REKLAMA

Ocalona z Holokaustu Halina Birenbaum o postawach wobec Zagłady i o kryteriach ocen moralnych, formułowanych dzisiaj, wiele lat po zagładzie.

Wywiad Pogłębiony
Data emisji:
2018-05-13 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
55:34 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu Anna Wacławik Orpik dziś w wywiadzie pogłębionym rozmowa z niezwykłą osobą ocaloną z Holokaustu Haliną Birnbaum poetką pisarką tłumaczką świadkiem historii spotkanie z udziałem publiczności odbyło się w muzeum historii Żydów polskich Polin tak się składa, że państwo i mój gość jest świadkiem świadkiem tych najczarniejszych kart historii lub może być bardziej precyzyjnym najciemniejszych dokonań ludzkości dokonań człowieka przeszła Rozwiń » przez getto warszawskie Majdanek Auschwitz Ravensbrück na jeszcze do głowy, gdzie doczekała wyzwolenia jest ocalony z Holokaustu i dziś chcemy porozmawiać o postawach wobec zagłady to jest temat, który wzbudza bardzo duże emocje, zwłaszcza ostatnio w Polsce mamy aż nadto dowodów na to jak jak silne są te emocje i chciałabym zacząć się od pytania czy zgodziłoby się pani na takie uogólnione twierdzenie, że wobec zagłady wtedy, gdy nasi działa tutaj w getcie warszawskim i pani była tego świadkiem i ofiarą również czy można było być wówczas wobec tego co się tutaj dzieje obojętnym czy może zadecydować o ludziach, którzy na to patrzyli czy może jednak byli tacy, których to naprawdę nic nie obchodzi ten się pani spojrzy po drugiej stronie muru Lenin też nie widzieli tego co tak czy strony chce się tutaj działy jak to wyglądało to ulice to wszystko do byliśmy oddzieleni zupełnie nie wiem nie wiem jak oni wtedy reagowali i nie wolno było żadnych kontaktów zmienić poprzez wyłonienie można było widzieć tych ulic jeździli trupami na ulicach wielu ludzi spuchnięty opuchnięty z głodu jeździliśmy w ramionach Orzeł Balin w zielonym szum apel, bo wszystko co dobre czasy Dalida chleb dżemy wymyśli teraz już, czego nie mieli, ale po tamtej stronie muru trzytomowej widzi w ogóle nie byli przecież się odnaleźć się byli sami oddzieleni złodzieje mogli być obojętni to kto nie wiem czy ci byli oboje mieli myśmy wtedy Deja pamiętam też, jeżeli co jest wdanej chwili tam latem było tak trudno takie ciężkie warunki i co raz w różnorakie sięgnij po tragedii różne wierzę, że jeżeli akty takiego bestialstwa wyżej myślał jak ja się skończy się jak z tego radować się nie są też myśli po drugiej stronie, ale to były jeszcze na początku jeszcze przed tym wysiedlenie wsiedli wyjęli z wysyłaniem naszych dar do Treblinki na śmierć wielu do bójek w różne okresy były było okres, kiedy tylko Niemcy zajęli Warszawy polskiej to trwało 10 miesięcy, kiedy jeszcze nie było, więc tak w ogóle nie byliśmy wymieszanie go z tym, że mieliśmy nosić opaski z gwiazdą Dawida na prawym ramieniu, a oprócz tego też byli wymieszanie obwiednia ogród jest wyrok później getto powstało 10 miesięcy po tym, lala naród żydowski był wyrok śmierci ich dostawą wykonywanych w ciągu ponad 5 lat systematycznie była wojna później światowa wojna myśmy byli polskimi obywatelami cierpieliśmy to co przynosi wojenna mobilizacja wojska iść na prąd do wojny, a od chwili od chwili okupacji jesteśmy z drewna oznaczeni jako Żydzi, którzy są nie do zwolnieni, żeby żyć, aby w ogóle 6 i tutejszą i inne problemy niż to jest obojętne do tego aktu nie jest, a w ogóle jak może być coś takiego i co z tym zrobić tak na bieżąco oczywiście nie nie wiemy co kto myślał nie o to chodzi, ale jeżeli mamy się zastanawiać nad postawami wobec zagłady to te postawy były widoczne w działaniu, a nie wmyśleniu bądź zaniechanie działania napisała pani w swojej książce nadzieja umiera ostatnia przekracza pani taki obrazek z getta głód nie dokuczał nam w pierwszym okresie gett, gdyż Polacy, z którymi ojciec współpracował przed wojną przesyłali nam żywność i pomagali na różne sposoby szczególną pomoc okazywał nam stale aż do opuszczenia przez nas Get to pewien Polak znajomy ojca inż. Stanisław strój Wąs i gdy czytam ten fragment nie mam wątpliwości co do postawy tych Polaków, o których pani mówi o mnie ciekawi to postawa, która w niczym się nie przejawia ludzie, którzy idą koło muru gęsto i nie robią nic nie reagują na to naprawdę to musisz wiedzieć, że całe skupienie cała skupienie wszystkich instynktownie myśli było na tym, żeby się ratować, żeby się nie natknąć się takiego Niemca, żeby nie zostać sterroryzowali zabitym w co ich niewiele pamiętam jak byłam dzieckiem w ogóle miał 12 lat jeśli mogę dawać byłem dzieckiem jak jest wojna to niema dzieci do każdej myśli jak dorosły bo, bo taka jest w sytuację, że nie ma dużo trzeba zrozumieć bez dzieci dzieci to bardzo szybko pojmują ja tak samo, ale nie wiemy nawet do jak wam każe nosić opaski, żeby jesteśmy inni, a oni rezygnują, dlaczego jesteśmy inni jako dziecko to myślałam o tym, czym jest szczególnie nam to robią, ale to co było dość mało realne o tym, że już mówiło przed wojną i Hitler chce zgładzić wszystkich Żydów były też antysemityzm przed wojną bili Żydów jakieś błędy szli do łazienek jak myśli do żarskiego ogrodu w Warszawie byłam mała pamiętam mama g za rączkę, a tam dziś są chuligani biją Polak biją Żydów uciekamy szybko szybko do czeskiego ogrodu już nie można było później chodzić jeszcze przed wojną do łazienek nie do jeszcze do parku Traugutta zdaje się trochę można było, ale to wszystko, by rzeczywiście mniejsza niż wszystko inne jest tylko to jej nie ma niczego innego tak, że mogę grać, żeby wiedzieć zazdrościłam ludzi ludziom, którzy nie byli później w diecie nie byli za murem ale nie wiem byłam w zamian za mała, żeby to powiedzieć, że wtedy ich osąd daliśmy za obojętność nie mogłaby tego jak oczekiwaliśmy ba przegrywali jedno wojna się skończyły jak najszybciej, żeby jeszcze państwo nie od razu była Francja Anglia i od razu Rosja była w wojnie z nimi, a myśmy tylko liczyli na to, że ta wojna będzie szybko się skończy i będziemy mogli żyć tak jak żyliśmy dotąd aż padały te nieszczęścia to różne zakazy i te wszystkie co zabraniano nam coraz więcej więcej, ale jeśli chodzi o obojętność tylko jest może być ludzi, których jest, na który są znajomi albo byli też pomagali jak pomagał szczeliwo do samego końca jeszcze po wojnie nawet deszcz uratował mojego brata brat udało się uciec przez wsi biegu pociągu swoich lat z okna wagonu i został ranny pod ich po drodze wrócił do Warszawy drogami drogami i śluz, który drążył ten, który go pomógł uratować się i przewieźć do wyzwolenia Warszawy w lipcu 19 0 5 roku także te są stosunki międzyludzkie ludźmi, którzy się znają 1 drugiego jedni pomagali, a w Wilnie inni zdradzali i to było też w firmach Żydów samych, ale później jak się zaczął wysiedlenie jeśli chodzi o to wtedy tak wtedy się o tym, mówiło, że są ludzie, którzy już u filmu udaje się przeskoczyć przez mur, którym udaje się w jaki sposób wyjść na aryjską stronę i że tam DEK utrzymują ich, że Danny piekło się w razie nawet jak wyglądasz masz dobry wygląd, bo bardzo ważne mieć dobry wygląd, czyli 5 niebieskie oczy się być blondynem blondynką można się, by szyby z siebie zrobić możesz uczynić włosy, ale od sił niebieskich nie można, ale bywają też oczy niebieskie dokładny wygląd tak jak Słowiańskiej, a oczy są takie smutne taką tragedią przesiąknięte to tym co się dzieje w 2 7 głodem tych gwiazd notą tymi chorobami tymi Ziobro kamica Amy nocami, a później już 2 Poźniak zaczęły się w siebie miesiące na balach polowania na Żydów to wtedy już nie było też żebraków wtedy, gdy oni byli pierwsi na śmierć do Treblinki i nie każdy się litował nad nimi współczucie jest z bliskich nawet z samych własnych pralek to było bolesne bardzo, że kto mu się udało, kto miał wygląd jakiś dobry to też wiadomo było, że jej chodzą jacyś ludzie i ready to jesteś Żydem, a nie to trzeba było być takim mieć tupet mówiło się trzeba mieć tupet, żeby jak ci powie, że jesteś ze mną o miejsce dla wszelkich Iskrze chęć takiego to też mogła zrobić dziewczyna kobieta, ale jak mężczyzna to raczej chodzi do bramy zdejmę spodnie to jest zobowiązany do ścisłej pomoże żadna fałszywa przepustka żadnych tak to jest straszne czasy naprawdę to włazi życie śmierć i ludzie różnie się zachowywali, zwłaszcza my sami Żydzi jako nie wolno bić nie wolno nam wyjść tylko ciemność tylko dziury strychy piwnice mniejsze i rozbierać się spać w butach spawy wszystkim, ale przewrócił się w jeszcze godziny, a tam to co się stało po tamtej stronie Teda było bardzo daleko też nie było wiadomo, że nie ma co szukać tam ratunku jeszcze ktoś miał pieniądze, ale jak długo się na pieniądze jest teraz jeszcze raz też słabiej będzie karoserie zapłacić zauważyli ją mieszka to przyjdzie będzie szantażował do końca jej trwa wojna też trwa i ludzie czerpią z wolnej nie mają też kłopoty, ale byliśmy bardzo osamotnieni i zablokowanie na śmierć, którą wypełniali z Hanną gorliwością z wszelkimi sposobami najpierw niebyła Panek najpier w był głód mediach chleb jadł codziennie, żeby dano jak wyrok jest bochenki chleba i jest kosztuje ile kosztuje dziś kilogram chleba z tym się zdawało ran tak jak to było jej teścia zrozumie ściął to teraźniejszość to w jaki minister z każdego dnia i coraz gorzej coraz więcej ludzi umiera z rodziny umierają ich nawet nie my, że możliwości na pogrzeb wynoszą trupy na ulicach przegrywają papierami kamieniami naokoło to właśnie rzeczywistość okropna pisze pani w swojej książce nawet gdy założono gęsto i gdy zbrodnicze plany hitlerowców stały się wiadome sporo Żydów budziło się, a Judenrat starał się jak mógł pogłębić to niebezpieczne złudzenie, że przy zachowaniu daleko idącej ostrożności posłuszeństwo wobec oprawców uda się większości Żydów uniknąć śmierci poglądy te rozprzestrzeniają twierdzono wśród mieszkańców getta dały początek haniebnej współpracy gminy żydowskiej oraz policji z okupantem nienawidziłam tych tchórzy i zdrajców pisze pani jednoznacznie źle o decyzjach Judenratu na jak najbardziej a gdyby zbilansować te to sytuacja, a co, jeżeli sądzili, że w ten sposób ratują swoje rodzinne i rady mają siebie, ale nie tylko nie tylko chcieli ratować siebie swoich bliskich, ale też chcieli się z bogacenia się jakimś sensie chcieli łapówki brali łapówki i też nie jest ratować jego życie w chwili, kiedy ktoś jest wyrok śmierci na cały naród różni są ludzie różnie ludzie reagują na to rozbicie reagują na to w rozmaity sposób szukają ratunku, ale jednocześnie lustrzana, która wygaśnie wymyśli jedno z nich wie sław Franza żeby, żeby przeżyć mamy jakieś dobre stanowisko, że jestem policjantem mnie nie wysyłają do Treblinki to jeszcze muszą sobie zabezpieczyć jak po wojnie, żebym jak nie mam niczego to muszę sobie zabezpieczyć miał pieniądze, że miał złoto nie mógł sobie później życie zbudować jak wojna się skończy się dni i to było to to nie jest tak buntował strasznie, że ludzie jeszcze wtedy tyle ludzi wywożono co dzień co, więc na śmierć go gonić za nami polowali na nas szukali we wszystkich kryjówka pędzili za małym dzieckiem ba piąte szóste piętro, żeby je złapać zabić albo, że albo powszechną uszka plac to też było śmiercią i to wszystko też zrobiła żydowska policja i tak gorliwie i ja mogłam się z tym pogodzić jak w Warszawie w biedzie żyje Fiat 1 bratni uczy ja skończyłam go drugi oddział powszechnej szkoły Rosjan czytać książki w diecie trasa wiedzie miałam 7 dawaj chleba nie byliśmy głodni jak powiedziałam, że właśnie ten strój oraz w jaki sposób do nas z przekazywały jak dziś cukier brązowy jedni fasolki i kolorowe takie, żebyśmy sprzedawali mogliśmy sobie chleb kupić kartofle i tam jakieś mokre drzewo, żeby ograć pokryją oczywiście jak byli ludzie i tak nie byli przyjaciele nasze to był człowiek, a oni Stali się przyjaciółmi naszymi profesor sytuacje, ale przede wszystkim, by takie handlowe stosunki owej, bo mój ojciec był przedstawicielem tej firmy z rywalem był takim pośrednikiem między tymi, którzy te surowce mieli, a on nie potrzebował i to jeszcze można było w diecie załatwiać przez pocztę nawet, bo Polska funkcjonowała aż do tzw. wysiedlenia ale, że to było łapanie nas rada śmiech do Treblinki cały czas także to zaś to jest wtedy już nie można było wtedy już nie była mowa o poście wtedy szlifowały się biura w ręku wtedy jeszcze spało w butach ubraniu z koszyczkiem trochę mąki trochę cukru w ręku i tak i teraz jakimś innym mieszkaniu, bo już wtedy zamieszkał wczoraj przedwczoraj, a wszystko od 8, by zdała na podłodze i gwałcili fotografie listy książki jakieś naczynia jakiś zabawki, kto wie co i w takim miejscu też się niesie w PiS-ie, ale byli tacy co jeszcze pisali wiersze wtedy też takie bardzo realny realistyczny, który odzwierciedlał tą z oczywistych jak też pamiętam także jeśli ja od samego Dove dzięki temu opowiadam o tych książkach do tych wielkich hut, bo tam była moralność, bo tutejsze tylko słyszało, że tam w miasteczku jeszcze kiedy nas nie wyszedł lali jeśli te wybory kobiet do straszliwych warunkach jak dziś jak w miasteczku w folię i dla wyciągają wszystkich Żydów do lasu i każe im doły kopali ci strzelają do wyników to dojdzie, gdy w takie dzieci opowiadali o tych wszystkich wiedzą co się dzieje, że albo żywe jest jakiś efekt, bo tam nawet nie było 10 miesięcy nie było jeszcze getta, ale ich już mówiono o Chełmnie, że jest jakiś miasto Chełmno rzek ZUGiL u ludzi z Łodzi z okolic Łodzi wywożą ciężarówkami rozbierają Donatella tej ciężarówki rzucają i tam wpuszczają gaz Motoroli w taki sposób zabijają i ja to wszystko słuchałam zjeżdżają do rozliczenia leje deszcz dzieci w ogóle uważam, że nie wolno było samego początku okupacji nie wolno nam było chodzić do szkół i te dzieci takie jak kwiatek, który jeszcze miały też jej, bo inne dość tego, że brały tylko chodzić leżały na ulicy brzmiały też, gdzie mieszkać jak otworzyli GT nie wszyscy mieli gdzie się przesiedlić gdzieś mieszkać na bok wtedy miałem myśmy znaleźli jej, by pomieszczenie zostało w diecie nasze szczęście, bo ulice nasza cała Winiarska ulica stanęła Bogna po kilku dniach bombardowania Warszawy nikt już w Selenie mieliśmy na samym początku, ale tylko na Muranowskiej jeszcze to zostało wiedzieli do końca prawie ich prawie do zaczął się wysiedlenia byśmy poszli do cioci, która mieszka na piątym piętrze na nalewkach, gdzie na piąte piętro nie przyjdą nas wyciągać NATO wysiedlenie taka była iluzja jest się też, że na piątym piętrze jest bezpiecznie sam nie wie wtedy nie było nadgodzin nad gettem w niebie też jak było bezpiecznie nad nim było miejsca dość przede wszystkim ze żniwami Damian 1 2 lat 1 1 Józefem sama pisać o tym co widzę na tych ulicach, a wtedy nagle żydowska policja trzeba się schować się bać się ukryć nam nie wolno być tylko w ciemności Godek, iż komórki jakiś żart i do jakichś drastycznych do piwnicy i nie są gdzieś głębiej w podziemiu byle nas nie złapali byle nie wiedzieli, że jeszcze jesteśmy ich młodych do ska policja pod po wyrywa z innym to w swych kryjówek, bo oni wiedzą najlepiej dzielmy się ukrywamy, bo oni też grywają ze swoich dziejów sąsiedzi to oni najlepiej o tym, wiedzą i są najbliżej i najłatwiej jest wydawać i dlaczego oni tego nie mogłam w ogóle nie mówię o tym jak mniemam prawdy dla las w Izraelu 2 dla Żydów i prawdy dla innych ludzi mam 1 prawdę to co przeżyłam i to, czego doznałam i o tym, napisałem w książce i 17 lat nie chcieli w Izraelu mojej książce nagi wyszła w Polsce 6 7 brakuje wam 2 0 lat poza polską jest szóstym opuściłam polskie i tak książka ukazała się w Polsce w Izraelu nie chcieli, bo znalazłem żydowskich policjantów z byłych i a dobrych Polaków, gdzie jeszcze zdradzać takich dobrych Polaków to byłby do Austrii Wąs i zdobyli jeszcze niektóre osoby, które pomogły nam się ratować tuła Stal się byłem w Rosji, która uratowała życie od selekcji mam nadzieję, że Village 20 stopni mrozu i dała mi uciec po granda trochę więcej zupy nie znając wyprawiali go na nie pchałem się stałem myślałam sobie jak przeżyje do wojny to by wymiar zajęć brak decyzji nie będę się pchać jeszcze trochę zupy, żeby po wiek wylała to na głowę tak grają dzieli i byłaby Miszczaka upokorzona to walenie i Dawida został na głodne nawet jak Doda trochę, ale stażem sama dała nieraz widziałem nie tylko ja, choć na lato i to do mnie zwróci za wiarę w życie w ogóle ludzi, że była obca osoba obca katolicka, by było raz, że nagle nasze dowiedziała, że jest im święto Jom Kippur bez największe święto urzędach płoszy się Bóg sądzi wszystkie uczynki na zjeździe na śmierć co nam się kiedyś stanie poszliście 2 4 godziny, żeby ta wyszło dobrze, gdy te sądy boskie i wtedy ja wiem, że my nie wiedziałyśmy ani daty ani godziny 2 godziny wiedział, że gorzej z apeli jest po apelu jest, aby iść do pracy jest bardzo wróci dziś jest selekcja i są blisko i takie rzeczy, a w twarz odbijała się nagle, że jest takie święto brak tych 3 0 parę lat chyba nabyła porządkową, gdy te braki w 2 wartości są podzielone na 4 korytarze każdy korytarz po niemiecku cóż to by się nazywa i tak odpowiedzialna w Sztumie do Szydłowa taka porządkowa Judasze zdarza się tak umowa Jana nagle wstaje rano, kiedy jeszcze przed apelem jeszcze w ciemno na drodze ludzie zaczynają się nie po 1 5 na 1 pryczy dzieje nie można w ogóle się poróżnić tak wszystkie Żydówki dziś nie będą robić w dyżurów, bo jest to wielkie święto Jom Kippur i tak, a później wieczorem wróciliśmy z pracy to też nigdy nie zapomnę tego dnia pchają się wszystkie po apelu, żeby wreszcie wejść do baraków na dom brydżowy w końcu odpocząć chwilę i do tak zimno nadwozi takich wiat na w sieci baraku darami, by pociągi z tej strony baraku dym płomienie ogień z komina wali i mytaxi pchamy do tego baraku wejść do środka, a zwłaszcza stanęła na górne prycze naprzeci w drzwi gdzieś zdobyła świecka świeczkę zapaliłam świeczkę i mówi tak wszystkie studzienki nie rozchodzi się i będziemy się teraz wszyscy modlić każdy w swojej modlitwie o wyjście stąd o wyjście z Aston to były Polki Żydówki były tam Ukrainki najwięcej włożyć do ZO LOK 20 07. i nigdy nie zapomnę tego, iż były takie rzeczy też było to w ten sposób, ale jeśli chodzi o wiek to wysiedlenie do Górczewskiej, żeby mnie do dobra dla zaplecza hali nas do pociągu to w tym żydowska policja odebrała wzięli do rady jeszcze przedtem jeszcze w rzucie jak ludzie sobie jakiś mały takie Jelenia wabić, ale gdzieś tam robili pokrowce mózg Kurek do butów Czech mydło czy ci świecy niczego nie było wszystko co było wymyślać nowe narzędzia jak to zrobić, jakby jeszcze nie było postępu w ogóle na świecie żadnej kultury to oni też wydawali albo przychodzili po jej, żeby zapłacić jak się przekupuje kogoś łapówkę i to właśnie byłem też było niebezpieczeństwo z ich strony ja nie byli najbardziej nas, a później jak już było to wysiedlenie jak już raz złapali tysiącami każdego dnia po 10   00 0 po 15  00 0 ludzie znikali w pociągach bez śladu bez śladu tam można było uratować czegoś trzeba było zapłacić 10  000 od łebka nie mogą pojąć tego, że normy wszystko było strasznie, ale dawcy wolne jeśli dorobią, dlaczego nasi do wody książka dobry co czytam, bo tych pięknych wierszach jak to, że są takie podłe tacy podli ludzie i to z własnej loży Polak to jest daleko, a z Niemiec to jest w ogóle jak Dave Grohl z jasnego nieba wiązy, ale nasi oni sami Jack oni sami mają swoje rodziny i dlaczego oni robią historia mnie prześladowało przez cały czas do końca tak chyba nawet w ICT zarząd Air Command rodzice pomagali rozbierać się ludzie ci co pomagali w co wrzucali tym gardło pod rozkazami Niemców oczywiście, a to byli Żydzi jak też nie mogłam pojąć kiedyś byłam w Auschwitz, kiedy byłam w Oświęcimiu jeszcze nie było jakoś transportów kilka dni, ale oprócz nadały jej imienia, której stała pod więźniarki, które dawniej były albo Polki więźniarki Polki Dolby polityczne przeważnie było nas dotrzymali w dalszych za to, że jesteśmy Żydami mamy zginąć, ale na razie jeszcze popracujemy trochę coś dla nich jeszcze zrobimy, ale jej Polki liczą Polacy jak były prześladowania Polaków to było Żydzi odsyłali do obozów takich strasznych to za coś było 8 sieci stawiali, bo byli w Partyzancie, bo byli w podziemnych organizacjach, a raz tylko dlatego jestem Żydówką koniec i tyle i nie mam prawa żyć do życia i żeby zaczęły się te wysiłki i też do kryjówki i zapali nas 1 dnia po miesiącu ukrywania się, gdy wspaniale w ubraniu we wszystkim co masz w sobie i złapali nas wieczorem, gdy już nie było akcji akcje były i cały dzień wieczorami w nocy nie grać tylko krew w auli na schodach inna trotuar i śmierci ta pustka coraz więcej pustych domów mieszkań coraz więcej go też dzieci, które zostały świadkowie, by istnienia tych ludzi i ich rodziny całe i dojeździe było Itaka jeszcze co będzie jutro, jaka będzie z nich stoi wagonów na Umschlagplatz ile każdy wagon jest ponad 100 osób ile teraz zbyt często widzimy takich złapanych będzie lżejsze, bo jest mniej tych wagonów i mniej ludzi będą musieli naładować Made in w tym wszystkim i tak się walki oczywiście to chwilę jest i bycie razem z rodziną z mamą z ojcem braci brat i pracę wzięli go do pracy młodszy brat miał 19 lat dzieli go do pracy z grupą takich młodych jak pociąg wybuchają do tych pociągów nie strzelają i ludzi rozdeptane 1 drugi w tym życiu pchają wejść albo nie chcą wejść do dzieł jeśli schować w tym budynku dał się prac budynek szkolny to był mój brat się tam uczy się do wojny to była szkoła Rzemieślnicza taka jada się stało tą ostatnią stacją dla dziesiątek dla setek tysięcy ludzi ostatnia stacja do Treblinki i tak wiele ZAKSY wierzymy, że jeszcze schowany jest nam się uderzyć się udały dało się miesiąc razem Wierzba mamy babci zabrali rodzicom mamy siostry mamy sąsiadów różnych tydzień jest mi się bawiłam razem aż do tego wysiedlenia z nich praw z nich nie był, a jeśli był to gdzie się zakopał w dobie gdzieś schować i gdzie go tam można byłoby znaleźć w ogóle nie można było i tak raz złapali pewnego wieczoru, kiedy nie było akcji i mama ojciec, gdy pracował i w taki sobie radzić sobie nazwać te tabliczki takie szopy są w krawiecki ksiądz był butów i tam też trzeba było zapłacić łapówkę, żeby się dostać ją otrzymać prawo do życia Lejb man se Lech po niemiecku co się nazywało i też czy ojciec dostał się do takiego się w południe za łapówkę jeśli nie mieli pieniędzy, a i był to wujek jakiś, który był kierownikiem tam i raz puścił ją wpuścił ojca i ojciec dostał taki niby prawo do życia, które ma być bez kół ma być kręciłem też były dla mnie dla mamy filet wzięli go do pracy tam, żeby od jak pociąg odjeżdżał i zostawały trupy zostawali pobici pory w Danii tam było uprzątnąć teren ten cały szlak plac rzesze, którym ludzie po wypadku cały Zielonki i to była jego praca wrócił do domu pierwszego dnia po tej pracy rowerze dodam tylko mówi mama co oni tam robią z ludźmi nie byli Daniel PL, by nie koniec ja wiedziałam wtedy, że coś jest takiego, że tylko paliwa otrzymamy Group co radzi pokazuje o zamianie wydaje nie Brozio nic o nic miał jeszcze kawałeczek cukru, bo chyba już nie było wtedy dokoła kawałek cukru mama miała koszyczek trochę cukru trochę marmolady limonki i butelki oliwy to kiedy dziś umierało z pragnienia w pociągach w wagonach to mama miała płynąć WTZ, który był oliwą, a nie wody i to było takie straszne, gdy takie to są te pierwsze najpotrzebniejsze rzeczy w życiu i do czego nie ma to jest zabronione było całe życie w ogóle za zabronione, a my chcemy żyć i tak raz złapali wieczorem już po tych akcjach jeśli nagle zrobili zasadzkę na tych, którzy mieli najlepszą placówkę placówki to się nazywało pracowali w Ursusie w fabryce amunicji w różnych fabrykach po aryjskiej stronie z Polakami gazem wynosili z 2 łyżkami pustego mieszkania wrócił jakiś garnitury jakieś płaszcze czy obrusy czy jakieś piękne rzeczy i z jazdą na brzuchu tam się biografia pamiętam, bo moi bracia do bójek też robili i to zabiega, by do fabryki, a Polacy za to się nasili chleb mąkę cukier, a to oburzyło to ich dolary ten chleb ten cukier naj i tak i teraz zrobili zasadzkę na tych najlepszych kapel najlepszy najdroższy od kupna, żeby się tak, żeby tam pracować my jako pierwsza czwórka zostanie my zostajemy złapani i już nie mamy żadnych szans już niema możliwości wrócić na starych już koniec teraz 3 50 0 jest drugi rok jak mama ojciec wróci z tej pracy, gdzie te przy butach Wilk wrócił z utratą pracy miał wtedy numerek takiej blaszany, jakoby jak policjant jakiś niby takie coś i 3 to jest obrona jak i Marii ten starszy brat był studentem medycyny 2 lata i pracował szpital szpital jeszcze wrócimy jako ambulans już teraz było tak, żeby brama z COVEC dzieci ludzie są wysyłani na śmierć, żeby nie wiedzieli o tym, że jest jak ktoś zemdlał czy ktoś został ranny to był ambulans i tam się Marek miał schylić się przez to też jego nieznane nie wpychają go do wagonów, a wiadomo to już nigdy nie wróci nie wracał to jasny no i tak jesteśmy tą pierwszą czwórkę ta cała kolumna rozrasta się coraz bardziej w ruinie, a Anna też jest nowa sytuacja, do której natychmiast trzeba się przystosować je w twoim spokojnie, a oni chodzą ci Niemcy Ukraińcy też byli w mundurach z pańskich z karabinami gwiazdy wycelowanych jest obustronny, a mama ty godni tak polis czyści pierze wyglądała dobrze, że jestem zdrowa idziemy na wschód do pracy na rolę i mam wszędzie mówi g 17 lat w polu, bo oni nie potrzebują dzieci i Niemców i tylko ci ja wyglądam na 1 7 czy uwierzą w to uwierzą tylko to jej wprowadzają na statek Umschlagplatz na ten przeklęty ostatni ostatnie miejsce aż takie stacje i tak od razu filet chciałem sprowadzić do tej szkoły tam, żeby raz schować gdzieś nie dajemy mu policja żydowska stoi policja Polska policja żydowska nie dają wejść Murray Hill jak miał jakiś zegarek bardzo nowoczesny zegarek, który Marek łup podarował na urodziny i daje do 1, jakie z Rosją policjantowi ten zegarek i ona spuszcza parę kroków do tej szkoły jej dzisiaj przy tym innych 1 pojazd dokładnie pamiętam też naprawdę jest tyle lat, ale ja to nam się dotrzymać ciągle jest się chodzi już zaczyna przemawiać jego sumienia jak i dlaczego się wziął z niego ten zegarek przecież szansę uratować swoją szansę swoją matkę swego ojca jak pracuje desantu, gdzie pracuje w patrol oddał ten zegarek, a widzimy parę kroków dalej petent ten niemoralny tnt tak przemawiał sumienia, by zegarek dawaj to była raczej, żeby się uratować ile takich zegarków widział, dlaczego w, jaki sposób w aż tak jak tak pamiętam to wszystko, gdyż jest mokro od śmierci, ale jest we mnie to wywrze takie co się dzieje naj w końcu się chodzić i pociągi i szczera postawili wiatę karabin maszynowy stabilizowania nas wszystkich zabić na miejscu nie było pociągu jest wieczór, a tu nagle przyprowadzają Krawiec maszynowej celują w tym cały tłum nie ma pociągu typu na miejscu możemy go szkolnego brata tutaj tyle się mówiło tych pociągach jak wrażliwe są te pociągi, a teraz zdolność do jej w ogóle zabić nawet nie docieramy do pociągu i tak wierzą, by objęliśmy się wszyscy razem medialnych brat miał też grupy Fiat panda działań stoi jednak, żeby umrzeć razem z nami i mama tylko nowi nie muszę mówić do mnie tak nie bój się każdy człowiek musi kiedyś umrzeć razem możemy nie bój się ta nie będzie straszny już zjadło strasznie, więc wiedzieć jak było poza mną i przyjeżdża pociąg jest zadbana zabić na miejscu jak napadają na nas mama wizjami za rękę i Brada na drugą, lecz wciąga nas od pociągu strony tego szkolnego budynku i tak w ciągu sekundy otaczają ojca kilku żydowskich policjantów naokoło i jego i tak go widziano po raz ostatni w życiu miałam zdjęcia ojca tylko ten obraz biją go pałkami wszystkich stron pochylił się całej po 4 7 lat wtedy wysoki tęgi pochylił się niedopałki na jego plecach wszystkich stron nie było go więcej sprzętu musieli zrobić jak napisałam książkę moje książki nie chcieli za to 1 7 lat, a w zamian napisać, że uratowali w ogóle byli obojętni oby byli obojętni wieść i nie pomogli go wepchnąć do pociągu Jerzego pobicia strasznie jak tarcza Anna Miami Heat 13 lat nie miałam wtedy, a później w końcu na chwilę schował, bo mama nie chciała w żaden sposób wejść do pociągu ja chciałam chwilę pragnął, choć oni to jest wszystkimi Żydami nie będzie z nami oni znają każdą kryjówkę do tej nas dzielą was i nie każą sprzątać wasze próby jak chce dożyć czegoś takiego co będzie z wszystkimi niech będzie z nami jak też tylu wiedzie sobie poradzą jak wiesz coś zrobią, a tydzień sami stoimy za chwilę przyjdą też zielonemu dużej scenie buciorami lub zaś dzielą nas jak SUV mama stała spokojna zupełnie go jak głupie dzieci wy jesteście ten początek mieli być musimy się go zrobić, żeby ziemia, by wrócić do tego pociągu i tak raz ukrył w kanale takich incydentach w szkole jest ten kanał do dzisiaj już sam byłem, że woda kierowana z młodzieżą izraelską w 1 kanale w 1 z wydziału nauk później do porządku odjechał niedługo to trwało i dobry odbierze dług, aby podnieść no i brat i weszliśmy w w szkole, że w tym budynku szkolnym zostało kilka osób wiemy też możemy do rana zje następny pociąg jeszcze 1 noc życia i dane choćby w Łodzi do tego bieda Dody strychu do tych piwnic wrócić, ale gdzieś 6 miesięcy od łebka wierzę w 20  000 jaj mama skończy 20  00 2 zajął Jakub Wilk zjada wstaje 1 z jakich wywieźli błaga rodzi aż w końcu 1 żydowski policjant zgadza się dają mu obrączkę swoją i mówi że ma 2 kilo ryżu w kryjówce i garnitur ojca i domowych starczyło to wystarczyło wyprowadził nas tak jak wiele mu wyjść, bo miał numer, że jest pracownikiem tam walczyły jak mamy mama po co jemu jeszcze jest garnitur jeśli ta obrączka ja rozumiem tak, że ryż, toteż rozumiem, że ten ruch jeszcze nie wygrali jeszcze cenniejszą godziny jeszcze nie była doc. Csaba, żeby ten jest zmienić model Freemont i mama dawniej chciałam i w jakim wpuścimy opustoszałym mieszkaniu jak liść cudzych garnku ludzie, którzy wczoraj może mężczyźni zostali dowiezieni do Treblinki mamy jeszcze mogła jak w głowę do tego, żeby za nic zrobić ogień nikt takich papierów jak ich związek rangi ugotować takie kluski na wodzie każdemu dać parę łyżek i góry, że jeszcze się nie jadło wreszcie będzie jeszcze gorzej to wtedy to ten ryż, bo oddała 2 kilo wierzy w 2 mama po co jemu garnituru w takich czasach mama powiedziała to nie jest czas na takie pytanie mówię wam byli różni ludzie i prawdy się mówić jeśli się z ronda oddzieli od innych narodów powiedzieć prawdy Ukraińców o Litwinach nie mogę o naturalnie o Niemcach i o Polakach to przede wszystkim po pasie sam na siebie inni jak tak zostałam nauczona chyba te cieszą się też czytam wtedy, gdy jeszcze te wszystkie moralne wiedzie w samym piekle getta Warszawskiego i to nie mogłam tego pojąć jak później poświęciły media te pociągi z ludźmi ten ogień z nich oddycham z dymem palonych mięsem Żydów spalonych po zaangażowaniu 2 lata tak do 1 5 lat przeżywam to wszystko tak, że dla mnie są fakty, a faktem też jest, w którym jest zapominane, że Żydów zabijali za to, że są Żydami, żeby się urodzili Żydami wyłącznie za to mieli być w zupełnie ich zlikwidowaniu mówiło się wtedy likwidacja getta także byli też jest ciągle są dyskusje na ten temat, że Polacy też cierpieli też byli ofiarami niż była wojna w była wojna i był naród Polski pod okupacją była, ale były różne rzeczy, że Polacy politycy je zrobić zasłuchani byli do 8 Oświęcim żacy dostali zabijani i 0 ścięli bani wjechanie w Warszawie było powstanie tel 6 powstanie, a nie, dlatego że byli Polakami nigdy nie, dlaczego Polacy nie byli w planie, żeby być zgładzonych Żydzi byli w planie być bardzo wolnym i dlatego do tej kwestii trzeba się jednak odnosić i to mieć, ale jeszcze dołoży się mówi nie my nie mamy prawa sądzić poszły tam nie byli uważani za niebezpieczne zadanie jak każdy zawsze można mieć opcję z góry jak będzie jakaś podła sytuacja tego też wolno być podłym, żeby się ratować nie nie jest dobro jest zło i była wtedy też było, że ludzie poświęcali życie, żeby ratować, żeby pomóc, żeby Dawid nie tylko Polak Polak Żydowi, ale ja mojej bratowej n p . Ania była już tak wychudzona dzieli ją do szpitala była tak słaba i miałam taką małą porcję chleba dostawało się co do 2 4 godziny i trochę zupy szklanka z Brukseli pływała jakaś kawałek druk widzi czegoś i ledwo woda jak doniosła do mojej bratowej chleb jadam cały dzień jak przyrzekli, że nie wpuszczą do bratowej do szpitala w Wiedniu zobaczyła jeszcze do niej jak on tego chleba leżała na nim, żeby nie kradli go słuchałam, kiedy dzielić na chleb SOS przyniosła jej dzieliła i nie jadłam i zaniosłem, ale się noga nawet jeśli kogoś jak Halinka przyszła do mnie przyszła do mnie na mnie Patrzałek z dnia na tym tle a jakby zbierała i takie rzeczy były także były takie rzesze Polaków ludzkie nawet tym nieludzkim i to i tak było od każdego z każdej strony to było, ale w 1 było lepiej jednak Polakom było lżej Polacy nie byli w diecie Polaków nie zabijali Niemcy nie szukali nie polowali na nich przebił wszystkich zabić dobrych złych wszędzie są różni ludzie to dzisiaj są ludzie w więzieniach są złodzieje są prostytutki są oszuści za wszystko jest nie można powiedzieć całej naród Polski jest szlachetny idealny krzyczały inne narody z najlepszym dowodem są w więzieniach ubranie pani świadectwa i to, o czym pani opowiada publicznie to, o czym pani pisze w zarówno, pisząc poezję, jakiej prozy i wspomnienia pani świadectwo są niejednokrotnie obezwładniające wszystkie te niuanse powodują, że w 20 1 8 roku ktoś taki jakiego, jaki kapituluje wobec tego jest n p . taka scena przytłaczającą ciszę zakłóca płacze jakiegoś niemowlęcia płacz głośno bezczelnie jak drwiący z pokory wobec hitlerowców i śmierci scena dzieje się w ukryciu zbiegowie tracili panowanie nad sobą nerwy osłabione wskutek nieustannego napięcia zawodziły zdarzało się, że uciszał płaczące dziecko, dusząc je po prostu, a matka nie miała prawa bronić swojego maleństwa ani nawet rozpaczać głośno przez jedno niemowlę nie może zginąć kilkadziesiąt osób dorosłych i ja chodzę, bo chcę panią prosić o pomoc w zajęciu stanowiska wobec tej sceny byłem jestem kompletnie bezradna i wachlarzem mamy tu pieszo oraz bohaterów to dziś grają dalej mamy matkę, której nie wolno bronić ani nawet rozpocząć głoszenie mamy ludzi, którzy to zrobili je własnymi rękami ktoś podjął tego i zabił to dziecko po prostu imamy ludzi, którzy na to patrzyli jak kapituluje nie wiem co mam o tym, myśleć, że co mam zrobić z tą sceną proszę mi powiedzieć nam wszystkim Strumień, jakiego mogę wam powiedzieć co ja myślę też Łukasz Sobiech myśli inaczej też to wszyscy jesteśmy jednakowi nie każdy ma tu samolot dzikie i naprawdę jest w normalnych czasach jeśli jest bezpieczeństwo ciąży to trzeba bronić dzieci ani nie wydawać na śmierć były też w Łodzi na przykładzie wybranych dziedzinach śledzili żydowskie ten w każdym razie po może wam powiedzieć, że tak ludzie, którzy od rana do nacji są ścigani jest polowanie na nich Nieśpiał nie jest złą noszą na sobie wszystko co posiadają jedno, ale w ZUK miejsc po 2 Bartosz to wszystko jest ciężkie to wszystko jest wciąż ciąży na człowieku i szukać gdzieś schować jak Świdnica jakiś strych i kto poza maskuje, kto wyjdzie ostatni jest się narazić, żeby zdążyć się ukryć gdzieś indziej zamaskuje to, że Bartek zastawili, żeby nie było widać, że dane GUS wejście do jakiego się z Romą do jakiejś piwnicy wydane są źli jak i aż się znajdzie tagi i taszczył ich aż się w Łowiczu, gdzie wszyscy ludzie mówi Eliza nie ma i stoi tam godzinę 2 mniej niż co zrobią potrzebuje i młodzież mniej twierdzi Grzegorz dzik nie oddychać i młodzieży będziemy już Zugaj na zewnątrz i dodaje nagle ich było wczoraj tych Niemców z tak blisko słuchali złodziej już stoją koło tego wejścia do tego do tych przyjętych zamaskowanych kryjówce, gdyby nagle dziecko zaczyna płakać jak to napisałam tak dalej siły z całą wolnością, kiedy my jesteśmy tak ograniczeni tak zamknięci do wszystkiego Żydom własnego oddechu, żeby nie każda, gdyby nie kazali mi jednak itd ja byłam też w kryjówce ukryta w i tak, a później dawali Lublina dawali w sypialni dzieci luźne takie wozy, ale były, że nie zdążyli się coś to właśnie było takie straszliwe napięcie 1 Niemiec dziś już chciało się w wolnych jest blisko brązu stoi Dudek koło tych dziwnych zamaskowanych, a wtedy, gdy dziecko oddali władzę się sobie na całe gardło jest wtedy inna sytuacja i inna jest reakcja na takie rzeczy ponosi gmina musiała nigdy tego zaznać jak to wygląda bardziej jak długo wiedziałam, że o jej już jest cicho siedź cicho już pisemnie grozić tym płaszcz to właśnie iść dla nas wszystkich Hannie Gronkiewicz-Waltz, a pamiętam takie coś byłam też było powodem do ojca już nie było ich mama pracowała gdzieś dzieje się to mundury na to, żeby mieć prawo do życia, żeby niania prawo do życia dzięki pracy nie byto, gdy wszystko nie było naprawdę, bo w końcu zabrali wszystkich, ale ich tam dali nam jest tam znaleźć winnych 6 4 to było i tam była to awaria tam, gdzie mama pracowała z drugiej strony, więc okna widziała co się dzieje u nas w domu też i tak jeździ tam nie będzie łapanek zdolny zyskają pracownicy itd nie będą brali do nawet zsyłki i nagle byłam wtedy mamy i siostrą działać moja i jej córką i były tam jeszcze 1 kobieta mieszkała tu nie można brać powiedzieć, że mieszkaliśmy w Łabiszynie mieszkało, bo coraz głośniej winien jak w mieszkaniu jest jakiś strych czy coś ci piwnica, a w tym domu nie było w piwnicy w Lesznie 6 4, a z tych zapłaci, bo naprzeciwko raz były sądy grodzkie i w szpital niemiecki wtedy i dość, że ich, bo został zbombardowany było były raz dziennie dyrektor kilka razy był naloty Rosjan i tam zrzucili bomby i u nas zerwało dach to był strych bez dachu to już nie ma gdzie schować i przyrzekli, że nie będą zadawać wzajemne rano ulic jest pełna Niemcowi policji i jest łapanka akcja 1 1 Wiesław tutaj mieszkała jeszcze 1 rodzina ten ojciec pracował poza gettem wzrośnie o tobie człowiek z aryjskiej strony chleb cukier tak jak pokładam 7 i dwojga dzieci i żona dwoje dzieci i tak na liście jest pełno Niemców i policji na ulicy ich ciocia bierze i nasz Jaś się tuż po 0 1 pisałam piękny dzień słońce i nie ma strychu i miała w piwnicy, a my chcemy wyjść no tak, aby szczelność chciał wiedzieć, kiedy nie ma wgniecenia na strychu jest takie słońce wspaniałe jak bierze na Azarenkę nie idą swoją córkę Jelcza Dziadach linka była w moim wieku starsza ode mnie o 2 lata nawet w i ta dwójka dzieci wyjadą na 3 lata jedno ma 5 lat jeździłem na ten strych, który nie ma dachu hali jest tam w wydziale kajakarz ścianie gdzieś za faul w wsadziła mnie i wciąż Halinka kuzynka mają pod półkę, a do dwójki dzieci na półce nad nami i zamknęła i to jeszcze zakryła czymś takim jest deskami w jakimś z włamaniem drzwiami, że nie było widać tu niespodzianka taka i tak siedzimy i gdyby Niemcy w la Elvis słychać jak choćby po schodach lubią jak wyłamują drzwi Jagły wyrzucają ludzi ścierają się klienci my siedzimy cicho cicho cicho i tutaj nagle 2 Niemców koła tej komórki z fryzurą i ich tak blisko tuż po 1 mówi do drugiego tak tutaj nie ma Żydów tylko w tylko on myśli mogą krążyć to niema jak rozbiły się godzić dom mówią i pogoda się i nagle to dziecko pode Brady górnej półce zaczyna mi się ruszać na głowy i to leci też się do kosza, bo jest to słuchać jak to jak to do dnia na głowie jej, bo łatwiej tutaj i tylko, żeby nie słyszeli, żeby jakiś środek wiedzieć jak teraz, żeby nie zakazał tak wielu straż wyda 5 Jasień odeszli poszli wieczorem ciocia się schowała zoom Batko tych dwojga dzieci w tłum uczył młodzież jest w pościeli porobiły takiej i sam się schowały pod tymi członkami pościeli mama musiała już nikt nas nie wypuści też Boniek przyszedł tam otworzyć drzwi jej wypowiedzi jak jakiś ucichło wszystko aż moja mama przyszła okazało się, że coś dzieje i matki tych dwojga dzieci znaleźli zaprowadzili na Umschlagplatz ojciec wrócił z dniem kartofla sami z tym cukrem JR dwójki dzieci posiedzą za pracę, żeby się zjednoczyć żoną tam gdzieś na Wschodzie rozumiesz tak to wyglądało następny dzień na wstęp na akcje i tak dzień po dniu miesiącami do jesieni aż do przerwali, a już była z pół 1 000 00 0 Żydów zostały jeszcze 50  00 0 pustka sieroctwo rezygnacja i bunt teraz bunty teraz powstanie i oni teraz zaś najważniejsze już nie było Judenratu już nie było policji żydowskiej byli tylko ci powstańcy teraz z różnych ugrupowań politycznych i ludzie po prostu mężczyźni, którzy mieli żon matek nikogo pracowali po jeszcze w tych fabrykach amunicji w innych po aryjskiej stronie winyli dla kogo przenosić tego co kraj ten chleb i oni się wszyscy zabrali i to zorganizowali tu powstanie 19 kwietnia, a ja byłam wtedy też po Włoszech 3 tygodnie w Rio zapytam jeszcze 1 rzecz o kryteria oceny czego by pani chciała, żebyśmy my z tego zrozumieli bo gdy pytasz mnie pani, czyja rozumiem to na poziomie faktów i wydarzeń rozumiem co się wydarzyło, ale mam poczucie, że nie rozumiem dodajemy do powiada, więc nie proszę opowiadać, z czym mamy iść w świat po z po wysłuchaniu pani historię chciałabym naprawdę, żeby nie widzi tego nie rozwiniemy wyobrażamy sobie od razu wojsko, czego sobie nie wyobrażać jak jesteś głodny i nie ma w czyjejś jak leje deszcz i wpuszczając je pod dach jak i jaki zabierając go dość, że chcieli mnie już nie zabierają, ale słabnie ktoś z dnia na dzień, gdzie jest najdroższe drogi, więc chodzi do PiS to matka dzieci do czy też zostać deportowany pojazd umilała jak świeczka zgasła co dzień szłam wsiadła za ich nie ma ściemy ratować się tego nie rozumiesz tak to umorzenia zrozumieć tak rzec, że jesteś normalny człowiek żyjący, bo musimy mieć MO wjechać tam nie było, bo było dać jasno musimy jeść, by położyć się to w obozie leżał w po 15 na prezent jest miejsce na 4 1 na drugi etap tego nie można zrozumieć jak to jest leżeć mniej takich miejsc, gdzie jedziemy tam, gdzie jest miejsce na 4 talerze 16 w takie chciałabym, żeby zrozumieli ten główny punkt tego, że może powstać teoria, żeby zaprowadzić nowy porządek, żeby inne jak dar od innych krajów były niewolnikami dla pewnej wyższej oraz jakoby, a wszyscy inni ma być ich niewolnikami, a Żydzi Cyganie i kaleki mają zupełnie zostali zgładzeni chciałabym, żeby ludzie, kiedy zaczynają oceniać, kto zdradzała, kto pomagał aktywnie pomaga aktor sam zabijał, żeby wiedzieli, że tutaj chodziło o życie samo życie i które było zabronione zakazane dla całego narodu żydowskiego to co była żydowska policja ile było żydowskie policje wbrew nie było pół 1 000 00 0 żydowskiej policji, którą zgładzono w Treblince było ich paręset, ale to wykaże, gdzie jak, by pisać tak jak jest zakup Wedla Ewa Kurek Kurek chcą, żebyśmy się dobrze bawili w błocie, żebyśmy się, że mieliśmy pracy, żeby ich własny, jakoby obszary własny wszystko mieliśmy na zlecenie od jak, więc bez wiedzy gola dobrze gaszą dowiedzieć co z początku była okupacja od początku jeszcze nie było getta, ale słońce nie było za murem te chciały bulwary się chciało palić trochę Scott na opisie dała na oknie imitację Daga nadal chodzili opalali się i co jeszcze gdy zebrali jeszcze w jaki sposób mieli chleb, bo nie wszyscy mają taką samą ekonomiczną sytuację natychmiast to gaz nawet, zarabiając pewnych warunkach takich tak tak, że było osiedle wieś była godzina policyjna i Polacy ich po obu stronach muru, jaki jest silna jeśli nie wolno ci wyślą list w lewo w wyjeździe już dopada ich do domu, bo strzelali jak ktoś jeszcze przechodził ulicą i wtedy tak co sąsiedzi mieszkam w mieszkaniu jest 5 pokoi w każdym pokoju mieszka inna rodzina jakaś jest i tak wchodzimy najwyżej do 1 rodziny, czyli starsi i młodzież i my dzieci też, iż rozmawia się opowiada się jak było ich ktoś, by w radiu TV słyszał jak wiadomo jeśli Niemcy przegrywają licz po wielu mówiło się, że nie przegrywają FOT Dariusz się kończy, a w auli szabli wygrywali teraz więcej co więcej kraj o o tak wywali także była czasami, gdy jeszcze były tak kartofli ten chleb i ktoś miał Peter Foley miał kilka płyt jak i zagrały się jej ktoś jazda po deklamował wiersze, które się udzielany na pamięć i tak gotowi na pamięta czy dam Śląsk śpiewa lubiane czytaj dziś Kolejarz jedno czekał Julian Dean na pamięć dam 2 3 × dojazdami na pamięć bardzo lubiany wczuwa się to ludzką niedolę, kto biedę i to można nazwać myśmy się bawili, więc się już pisaliśmy razem parodię na takie dobrych wierszy takie było nam na lokomotywę to się, by było w taki wiersz za lokomotywę na gminę żydowską stoi na stacji lokomotywa stoi nasz na Grzybowskiej gmina żydowska i tam jest 40 pokoi 40 wagonów i każdy siedzi jakiś urzędnik i zarazić do domu chleb kilogramowy wyjeżdżają takie były wyżej ten orzekł, aby były 2 wiaty do winy na jedyny wjazd w polu wiał drugi to wielka gra jeszcze wtedy jej atuty było 1 brat w gminie kradł drugi brat w te takie rzeczy i Dawid w ten humor nasi to były te oddziały celne jak nowy bawiliśmy się prawda aż do wysiedlenia później to już tylko były 4 słowa blokada akcja Umschlagplatz pić bawoli tyle tylko wszystko na sobie i tylko byli jeszcze 1 godzinę jadą przetrwała jednak całe życie mam to w sobie tyle to był fragment rozmowy z ocaloną z Holokaustu Polska izraelską pisarką poetką Haliną Birnbaum spotkanie odbyło się w muzeum historii Żydów polskich Polin dziękuję za dzisiejszy wywiad pogłębiony i zapraszam za tydzień po dwudziestej Anna Wacławik Orpik Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POGŁĘBIONY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA