REKLAMA

Król Norwegii nie jest już święty. O 200 latach norweskiej konstytucji mówią prof. Grażyna i Krystyna Szelągowskie.

OFF Czarek
Data emisji:
2018-05-28 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
37:54 min.
Udostępnij:

Badaczki dziejów Skandynawii – prof. Grażyna Szelągowska (Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego) oraz prof. Krystyna Szelągowska (Instytut Historii i Nauk Politycznych Uniwersytetu w Białymstoku) – mówią o tym, jak doszło w 1814 roku do uchwalenia norweskiej konstytucji. Dokument obowiązuje do dzisiaj, był nieznacznie zmieniany. Jedną ze zmian, jeszcze w 1844, było wprowadzenie wolności wyznania. Ostatnia zmiana została wprowadzona 8 maja – król przestał być osobą świętą.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w ich z Cezary łasiczka program Owczarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie w studio goście prof. Grażyna Szelągowska Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry witam państwa dzień dobry i prof. Krystyna Szelągowska z Instytutu historii nauk politycznych Uniwersytetu w Białymstoku dzień dobry dzień dobry niedawno, jeżeli ktoś był n p . w Norwegii to mógł obchodzić święto święto takie, które chyba jest 1 z Rozwiń » takich świąt, które warto chodzić bez, skąd przez Norwegię czy mniejsze Norwegiem, a jeżeli ktoś lubi lody, a nie lubi kiełbaski no to lepszego chyba święta nie ma w sztuce święto jest oczywiście Grażyna Szelągowska 1 7 maja dzień konstytucji obchodzono je o psy no właściwie od samego początku uchwalenia konstytucji z tym, że przez wiele dziesiątek lat inne nowe Czyż nie było ono odnowy wsi w gminie nie było obchodzone nieformalnie formalnie jako radny już w maju, a dekret i 1 7 maja, a w listopadzie problem polega na tym, że nie listopadowej gali w uczelni listopadowa data się nie liczy z różnych względów tylko majowa problem polegał na tym, że od tego 1 800 czternastego roku do 19 05 Norwegia była w Unii personalnej ze Szwecją i oczywiście szwedzcy monarchowie różnie podchodzili do nóg do tych tak jakby nie było bardzo silnie akcentowanych manifestacji niepodległościowych, jakim było obchodzenie tego święta no przynajmniej do połowy dziewiętnastego wieku były z tym problemy czasem dochodziło do zamieszek w Oslo w wówczas nazwa Christiania była stolicą pod koniec dziewiętnastego wieku już było lepiej inne na dodatek pod koniec dziewiętnastego wieku bez zaczął troszeczkę mu ten sposób obchodzenia święta się modyfikować przede wszystkim znaczna część owych manifestujących radość z powodu konstytucji to szkolny dzieci to były pochody dziecięce szkolne gminne i zmienną oczywiście po odzyskaniu niepodległości już pełnej dwudziesty piątym roku jest to najważniejsze święto norweskie święto państwowe i żeby było ciekawie to także święto narodowe i ja mówię nie wiem nigdy nie byłam start tego lipca w stanach Zjednoczonych, więc nie umiem powiedzieć Marleya względnie chyba blednie, ale nie jest zbyt dajmy się, że jest to jedyny przypadek na świecie, gdyż 17 maja w dniu święta państwowego ludzie składają sobie życzenia wszystkiego najlepszego z okazji dnia konstytucji wszyscy pięknie ubrani to, abyśmy się wychowały w ogóle w Norwegii miałyśmy okazję uczestniczyć w tych pochodach jako dzieci dwuletnich takich Bukowiec przy czym przy swojej strony mają takie literki i duże co tam się co z tych Piter jest NoToCo panie noszą w torebkach 4 lata każdy z sekatorem i gminy, ale nikt z liści odręcznie, które biorą udział nieco nie można się w tor znacznie już znaleźli się w branży jest inne zwyczaje do dzisiaj oczywiście pieczołowicie nią pieczołowicie obchodzony to jest, zwłaszcza przez nauczycieli nauczycielki, ale nie tylko osoby prywatne także, a mianowicie na po 17 majowy zakłada się tzw. był non, czyli strój Narodowy inny dysk, który oczywiście powstał na początku dziewiętnastego dwudziestego wieku zaprasza jako pewna synteza różnych strojów ludowych regionalnych regionalnych z bardzo piękne oczywiście te nastroje w Żylinie piekielnie drogie dla takiej wizji rozwoju około 1000 0 około 30  00 0 koron komplet, a te z około 10  000 zło bardzo drogie są ręcznie szyte bardzo piękne granatowe spódnice białe bluzki William on do tego każdy wielki rozwoju z chwilą ich w RMF FM dziś o zarobkach największa zagadka spotykamy się koszty zetknęłam z bez Brożka mi takimi, które ze srebrnymi, które legły przypina się tutaj właśnie zbiegłego kołnierzyka, ale i one bardzo przypominają góralskie Kozienice na czy taka plakietka srebrna, z których zwisają małe takie muszelki i wisiorki kółeczka tak ładnie błyszczy, a panowie oto niektórzy zauważa, że niektórzy właśnie ubierają dużym znakiem syntezę regionalnych oraz słów po prostu garnitury czasem cylindry w żadnym tam już zależy od rana na pierwszą przemarsz różnego rodzaju parady tak kierować orkiestrą dziecięce młodzieżowe dziecięce młodzieżowe w Łodzi w rozmowie z szkolne to szkolne i takie badanie przeprowadzone, że szczyt w ciepłym ludności dostępu do zdobycia dziesiątej 5 2 i 7 2 to jest emblemat z rodziną w różnym VAT w niepamięć tam, o których była zbiórka w szkole tak szczerze mówiąc, a potem wszyscy grubo po raz my elita jest wyceniany jest za strony na laurach akurat nasza szkoła znajdowała się całkiem blisko centrum i tych najważniejszych ulic głównej ulicy Oslo, czyli Carl Johan zgody innych tego właśnie Pałacu w związku z tym myjemy nie trzeba było tak specjalnie chodzić na małe dzieci, które nie są w stanie przejść tej całej trasy to sobie chodzą po boisku, ale drugą szkołą na budowę szkoły na tym starszy już są wysyłane właśnie z gminy Brusy nocą trasy mija się także siedziba premiera inne, które muszę też składa inny skład na takich nie ma właściwie głównie w poczet sztandarowy służy do do składania hołdu w siódmej klasie miałam okazję odbyć w poczcie sztandarowym wie pani, że chiński przypominam sobie, że miała rękawiczkach jakaś liga tym zmianom pojazd taki ich właściciele niechętnie parafialny w talii hale i w płynny jest miejsce, żeby oprzeć się to z ARC rynek każdego żołnierza z chorobą to ciężkie jednak troszeczkę wiele takich choćby i tylko we mszy moment ruszy 4 wymaga wysiłku mianowicie gdy mijaliśmy no właśnie siedziba premiera w imieniu ZUS o Pałacu Królewskiego stanowiła Gruzja w aferze z małżonką i t d. to trzeba było temu ten sztandar Lu interesy przytrzymać piłkę w domu to był taki wyraz właśnie hołdu kierował po 4 nasz Panny szkolny Woźny gwizdkiem, więc oczywiście ćwiczyliśmy po wiele tygodni ćwiczą dorośli 6 lat, choć jeszcze więzy to było niesamowite przeżycie jest, że potem jakiś król wszystkim podziękuje nam stoi cały czas dopóki ostatni człowiek z powodu nie przejdzie i wtedy zaczyna się najprzyjemniejsza część komina, gdyż same je zjeść talerz zjemy lody oraz filozofii oba zawody takim bonusem kiełbaski no właśnie fascynująca chyba w tym dniu jest to 9 pań co potwierdzają że, że to jest jakby taki dzień, gdzie wszyscy się czy cieszą z tego, że został znaczy że, że jesteśmy razem pomimo tego, że jesteśmy różni różnie, jeżeli chodzi o poglądy różnie, jeżeli chodzi nie mogą skóry, ale wszyscy jesteśmy razem wszyscy jesteśmy częścią tego samego organizmu ową plan runął związek z naszej obrazka konstytucja już dziewiętnastym wieku pełniła taką funkcję ono stało się to jest taki można powiedzieć norweski trochę ewenement, że tutaj ona stała się takim najważniejszym symbolem Narodowym i takim obiektem, który jednoczył ludzi obiektem, który wręcz można mówić w historiografii norweski jakimś takim kurzyć się o takim ortodoksyjnym podejściu do konstytucji żony jest nietykalna żony święta co oczywiście było pewnym mechanizmem obronnym, bo były w tym pierwszym okresie jak takie zakusy ze strony świadków, żeby inny ten system nieco zmienić rząd były bardzo Demokratycznej to się świadomie do końca podobał, zwłaszcza tym kręgom arystokratyczną dworską militarnym, która rządziła krajem monarchii ciasnym więc, więc Norwegowie się tak okopali wokół tej konstytucji ta obrona konstytucji wszystkich zapisów szczegółowych mniej lub bardziej to był taki właśnie patriotyczny obowiązek i no tak to jakoś zostało to konstytucja jest stale we wszelkiej propagandzie niepodległościowej narodowej w kształtowaniu tożsamości konstytucja jest 1 z takich podstawowych fundamentalnych elementów, wokół którego rekonstruuje się za tożsamość wznoszą wiąże także bardzo silnym organizmem tego narodu jak wszystkich pozostałych krajów skandynawskich również i to jest rejon ten taki element spajające rzeczywiście wszystkich tutaj w Dolinie fascynujące także, że to, że to nie jest narzędzie do tego, żeby się okładać po głowie mówiąc my to widzimy tak, a my to widzimy inaczej, więc walczmy z, bo przecież moja Norwegia jest inna niż swoje nowe wielkie, że to jest właśnie taka Magda tak takie narzędzie do tego, żeby powiedzieć dobrze się różnimy się pod wieloma względami, ale jesteśmy tu i to z naszych miejsca na ziemi i zrobimy wszystko żeby, żeby było, żeby przetrwać zimę w Norwegii w wśród Norwegów w narodzie norweskim bardzo silnych stron w inne tereny o taki taka tendencja widoczna przez przez wiele stuleci z wypracowania różnego rodzaju strategii przetrwania metodą mały naród zagrożony wynarodowienia ze strony Danii w trakcie dno tych 400 lat Unii w inny z 3 min, więc moim zdaniem bardzo ciężkich warunkach naturalnych które, która groziły głodem w osie pojawiał regularnie co jak zrzuca z alfonsem pisał w Łodzi ta wiedza to wystarczy, że użyła wice zniknął na 2 0 lat ziem ba w międzyczasie jeszcze kilka będzie nieurodzaju w zboża już zgód w Norwegii, więc Norwegowie mają wypracowany taki nie taką strategię przetrwania to tak nazywam rozumianą bardzo szeroko z meczu to właśnie z ciasta wspomniała o mnie o ochronie narodu w Realu dotyczyło także inne nie wiemy specyficznego jadłospisu czy tym co by się tego co by co Norwegowie jedzą są już o tym co jedzą, a ja przetrwają najgorsze Gut będzie rozmawiać po informacjach okręt w ich prof. Krystyna Szelągowska Instytut historii nauk politycznych Uniwersytetu w Białymstoku i prof. Grażyna Szelągowska z listu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego badaczki dziejów nowożytnej najnowszej w Skandynawii są studio informacje o dziesiąty 20 Państwowa czy wracamy do programu off czarek studio prof. Grażyna Szelągowska Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego prof. Krystyna Szelągowska Instytut historii nauk politycznych Uniwersytetu w Białymstoku badaczki dziejów nowożytnych i najnowszej Skandynawii 20 4 latek konstytucji non niedawno było wielkie wielkie obchodzenie 200 lat niepodległości także czternastym także pani Dominika napisała, że to święto przypomina jej pochody pierwszomajowe odgórnie ustalony sposób świętowania 0 spontaniczności 0 radości dały się, że tutaj nasza słuchaczka właśnie mieli proces w ogóle wiele się gonić Lecha wszy zachłysnął wszyscy są tak wcześnie idą właśnie ta część oficjalna, która jest totalnie wydaje mi się wyluzowany, a odczyt widać, że ludzie chcą to robić, jeżeli ktoś do tego zmusza go za część nieoficjalna, czyli po prostu wielki golf, ale Powróćmy do tego do tych sposobów na przetrwanie, czyli do także jedzenie czy kulinariów jako pewnej metody radzenia sobie z różnymi trudnościami czy przypadkami losowymi no tak, bo w Norwegian School jest to, iż to społeczność bardzo ładny film niewielka, którą los rzucił w bardzo ciężkie warunki naturalne góry lasy lodowce gasną w 2 trudno było to zanim coś pojawiło to czołgów, zanim zdążą się pojawiły nawet, aby doszło odkryto w inne pod koniec lat sześćdziesiątych ale zanim Norwegowie zaczęli czerpać zyski z tego co minęło dobrych kilkanaście lat, więc co to tak nie jest to od razu też zyski z ropy szły, a do tego czasu powinno rzeczywiście Norwegów od czasu do czasu dopadał głód w bardzo ciężki inne i będą już właściwie źródła siedemnastowieczne zwracały na to uwagę, że Norwegowie wypracowali sobie takie specyficzne obyczaje kulinarne, które potrafią co pomagają im przetrwać tego ten głód n p. gminne coś za takiego pieczywa chrupkiego USA Bradley inne z Anną po to, żeby rzeczywiście kilka lat nawet z przyczyn móc przetrzymać ten cenny ten model ten hale to pieczywo jakiś spiżarni z Bonn z dnia było to łatwiejsze odporniejsze na różnego rodzaju warunki zewnętrzne niższych rangą n p. w mszy o dodatek zadały myślę suszenie suszenie mięsa chleba chrupkiego ośnieżone lub równy stosik specjalnie trzymał się ten chleb na takich specjalnych drążka one inne od góry wisiały w powietrzu praktycznie na nowe ekrany, ale dorożki nie specjalisty żadne specjalne z wysp żart nie chcę o tym jak ocet majonez chrupkie pieczywo nie nie sądzę, że koty lubią się, tak więc też o ważności, gdy mówisz o strategii przetrwania w przypadku mogli tylko z Norwegów albo uległ krajów skandynawskich to z mórz historycy ostatnio zwracają uwagę, że wypracowany w Skandynawii ten tzw. Nordycki model państwa od wieku niczego to też jest pewna forma strategii przetrwania, bo ten model powstał na bazie kompromisu zawartego przez przez wszystkie siły polityczne odprowadzą lewa inne z momencie zresztą dosyć siły w ciężkim, bo to była to wielki kryzys depresji lata trzydzieste oczywiście pewne formy państwa opiekuńczego powstawały już dniem 8 na początku osiemnastego wieku opieka nad biednymi n p . nad sierotami pod koniec dziewiętnastego wieku pierwsze formy innych ustaw fabrycznych robotniczych kasy chorych sądy pracy natomiast gdy tak, by mnie całokształt 3 temu modelowi nadały dopiero ustawy w trakcie uchwalone uchwalone przez parlament niemal jednogłośnie w latach trzydziestych dwudziestego wieku, czyli właśnie w trakcie ostrości lekkiego kryzysu co takiego wyjątkowego do konstytucji norweskiej skoro wszyscy tak bardzo się tym fascynują wiem że, zanim powstała to, że Żyd ojcowie redaktorzy tych przyglądali się m. in. konstytucji 3 maja 4 konstytucji amerykańskiej broni rock and wszystkie te wzorce, które istniały w tym czasie Top, czyli konstytucja amerykańska konstytucja francuska z dziewięćdziesiątego pierwszego roku 3 maja oczywiście dobór czternasty, czyli jeszcze doły tusz 1 8 7 8 14 tuż przed zakończeniem epoki napoleońskiej wiadomo, że miałbym w tym finale tym okresie w wielu krajach europejskich osłodzi pojawiły natomiast montuje Szczygło wcześnie, więc trzeba było się do tych starszych nieco wzorców rzeczywiście ta konstytucja ewenementem na czym właściwie mówimy o takiej konstytucji, która powstała w 2 w 2 etapach z tym, że my dla Norwegów oczywiście ważniejsze jest to co uchwalono w maju czternastego roku natomiast ona potem została znowelizowana właśnie w listopadzie czternastego ze względu NATO, że z, a w tym czasie pomiędzy majem, a listopadem Norwegowie musieli zgodzić się na Unię personalną ze Szwecji ciała ze Szwecją i trzeba było tę konstytucję niejako dopasować do tegoż systemu Unii personalnej natomiast sądy system polityczny ustrój nie uległ tutaj większej zmianie to co jest ewenementem tej konstytucji te sprzed wszystkim żonę z nieprawdopodobnie wprost demokratyczna i w chodzi tu przede wszystkim o to, że o tej demokratyczną świadczy bardzo szerokie prawo wyborcze w w na początku dziewiętnastego wieku w po pierwszym w nielicznych krajach w ogóle istniało istniał system parlamentarny z jakimś tam reprezentatywnym przedstawicielstwem prawo wyborcze w głąb na ogół bardzo zawężone we Francji w 1000 czternastym roku karta konstytucyjna przyjęta przez odrestaurowanych rzeźb bowiem Burbonów dawała prawo wyborcze jakiemuś królowi dorosłych mężczyzn w królestwie polskim konstytucja z roku 800 piętnastego dawała to prawo już dużej liczbie, ponieważ było to dziś około 10 % chyba dorosłych mężczyzn uprawniony do głosowania innym jesteśmy dumni z tego, że my to było takie wymogi w Norwegii natomiast konstytucja dawała prawo wyborcze prawie 40 % dorosłych mężczyzn i to jest jak na początek dziewiętnastego wieku absolutny ewenement, bo to się zbliża nieomal, że do powszechnego prawa wyborczego w nogi poza tym my ARM dużą bazą gwarancji przestrzegania praw obywatelskich bardzo duża rola parlamentu, który jest najważniejszą instytucją rządzącą, któremu król się w wielu sprawach musi podporządkować się tak bardzo charakterystyczne niż starsze z Londynu artykuł podoba mnie artykuł, który mówi o tym, że ten, kto wykona albo nie zgłosi publicznie protestu przeciwko decyzjom, które zagrażają konstytucji będzie sądzony za zdradę niewystąpienie w obronie konstytucji chcemy się wyludniła tydzień niewystąpienie w obronie prerogaty w parlamentu jest, gdy jest będzie traktowany jak zdrada co było takim bez pamiętajmy oczywiście o okolicznościach walenia tutaj z kandydatem na stronę powszechnie uznawany był w książę duński następca tronu duńskiego dania była państw absolutystycznych im nie zanosiło się na to, że zmieni ten system wkrótce znowu taki taki mechanizm, który miał uchronić tę młodą demokrację przed ewentualnymi zakusami ze strony właśnie księcia duńskiego, który miał zostać królem Norwegii przed przywróceniem absolutyzm potem się znakomicie przydało, kiedy trzeba się było zmagać się z dążeniami Szwedów do tego, żeby temu demokrację ograniczyć, więc nową jest to rzecz jest oczywiście tam także zapisy takie, które wedle naszych kryteriów dzisiejszych tę demokratyczną się ograniczają n p. brak wolności wyznania no ale szczytem mu nie tylko watykańskie młyny mielą powoli także norweskie, bo zdaje się w zeszłym tygodniu zmieniony zmieniony został kolejny zapis konstytucji i uwaga uwaga w 2 0 1 3 przypominam król już nie jest Święty gada, a ich w osobach Les święta nic by nie jest ona z realiami zniosła dla nich nie jest to fotograficzny oraz Grzegorz do nas właśnie tak orzekł ewolucja, która rozpoczęła się do dziś pod koniec dziewiętnastego wieku bardzo długo trwało, bo trzeba pamiętać, że z chwilą wprowadzenia z synem luterańskiego i w trakcie informacji nie byt z osobą reforma, którą wówczas przeprowadzono to taka, że król został głową kościoła, więc praktycznie wprowadzono z luterańskich kościół państwowy i tak by procesy o złe my stopniowej laicyzacji państwa rozdzielania tych 2 instytucji, czyli państwa laickiego od kościoła, bo trwał ponad 100 lat tak szczerze mówiąc o stanie, bo takie łatwe, bo było już wiele różnych płaszczyzn, na których tandeta ta rewolucja się odbywała m. in . w szkołach inne jak nauczać religii właściwy sposób inna, ale rzeczywiście tu siostra wspomniała, że mnie, że w ta demokratyczna konstytucja wprowadziła cały pakiet tzw. wolności obywatelskich z jedno właśnie wyjątkiem jest obok wyznania czy tutaj ta oto ortodoksja luterańska była znacznie silniejsza i nie chodziło tylko o to by mógł zastrzec w konstytucji, że król musi być wyznania Ewangelicko-Augsburskiego, ale że wszelkie odstępstwo od tego kościoła są zakazane w, a więc również nie wolno było n p. zakładać wolnych kościołów co było bardzo popularne Skandynawia są w przypadku Norwegii skończyło się n p. pierwszą falą emigracji do Stanów zjednoczonych na tyle religijnym wrócimy to nasze rozmowy po informacjach radio TOK FM informacje o dziesiąty 40 już za kilka minut prof. Krystyna Szelągowska Instytut historii i nauk politycznych Uniwersytetu w Białymstoku i prof. Grażyna Rogowska z Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego badaczki dziejów nowożytnej najnowszy Skandynawii są studio za 3 minuty informację o godzinie dziesiątej 40 po informacjach wracamy do programu off czarek prof. Grażyna Szelągowska z Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego i prof. Krystyna Szelągowska z Instytutu historii nauk politycznych Uniwersytetu w Białymstoku są studia rozmawiamy z Norwegii 2 stulecia niepodległości konstytucja 2 stulecia tez busikiem z KRUS nie jest Święty to z kilkunastu dni prawie, ale wzrost waga kosmetykę tak to jest to jest językowy retuszy takie dostosowanie właściwie chyba języka konstytucji do do współczesności, bo przecież z czysto takiego formalnego punktu widzenia w jego pozycja nie ulega zmianie, gdy już w konstytucji było czternastym roku było napisane, że osoba króla jest, by nie odmówi król nie ponosi odpowiedzialność za wszystkie jego decyzji odpowiedzialność ponoszą ministrowie wyżsi urzędnicy w toku dziewiętnastego wieku jego pozycja jeszcze malała w momencie wprowadzenia parlamentaryzmu w 1 80 0 osiemdziesiątym czwartym roku zasady parlamentaryzmu inny utracił kontrolę nad rządem jest Norwegia w tym momencie stało się to w pełni taką demokracją parlamentarną liberalnym rozumieniu i tak to właściwie zostało, więc tutaj to ta ta zmiana językowa jest celem było mało gruncie rzeczy istotne lub po prostu jest próbą był chyba dostosowania formy konstytucji nie znam Norwegów zresztą w menu Costy zmieniać konstytucji specjalnie nie lubią jak tak policzyć to faktycznie tych zmian jest niezbyt dużo jest sporo takich fundamentalnych, ale w ogóle to się w tej konstytucji nie grzebie jak pamiętamy z kolei ze swojego życia taki moment, w którym ranny w czasie studiów miałam pisać prozę roczną o konstytucję właśnie Norwegii i miast dysponowała jakimś bardzo w takim okrojonym tekstem to były dawne czasy głębokiej PRL nie było tak łatwo no o różnego rodzaju źródła poza poza polską i udała się do ambasady Norwegii nie jest z tym pytaniem czy aby nie mają może tekstu konstytucji, żeby mnie wesprzeć no i pani powiedziała o tym kto będzie coś jej chciałam dać się współczesny jakiś tekst co jak takie wydanie obecnie obowiązujące nas się, że uznała, że mówi że, niemniej podtrzymuje tę konstytucję w 1 800 czternastego roku był to to będą badać przez konstytucję jest 1 odpowiedziała pani w ambasadzie pełnił wtedy odebrał umowę albo z uświadomią, że faktycznie ona jest jednak tamte zmiany są minimalne na Sycylii Kozanowa została europosłem Ziobrą, ale rząd jest pamiętana z organów centralnych obozach oddają wolności jedyne zmiany konstytucji milczącej tej świętości aktualnie zlikwidowanej to są zmiany dotyczące innych dość tego tego tego nie paragrafy dotyczące kwestii religijnych, czyli wprowadzenie wolności sumienia w 1 80 0 czterdziestym czwartym roku oraz zniesiemy tzw. 1 § 3 paragrafu żydowskiego konstytucja wprowadzała zakaz wpuszczania do kraju z osób wyznania mojżeszowego i zakonników katolickich i zakonników katolickich takoż rozsianych po nocnych to jest takie dziedzictwo dziedzictwo reformacji w ortodoksji luterańskich osiągnęła jedno został bijący się umacniający się to boks luterański i toteż ten paragraf też wzniesiono dopiero w 1 80 0 czterdziestym czwartym roku, a on jak się ma w Norwegii trójpodział władzy oczywiście konstytucja 1 800 czternastego roku w z wyraźnie stwierdzała, że funkcjonuje trójpodział władz są 3 odrębne niezależne niezawisłe władze gminne, ale ciekawy sposób rozwiązania Otóż Norwegowie tutaj częściowo się wzorowali na konstytucji amerykańskiej Challenge jest to bardzo rygorystycznie przestrzegany trójpodział władz oczywiście nie z synem tutaj nie ma w ogóle, o czym, o czym mówić w przypadku władzy sądowniczej, ale ciekawe są obowiązane relacji między władzą wykonawczą, a ustawodawczą innych gmin polskiej konstytucji dopuszcza się n p . by by ministrami członkami rządu, ale zostali posłowie, czyli mamy takie pewne przenikanie się tych władz ustawodawczej i wykonawczej nocą konstytucja tego nie dopuszcza oczywiście są różnego rodzaju z ne wypadki, jeżeli czyn, jeżeli ktoś jest częścią władzy ustawodawczej to nie może być trudne, ale chyba, że moment można taką osobę powołać, ale wówczas ona zrzeka się mandatu, a na jej miejsce powoływany jest w ty ułożone tak jakby poseł rezerwowy Group szyje niektórym, którzy wybierani są z takiej, jakby równoległy listy, czyli jak głosuje się w czasie mogą głosuje się na rynkach główną listę wyborczą z kandydatami do do parlamentu oraz równoległe listę i tam się tak, by mnie się sposób takiego lustrzany z tej samej partii wybiera się z wybraną osobę do parlamentu nie może w samej liście wybrać kogoś innej partii zdołować do nas one są bowiem identycznie mamy też w układzie są tak, żeby jakiś poseł zachoruje w PE również, że również inne i zrzeknie się mandatu z tego powodu to także powołuje się tego rezerwowego stylisty dodatkowej do centrum rozwoju oraz rozwiązanie wprowadzono właśnie w 1 800 dwunastym roku i ruch panuje dzisiaj jest skomplikowany jest z Bolkowa już rozgrywane, ale dla taty przez liczniki ile na osoby inne od osi to by to niebyły wybory równe one były one były okręgi były wiejskie miejskie różna liczba posłów pochodziła z jednych drugich wybory były pośrednie nie bezpośrednie, niemniej jednak rzeczywiście bardzo dużą duża część populacji męskiej oczywiście mnóstwo szkoła uzyskała prawa głosu, aczkolwiek w pierwszym w pierwszym okresie chłopi przede wszystkim głosowali na miejscowe elity, czyli za pomocą głosów Chłopskich do parlamentów chodzi miejscowi urzędnicy pastorzy tego typu naraz już od lat trzydziestych dziewiętnastego wieku, czyli znowu bardzo wcześnie na w skali Europy i innych chłopi zaczęli prowadzić taką politykę głosujemy wybieramy swoich i zaczęli głosować na siebie po prostu dzięki temu nagle w parlamencie jeśli studzienki znalazła się dosyć spora reprezentacja Słupska Anny, która bardzo za żarcie broniła interesów wsi no i których daleko było do do liberałów oni byli bardziej tacy konserwatywni zarówno w sensie obyczajowym, jaki politycznym, niemniej jednak to to wymusiło także pewne dalsze dalsze zmiany całego systemu i jego tatą stopniową demokratyzację n p. właśnie posłowie chłopscy byli przeciwko zniesieniu paragrafu żydowskiego i paragrafu wolności sumienia najwięcej przeciw głosowało właśnie spośród posłów Chłopskich byli przeciwni idei powszechnego prawa wyborczego uważali, że jest rzeczą naturalną, że prawo wyborcze wiąże się z majątkiem na jakimś tam bowiem sens był stosunkowo niski, ale jednak był cenzus majątkowy nie można z niego czujesz tak no tak tak tak to wyglądało obyć się dziwią nadmiernej liberalizacji raczej mnie idealizacja to im odpowiadała wtedy Jerzy dotyczyła właśnie rolnictwo na myśl dotyczyła miasto to niekoniecznie po bo to już nie było zgodne to niech tak bardzo pragmatyczny typowy dla ruchu Ludowego działania we własnym interesie jest obecność tych cech tych posłów Chłopskich w parlamencie jesteś takim jednak ewenementem w skali Europejskiej już w pierwszej połowie dziewiętnastego wieku w takiej czy w takiej liczbie takich jak i wracając do systemu wyborczego do ordynacji wyborczej to współcześnie ona jest jeszcze bardziej skomplikowana, ponieważ z innym oprócz 3 Tychy w zwykłych list partyjnych istnieje jeszcze kilka czerwonych list wyrównawczych krajowych, z których można dostać miejsce jeśli wypełni się oka określone warunki inny z głosowania na głównej listy do starć z biegiem lat nie należący rysy partia musi osiągnąć w skali kraju w złym co najmniej 2 %, żeby mogła dostać jakimś regionie mandaty z listy wyrównawczej dosłownie zawisła, ale trudno zdobyć 2 % normy aż któraś partia to zależy, która partia nowe ładniejsze mogą się nie przebije dziś mniejsze partie takie lokale na bardzo n p . z północy Norwegii mogą być kłopoty w najbardziej tak kazał go od wsparcia ograniczona do jakiegoś regionu mówi o tym w tym większe są kłopoty z obawy, że bardziej w Norwegii hodowało pani Grażyna Szelągowska miał powiedzieć sorry, bo to jest moje dzieciństwo moich przyznał się, że jakaś cząstka mojej świadomości jest norweska UE i jest częściowo w myśl po norwesku i no no tego, że nie mogę wybrzydzać skoro jako dziecko chodziłam do szkoły w i Czechy z uczyła historii norweskiej uczyłam się norweskiego brała udział w pochodach 1 7 majowych el śpiewałam różnego rodzaju z piosenki 1 7 majowe, czyli kochamy się nam euro to, z czym akurat w dłonie owija w ciemnych ulic rejowieckiej Vettela, ale na oficjalnej ten kraj to jest oficjalny hymn z oficjalnych talerze taką mamy w każdy ma pani Krystyna Szelągowska odnosi się podpisuję obiema rękami mogę tego dorzucić jeszcze do patriotycznych piosenek w samym protestanckie, które często są tak przepiękne też namiętnie śpiewałam bom, bo przecież nas uczono, ale no to jest to jedno Norwegia Sky naszego dzieciństwa, więc jesteśmy bardzo bym tak jakoś rzeczywiście emocjonalnie związany z tym apotem no już jako oczywiście badaczki zajmujemy często inne stanowisko, ale no nic się tutaj nie poradzi prawda natomiast tak oczywiście jako badacz historyk kina lub musimy używać bardziej etyczne obiekty w niej krytycznie z wyjaśnień zjawiska, ale to nie zmienia faktu, że mamy do Norwegii stosunek niesłychanie emocjonalny gminne i listy winno to rzeczywiście jest po prostu z krainy naszego dzieciństwa trudnego dzieciństwa zresztą, bo dzieci w społeczeństwie norweskim o tych zupełnie inne zagadnienie oczywiście można mówić o inny o tym co wyrabiali instytucja Państwowa Daniel Dennett, czyli z ochrony, gdzie właśnie, która potrafi zagrać rodzicom dziecko bez bessy bez uzasadnienia specjalnego dość upiorne, zwłaszcza dla polskich imigrantów jest, ale nie zmienia to faktu, że wróży polskiemu radiu zagrać z różnych powodów, bo z, bo dziecko wpada w depresję, a więc, że mu w domu, bo dziecko miało lekkie Woźniaka czy rozwiązań dla auta nie wolno bić nie wolno bić dzieci, ale to nie zmienia faktu, że rzeczywiście dziecko w tak, by system wychowawczy w norweskim jest podmiotem tego wychowania ani przedmiotem kolej wcale nie oznacza, że wszystko wolno nie zawsze się komu wolno on czysto obserwujemy bardzo konsekwentną dyscypliną i Izy no rzeczywiście z taką bez stresową, ale jednak bardzo konsekwentną realizację nie ma także z dzieci robiąca sąd nawet, że to tak wygląda na oko, jeżeli im wolno mierzyli chce wejść do kałuży proszę bardzo nie wejdzie w domu nikt nie żałuje ani ubrania ani budzików ani nic nie są zgodni, że kocha, ale było pozwolenie na wolną wykłócać się nie wolno, więc inne to jest Gumienny wyprasowane taki model wychowawczy, w którym rzeczywiście łączy się bardzo dużo opieki bardzo dużo miłości żelazną konsekwencją nie jest pewne formy i zagraża Gorzów tak to znaczenie nie tylko lekcje zwykłe, ale z bardzo rozwinięty n p. systemy urządzania wspólny klasowych wycieczek szkoły górskie o szkoła Górska moja była postać z nowego w aż po górskich przy gimnazjum na scenę tym razem bardzo panie dziękuję prof. prof. Krystyna Szelągowska Instytut historii nauk politycznych Uniwersytetu w Białymstoku prof. Grażyna Szelągowska z Instytutu historycznego ekscytuje stoku był państwem moimi gośćmi dziękuje Unia również bardzo dziękujemy dziękujemy niedbale idzie bessy jak nasza książka się ukaże się w historii Norwegii 19 12. wieków być może pod koniec roku to zapowiadamy się w razie bardzo bardzo serdecznie zaprasza i informacje już za kilka minut o godzinie jedenasty po informacjach wracamy do programu o Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA