REKLAMA

Co o naszej cywilizacji mówi literatura postapokaliptyczna?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2018-05-08 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:46 min.
Udostępnij:

Globalna apokalipsa. Powodem będzie bomba atomowa, katastrofa ekologiczna, a może przybycie kosmitów? Rozwiń »

Gościem Tomasza Stawiszyńskiego jest prof. Lech Nijakowski. Jako socjolog, chcąc odpocząć od ludobójstwa, które było tematem jego habilitacji, wziął się za zagadnienie bardziej w jego mniemaniu rozrywkowe i tak padło na... postapokalipsę.

Od gier, przez filmy, aż po literaturę. Jego książka "Świat po apokalipsie. Społeczeństwo w świetle postapokaliptycznych tekstów kultury popularnej" traktuje o sposobie, w jaki w zależności od miejsca i czasu postrzegamy postapokalipsę. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Godzina Filozofów, 22:07, Tomasz Stawiszyński. W studio doktor habilitowany Lech Nijakowski socjolog z Instytutu socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, dobry wieczór, dobry wieczór państwu, autor wielu książek. A ostatnio książki "Świat po apokalipsie. Społeczeństwem w świetle postapokaliptycznych tekstów kultury popularnej". To jest książka, która się właśnie ukazała nakładem wydawnictwa Scholar. Książka opowiadająca o różnych popkulturowych obrazach tego, co z ludzkością się stanie, kiedy już nadejdzie to, na co wszyscy czekamy, oczywiście niczego nadejścia jesteśmy pewni, tylko nie wiemy do końca, kiedy to się wydarzy.  Rozwiń »
Mowa oczywiście o globalnym jakiś globalnej katastrofy globalnej apokalipsie co się właściwie kryje za twoim zainteresowaniem na pop kulturą wyjaśnia Krzysztof w swojej książce mówisz o tym, że popkultura jest takim terenem trochę niechętnie czasami nawiedzany przez poważnych badaczy, którzy ją traktują jako tako sfera być może niepoważną to jednak socjolog tak też bardzo naukową profesjonalną profesjonalną pracę, która się bardzo wnikliwie przyglądać światowi popkultury, dlaczego właściwie ten świat się zainteresował nas i dlaczego akurat w tym aspekcie, a czy nie może, dlaczego w tym aspekcie nie będę pytał, bo to dla wszystkich, którzy słuchaczy słuchacze, którzy się znają z anteny Radia TOK FM n p . z moich programów z naszych rozmów to chyba istotne jest oczywiste, bo przecież jesteś specjalistą od wszystkiego co ma roczne w człowieku i są takie powiedziałbym rano w przerażająco związane z zagładą przemocą bombą atomową ludobójstwem pornografią ZSL i Allianz po tym, wprowadzeniu w Tychach wiadomo, że zewsząd anegdoty, bo rzeczywiście lepiej ta książka to sobie pierwotnie obiecałem jako też rozrywkę pisarską ładna wyznała, że tra, a zwłaszcza, gdy finalizował ciężką monografię naukową, która była moją rozprawę habilitacyjną ona właśnie była poświęcona ludobójstwu rozkosz zemsty rozmawialiśmy o tej książce od Chennai ach, jakoś tak samo z siebie wyszło, że chce odpocząć sobie od dobór sprzętu pukali się co stało się właśnie anegdotą dachy to dziwnie brzmi, ale oczywiście to co tutaj miało być rozrywką to właśnie zanurzenie się w te światy kultury popularnej powieści opowiadania filmy komiksy gry komputerowej wiele innych tekstów kultury i o ile rzeczywiście na początku sporo w tym było przyjemności, choć im dalej w las tym ciemniej bo, żeby nasycić próbę, a to było moją ambicją trzeba działać siebie na smyczy czy też tymi wszystkimi wytworami Rafale wszystko znajdę inną miarą wczoraj, że takie rzeczy, które trudno było przyswoić na granicy przez swoje co rzeczywiście już filmy klasy Dell czy powieści, do których podchodziłem za którymś razem, a to nie jest po prostu obejrzenie filmu czy przeczytanie książki tylko to rzeczywiście jest dogłębna analiza jest bolało to dziś aż do tak lało od oglądania Sky dzieci kijem po prostu galopuje starannie tak to niestety niestety to tego typu badanie kultury popularnej może zabić przyjemność także jak teraz pomaga duma będę musiał odpocząć trochę od apokalipsy już nie będę mógł ją przy czym pomaga w domu mówi, że to jest najgorszy film, jaki obejrzałem się w trakcie prac nad tą książką filmy w reżyserii Alberta Liu na test taki reżyser, który w ogóle tą tematyką post apokaliptyczną się interesuje pamiętam takiego filmu z Jeanem Claude de van dam w latach dziewięćdziesiątych na kasetach wideo VPS pamiętam oglądałem psy Borg tacy Bordeaux tam kilka części było, ale dla III są w po sobie swoją drogą taki jest wiem omega domu z Dodge ram HRM film oczywiście to jest kwestia gustu, bo w tym przypadku trudno mówić o jakichś obiektywnych kryteriach do zapłaty Jaś niani badaczy, zwłaszcza filmoznawcy nie zgadzali się zmagać z wyborem, wskazując na inne, ale generalnie, gdy chodzi o badanie, czyli na próbę to właśnie skonstruowanie takiej próby celowej to niestety trzeba przeczytać obejrzeć nie tylko te są nam się podobać mam jest bliskie, ale wszystko to co wpada w tą kluczową kategorię Podziel się ta książka jest po prostu od tych światach przedstawiony w tych tekstów kultury popularnej Jasnej postawiłam bardziej ambitne zadanie to znaczy tak naprawdę mnie interesuje nowoczesne społeczeństwo ludzkość jako socjolog szukam dobrych źródeł wiedzy o społeczeństwie i właśnie masowo konsumowane działa to co kiedyś było nazywane kulturą masową jest bardzo dobrym wyglądem nie tylko w to co jest uświadamiamy deklarowane są także sami autorzy scenarzyści reżyserzy świadomie umieszczają swoje działki w działach, ale również to co jest jak debet w cudzysłowie, bo to metafora w podświadomość społeczną tam, gdzie często objawiają się jakieś wyparte lęki strach figura obcego zresztą napisałeś potyczki z Floydem idąc tym Minkowski tropem m. in . tym się, zajmując prawda, więc nie jest ci to podejście obce ILS dlatego też, żeby to osiągnąć no to próba musiała być odpowiednio rozbudowana i nasycona w stąd jest tam się, żeby to były filmy powieści opowiadania z bardzo różnych okresów i podobnie, żeby osiągnąć na możliwe zróżnicowanie geograficzne to znaczy mamy oczywiście globalną hegemonię kulturową tego amerykańskiego formatu co ma liczne ważne konsekwencje, ale mamy niezwykle interesujące choćby współcześnie azjatyckie kino post apokaliptyczne, ale również wiele historycznych społecznych szkół filmowych czy takich kręgów kulturowych, gdzie powstawały specyficzne powieści związek radziecki też był czasem, gdy na wbre w naszym wyobrażeniom o takiej skrajnej propagandzie związanej z tym hasłem Atom dla pokoju jednak pojawiały się bardzo takie ciemne wizje przyszłości no choćby słynny wybitny film listy martwego człowieka często była ciężka praca, żeby tempo bez różnicować ich dojrzeć właśnie coś co się w tej próbie objawia na temat społeczeństwa właśnie powiedzmy wyraźnie, żeby to jakoś wy brzmiało będzie to wydaje bardzo istotnej właściwie przez cały czas w swojej książce jest ta refleksja obecna, przyglądając się temu w jaki sposób w takich popularnych przedstawieniach ludzie wyobrażają sobie przyszłość to co stanie się ze światem jakieś mniej lub bardziej odległej przyszłości w jaki sposób będą wyglądały społeczeństwa, które będą się dźwigały z takiej wielkiej apokalipsy globalnej jakiejś katastrofy związanej z resztą z różnymi możliwymi wariantami od bomby atomowej przez jakąś Eko katastrofę Express wszakże co najmniej takim popularnym wątkiem Otóż, przyglądając się temu wszystkiemu no właśnie bada 3 społeczeństwo w jego aktualnej postaci bada się toczy przygląda się temu w jaki sposób ludzie osobie dziś myślą jak sobie siebie wyobrażają w sposób mniej lub bardziej nieuświadomione jak definiują pewne inne swoje relacje jak definiują naturę ludzką n p . jak wyobrażają sobie różne wrodzone niezbywalne składniki ludzkiej natury, a jak tylko te, a jak te, które są tylko konwencjonalnej, które są wyrazem jakichś społecznych konwencji umów i t d . i t d . to wszystko w tej książce jest na przecięciu nie jestem oryginalny takie podejście do kultury popularnej ma długą tradycję no i bardzo różne są warianty tego podejścia od bardzo krytycznych choćby szkoła frankfurcka po takie, które właśnie doszukują się pewne nie formy współczesnej filozofii realizowanej poprzez to działa są te książki poświęcone filozofii honoru na czele szerzej Holderowi jako sposobowi uprawiania filozofii należy pasażer, bo akurat o tym, horrorze odzież, a to niezwykle zastopował w pewnym momencie piszesz w tej książce Neo autorze, którego nazwisko w tym momencie uciekło mi z głowy, który wszakże jest autorem takiej książki filozoficznej horrorze, który horror jako ten gatunek literacki porównuje z technologią, a po faktyczną albo niezwykle ciekawe tak oczywiście tak też może powiedzieć, że trzeba jakoś na rynku zaistnieli mających ziemię na moście to się, by doszło po jest najgorszym dziele w wielkich traktatów filozoficznych ma oczywiście żartuję zawsze ryzyko nadinterpretacji, by się odpowiednio wiele traktatów filozoficznych teorii socjologicznych koncepcji kulturoznawcze przeczytać można z każdego działa ba nawet z napisów to, ale tak wycisnąć stał, ale w rozmowie z Zofią także no ten rygoryzm metodologiczne oczywiście jest to ważne ale, żeby zrozumieć, o co chodzi z tym wydobywaniem, bo w gruncie rzeczy co my tutaj bada też nie chodzi tylko włącznie o kanapkach sam tekst analizy treści zresztą ja w tej próbie umieszczam bardzo różne działy, które nie zawsze są badane jednocześnie przez tego samego badacza podstawową częścią tej próby to są właśnie powieści opowiadania i filmy także sięgam częściowo ograniczonym zakresie nie czuje się tu specjalistą do komiksów gdzie, ale także fan domów internetowych innych to są ważne niż źródła ENA w każdym razie chodzi o te światy przedstawione te światy wyobrażone, które mu w tym sensie są konstruowane przez różne dzieła przez różne media stąd dno sięga do takiej jak to się fachowo określa multimedialny analizy dyskursu to właśnie pozwala jakoś wznieść się poza te ograniczenia mediów z 1 strony w tym świecie dostrzegamy to co jest wprost wyrażone w UE to co w opisie Anna auto bezpośrednio daje jako swoją interpretację to co bohaterowie wypowiadają czy to w filmie czy w powiecie na filmie przede wszystkim widzimy ten świat scenografia jest niezwykle ważna rzecz te wszystkie elementy semantyczne wg niektórych w ogóle gatunek postapokaliptycznej definiują, ale tam coś więcej czy wyraźnie widzimy, że to świat to tchórzostwo wiąże się z taką wewnętrzną logiką, nawet jeżeli czegoś wprost nie ma to my to wypełniamy i wypełniamy to właśnie piąć się logiką tego świata przedstawionego w szczycie też z oryginalnego ono w ten sposób do dzieła literackiego choćby Ingarden podchodził, ale tu wyraźnie widać, że tak interpretując światy kultury popularnej możemy dostrzec, że tam objawiają się pewne wyobrażenie na temat praw społecznych pewne wyobrażenia właśnie temat natury ludzkiej to prosty przykład jeśli chodzi o te źródła władzy świecie postapokaliptycznym oczywiście są różne światy post apokaliptyczne niektóre są tuż po apokalipsie i wtedy w zasadzie to jest taka gra resztkami życie na na śmietniku na wielkie gruzowisko mogą to być świat już odległe o wiele wieków od zagłady, kiedy mamy nowe wspaniałe miasto ma często bardzo bliskie wystąpią tak naprawdę daje to powinowactwo jest bardzo wyraźny i to co jest tak wprost przedstawiane w innej części uświadamiamy to oczywiście w euro źródła władzy związane z przemocą siłą militarną czy zasobami ekonomiczne i płacze, mówi że ci, którzy mają bronić to najczęściej rządzą na różne sposoby wykorzystuje się policjantów żołnierzy, którzy często później bardzo brzydko się zachowują po apokalipsie, tworząc jakiś autorytarne ustroje bardzo opresyjny wspólnoty toczy z zasoby no choćby przysłowiowe konserwy, które gdzieś tam zgromadzone mogą zapewnić się władze jakiemuś przywódcy nowej wspólnoty ale gdy pogrzeb wiemy widzimy wyraźnie zły, że są również inne kluczowe źródła no choćby władza ideologiczna czy jakaś forma ustroju władza ideologiczna związana z tym, że musi być jakaś nowa definicja sytuacji jakieś nowe kody symboliczne, które zapewnią tym ocalonym sens to zapisy różnych religii czasami także religii powstałych na gruzach chrześcijaństwa co jest ciekawe, tudzież próby stworzenia jakichś takich systemów symbolicznie, które mają właśnie zapewnić zadomowienia symboliczna ocalonym, ale również właśnie stoję, czyj to poszukiwanie jakiejś formy uspołecznienia, która pozwoli przeżyć to oczywiście jest pesymistyczna wizja model ustrojowy formy najczęściej jakieś na wspólnotę autorytarną, ale nie wręcz totalitarny, gdzie silny przywódca jest kluczowe mało, która wspólnoty jest demokratyczna często wspólnotę nasi stów czy komunistów są wprost wyśmiewane w takich światach, które porachunków swoją drogą się załatwia przy tej okazji i przebadanie iluś tych światów już tych tekstów pokazuje, że właśnie, mimo iż dostrzega się przede wszystkim i wyraża to w samej powieści czy filmie przede wszystkim władze militarną czy władzę ekonomiczną to wyraźnie domknięcia tego świata wymaga sięgnięcia do tych źródeł dodatkowych do władzy i biologicznej do tej władzy politycznej sądową to 4 źródła władzy to działa od Mankella ma na takiego wybitnego socjologa historycznego i estetyka państwa, więc to widać w jakim sensie też działa czasami o nikłej wartości literackiej filmy klasy BRE coś co absolutnie nie skłaniałoby nas najczęściej do rozpoczynania poważnych debat o uspołecznienie czoła naturze ludzkiej rzeczywiście pokazuje te wewnętrzne przekonanie, że tak ani inaczej urządzony świat jest on to właśnie to przejdźmy do tego urządzenia świata wobec tego powiedziała, że o tym, że te wizje związane z rozmaitymi strojami sposobami organizacji społeczeństwa post apokaliptycznego zazwyczaj są pesymistyczne przynajmniej w tych kategoriach, w których dziś o tym, myślimy to jest w ogóle pewien ciekawy wątek, który się w twojej książce też pojawia wątek, gdy stopy i inne powiada 3 wprost, że właśnie utopie z tego rodzaju uniwersum w zniknęło już w, że nie ma takich za wiele utopijnych wizji na jakiś społeczeństw, które w dobrobycie i w jakiś korzystny w każdym razie warunkach z tego globalnego kataklizmu wychodzi z domu przeciwnie te wszystkie wizje są raczej dość ponure, a wraz z pytaniem, dlaczego właściwie taka ponura i pesymistyczna wizja post apokaliptycznego społeczeństwa dominuje przypomina sobie przed laty w pewnym piśmie bardzo zasłużonym skądinąd dla polskiej fantastyki zmieniali się redaktorzy naczelni pojawił się taki redaktor naczelny nie będę mówił o jakie do pisma nowa nie chcę tutaj żadnych jakiś personalnych uczynić wskazań pojawił się jakiś taki nowy redaktor naczelny, który nie zauważywszy niewątpliwie ten trend, który także w Polskiej fantastyce był jeszcze w latach dziewięćdziesiątych osiemdziesiątych bardzo silnie dominujący napisał taki wstępnie jakże mu się właśnie ten cały defekty z niej pesymizm nie podoba i czas na jakieś piękne utopie wizje po z drewna przyszłości nie, żeby tutaj ciągle o tym jak to fatalnie wszystko będzie wyglądało tylko High do przodu, żeby było dobrze lepiej natychmiast rzucono się na niego słusznie moim zdaniem to tandetą trochę tak wszystko niestety trochę pachniało, ale zarzucono mu jakieś takie inklinacje socrealistyczna w najlepszym razie, ale rzeczywiście to jest fakt praktycznie takich wizji szczęśliwych światów szczęśliwych krain nie uświadczymy oświadczyn za to mnóstwo lekki deszcz piekielnych ponurych historii o tym jak strasznie tutaj będzie osoba, której mówisz miał szansę rozwinąć nowotwór literaturę dla młodych dorosłych w Polskim świecie, bo to rzeczywiście jest bardzo szczególnym odejdzie również posta po się rozwija tam w zasadzie te spadające meteoryty pandemię i wojny są po to, żeby sobie czasem młodzi ludzie mogli dać buzi tak to trochę wygląda, więc może ten optymizm melodramatyczna oczywiście Amelią melodramaty posta po też oczywiście są to w ogóle popularny gatunek bardzo małych mówiłeś TSUE mogą tutaj zostać bardzo istotnej kwestii, bo mówimy o apokalipsa ach, posta apokalipsa ach, a przecież, że się mąż doszło do lotu bez wątpienia chodzi po prostu źródła chrześcijańskie, nawet jeżeli mówi nie mówimy nie odcinamy to kinematografii w takich krajach, które nie tylko w innej takiej kulturze religijnej żyją, ale nawet mają własne źródła apokaliptyczne nie ma wyjścia n p. ponad to jednak ten format hollywoodzki dominuje z tą uproszczoną interpretację chrześcijańską, ale pamiętajmy, że u chrześcijan po apokalipsa jest czym się optymistycznym oczy widzą różne interpretacje i powiedzmy tak dogmatyczne wykładnia kościoła katolickiego jest inna niż wielu innych kościołów historycznie goście zmieniała, ale generalnie to był plan optymalizacji czmychnął przejdzie żaden z bawiących optyka Chrystus miał powrócić ten oczywiście Armada ogon Armagedon, bo straż gminna, ale on był związany z walką światłości ciemności gdzieś tam na końcu tego dnia wszyscy gracze toyotą w apokalipsę do końca jest tysiącletnie królestwo Chrystusa na ziemi sądową, jaką ta idea odegrała rolę historia, gdy patrzymy na różne bunty chłopskie tak jest w Europie w toku przecież ten Milena jest był kluczowy niektórzy sądzą, że to jest jedno z kluczowych źródeł nowoczesności w ogóle właśnie Milena jest, kto ufundował krytyczne podejście do zastanego porządku społecznego, ale zostawmy istotne jest to, że ten optymizm w doktrynie chrześcijańskiej, bo co innego ten optymizm modernistycznych czy innych utopii wielkich projektów o wyparował czy w tym momencie rzeczywiście, jeżeli jest to odwołanie się do apokalipsy mamy te kluczowe postaci figury na 4 jeźdźców apokalipsy w szczególności to jednak to jest upadek to jest upadek wielu wymiarach to nie jest tylko nie tylko upadek człowieka cywilizacji, ale też upadek wspólnoty to jest upadek szefów w wszystkiego co możemy sobie wyobrazić także wręcz samego świadczenia, bo nieraz właśnie ta ekologia świata post apokaliptycznego ukazuje, że nowością na odbiega od takich normalnych zasad to stosowanego w interesujący wątek i Chin i można, by oczekiwać, że w tym świecie upadłem autorzy będą chcieli przedstawić taką Jasną wizję przyszłości właśnie jakiś alternatywny projekt uspołecznienia nowy wspaniały świat tą wyspę utopię, która ma też pokazać na zasadzie negatywnej co jest złego w naszym świecie, bo wszystkie te obrażony przyszłości co interesujące, dlatego że namówią naszej teraźniejszości to jasne dlatego nie ma, nawet jeżeli są jakieś właśnie wspaniałe miasta, które powstały na gruzach starej cywilizacji, jeżeli są na pierwszy rzut oka społeczności, które czują się równością, które wspierają słaby, które zapewniają rozwój to bardzo szybko zgodnie właśnie z tym z tymi regułami gatunku takiego jak wystąpię odkrywamy tą ciemną stronę czy zawsze gdzieś jest jakieś ciemne wykluczone wnętrza ktoś musi cierpieć jak ktoś musi zginąć za to, żeby właśnie ta społeczność mogła trwać to zdziwiło nas Czesi nie spodziewałem, że ta to myślenie utopijne wyparowało w gruncie rzeczy teraz można mówić o daleko idącym zbliżeniu właśnie wystąpi i postaw, bo jako gatunku wspominasz pewnym momencie o analizie, która próbuje interpretować niejako, a contrario te wszystkie wątki dyscyplinę jako utopijne n p. z ostatnim map maks ten po latach zrealizowany przez Georga Müllera strzeliste Ron miałby być właśnie taką paradoksalną utopią ich tak tak oczywiście go ze ścian to bardzo głośny film jest niezwykle interesujący otwarty na różne interpretacje i to nie tylko w porównaniu z wcześniejszymi działaniami na wątek może otworzę nawiasem mat Max jest w ogóle interesujący przykład tego, jakiej mierze te nasze dzisiejsze wyobraźnia także gatunku post, a po no trochę nam tak, a mechanicznie i nakazują podchodzi do tych wcześniejszych działań, bo pierwszego mat Maxa nikt nie oglądał jako dzieła posta po tak to to to te wątki nawet tam są w tym świecie przedstawionym zarysowane dość oszczędnie Teresa 70 dziewiąty z każdym kolejnym filmem w te wątki apokaliptyczne są coraz wyraźniejsze no, a ten najnowszy dramat Max na drodze gniewu 20 15 roku ktoś może ponieść taki wzorcowy świat przedstawiony, gdzie mamy te wszystkie klasyczne wątki ze radzie aktywnymi pustkowia Oscarami z osobami, które w pokoju na różne poprą imienne dolegliwości z tymi samochodami ukochanymi, które właśnie są przerobione na bojowe maszyny i t d . tak dalej i tam rzeczywiście oprócz tego oczywistego upadku i oprócz tej oczywistej i bohaterskiej mamy różne takie, na których były odnalezienia się w tym świecie z nowymi zasadami w tym tekście, który mówi, że myślimy o tym, samym, a samemu to interpretator wskazuje najpier w na feministyczną utopie oczywiście główną bohaterką jest ta folią za, a nie temat jak to się pan spiera się zdarza, że tak właśnie stąd mamy postać kobiecą, która nie jest on ukochaną do warzy w Komeńskiego bohatera nie wchodzi w jego buty, ale tworzy autonomiczną rolę Wisła najpier w, jakby ucieka po to, żeby znaleźć się w tej wspólnocie kobiet i tam żyć, ale później wraca później wraca na pytanie co dalej trudno tu jest taka nadzieja na przyszłość co z tego wyjdzie trudno powiedzieć, ale rzeczywiście można, ale w każdym można, by znaleźć liczne przykłady, które pozwalają pokazać z inną tendencję są inne podejście generalnie, gdy spojrzymy na całość właśnie Thomasa różnych powieści filmów komiksów to tam właśnie wygaśnie, obejmując bez Sybisa najgorsze jest to, że ten nowy wspaniały świat tak naprawdę, gdy stopień tam nie widzimy takiej z realizowanej nowej formy uspołecznienia, która mogłaby być dla nas wzorem jak w tym klasycznym gatunku utopijnym, dlaczego tak jest trudno powiedzieć myślę, że to wiele mówi także o LNG współczesności o tym, jakiej mierze społeczeństwo ryzyko w tym Makowskim trzęsie, w którym żyje żyjemy no nakazuje nam wielką ostrożność wobec wielkich projektów widzimy, że gdzieś tam wydaje nam się, że mamy do czynienia ze wspaniałą inżynierią sensie materialnym sensie społecznym tak naprawdę wszystkim ukryta jest głęboka wada, która doprowadzi do katastrofy to mówisz też o tym, że w jakim sensie dzisiejsza to mamy przede wszystkim do czynienia oczywiście z popkulturą ze sferą wyobraźni ze sferą filmowo o powieściowe komiksową, ale to jest też przemysł to jest też potężne przemysł potężny rynek, a więc i rozmaite zabiegi marketingowe, które się z tym wiążą, bo to wszystko przecież co się sprzedaje ima się sprzedawać, więc jesteś tak skonfigurowane, żeby było maksymalnie pod pewnymi względami atrakcyjna, ale powiada też w pewnym momencie, analizując właśnie te kwestie, o których teraz mówimy, że wiemy dziś dobrze, że rynek wytwarza w nas rozmaite potrzeby, a następnie spieszy z różnymi środkami płatnymi do tego, żeby te potrzeby zaspokajać niezbędnymi, ale również wytwarza w nas właśnie w kontekście społeczeństwa ryzyka, w którym dziś żyjemy w liczne obawy i lęki i spieszy z różnymi środkami do tego, żeby w, jakim sensie na tych lękach grać jakoś te lęki uśmierzać, jaki tutaj jest związek właśnie z cennym całym uniwersum post apokaliptycznym, które jak się wydaje go nie uśmiech żadnych lęków skoro jest tak ponure i pesymistyczne, a wręcz jeszcze silniej w jakim sensie nas w niej wpycha no na pewno na tym poziomie ogólności na razie, poprzestając nie jest także kultura jest tutaj opium społeczeństwo późnej nowoczesności tak tak nie jest tutaj mechanizm jest bardziej złożone, acz oczywiście dać ile kart różnych takich czyha aktywnych środków symbolicznych także występuje to jasne no ale rychło w tą próba n p . którą w ja wprowadziłem ona obejmuje teksty z bardzo różnych okresów z bardzo różnych krajów z bardzo różny też systemów kinematografii czy odebraniu części można wiele wskazać takich precedensów dział posta w poczyta filmów czy to opowieści oczywiście znacznie wcześniej, ale kluczowa cezura to jednak druga wojna światowa w UE i to nie chodzi tylko o to doznanie ten szok związany z wojną totalną, ale właśnie również z tym, że człowiek pokazał taką swoją apokaliptyczne siłę, zrzucając bomby atomowe na Hiroszimę Nagasaki te systemy polityczne zwarły się w takim globalnym już takiej globalnej konfrontacji ludzie obawiali się szybko w trzeciej wojny światowej kolejne próby na poligonach coraz doskonalsze bomby atomowe wynalazek broni termojądrowej to wszystko napędzało lęki, ale teraz pamiętajmy, że NATO spoglądali artyści twórcy i w ramach tego systemu amerykańskiego rzeczywiście Pogoń za zyskiem była kluczowa, ale także w krajach bloku wschodniego mamy przykłady i działo z ze związku Radzieckiego i Miss Polski w Czechosłowacji z innych krajów tam już to by mówić o takim prostym podążaniu za zyskiem oczywiście oglądalność miał znaczenie, ale nie była ostrzegające, więc nie można patrząc na cały ten okres sprowadzać wszystkiego do tego współczesnego formatu w holu łódzkiego to po pierwsze po drugie ważne jest w jakim okresie mówi jednak inaczej to wyglądało w tej zamkniętej szczęśliwie w epoce zimnej wojny, która też była wewnętrznie zróżnicowana i tam bez wątpienia po pierwsze, są mała wojna atomowa i atomowe Znicza zniszczeniu określało to światy tworzone po drugie, także jeśli chodzi o etacie, bo ludzie potrzebowali to było w związane nie tylko z takim prostym oczekiwaniem konsumenta, ale również propagandą państwową pewne filmy zresztą budziły ogromną krytykę generałów czy czy polityków, ponieważ zbyt podważały to narzucane przekonanie, że możemy przetrwać wojnę możemy wygrać wojnę atomową tomu podstawową w podejściu naszych systemów jest jak na razie gmatwa, żeby pokazać, że to wszystko jest bardzo skomplikowane w ale oczywiście to pytanie już którąś z tych wiązek chcemy zbadać mogliśmy się ograć ograniczyli do tych dzieł, które są najszerzej konsumowane to bez wątpienia czynnik ekonomiczny jest często rozstrzygające, ale pamiętajmy, że żyjemy w po rewolucji internetowej cyfrowej, gdzie już niema tej bardzo takiej no jak mur chiński Bajer do przejścia dla nieprofesjonalnych twórców i to dotyczy nie tylko takiej twórczości filmowej, ale również dzieł to dotyczy powieści i ruszał i autorów po prostu, omijając cały ten system wydawniczy zaistniała na międzynarodowym rynku jest ta sytuacja się radykalnie zmieniła sam Dmitrij Głuchowski przecież on oczywiście przed tym profesjonalny system, ale na początku odrzucano mu rękopis spisał to książka można powiedzieć przy współudziale fanów, więc w awans ten nie wrzuca rosyjski autor takiego cyklu metro, który jest właśnie całym ogromnym rozbudowanym światem taką franczyzową science-fiction, bo też inni autorzy piszą książki rozgrywa ją coś w tym świecie bardzo ciekawy pisarz zresztą nie oczywisty też, sięgając po inne gatunki twórca bardzo ciekawych opowiadań też tak to prawda, że już nie da się awansować do drogi metra 2 0 3 3 3 4 3 5, ponieważ franczyza co się z nią o tym, takim redukcję Liza ekonomicznym, ale zwróćmy uwagę, że w ramach tego uniwersum to ważne pojęcie ono właśnie w badaniach kultury popularnej dziś kluczowe, które w tym przypadku jest bardzo rozbudowane zwróćmy uwagę, że takie rdzennie słowiańskie szczęście, że to niezłe format, który musieliśmy kupić od Amerykanów do mamy m. in . do czynienia z wieloma opowieściami, które są wpisane przez twórców z poszczególnych krajów także Polska ekipa jest to bardzo silna na ich odpowiedzi na pytanie czy w Polsce uda się zrobić wielki majątek na książkach, pomijając Sapkowskiego n p. jeszcze paru innych trzymają się tego co gatunków na nas wiadomość trzeba sprzedawać swe zadanie czemu jest tak bardzo ważnych dla zaangażowania się w teście Universal te kryteria czysto ekonomiczne nie są rozstrzygające sukcesy uniwersum metra 2 0 3 3, kto jest oparty zresztą także na innych działach nie tylko na nas samych powieściach, choć oczywiście w tym źródłem jest powieść metro 2 00 6 3 pokazuje, że bardzo można tutaj tendencja zaistniała, ale mamy też inna uniwersalna choćby związane z grami komputerowymi wprost prawa Solar n p . gdzie są jak je i także zaangażowanie fanów tworzenie takie oddolne tworzenie nakładek różnych wersji zbudowało to właśnie jakąś tam nie wiem grupa fanów tylko właśnie 1 do całego uniwersum, które obrosło także innymi dziełami, więc w ramach tego musimy pamiętać, że dzisiaj nie ma po prostu takiej piętrowej struktury producenci, którzy w czeskim są na tym zarobić zabijają na tym świetnie i ci mniej lub bardziej bierni konsumenci teraz mamy do czynienia właśnie taką globalną siatką, gdzie fani po zamachach domów odkrywają kluczową rolę pełni artyści bardzo dopieszczają nie wiem, choć autorka Harry ego Pottera która, gdy zakończyła w ogóle całą staje to potem jeszcze specjalny portal stworzyła, żeby tam się mogli ci fani produkować nas drugiej strony pisarz, którego powieści stało się podstawą serialu gra o tron to w nową halę chętni, by chyba prawników nasyłał na tych fanów, że mu tam w jego świecie grzebią w, więc różne są momenty, ale dzisiaj nie da się tego sprowadzić takiego prostego modelu co ważne, że ta zróżnicowana aktywność pisarze, którzy nie zarabiają wiele, ale uczestniczą w pewnych uniwersalnych szeregowych uczestników fan domów, którzy raczej, dopłacając tworzą różne fan Wiki opowiadania fanowskie tworzą różne dzieła dolne także grafiki mówię nakładki na gry są tworzone całego i t d. w prosty wielkich producentów korporacji, które chcą n p. ogromne budżety przeznaczać na finał WOŚP w postapokaliptycznym tworzą taką zróżnicowaną przestrzeń gdzie, gdy spojrzymy na to ona jako pewien w cudzysłowie mówię system to właśnie z tego wydobywają się do prawidłowości te tendencje, jakie są tendencja to jedne powiedzieliśmy właśnie o tym w polowaniu myślenia utopijnego ja bym się jednak tego trzymał no ale inne to no cóż, by tutaj wziąć na warsztat moim zdaniem tak jest tępienie ostrza krytyki społecznej prawda w bok, gdy spojrzymy n p . no na polskie science fiction to jest bardzo ciekawe science-fiction w PRL -u jak wiemy odbywało bardzo szczególną, ale no, bo m. in. pozwalało na krytykę w otaczającej rzeczywistości w było też reformą wentyla bezpieczeństwa są dla mojego syna było to znaczy kim paniom radzę znakomicie autorów jak Janusz Zajdel Adam Lesner k Wiśniewski, ale też Edmund wnuk Lipiński, jeżeli zajdą profesor socjologii oraz jazda z nieżyjącym już z no, więc nie tylko, że taką szczególną rolę pełniła ona zresztą złośliwcy mówią, że wtedy była dobra seria z licznym w Polsce później, gdy już była ta wolność aktorów wśród Polaków w te działania były takie dopieszczone nie podpisuje się huk pod tą tezą, że była jasna z Chin, ale również taki swoisty Sandomierz oczywiście to internetowe związane z science-fiction w PRL-u pełnił pewne funkcje polityczne przecież wtedy prawda no i to pokazuje, jakiej mierze dzięki tego typu działań mogą być punktem wyjścia do krytyki społecznej, ale dzisiaj, gdy patrzymy na ten globalny system to tam w zasadzie no trudno szukać takich dzieł, które wydawałoby się, że mogą o 3 Czytelników, a tak, że najpierw się skosztujemy tymi milionami ofiar tymi bombami atomowymi, które palą miasta tymi tropami gnijących ludzi na ulicach no ale potem, gdy skończymy oglądać filmy lub czytać powieść, bo 8 on jednak trzeba coś zrobić nawet nie wiem n p. będę oszczędniej zużywa wodę albo w segment miał bardziej ekologiczny styl życia, zwłaszcza te działa związane z apokalipsą ekologiczną z tego punktu widzenia są ważne dla tak naprawdę do tego nie ma tak czy to to wyraźnie widać, że to co jest filmowane w tych światach przedstawionych to raczej to nasza normalność i to aż taka normalność skrojona na miarę globalnej północy i klasy średniej i to się okazuje, że to co jest wychwalany często wprost sorry tych po wieściach czy filmach to właśnie takiej można powiedzieć trochę drobną mieszczański świat, który nas rodzina n p . n p. rodzina, a jednak że, gdy widzimy to w gruncie rzeczy widać, że relacje kobiet mężczyzn sfera seksualna to prawie takie twarde prawa naturalne, które są nieczułe na radykalne zmiany kontekstu społecznego dobrze wiemy z historii jak rozstrzygający jest kontekst społeczny dla form, w jakich wyraża się ludzka seksualność czy, w jakich właśnie jest organizowanie życie rodzinne rysowanie nożem mama tata dzieci tak zawsze było i tak powinno być no co tyle honoru Lion Ela bardzo odjechał w ordynacji jest 1 z powieści polskiego autora, gdzie gospodarze bohater jest trochę szalony bohater podkreślania autor niewłaściwe, mówi że te głupio się mnożą i wymienia tam różne te cuda nad swoim tamte, które się na żądanie i my też ludzie musimy się mnożyć, bo inaczej nie będziemy w stanie podać w ponownie zatrudnić ziemi na cześć, mówi że moja stała tu chodziła 14 dni po to, wspaniałe, że zaraz może to 6 10 0 problem z polską taką propagandą to opona ta mistyczna rzecz, aby się na właściwe widziało kultury popularnej może być to była bardzo bardzo przekonujące niż te króliki zające i co tam jeszcze był bardzo dobry pomysł, żeby się nie okazało, że stanie się jakimś nieświadomym n p. konsultantem czy inspiratorem jest zupełnie nowej kampanii rząd poziom erotycznych w 3 Czerwonka 4, ale kolejną rzeczą, której wspominasz jako o czymś takim dość trwałym rzeczywiście coś się przenosić ze świata te apokaliptyczne go świata post apokaliptycznego spełnia w nim istotną rolę tę stawkę tę relację ze zwierzętami domowymi tak ten wątek żona, zwłaszcza to już nie można interpretować, ale rzeczywiście tutaj widzimy, że to leży na sercu twórcom i często, gdy zagłębimy się w te światy, gdzie nieobecną głównego bohatera zwierzęcego jak nie wiem Max Max jego pies załóż to z tego kolejna część może taka też są nadal jest taki też im postapokaliptycznej Chłopickiego pies to nam rzeczywiście jest to bardzo pokręcone, ale może zostawmy każe psy oczywiście są ważne koty są ważne i jakby ścigając się plemienia pisarzy scenarzystów reżyserów jedni są za kotami, które są przedstawione dobrze tych post apokaliptycznej świat tak duża psami w latach widać wiele pań domu Kinga jest brzydko, bo to koty są te miłe, a psy z kolei okazuje się, że po tej pandemii grypy zjadają swoich właścicieli, ale zostawmy zawierzyli nie ma tego wyróżnionego bohatera objąć każdą bastiony, jakby ktoś powiedział ponad 1 10 0 stron to zresztą przykład właśnie się z wezwania, gdy traktujemy jako próbę badawczą, ale w każdym razie Reina dlatego głównego bohatera zwierzęcego to, jeżeli chodzi o relacje ludzi zwierząt wyraźnie widzimy, że one w bardzo wielu działa się pojawia jako pewien wątek istotne, nawet jeżeli tak mogę domniemywać nie uświadomiono wątek istotny to trochę podświadomie istotne dla autora, bo to nam pozwala pokazać ludzkość zwierząt nie ludzkość człowieka znaczy często ci ludzie są bardziej bestialstwo niż te zwierzęta albo albo w jaki sposób ten MSW skonfrontowanie z tą nową ekologią tych światów matka z altankami, które dają się pytanie o o naturę ludzką na 3 wobec mutanty n p . w czy wobec zwierzęcia w postapokaliptycznym świecie no właśnie stałe to fundamentalne pytanie o to kim jest człowiek są bardzo można powiedzieć to samo oczywiście powiedziałbym mało nośny filozoficznie, ale czasami niezwykle ważne i inna nie wiem, choć widać jedno w tej serii powieści droga matka, czego naszego domu od nachalnego pisarza Marek wziął przykład wybitnego dzieła literackiego, który jednocześnie można jako zakwasy w można zaklasyfikować jako przynależące do gatunku posta w pochodzi oczywiście w żadnej mierze droga się nie wyczerpuje podobnie zresztą jak film, który też jest no dobra ekranizacji na ich legalizację oczywiście wybitne oraz może być dobra w 2 no ale co tam jest takie, aby zostać świat bez zwierząt prawdę ci się okazuje w tym świecie DAG, że to ludzie z zamieniają zwierzęta pociągowe Mont bydło Brzeźna, które tam zresztą w filmie jest taka przejmująca scena, gdy zostały tej piwnicy właśnie próbują się wydostać też częściowo okaleczeni ludzie jako te można powiedzieć, że retusze to co będzie później zjedzone kanibalizm jest takim właśnie w nietypowym wątkiem, który pozwala z 1 strony pokazać upadek tego świata wartości finałem, ale z drugiej strony zadawać pytania człowieczeństwo i tu możemy wiele różnych wątków pokazywać ich zresztą to jest pytanie też poziom analiz w bratem w tym rozdziale poświęconym zwierzętom także przyglądam się n p. temu uniwersum metra 2 0 3 3 tys zlotemu ówczesnemu, bo one się tak rozbudowało, że w zasadzie mamy już wszelkie możliwe warianty także społeczności ludzkiej żyjącej na tej powierzchni często miejsca, gdzie to promieniowanie nie jest wielki, ale w tym jak gdyby od początku to ten podział na podziemny świat ludzi, którzy są zmuszeni dożycia w metrze i ten naziemny świat opanowany właśnie przez zmutowane zwierzęta jest kluczowy, chociaż po gości właśnie takie teologiczne kulturoznawcze, na które nie chciał no choćby w tym klasycznym świecie metro 2 0 3 3 mamy ludzi żyjących pod ziemią razem zresztą ze świniami od dziś można, by zwierzę nieczyste, którzy wyprawiają się na powierzchnię dopiero wtedy, gdy są dobrze ubrani zabezpieczeniem jest taka, że oczywiście ściągnięte od braci Strugackich i dość typowe są takie zapożyczenia nawiązują też wprost dla nich jest tam za jasno nie muszą chronić oczy, bo żyją w tym półmroku podziemi, a takie podważanie wartości padało w tych klasycznych opozycja jak to mamy ten jasny świat naziemne świat z dnia aktu jest typowym światem ludzkim dna i ten świat podziemny, gdzie kryje się tliła się Best SA sam Szatan się kryje jeszcze oczywiście żyję swobodnie w Maroku tam, gdzie są te różne zwierzęta nieczyste w tym świecie odwróconych czy ta pozorna pozorna normalność tego świata Matter 2 0 3 3 z ludźmi, którzy sobie na tych stacjach egzystują różne ustroje tworzą hodują świnki hodują grzybki i t d . tak dalej handlują mają domy publicznej co tam jeszcze tak naprawdę jest w gruncie rzeczy bardzo głębokim przebiegł budowanie wartości tak można, by długo te są różne wartości także interpretacyjny do wprowadzenia, ale ważne jest to, że wyraźnie widać w jakiej mierze w tych świętach także jest prowadzona taka debata na temat czy wydatki o człowieka na temat post humanizmu na temat relacji człowieka zwierzęcia czy wręcz praw zwierząt przyglądasz się jeszcze, bo powoli niestety nasza rozmowa się zmierza do końca na czym przepraszam powiedziała mi się jakoś dziwnie naszych rozmówców Jeża do końca powoli re, a chciałbym kilka wątków jeszcze na moment poruszyć dosłownie w tym taki, który myślę w sercu każdego Polaka jest niezwykle bliski, czyli temat alkoholu, który z odgrywa istotną to pozwoli nam na pewno ironia oczywiście to był żart proszę państwa temat alkoholu, który odgrywa istotną rolę w świecie post apokaliptycznym taką doniosło powiedziałbym ważną jak się okazuje w MMA można powiedzieć to nasza słowiańska specyfika, bo tak nam przede wszystkim w w uniwersum metra 2 0 3 3 na różne sposoby się tym alkohol dyskutujemy w amerykańskich może bardziej klasycznych powieściach czy filmach niekoniecznie, bo już te filmy dla młodych dorosłych czy powieści dla młodych dorosłych ról bardzo zwyczajne odległe od tak naprawdę codziennego życia, a tych młodych Czytelników czy młodych widzów, ale bez wątpienia to się pojawia i oczywiście często po to, żeby wprowadzić jakiś humor, żeby mecz, żeby także wykorzystać różne żarty legendy miejskie folklor związany z alkoholem na choćby to wyobrażenie, że picie alkoholu spirytusu chroni przed promieniowaniem i t d . to jasne, ale tym coś więcej to znaczy, gdy spojrzymy znowu na tą samą próbę i gazu rząd zróżnicowane przedstawienia tych świadków to widać, że one w pewnej mierze oddają taką w takie dwoistość dwoistą naturę alkoholu we wsi, gdzie elektryczny charakter tej libacji alkoholowej tu zresztą analiza, analizując te sięgają do takiej jak klasycznego artykuły można wręcz POIŚ pomnikowego artykułu semantyka libacji alkoholowej w Polsce są jałowe resorach Sulima wybitny kulturoznawca takie działa w taki artykuł napisał, analizując zresztą właśnie semantykę dosłownie semantykę libacji alkoholowej różnych takich jak by to powiedzieć lokal sów na Pradze polecam gorąco, że ktoś tego artykułu nie czytał on m. in. właśnie pokazuje także, sięgając do ronda przy słów do dziedzictwa etnologii, że właśnie alkohol jednocześnie FK łączy ludzi jednocześnie ich dzień prowadzi do konfliktu jednocześnie pozwala na metafizycznych metafizyczne dysputy przy kielichu i jednocześnie jest związany z pewnym mówi Janda Anna i w tym sensie, gdy patrzymy na oświatę to tam też różne oblicza alkoholu się ujawnienia swoista dialektyka alkoholowe nie mamy czasu, żeby rozwijać się ten wątek, ale tu jeszcze 1 rzecz ważna myśl jest interesująca akcja nie powiedzieliśmy, bo często to ci ocaleni, którzy są przedstawieni w filmach powieściach, którzy są właśnie można powiedzieć obrazowanie tak jak tacy menele wielką miejsce to w gruncie rzeczy niepokojące zwiąże jeśli, by skierować kamerę czy uwagę pisarza na wiele różnych nisz w otaczającej nas rzeczywistości to można, by je uznać jako po prostu apokaliptyczna jakieś takie zrujnowane postindustrialny teren jest gdzie Ks lekarza nie jest ogromne już pomijam Czarnobyl, bo to trochę miejsca na inną dyskusję czy no właśnie kanały, gdzie ukrywają się bezdomni właśnie często, zwłaszcza w zimie PGNiG kąpiące się w wiele państwowych ubraniach, gdy patrzymy nie wiem na wysypiska śmieci, gdzie ludzie poszukują czasami nawet jedzenia no i treściwie może nie w Polsce, ale wielu innych krajach taki jest tylko raz możemy spojrzeć nam pewne obszary otaczającej nas rzeczywistości, jaką na takie posta apokalipsy z pełnioną piszesz o tym, że często skądinąd takie tereny do terenach tylko umowa bywają planami różnych niskobudżetowych produkcji jak dodała też trasa to 1 z zagranicy, a też interesujące, że widać też jak ta metafora kapok eliptyczne jest wykorzystywana przez n p. reportażystów, którzy właśnie obserwując, jaki zdegradowany obszar brutalną wojnę rozpad więzi społecznych właśnie mówią o apokalipsie co pokazuje jak to teraz wszystko są powiązane i właśnie często jest tak, że w tych z pozoru odległych światach, które mają przedstawiać się światu padły po wielkiej katastrofie my odnajdujemy taką marginalizowane umów wyklucza daną codzienność naszego świata to może być zdegradowany alkoholik to może być chory bezdomny, ale to może być także nie wiem więzień, który jest ofiarą winnego gwałtu w gwałcie jest też tak uniwersalną figurą upadków tych światach post apokaliptycznych tyle tylko, że w tych działach w powieściach filmach to jest przedstawione właśnie jako znak upadku jako czegoś co odróżnia nas jako normalnych ludzi i otaczający nasz świat jako tako taki zdroworozsądkowy od tego właśnie co to jest przedstawiana negatywnie jako jako upadły jako okazję do ujawnienia się tej złej natury ludzkiej po tym, jak ta cywilizacja niczym domek w domach skałek upada niż reszta, że w baszcie takie obrazy nazwijmy to degeneracyjna różnych poziomach także degeneracji moralnej, którą w świecie pre, a po gali etycznym tym aktualnym przypisujemy jakoś ludzki intencjonalne ości woli waloryzuje my moralnie negatywnie to właśnie bywa w tych Universal post apokaliptycznych definiowana postrzegana jako wypadkowa okoliczności zewnętrznych, a ci, którzy zachowują takie normalne morale nazwijmy to czy zachowują pewne wzorce przy zwoju dość charakterystyczne dla świata tu i teraz to są Her osi w tamtym świecie, toteż oczywiście tutaj znaczenie ma gatunek Neo w pewnych gatunkach musimy mieć tego bohatera, który walczy ze złem i Sandra była często jedynie ten język przemocy stosując, ale co istotne, nawet jeżeli w tym świecie przedstawionym mamy te patologiczne sytuacje, które są tak naprawdę naszą rzeczywistością to one nie rodzą refleksję krytyczną, ale są znakiem upadku często zresztą znakiem upadku jest to co jest normą w naszym świecie na niej jedzenie szczurów czy jedzenie karaluchów czy innych owadów jest takim symbolem rozkładu więzi nie normalności tego życia, choć jak doskonale wiemy w wielu regionach jest to norma, zwłaszcza w regionach bardzo zaludnionych, a resztą mięsa szczura może być droższy niż wieprzowina na choćby w Chinach, a więc z tego punktu widzenia to wszystko umyka i zewnętrzny obserwator świadomy twórca może sobie doskonale z tego zdawać sprawę, iż tam bawić i tym grać, ale niekoniecznie przekłada się to na postawę krytyczną, więc niestety mamy do czynienia z takim bardzo kuszącym światem co brzmi dziwnie, gdy mówimy o masowej śmierci n p. i masowych gwałtach i brutalności, ale to jest świat atrakcyjny wciągający niestety bez wielkiego potencjału krytycznego wszystko zależy od kontekstu, bo każde dzieło w odpowiednim miejscu w odpowiednim czasie może stać się wywrotowe Enei miejmy nadzieję, że z tego świata post apokalipsy też takie krytyczne potencjały się wołanie o bardzo dziękuje dr hab. Leśniak KOV ski socjolog Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję bardzo, a książka znakomita książka absolutnie fascynująca świat po apokalipsie społeczeństwo w świetle postapokaliptycznej tekstów kultury popularnej, która się ukazała nakładem wydawnictwa Scholar i jest w księgarniach rzecz jasna NATO za moment informacja po informacjach prof. Tadeusz Bartoś po
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA