inne i towarzyszyły gwałtowne bardzo starcia czy to z policją jak w wypadku komunistów czy to z menedżerem jak w wypadku socjalistów albo Bundu w każdym razie to były tu było to buta taki dzień protestu społecznego, a także symbolika czerwonego sztandaru skądś się na dno, bo to jest czysty, a sztandar czerwony badaniem robotnicza kre w także to jest tym miało symbolizować sieje ofiary poniesione w walce o, jakbyśmy dzisiaj będzie zniesienie nierówności społecznej wtedy jak mówimy mówiono, by w walce o wyzwolenie proletariatu on to bardzo dobra i rozumiem jak go słuchać dramatyczny symbol tak tak i by z całą symbolikę 1 maja wpisane jest właśnie Krysa owa dramatyczna walka o tych o prawa robotników i w ogóle o prawa prawa uzyskiwanych tom no to jest ta kluczowa koncepcja, bo myśli socjalistycznej dziewiętnastego wieku, czyli wyceniłby wyzyskując ich elit, które przywłaszczają sobie produkcję i ten produkt wytwarzany jest przez klasę robotniczą także z i 3 przy przyswajają osoby przed przerwą aż czają się wartość dodaną także testy te są oczywiście były w symbolikę walki jak najbardziej o tym, by do tego zresztą PiS chętnie odwoływał nam w całej w całej symbolikę ruchu socjalistycznego jest bardzo dużo walce jest przecież cała międzynarodówka jest opowieścią o tym, o tym, że wreszcie nastąpi koniec historii, bo wreszcie odniesiemy zwycięstwo i zerwiemy kajdany i nie i będziemy wolni, więc testy to jest też walką o wolności wolność rozumianą tutaj przede wszystkim jako zmniejszenie nierówności społecznych, a ten 1 maja jeszcze za życia Stalina jak wygląda już w PRL, a za życia Stalin on to jest gigantyczna mobilizacja całego społeczeństwa rzeczywiście dzielnie do końca nie wiemy, jaki jest rzeczywista skala tej mobilizacji szansę uświadomić, że te obchody my pierwszomajowe pochody organizowane są we wszystkich miastach miasteczkach nawet we wsiach organizowane są pochodną ich przed kimś definiuje przy sołtysem, a przed lokalnymi władzami albo nawet przed samym sobą, bo to jest oczywiście taki paradoks pochód pierwszomajowy w drugiej Rzeczpospolitej jak powiedział święto buntu no i w ogóle wywodził się z tej tradycji pochodu pochód robotników, którzy wychodzą z fabryki ideał miasta, żeby demonstrować walczyć ośmiogodzinny dzień pracy tak jak robotnicy z Chicago n p . w i oni pokazują innym ludziom innym warstwom społecznym pokazują swoje postulaty najazdy upowszechniają w ten sposób tak samo było w drugiej Rzeczypospolitej chodziło o to, żeby zrobić pochodzie jak najwięcej ludzi zobaczyło hossy z PRL-u też głównie o to, żeby pochód zobaczył sam siebie jak co ty to znaczy, że w ludzie widzą, że są częścią wielkiej masy wiwatujący na cześć znaczyć władz, bo to to była esencja pochodu pierwszomajowego hałas czy teoretycznie na cześć samych siebie w Żninie tam było bardzo wyraźnie lud pracujący miast i wsi pozdrawia kierowników partii państwa interes ta formuła, a także tonie w Koninie nie świętowali samych siebie oni świętowali oni składali hołd to głuchota to jest to co możemy zobaczyć najpełniejsze oczywiście pochód pierwszomajowy tak najbardziej okazały jest to co się dzieje w Warszawie trybuna przed gmachem KC dzisiejsze rondo de Gaullea i tam przez kilka godzin maszerują ma się już zbity tłum, a starannie to jest wyreżyserowane załogi różnych fabryk, a wystawia takie ruchome sceny nie są jakieś makiety to wszystko było starannie musiał być wcześniej przećwiczone i wszyscy machają do towarzysza Bieruta, który do nich od gmachu jest trybuny tam wraz z innymi członkami ówczesnej elity politycznej trybuny rosną rosną rosną wysłucham te trybuny rosną, a więc coraz wyższe one są coraz wyższe z dna rzeczywiście Trybunał nie pierwsza majowa w okresie stalinowskim pięćdziesiątym drugim roku to, zwłaszcza przypomina też taką maszty fortecy testy ona jest wysoka na ponad 4 m w związku z tym ma też SLD 1 z elementów rytuału po całym pochód pierwszomajowy jest sklejony z rytuałów dziesiątki różnych rytuał w 1 z tych rytuałów jest podawanie kwiatów przez dzieci Bieruta i te dzieci i Halleya jest tyle mądrych i spędziła tam stoją oczywiście ubecy po to, Trybunał z Biura Ochrony Rządu, którzy mają pilnować, żeby nic inaczej podnoszą te dzieci i widać takie dramatyczne są te zdjęcia dzieci, które są zapięty trzymanej wyciągane do góry, a Bierut wysłał wyrwy w Visa atak w pół pasa zdjęty, żeby te kwiaty od nich oderwać terenu chodzi o to, żeby ktoś podbiegł z granatem to nie dożyć tak łatwo ten z do wypadków nie dochodziło wie pani dochodziło do bardzo wielu wypadków akurat w Warszawie trafienie, bo tego pilnować no ale w pochód pierwszomajowy jest napakowany wieloraką symboliką i 1 z 1 z tych symboli z jednostek symboliki symbolika hierarchii władz to znaczy są ci co maszerują ich rodzice są na trybunie, czyli elita elita państwa albo elita województwa i tak gminy w związku z tym na tych trybunach pierwszomajowych generalnie zawsze było wielu chętnych, którzy tam jeszcze w ustawie o wyliczenie tak bo by być albo nie pierwszomajowy pokazywało, że dzisiaj jest członkiem uprzywilejowanej grupy uprzywilejowanej warstwy stąd często tam woziło więcej osób niż było przewidziane, a trybuny pierwszomajowe jak wiele rzeczy jest w ówczesnej Polsce były budowane masowo szybko też na chybcika zdarzało się, że się zapadały w były takie przypadki nawet w Warszawie się teraz zdarzyło w w czterdziestym bodajże, niemniej w piątym albo system roku i to ona pokazuje, że polityka to grząski grunt, ale więcej pochodach pierwszomajowych powinny po informacji Radia TOK FM dr hab. Piotr Osęka jest w naszym studia partyjni dygnitarze nie było łatwe 1 maja trzeba było stać długo na trybunie gnieździć się tam kwaśnicy, bo wszyscy chcieli stać na tej trybunie przed lepszy pochodzi z pierwszym majowym, a i bywało, że czasami się nowa trybuna potrafiła zawalić się, więc nie było bezpiecznie, aby nie było bezpiecznie w polityce w tamtych czasach dr hab. Piotr Osęka z nami dzień dobry dzień roku Instytut studiów politycznych pan rozmawiamy o 1 maja i pochodach i całej symbolice związanych z tamtym chętnie z tamtym okresem, ale jak już taka scena zawaliła to seksem myślę, że to nie pozostało bez odpowiedzi muszą się rozpocząć śledztwo tak oczywiście to jest wtedy sam montaż to natychmiast urząd bezpieczeństwa wkracza do akcji rozpoczyna bardzo drobiazgowe śledztwo, czyli przede wszystkim, kto montował trybunę stolarz montował z jakiej rodziny szerzej na rozmowę wstępną umowę przede wszystkim ogromne aż 7 tanie, ale wszystkim starał się dowiedzieć się czy jest niepewnie składki rodziny ile rodzicem mieli gospodarstwo rolne to ile my mordów czy tam hektarów konkretnie policzyła setek gospodarstwo czy w czasie okupacji nie niebo w granatowej policji i t d. grali bardzo szczegółowe śledztwo wszystkich dotyczące natychmiast sieć jest rozrzucona oczywiście ja takie taką jedne śledztwo przekładane widziałem okazało się, że stolarza jego gesty nie dano wystarczającej ilości gwoździa mówią, że bez gwoździ niezmiernie solidnie Trybunale gwoździ nie była trybunę trzeba zbić mam sentyment musi być trybuna już macie zrobić tak, żeby trybuna stała na trąbce, dziękując małą ilością, zwłaszcza Gwizdała, dopóki nie weszło za dużo osób w gminach weszła za dużo na to praw fizyki nie da się oszukać się wszystko zawaliło jest pewien Constans można powiedzieć w Polskiej historii prawda w śnie nie wchodźmy w to, że podejdziemy do bardzo niebezpiecznej wniosków, ale i te przygotowania to mnie fascynuje, bo obrazki są takie, że na szczycie nie pamiętam żadnych z tych innych, że żadnych takich pochodów na obrazki pokazali wielkie wielkie portrety jak to w ogóle zorganizować czy to nie było przypadkiem jakoś tak rozpisane wyobrażam, że gminy mogą być także oto portret Stalina mam być takiej wielkości jak kogoś tam trochę mniejsze, że to wszystko miało znaczenie i znakomicie się to pani wyobraża, bo tak właśnie było ono znaczy wzory, jakie portrety mają po Janas się na manifestacjach były przygotowywane przez komitet centralny komitety wojewódzkie wykuty w komitetów wojewódzkich te instrukcje spływały w dół do komitetów miejskich komitetów dzielnicowych to była wielka wojskowa operacja tak jak przygotowywanie ataku na inne państwo tak przygotowywano się do do całej c przygotowywana całą tę pierwszą majową logistykę to była też okazja dla aparatu partyjnego, żeby się sprawdzić wykazać się zabłysnąć talentem organizacyjnym ani się spręża i przy okazji 1 maja, bo to było takie wielkie polityczne manewry, ale największe w całym roku, mimo że stalinizm był gęsto usiane różnymi ważnymi świętami państwowymi z lnu i oczywiście, żeby był wiedziano, które portrety konkretnie można niszczę, których niż nie wolno, kiedy może się pojawiać i to, ale w, którym momencie już marszałka Tito nie może być połowy po zerwaniu stare numery zerwanie stosunków między Jugosławią obozem socjalistycznym także to się bardzo zmieniało zła ducha ciała były przygotowywane odpowiednie były takie hasła oczywiście my ponadczasowe niech żyje towarzysz Bierut i przez nich dzieje towarzysz Stalin były także również aktualne polityczne ręce precz od Korei, kiedy długo była wojna w Korei, choć walczymy o plan sześcioletni, kiedy było rozpoczęcie planu sześcioletniego to był taki cały katechizm my w najważniejszych wartości systemu i najważniejszych praw doktryna dość zresztą to było pod wieloma względami wzorowane na obrzędach religijnych komuniści nawet sami przyznawali, że w gruncie rzeczy ani się wzorują na kościele katolickim rangi to było zresztą 1 z z organizatorów tych pochodu było było przedwojennym przedwojennym księdzem katolickim, który zrzucił sutannę nie ma tu siedział know how tek tak tak ten zrzucił sutannę zostało zostało z działaczem socjalistycznym niekomunistycznym jak gdyby on on wiedział w jaki sposób i sam mówił zresztą, że w rejestrze w socjalizmie jest sąd w katolicyzmie są różnego rodzaju obrzędy których, który ludzie przywiązują do katolicyzmu i my też musimy wypracować własny system różnych różnych obrzędów co tak tak wprost porównywać nie wiem no powiedzmy do procesji Bożego ciała na szczęście tego ani wprost nie porównywali ale w jakim sensie widać było, że są zapatrzeni, a po drugie, widać oni bardzo konkurowali, bo n p. co roku policzyli ile osób bierze udział, ale udział w pochodach pierwszomajowych, a ile osób bierze udział w procesji Bożego ciała na jego zawsze musiało wyjść na to, że w pochodach bierze udział więcej to młodzi z entuzjazmem, a w procesjach Bożego ciała mało i tylko znasz sankcje były też tak powiem bliższe jeśli chodzi o termin wykonania, bo jeśli się jak rozumiem nie poszła na powrót 1 maja no to sankcja mogła nadejść za chwilę te sankcje religijne są jednak takie trochę odleglejsze w czasie, że gdzieś tam po śmierci, więc myślę sobie, że mocniej działały te komunistyczne możliwe tylko, że też to jest problem wiarygodności źródła, czyli chilli autorzy tych raportów głównie oficerowie aparatu bezpieczeństwa czy też działacze partyjni wiedzieli co przebadane i nie można było na 9 osób poszło na procesję niż na pochód, ale oczywiście, że to ciągła rywalizacja nas bardzo wyraźne co więcej zdarzały się takie sytuacje, że na ataki na takiej wsi pochód pierwszomajowy spotykał księdza, który się z ostatnim namaszczeniem z dietetykiem i klękali wszyscy przed księdzem no bo przed księdzem przyklęka i daje o sobie lub po ramionach tak i pochód klęka przed księdzem to jest to jest straszliwy dla dniach dla nich taka sytuacja albo znaczka pochodzę z nasion mszy o modzie, kiedy stało się to obowiązującym prawem nie trzeba organizować obchody pierwszomajowe, a to było już 4 tego tamtego roku to ludność lokalna organizacja święto państwowe tak jak święto państwowe musi się zacząć się nad to jest budowanych we Francji polityczną w kulturę polityczną przerwą jednak najbardziej, więc pochód pierwszomajowy też będziesz zdrowszy zaczną co więcej on się rzeczywiście w pierwszych latach oficjalnie zaczynałby był związany z czynszami jak wiemy Bierut wykonywał różne gesty religijne robił znak krzyża i tym uczestniczył w poświęceniu figury przed kościołem Świętego krzyża po zresztą ministrantem znał tę całą liturgię i więcej, więc władza na początku chętnie stroiła się takie religijne religijne szaty, ale właśnie oczywiście ten ty też antyreligijne dość szybko zrzuciła, chociaż na statek umierał Stalin przecież to była cała batalia o to, żeby bić dzwony kościelne AK proboszcza, by część proboszczów powiedziała, że będziemy bić, ale część powiedział, że nie będzie Episkopat był podzielony na oficjalnej powiedziano, żeby bić te dzwony w obu strach co będzie jak koparka, żeby nikt na razie, więc leży blisko piszę, bo zbuntowali co wtedy zrobiono powołano specjalne drużyny zatem paski, które będą biły kościelne dzwony także ten co nie było proste, bo w zwany trzeba umieć bić nie wszyscy ZM owcy potrafili tak szybko wejść były sankcje to znaczy, że jeśli się nie poszło na pochód pierwszomajowy to co była sprawdzana obecność jest przede wszystkim było odnotowane nie na mogłyby bywały takie sankcje na nasze traciło pracę zainteresowanie UB chcieli nam kary wezwanie na rozmowę wychowawczą dlaczego, dlaczego nie byliście na pochodzie pierwszomajowym w wypadku szkół to nieprzystąpienie możliwość przystąpienia do matury dla uczniów do wypadku studentów możliwość przystąpienia można przystąpienia do egzaminu oczywiście brak premii awansu mieszkania władza była dysponentem wszystkiego, więc wszystko mogła obciąć, a oprócz tych realnych możliwości był jeszcze strach przed tym co władza może zrobić jak wiadomo było, że władza jest 3 potężna, zwłaszcza w okresie stalinowskim sąd jak n p. uczniowie nie chcą iść na pochód pierwszomajowy to symulowana śmierć kogoś z rodziny ktoś wysłał telegram, że wujek umarł przyjeżdżają na pogrzeb z takim Telegrafem można było wtedy pójść do władz szkolnych i dobre było podstawą do zwolnienia z pochodu pierwszomajowego ona albo trzeba było iść do szpitala, ale to też trzeba było mieć mocne papiery rzesze było w tym szpitalu, a taki pochód pierwszomajowy to trzeba przypomnieć to była ciężka praca, bo zbiórka byłam o szóstej czasami o piątej rano tak potrzeba dużych miastach to wszystko długo trwało 3 stało się w punkt na potknięcie w tych punktach zbiórki, zanim te pochody wyruszyły z różnych punktów miasta to trzeba było tych ludzi zgromadzić ustawić odpowiednią stronę się z lewa one się odpowiednio zlewały chodziło o to, żeby nie było przer w między dochodami akcyzy, by się nie ludzie nie stratowała i to była cała ta odpowiedzialność ex kierowanie ruchem tak komitet dzielnicowy oczywiście zdarzały się też jak wszędzie wpadki zdarzały się żyje tam i 1 innych ogon pochodów jak na drugi ogon pochodów zrzeszeń zmieszali wreszcie estradowa i czasami zdarzało się upili ktoś się w życiu nie nauczyliście mnie, że że, choć to może ciężko uwierzyć, ale bywało także nam 1 maja się ktoś kupił w ich życiu po portret Stalina co gorsza zdarzało się również upijali się ich dygnitarze na trybunie także tym co wtedy by to był ten etap alkoholizm, który sam, gdyby nie dawało się nie dawało się dłużej ukryć to znaczy, jeżeli gmina sekretarz partii przepraszam zwymiotował w trakcie 1 maja na trybunie to było wiadomo, że znów jest na tyle źle, że trzeba wymienić aż żartów sobie nie stroją no nie próbowano no dobrze już musieli na ten pochód pierwszego menu to, chociaż troszeczkę zaryzykuje i nie będę szła z głupim hasłem raczej krzyczano głupie hasła nisze pokazywano, bo jak siebie pokazało to natychmiast baby znaleźli się tacy co by je zabrali, ale oczywiście gdy, ale i jak jedni skandalach oficjalny kandydat odrzucane przez takich skandali Mistrzów, którzy krzyczeli za to co trzeba to co inni mieli skandować były nie żyje Bierut to niektórzy krzyczeli niech nie dają od związku z tymi takie były wygłupy czasami rzucano czymś trybunę, a zwłaszcza mniejszych miejscowościach i ten nadzór był mniej dokładny zderzyła się na wkład historia z innym jest czy strażacy, którzy w, których zmuszano do udziału w pochodzie pierwszomajowym oblali trybuny sikawką strażacką także o Joli nie wiem co się z nimi dalej stała, ale pewnie jakieś konsekwencje dalej dalej był nie gdzie indziej z kolei, by obsypany mąką trybunę chodziło o to, żeby krótko mówiąc zepsuciu władzy ten pochód było wiadomo, że to jest to, że ten cały pochód jest właśnie takim dochodem jest taką defiladę, gdzie naród definiuje i składa hołd władzy i podkreśla w ten sposób i potwierdza swoją bezwzględnością lojalność posłuszeństwo i mogą są takie rzeczy co Tomek Sitko w Korei północnej jeszcze widzimy, a wtedy to było w Polsce i to w Ełku, jakby była była norma i w latach pięćdziesiątych, chociaż później oczywiście też to przy przyjmował podobne formy no więc, choć byli tacy goście i władze MTP to święto zepsuł, czyli pokazać jakiś znak sprzeciwu jakiś bunt ci, którzy byli niezadowoleni, których bolały nogi, którzy parę godzin wcześniej musieli wstać przejść stać długo zmęczeni zimą w zdarzały się właśnie różnego rodzaju wygłupy co oczywiście było natychmiast odnotowywane trzeba pamiętać, że ten pochód pierwszomajowy idzie pochód po bokach pochodu stoją szpalery wice Łowicz co masz celują byli ci co oglądają w PE było to wskakuj zarządzamy, a w trzecim szeregu szpaler za szpalerem widzów to krzątają się my cisi, czyli oficerowie funkcjonariusze bezpieki po cywilnemu i nasłuchują co też ludzie mówią na temat pochodu pierwszomajowego jak ktoś powiedział, że to jest jakieś wariactwo i że nawet za Hitlera takiego szaleństwa nie było to natychmiast wyrastało przy nim takich 2 mocnych i mówili, że obywatel pójdzie z nami nieprzyjemnie czuć było miejsce w pochodach pierwszomajowych dla inteligencji czy też tego co pozostało im, że dla wszystkich było wszyscy maszerowali z Jankiem bezpieki bezpieka tego dnia nie miał wolnego tak właśnie pracowała natomiast wszystkie poza tym grupa zawodowe wręcz musiały być przedstawiony literaci z makietą księża i najbardziej literat był strasznie, by to było jak w przedszkolu prawda wszyscy zobaczą dorośli ludzie noszą się zachować jak przedszkolaki także było takie, że artyści literaci dziękują za nagrody państwowe i man więzienie na ciężarówce machają Tuwim macha chusteczką w rajdzie Lotos i etosu test ten jest z kronik filmowych no właśnie utrwalonym w Warszawie, że członkowie Polskiej Akademii Nauk i profesorowie we wspólnych w szeregach zmuszają akademicką i oni rzeczywiście idą pod ramię ram procesor student profesor student profesor student takich ustawia niektórzy mają miny wściekłe inni się uśmiechają, bo wiedział, że lepiej się uśmiechać innemu najemcy są tak oto chodzi o to, żeby pokazać, że każdy i profesor hydraulik i Junak i bez staruszka właśnie ich dziecko i MR 300 ty wszyscy idą cały naród uwielbia swoich przywódców i okazuje to odczuł to uwielbienie, gdy oficjalnie to było oczywiście także to jest spontaniczne wszyscy się stawiają po prostu z potrzeby serca i nie mogą się już doczekać, żeby nie przemaszerować Limpopo zdradę wielu tak w praktyce to było coś było nawet gdy w wewnętrznych instrukcjach partyjny był taki zapis, że nie wolno formułować wprost nakazów udział w pochodzie, bo chodzi o podkreślenie, że to spontaniczna demonstracja ludu pracującego miast wsi, ale jednocześnie podkreślano, że jeżeli ktoś nie przyjdzie na pochód pierwszomajowy to należy wobec niego za to wyciągnąć konsekwencje różnego rodzaju dyscyplinarne w pracy, ponieważ nie zasługują na zaufanie władzy ludowej z kolei nie chce okazać swojego zadowolenia co z trasy to 1 maja pochodach 1 maja opowiada dr hab. Piotr Osęka z Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk za chwilę informacja po informacjach nie pytamy naszego gościa o to jak się zmienia szły pochody pierwszomajowe no bo przecież też i system się z my byli z innym poprzednim systemie to dzisiaj trwały gorączkowe ostatnie przygotowania czy już nawet pierwsze obchody święta 1 maja o pierwsze mają obchodach pochodach pierwszomajowych rozmawiamy właściwie opowiada dr hab. Piotr Osęka dzień dobry dla reżysera gry z Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk jak zmieniały się pochody pierwszomajowe no bo na pewno było także te jeszcze za stalinizmu wyglądały inaczej niż te chociażby z lat 7 6 80 to w ogóle jest także kształt systemu politycznego jest zaklęty w świętach państwowych w pewnym sensie na zasadzie trochę pokaż mi jak w danym kraju dziś obchodzi święta państwowe, ale ci powiem, jaki jest ustrój w tym kraju, więc to samo dotyczyłoby zmieniającego się kształtu pochodów pierwszomajowych, które zwyciężały i zbierały szelki wraz z narastaniem stalinizmu w Polsce w bezładnej masy kroczących lód i dających sobie byle jak ludzi zamieniały się z karną, a niestety apogeum stalinizmu te pochody, zwłaszcza w miastach wojewódzkich to nie jest tak, że po prostu sobie ludzie idą od tak nie oni maszerują oni Krakau szereg usterek jak żołnierze na defiladzie, bo była to była to właśnie metafora defilady wcześniej wraz z z 5 0 tym szóstym rokiem następuje 1 maj 05 06 . roku podkreśla odwilż i zmiany trybunę pierwsza majowa jest już przeniesiona wtedy pod pałac kultury nauki z innym i to wszystko już wtedy inaczej wygląda jest zwiększany udział podkreślany jest przede wszystkim liczą się tutaj weterani ruchu robotniczego oni są głównymi bohaterami już ten nie ma takich karnych Szeregów w następnych latach Gomułka w ogóle przemawiał 1 maja 5 10 07 . roku z takiej naprędce z zbudowanej trybuny jest system z Platformy ciężarówki chodziła po to, pokazanie zmniejszenie tego dystansu do ludu to jest trochę zabieg taki jak politycy w czasie kampanii wyborczej chętnie lubią mieszać się z tłumem, a później już jak zostaną wybrani to natychmiast pancerne limuzyny i ochrona wód władze władcy PRL -u cierpieli na nas ten sam syndrom, czyli mnie, chociaż nie byli wybierani w po słynnym Big każdy kryzys każdemu kryzysowi politycznemu każdej zmianie ekipy towarzyszyła też takie przełamanie w rytuale na początku pokazywano, że my jesteśmy razem z ludem Gierek na początku szedł na czele pochodu pierwszomajowego pierwszy majowego, ale później jednak ta trybuna szybko wróciła i Marta powrócił dotychczasowy dotychczasowa formuła święta osiemdziesiąty rok tak samo Kania z Jaruzelskim idą na ciele pochodu pierwszomajowego, a nie byłby w pozdrawiają go z trybun to było to nawiązanie do czystych korzeni, bo w z drugiej Rzeczpospolitej właśnie przywódcy PPS szli razem z listy robotnikami nie było żadnej trybuny żadnego pozdrawia niani nie było tego elementu Defilad, a później im bardziej systemy dana ekipa się ono umacnia, tym bardziej i tym Trybunał się robi coraz wyższe coraz wyższa niż obrasta w kolejne elementy takiego politycznego rytuału ten pochód pierwszomajowy coraz więcej jest sloganów na cześć kierownictwa partii generalnie to oczywiście wyglądało zawsze w ten sam sposób z tym, że nie miałby po pięćdziesiątym szóstym roku zrezygnowano z po pierwsze, częściowo z portretów przywódców zrezygnowano z części sztandarów de wszystkim tego marszu tego kroku pochód pierwszomajowy w roku siedemdziesiątym ósmym w Warszawie jest jednak oczywiście też jest masę politycznych transparentów pieczołowicie przygotowanych prawda załoga FSO pozdrawia partie partia jest naród z partią partia z narodem różnego rodzaju takie zjawisko je często pracowicie bardzo wykonane z różnymi elementami gry z geograficznymi symboliką syf syf jest na pół zboża i kół zębatych niesione, ale to jednak jest trochę bardziej takie rady ciasne niż masowym powiedziałbym finisz marszowe, chociaż oczywiście nadal towarzyszył temu jakiś element przymusu łatwiej już było się wykręcić od pochodu pierwszomajowego też zależało kto, gdzie pracuje ktoś pracował w dużym zakładzie pracy, gdzie była przymusowa zbiórka to miał problem z ale by ktoś mimo wszystko było łatwiej się wykręcić od zawsze jest też, by butelki i była też zawsze marchewka to znaczy pochód pierwszomajowy kończył się festynem pierwszomajowym, a na festynie pierwszomajowym były różne trudno dostępny towar czy to były Car 2 i chodnik zachodnie nie, ale n p. kalosze miednicy 11 to był element też przyciągania i zapewnia frekwencji na pochodzie pierwszomajowym ci rzadko dostępny na co dzień nieosiągalny w lokalnym dzieje się Cis sklepie spółdzielni gmina sama pomoc towary, by pojawiały się w takiej sprzedaży powiedzielibyśmy dziś rynkowej z z okazji 1 maja no by gwoździe a jaki takie do przybijania izolacji na dach Leszek odpust widły mam coś takiego oczywiście kiełbaski parówki wódka piwo w kasie było napić upić się majówka w Gliwicach dochodziło również o to, żeby ten element ludyczny on zawsze był zawsze był później ten element ludyczny, jakbyście przemaszerowali, a teraz nagrody możecie się napić najeść, ale ta symbolika te wszystkie hasła na rentę no przecież to było śmieszne ludzie wiedzieli, że to było śmieszne przynajmniej część osób tak wiadomo z zapisków, a dla władzy nie wiedzieli, że to jest takie na dno Norweg nie da się traktować całkiem na poważnie części władzy pewnie sobie zdawała sprawę nasze o nim wie na pewno wiedzieli doskonale, że to jest rzecz jest wszystko wyreżyserowane, bo sami układali instrukcję jak to reżyserować czy to była schizofrenia schizofrenią podszyty jest każdy totalitaryzm czy nawet autorytaryzm jest podszyty schizofrenia w PRL-u to jest po prostu modelowy przykład tej schizofrenii, czyli organizowano te wszystkie pochody przy użyciu całych macha całego mechanizmu przymusu zapewnienia frekwencji odgórnie przygotowywana treści tych napisów sloganów z West en ne go okrzyki do skandowania odgórnie zatwierdzone listy haseł, po czym służba bezpieczeństwa czy też urząd bezpieczeństwa robiły tajne raporty ze strony OFE stanie nastrojów na 1 maja, gdzie uroczyście przypisywano te wszystkie skandowane treści haseł i następnie w dokumencie raportach Ajax opatrzony Gryfem tajne specjalnego znaczenia informowano o stanie nastrojów kierownictwo partii oczywiście te nastroje były fantastyczne wszyscy poszli na ulicy pozdrawiać się pozdrawiać się przywódców komitetu centralnego z to była taka, jaka jest zastępcza forma legitymizacji oby ta władza nie czerpała swoje legitymacje swych prawdziwych wyborów, a potrzebowała jakich rządzący potrzebowali jakiejś formy z akceptacji i mięsa ponadto było im trochę potrzebne trochę to jest potrzebne, żeby się w kręciła ten żołnierz w koszarach nie mogą nudzić krótko mówiąc zawsze się musi coś dziać trzeba zapewnić jakąś aktywność jakiś ruch, bo jak rowery z ruchu uda się nam nie wywróci nawet mimo, że ma tylko 2 koła z no, więc to jest ten spektakl oczywiście to nie jest on jest sumą pojedynczych decyzji i woli i aż przychodzi 19 8 9 i oto PZPR odwołuje pochody z okazji święta pracę cóż to musiałby za dramat tak zdecydowano się ich 80 temu w tym roku to te ty ten pochód wyglądał zupełnie inaczej, a z, a później już ograniczono się wyłącznie do wiecu na na placu teatralnym, a potem w ogóle ten pochód przystaje się w lewo znika system, więc i znika ochotę, gdyby pochód znika razem z systemem to jest wszystko wszystko jak gdyby w tym momencie w nas nie ma już obchodów także rocznicy PRL -u takich, jakie 2 2 lipca 80 dziewiątym roku jest obchodzony inaczej niż zupełnie inaczej niż zwykle, chociaż jeszcze trwają przecież to jest ten okres, kiedy trwają wielkie przygotowania do obchodów fantastycznych 50 lecia PRL -u 19 9 4 roku to jest w pod koniec lat osiemdziesiątych powstał specjalny zespół KC, którym zajmuje się przygotowaniem 5 0 tych obchodów Janeczek osiemdziesiątym dziewiątym roku się spotyka coś tam stale będą wyglądały po dziewięćdziesiątym czwartym roku Lech Wałęsa nikt nie wie, że właśnie to jest z tym, by ludzie też szyby przestają chcieć przychodzić na pochody pierwszomajowe z oczywistych powodów, bo znika jakiekolwiek elementy strachu czy przymusu, lecz bardziej zadziwiające to znaczy oczywiście znika też partia, która organizowała też rozpada się nam ona jeszcze istnieje formalnie de facto się rozpada, więc przestają organizować ten cały rytuał pochodów pierwszomajowych z one pełniły pewną dość istotną rolę w PRL -u tak naprawdę to znaczy oczywiście były śmieszne jest dziś śmieszny dzisiejszego punktu widzenia dla uczestników oraz były śmieszne raz teraz poważny jak czytamy listy, które wtedy pisali ludzie do siebie możemy stać dzięki uprzejmości służby bezpieczeństwa, która przyjmowała ich otwiera prywatne listy to czasami młodzi ludzie, zwłaszcza w tym okresie stalinowskim czuli, że uczestniczą w czymś wielkim wciąż wspaniale tym milionowym masy my tu maszerujemy będziemy budowali nową Polskę ci młodzi zatem posyła ich entuzjazm był prawdziwy nie udawanym może ci starsi profesorowie panu ten uśmiechali się na pokazali ci młodzi z Templeton w to wierzyli, ale przede wszystkim taki Kowalski, który się w pochodzie też uśmiech oby Niewiedział 4 Malinowski to idzie co idzie obok to się uśmiecha na serio czy udaje, ale pisze też po uśmiechać to była emigracja czy Czech czuję się bezsilny wobec ogromu państwa idzie mu kazali uczestniczy w tym rytuale, ale są śmieszne, ale i straszne albo przede wszystkim strach myślę, że przede wszystkim pokazuje jak gdyby moc państwa w rządzeniu społeczeństwem i pułapki z tym związane w bardzo dziękuję dziękuję dr hab . Piotr Osęka Instytut studiów politycznych polskiej kadry Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast - bez reklam. Słuchaj wygodniej w naszej aplikacji mobilnej z pakietem "Aplikacja i WWW"

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA