REKLAMA

Krzysztof Varga o swojej nowej książce "Sonnenberg"

A teraz na poważnie
Data emisji:
2018-05-21 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
22:46 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut witam państwa bardzo serdecznie, a w studiu Krzysztof Varga pisarz dzień dobry dzień dobry chciałbym, żebyśmy porozmawiali o twojej ostatniej książce co van Bergh, która nie jest dzieje się w Budapeszcie, a może opowiedzieć najpier w w pewną historię tarasie Barcy, która spotka mnie ostatnio odbyłem u naszego wspólnego kolegi Muńka Staszczyka, który opowiadał mi o waszej eskapadzie do Budapesztu parę lat temu razem jeszcze z Pablopavo i tam w trakcie Rozwiń » jakiejś takiej nocnej pijatyki Muniek opowiada, że spod spotkaliście kiedyś Węgra gminną i zaczęła się rozmowa o Polsce on powiedział, że zna 1 polskiego pisarza i ten pisarz nazywa się Krzysztof Varga chleb w okazał się stało 2 Sejm, więc być może z tych miast nie pamiętam tego tego momentu pamiętam NATO w natomiast, że Monika bez przerwy bolał palec nogi i nie mógł za bardzo chodzić natomiast tak, dlatego że byliśmy w Budapeszcie Muniek i Pablopavo chcieli po prostu pooglądać trochę to miasto i pobyć tam przez moment ich przewodnikiem był remis z przewodnikiem tak, aczkolwiek NATO był taki przyjacielski wyjazd, więc siedzieliśmy parę dni w Budapeszcie jej pokazywałem różne miejsca interesujące chodziliśmy po knajpach również i wydaje mi się, że to były dosyć przyjemnie czas, ale miał świat monet ma świadomość tego jak bardzo popularny jest też na Węgrzech na czym bardzo popularne są w swej książki po to, znaczy świadomość jest na jawie o tym, że jeże sporo ludzi, którzy czytają książki węgierskie Moyes kilkunastu lat Czardasz manga lica on dla nas Gyurcsány ukazywały się na Węgrzech miał się dobrze jeśli, choć sprzedaż jestem rozpoznawalny dla czasami człowiek chciałby być rozpoznawalny na Wembley i to fajny i to z porządku wydaje mi się nad magnat, aczkolwiek wie co to popularnonaukowe książki, które zmieniły to w zasadzie są eseje i kiedyś wyrazić taką wątpliwość, że dla Węgrów może to się wydawać dosyć oczywista to labirynt okazało się, że nie ja na początku przed tym jak kilkunastu lat miał wyjść po węgiersku miałem tam jechać na spotkanie promocyjne wydawało mi się, że to będzie banalne może dla węgierskich Czytelników czy nieciekawy co oczywiste nie zgadzał się, że mnóstwo osób, które te są zainteresowane tym, dlatego że czytały o swoim kraju z perspektywy faceta, który coś tam wie, iż jako środka, ale jednocześnie patrzy też z dystansu i to dla nich było w jaki sposób odkrywczy no ale tutaj to Sandberg to jest pierwszy taki taki krok, który w, które zrobiłeś z powieścią zaznaczył mieściły się na Węgrzech tak, ale angielscy Soczi bohatera prozy to nie jest mój plan jak teraz postanowiłem zostać pisarzem stricte węgierskim natomiast to dawna chodziło mi po głowie to, żeby napisać powieść dziejącą się w Budapeszcie i myślałem o niej od lat tak naprawdę tylko nie potrafiłem doniesie zabrać się żaden sposób nie miałem po prostu pomysłu na historię Szabów filmie miasto na talerzu właściwie podanej wszystko co chce o tym, mieście opowiedzieć, jakie pokazać jak widać jej obraz tego miasta natomiast brakowało mi trochę historii i kiedy już powstała historia, kiedy uznają, że po prostu trzeba opisać historię miłosną dziejącą się w Budapeszcie to już to już wiedziałem co z tym zrobię ta historia dzieje się w Budapeszcie, ale też w takich miejscach mało turystycznych no to jasne złe jak ktoś pisze powieść dziejącą się w Warszawie ponadto nie musi siedzieć w miejscach turystycznych prawda, bo to patrzymy na to z innej perspektywy patrzy na to z perspektywy polskiego czytelnika tak Warszawa jest o tyle specyficzna, że dziś Stare Miasto nie jest jakąś magię to ona ze smakiem to absolutna prawda nie składają się wyłącznie z tych elementów turystycznych te są oczywiste ja, jeżeli ma to być w miarę wiarygodną opowieść o Budapeszcie to siłą rzeczy nie może się dziać między 2 Baszta rybacka ła w parlamentarnych od lat, bo to są miejsca, gdzie tylko turyści chodzą tak mam na wzgórze zamkowe tam Jazz Baszta rybacka kości Świętego Macieja to notatkami ma w ogóle Budapesztem krzyku żadnych w ogóle są wyłącznie autokary z turystami w słonej nostalgia to jest tak gra czy melancholia to są takie określenia bardzo często towarzyszące w krytyce swojego pisarstwa i w opisie twoich bohaterów to rzeczywiście kluczy do nich drużyny nie wiem czy to jest klucz, dlatego że MO ne melancholia tak nowy Budapeszt jest melancholijnym miejsce w ogóle Węgry są melancholijne kosztem Budapesztu tam Budapeszt na prowincję węgierska to jest dopiero melancholia wspaniała, ale menedżer homilia Elbit porozumie się jako taką tęsknotę do czegoś co było czy mąż w ogóle a gdy stan stan zły stan ducha depresyjny stan stan ducha na pewno jakoś zaznaczyć, iż nie należy mylić melancholia z sentymentalizmem, bo to tu nie chodzi o żaden sentymentalizm sentymentalizm jest dosyć płaczliwy i w ogóle pretensjonalny wg mnie melancholia z głębszym uczuciem bardziej twórczym jak samce i na pewno jakiś jest wymagane związanym z przeszłością prawda jest melancholia polega na tym takich bram stolicy to są ci, którzy tęsknią za tym wtedy nie potrafią określić, więc na pewno tutaj jest ten pierwiastek w tym ani dla mnie był to miasto tak taki jest oczywiście może twój bohater in Andreas w ostatni w swojej powieści także zajmuje się literaturą literaturą austriacka tak dziwny pomysł jest w całych Chin może się wydawać te dziwne, bo się za monarcha udaje się zajmuje to literaturą ale, ale tak no to jest jego ohydne główne zajęcie dla jego zawodowym zajęciem jest zajmowanie się literaturą austriacką głównie austriackiego modernizmu czyją po prostu czyta takich autorów jak Herman Broch czy Robert mówił cicho i mikrofon do Oderki dla mnie to zarządca tej książki jest poniekąd kluczem do do mojej powieści Sonnenberg dlatego, że to są książki książki opowiadające o pewnym schyłku ci Austriacy pisali głównie można dorzucić jeszcze Józefa Rotha w jaki sposób pisali u schyłku monarchii habsburskiej rozpadzie Europy to taki jedno dziewiętnastowiecznej o narastającej groźbie faszyzmu w tych książkach pojawia się nasz obraz tej Europy, która się chwieje na akcję drzwi upada dawny porządek i brodzisz coś nowego jeszcze dokładnie nie wiemy co, ale coś nowego groźnego, ale chyba Węgrzy czekali na ten upadek z nadzieją na co ona nie na coś z tym co znaczy koniec pierwszej wojny światowej był absolutną katastrofą dla Węgier i absolutną katastrofą dla jego niepodległość nie była pociesza mnie na Mikołajowie to była trauma straszliwa, dlatego że czasy tzw. dualizmu, czyli 1 8 6 7 1 9 1 4, czyli Austro-Węgier były najlepszym okresem dla Węgier ekonomicznie kulturowo tak nigdy nie była okupacja po prostu tylko rzeczywiście, gdzie jest ono Unia 2 państw dzięki temu, że Austria przegrała w wojnie z Prusami 1 80 0 sześćdziesiątym szóstym roku i to osłabiło musiała się wzmocnić podpisując, jakby taką umowę dual -li styczny z Węgrami Budapeszt n p. już w tym roku powstał Budapeszt i w 1 80 0 siedemdziesiątym trzecim dosyć późno tak z 3 miast połączenia 3 miast mury aresztu i obłudy, czyli starej budy i przełom dziewiętnastego i dwudziestego wieku jest dla Budapesztu najlepszym okresem wtedy z 3 no powiedzmy niedużych miasteczek na dobro sprawy powstaje 1 potężny organizm gospodarczy Ka bus po prostu wyskakuje w górę niesamowite inwestycje przyjeżdżają ludzie z całego świata Dolls na około 19 0 8 roku test najszybciej rozwijający się miast Europy pod każdym względem 3 ludności czy przemysłu kultury i t d . a efektem przegranej pierwszej wojny światowej jest rozpad Austro-Węgier i rozbiór tak naprawdę tego kraju w ramach strata traktatu z Trianon w 19 20 roku, kiedy Węgrzy tracą właściwie prawie wszystko 2 3 terytorium to jest trauma największa, więc ten okres w ogóle fascynujący między powiedzmy z początkiem dwudziestego wieku pierwszą wojną światową do drugiej wojny światowej międzywojnia na Węgrzech między pierwszą drugą wojną światową jest bardzo interesującym okresem jeśli chodzi o rozkwit kultury literatury węgierskiej mnóstwo fantastycznych pisarzy w tym mieście pojawi się, więc to jest ich jak przyznaje szczerze, że to jest z tym Budapeszt, który jakoś tam funkcjonuje w mojej głowie i damy z nostalgią i tam jest tak niska nostalgia oczywiście, bo oczywiście jest też jakaś nostalgia za czasami Kadara w moim przypadku te Węgry czasów Kadara są fajne no właśnie wróciłem do władz Węgier czasów Kadara i do twojej do twojego do swej młodości związany z Węgrami tuż po informacjach Radia TOK FM Krzysztof Varga pisarz jest państwa i moim gościom term Krzysztof Varga pisarz jest gościem państwa i moim rozmawiamy o twojej ostatniej powieści Sandberg powieść o tyle ciekawe, że dzieje się na Węgrzech to są węgierscy bohaterowie książka jest takim trudem w związku z Andreasa i Agnes mówiłeś o swojej nostalgii czy melancholii związanej z Węgrami czasów Kadara na czym ona polegała w ogóle ma węgierskie nazwisko tak źle, ale to wszystko co może z Węgier ma sześcioro miałaś ojca Węgra tak tak naczynie chodzi o to po prostu, że kiedy ja dojrzewałem w latach osiemdziesiątych i Polska była na naprawdę wtedy szefem straszny i był to okres, kiedy niczego nie było po prostu Niewiem pamiętasz pewnie w Warszawa była szarym ponurym miastem w latach nic nie mogłeś kupić ja pamiętam, że chcieliśmy no nie wiem w ogóle jakaś czekolada prawda z Peweksu była czymś niesamowitym tak na Węgrzech to wszystko było po prostu, dlatego że był to kraj w ramach RW PG i systemu wschodniego, którym miał najlepiej stojącą gospodarka, chociaż politycznie był trzymany w ściśle za mordę po powstaniu, ale wielu z nich po pięćdziesiątym szóstym roku było najpier w rzeczywiście prawdziwy terror prawdziwy terror, kiedy Kadar zasiadł został przywódcą państwa na przyjechał po prostu na rosyjskim czołgu w istocie Lineker był ten rok później ją zastał po puszczamy powoli pojawił się ten gulasz owe komunizm, który polegał na tym, że jedno jest jest prawda doktryna komunistyczna, ale z drugiej strony jeśli chodzi o sprawy nazwijmy to ekonomiczne gospodarcze jest po ścianie, czyli właściwie dzisiejszy model chiński chyba w pewnym sensie jeśli chodzi o byle doktrynę polityczną i Janasa zmyć elementarną wolność gospodarcza raz miała natomiast w sprawach politycznych krótką smycz krótka smycz na wieś ludzie pamiętali pięćdziesiąty szósty rok, więc wiedzieli o wieszaniu pamiętali rosyjskie czołgi miały dla ITS trauma Polska nie przeżyła takiej traumy z drugiej strony była jak sam rodzaj wolności ekonomicznej, który nazwijmy to w cudzysłowie, jakiego wolnego rynku w ramach właśnie dr Anny komunistycznej co powodowało, że w sklepach rzeczywiście były czekolady gumy do żucia i proszki doprania było wszystko tak ulica w akcji słynna ulica w akcji, która dla Polaków przyjeżdżających w latach osiemdziesiątych do Budapesztu była w ogóle wołał z Zachodem nawet zespoły rockowe węgierskie kojarzyły się nam on tak trochę z Zachodem i słynne Lokomotiv, ale wcześniej, że Polak 7 tak naprawdę płat Lokomotiw i omega oczywiście bardzo bardzo są ujemne, choć są oczywiście w drugą stronę też to wpłynęło tak, dlatego że na Węgrzech słuchano polskiej muzyki n p. zespołu SBB to obraz, który tam miał jakąś ogromną ogromnym szacunkiem się cieszył słuchaj, ale czy te to swoje to swoje pół Węgier z o trochę od stworzył coś znaczy nauczyły się węgierskiego tak jak ja otworzyłem partaczy tutaj akurat w dużej mierze związane było to ze śmiercią mego ojca i który zmarł 12 lat temu zaczynał później tak naprawdę chodzi o to chodzi w Trade Tower to Węgry jakoś się tworzy rada chce stworzyć coś mówił po angielsku no tak zdecydowanie mówił po węgiersku, a jako osoba, która się nauczyła polskiego w wieku bardzo dorosłym popełniał takie błędy bardzo poważne w polszczyźnie w finale rozwalają rodzajem oraz rozmowę z nim powoduje rozkurcz aranżacji właściwie mówił po węgiersku, ale była polszczyzna była dominującym językiem w domu i takiej otworzyłem zawsze wiesz w czasach, kiedy ja byłem pracowałem jako redaktor w Gazecie Mate ja też obsługiwałem nazwijmy to politycznie jest też ma za sobą byłeś, by dać z dziennikarzem od kościoła do prawdy film Lecha z państwa w budżecie to wie jak baranek Car Mikołaj Lizut pisał teksty o kościele jeździł do Watykanu to prawda, a ja, a ja pisałem o tym co się dzieje polityczne na Węgrzech w czasach nie wiem nawet pierwszego rządu Orbana, czyli już szło o 20 lat temu właściwie, ale później tak kulturowo po śmierci ojca rzeczywiście ja wtedy dopiero zacząłem pisać węgierskiej książki i ich wtedy, gdy się pojawią ten pomysł jakoś kiełkujący powoli, żeby napisać kiedyś powieść popraw rada osiedla w Budapeszcie nie ma takiego wrażenia, że sam NBP jest bardzo często odbierane przez Czytelników w ten sposób, że nas Czytelnicy szukają analogii między polską a, a Węgrami no i przede wszystkim ze względu na zbliżenie polityczne lidera Fideszu i i lidera prawa i sprawiedliwości w Polsce podobno budujemy nowy Budapeszt nie uczą już jest to znaczy ja mam taką propozycję, gdyby udało się zbudować nowy tutaj Budapeszt taka architektonicznie n p . to ruch z biznesem, ale politycznie nie natomiast, jeżeli mamy wejść konteksty polityczne porwanie na pewno jest cynikiem jest auto kratą, ale czy on ma wyraziste sceny, jakby te poglądy to nie nie powiem tak ten facet, który po prostu chce mieć władze najzwyczajniej w świecie i potrafi i potrafi bezwzględnie ją egzekwować, ale bez wątpienia jest lepszym graczem politycznym dacią zna świat zna języki, bo zawsze są w Oksfordzie studiował na za pieniądze Sorosa zresztą one tak, żeby nie było wątpliwości raz w ocalone od 3 i wiary ta uchwala specjalne ustawy, a Tysona osiowe, a tak, więc to Doda nie ma wątpliwości, że wydatków jest na przerażające jest jego zbliżenie z Rosją tak naprawdę tak to jest człowiek, który widzi przyszłość naszym systemie putinowskiej nic w europejskim systemie tak demokratycznym liberalnej demokracji i Joanny dryfuje ewidentnie w stronę Putin nie jest mój organizm to w ogóle bez 2 zdań natomiast wg nie jestem pewien czy stoi za tym jego przekonanie traci ideowość, jaka śmiech to jest raczej facetom rys buduje po prostu pewien system oligarchicznych klientelizm politycznego, a ja tylko, że przez co w wiara szczera, bo w mieście oraz zezwolenia jest najgorzej w nogach bez trudu zagra natomiast w każdym razie jest w tym w tym co robi w tych okropnych rzeczy, które robię po prostu bardziej profesjonalną tych naszych nieszczęść uników prawda no może rzeczywiście potrafi też na arenie międzynarodowej rozgrywać swoje partie nie wiem w siatkówce czy boksu raczej może tak natomiast naturalna w nas Orbán tutejsze notes człowiek, który nie ma pojęcia w ogóle o świecie przecież nic nie wie tak rzeczywiście to wszystko tutaj trochę na rynek wewnętrzny na 300 natomiast jak już jesteśmy przy polityce to bardzo chciałem zapytać o węgierską nacjonalizm, który wydaje mi się, że też tutaj Polski czytelnik może może szukać jakichś analogii no ale on jest dosyć ciekawy, bo ostatnio nasz wspólny kolega Wojtek Maziarski mówił mi, że Jobbik przeszedł z taką konwersję jak źle jak front Narodowy we Francji po odmowie sumę albo na nasze pieniądze, przekładając to nawet bardziej jak Roman Giertych, czyli z pozycji narodową nacjonalistycznych przeszedł na pozycje i liberalną obrońców demokracji mniemać zgadza się z tą diagnozą no jak ja bym to inaczej trochę zdiagnozował to znaczy, aby mnie nie nieporównywalna chyba do Giertycha tylko raczej bym powiedział, że tak jak Marek ile ten front Narodowy francuski BNP i termy ci się przebrał tak kocha jest realna chleb wyzwanie do dyskusji cost to znaczy Marine Marine Le Pen zastąpiła antysemityzm tatusia Andy islamizm własna i proszę bardzo mniej więcej tak z grubsza wygląda to co robi węgierska skrajna prawica, która w ogóle o tyle interesująca, bo Jobbik, czyli największa siła opozycyjna, którzy zaczynali jako taka skrajna prawica, czyli krótko mówiąc faceci w mundurach jest Gwardia węgierska marsz jakiś defilady mundury i t d . czy po prostu taki typowy skrajny nacjonalizm oni rzeczywiście się w cudzysłowie ucywilizowana linii masztu tej sytuacji, że Orbán musi zwalczać, ponieważ oni byli nad naprawą od niego, więc to też jest analogia oni się oni oczywiście walą Orbána w różny sposób to znaczy z 1 strony, że jest za miękki tak naprawdę z drugiej strony w socjal, bo socjal to jest bardzo ważna rzecz na Węgrzech wszystkie rodzaje rozumiesz emerytury dopłaty i t d . walą w niego za zagarnia coraz, więc konstrukcji od mediów przez biznes wie co to są już do urzędu organizacje pozarządowe i wiesz co to są takie oczywiste powiedziałbym oskarżenia tak, ale jeżeli musimy mamy być brutalni to powiedzmy szczerze, że w Polsce też większe wrażenie na ludziach robi to, że rząd sobie wypłacił gigantyczne odprawy premie niż to, że coś majstruje przy Trybunale czy konserwacyjnych teraz bardzo smutnych tak, ale to jest taki właściwie chyba nie zaskakujące, więc kwestie rozumiesz pieniędzy i systemu oligarchy, który nabył na Węgrzech został zbudowany też jest ważniejszy dla szarego obywatela niż z klasy niż kwestie no nie wiem czy z tej wolności prasy czy coś takiego, ale węgierski skrajny nacjonalizm ma interesujące oblicza, bo musimy znowu wrócić do tego Trianon 19 2 0 rok Węgry straciły 2 3 terytorium cały siedmio gród Słowacji dzisiejszą całe Zakarpacie Vojvodiny nawet kawałek na rzecz austriacki Burgenland w Polsce oczywiście nikt o tym nie wie, że Polska też sens zwinęła kawałek spisują Orawy z daleka zarówno latem chyba 6 km ² i to była trauma nieustająca i każdy węgierski nacjonalizm żywił się tym rewizjonizm w Polsce to rewizjonizm jeśli chodzi o okres jest symboliczny jest jakiś mały sentymentalny nie jest istotne tak natomiast Węgrzy stracili naprawdę nic nie dostali w zamian poza tym skrajna prawica węgierska nabyła Neo pogańska w dużej mierze bardzo ciekawe u nas też jestem taki skrawek, a nawet osób jest, więc Pomezanii za coś w kompletny niż natomiast oni się, dlatego że ten skrajny nacjonalizm węgierski odwoływał się do fundamentów powstania państwa węgierskiego, czyli krótko mówiąc do przychodów oglądać do zajęcia ojczyzny do przybycia księcia Arpada i jego armii z Azji, którzy zajęli w dziewiątym wieku wielką nizinę, więc to jest to jest ten fundament powstania tak u nas jest chrzest i Bob co blachę z końcem działa ten nie jest jasne chyba na telefon cała jej chwała mitologia rozumiesz przybycia Węgrów wieś to było po organizmie sama nic ma n p. niesamowita kariera pismo runiczne go na Węgrzech czy tzw . Rowan szum, którym po prostu się PiS -em jest w tej chwili już nazwy miejscowości sucha i zdobyło to jest fascynujące jest kompletnie inne nagłe odcięcie zapytać analogie jeśli chodzi o swoich bohaterów literackich to znaczy no pewnie się styka z takich pytaniami na ile oni są węgierscy na ile w Polsce w mojej wieś nie wiem na co mój bohater jest oczywiście węgierskiego mieszka w Budapeszcie jest Węgrem z, a więc dla Lalek z analizy i autoironię nie jest to, a więc na Węgrzech jest też autoironia wydaje mi się to co to co różni to, że Węgrzy są ironiczne bardzo wiesz ja nie wiem czy Polacy są ironiczne i autoironiczny nie jestem pewien wiek ja myślę, że u nas raczej jest Groteska niż ironia ironia jest dla Polaków zbyt subtelną metodą na alei rolny jest charakterystyczna dla platform twojej powieści tak bardzo jest taki element węgierski, dlatego że w literaturze węgierskiej wyraźne są takie motywacje z 1 strony melancholia na pewno, ale z drugiej też ironia jest raczej nie Groteska bo kiedy myślisz o literaturze polskiej myśli są rozpocznie go Brochwicz oni są bardziej groteskowy niż graniczni oni są wieś bardzo się groteskowo przerysowane ani natomiast na Węgrzech teraz raczej taka jest właśnie trochę smutna ironia tez jako dziedzictwo jest i kultury habsburskiej wydaje mi się bardzo dziękuje światu spotkania Krzysztof Varga dziękuję bardzo się, a państwo bardzo polecam Miesa van Bergh ostatnią powieść Krzysztofa Vargi już za chwilę informacje Radia TOK FM, a po informacjach raport gospodarczy, na które zaprasza Aleksandra Zienkiewicza program przygotował Szczepan Maziarz Arek Mikołaj Lizut rósł Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA
REKLAMA