REKLAMA

4 czerwca jako data odzyskania niepodległości? O pamięci społecznej wokół pierwszych częściowo wolnych wyborów

Światopodgląd
Data emisji:
2018-06-05 16:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
14:31 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Lichnerowicz jeszcze raz bardzo serdecznie pozdrawiam państwa z Wrocławia miasta, które chyba w tym roku być może najhuczniej w każdym razie 1 z hucznej jest 1 z hucznie obchodzących wczorajszą rocznicę 4 czerwca, a więc dla wielu dla części Polaków święto wolności związane z pierwszymi no prawie demokratycznymi wyborami w osiemdziesiątym dziewiątym roku przyszło mi się teraz ze studiem Radia TOK FM z Krakowie, gdzie jest dr Murray jako Bielska litrów na sekundę nie Rozwiń » kulturoznawca czyni związana z uniwersytetem Jagiellońskim, a szczególnie z ośrodkiem badań nad kulturami pamięci tegoż Uniwersytetu autorka m. in. książki Polska kultura pamięci w 20 01 . wieku dominanty zbrodnia katyńska powstanie warszawskie i stan wojenny w dzień dobry pani doktor dzień dobry bardzo serdecznie panią pozdrawiam z Wrocławia wsi i po słuchacze wczoraj m. in. na antenie Radia TOK FM przerwę mogli się wsłuchać w rozmowy z politologa mi ze specjalistami od polityki, którzy zastanawiali się jak na tym ideale, dlaczego to święto jest zimno nie wpisało się tak naprawdę do szczegółu do kanonu głównego polskiej na pamięć często są takie odpowiedzi drzew padło ofiarą wojny polsko-polskiej też odpowiedzi, że jest zbyt świeża odpowiedzi takie, że wielu Polaków rannych męża, któremu nie odczuło lub samych pozytywnych skutków tej przemiany, czyli w kontekście nazywanie tego świętem wolności w ramię nie odczuło takiego bym takiej wielkiej radości czy poprawy swoich warunków życia związanych ze tą wolnością, a więc, żeby teraz jednak chciałam zapytać panie jako specjalistka od pamięć nie tyle od analizy właśnie politologiczne specjalistka od pamięci oznaczenie tego 4 czerwca, ale pytanie 3 czy właśnie to jest też w pani kręgu zainteresowań to znaczy czy to jest temat badań ignorant dotyczący nad pamięcią czy to jest jednak tylko dyskusja politologiczne tak naprawdę to jest dobry przykład tego jak te dyskusje się właściwie łączą w odniesieniu do tego typu wydarzeń z takiej dość nieodległej, ale jednak wyraźnie postrzegane jako taka przeszłość pewna bliska historia przeszłość no bo i faktycznie kiedyś myślałam o tym, temacie tej naszej rozmowy to pomyślałam o tym, że w historiach upamiętniania czy pamiętanie o tym, 4 czerwca w UE i też ten powie w taki stan pamięciowe, jaki mamy w tej chwili dobrze wskazuje na to, że pamięć nie jest takim pojemnikiem na jakieś wspomnienia, które zostały kiedyś nagram Anny i teraz nie możemy do nich mieć dostęp jest, by odtwarzać prawda to znaczy to pokazuje też ta rocznica jej okoliczności to wyraźnie pokazuje w jaki sposób to jak ten człowiek do czerwca jest pamiętany Imagine myśli zarówno pamięć indywidualną konkretnych Polaków i Polek pamięć zbiorową jak i pamięć kulturową, czyli takie różnego rodzaju kulturowe urządzenia, które proponują nam różne sposoby pamiętania o tym wydarzeniu różne narracje historyczne pamięciowe w jaki sposób one nie jest także rysuje się jakoś zatrzymały w tym 80 dziewiątym teraz mamy do nich jakiś dostęp do gości cały czas i był ruch i cały czas żyli jak Estonia zostanie ten 4 czerwca inny zapisany w naszej pamięci takich oba w swoich planach, tak więc to szczególnie cytowany jest jednak wczorajsze wiadomości jednak gdzie ten 4 czerwca został tam nazwane symbolem już nie pamiętam dramatyzmu zderzenia z tak zdrady omawiali wydaje się, tak więc to jest rozłam ten przekaz, który płynie z obecnego obozu rządzącego no a jak coś się pani odczytuje dziś to znaczenie, jakie pani słyszy znaczenie tego 4 czerwca tutaj na pewno moglibyśmy powiedzieć, że jest kilka takich konkurencyjnych historii, które właśnie z sobą jednak walczą Jan Tylka wydaje się, że nie zawsze musi tak być żerują na wersję opowieści o przeszłości są konkurencyjne czasem może one mogą ze sobą jakoś negocjować jakoś wchodzić jakieś takie bardziej Zawiła związki kooperacji natomiast tutaj faktycznie mamy do czynienia chyba z taką sytuację, że jest konkurencja jest walka tak Boe w 20 1 3 roku ustanowiono 4 czerwca świętem wprawdzie nie tego święta wojna w wolnym od inwestora ze, ale świętem państwowym pod nazwą dzień wolności praw obywatelskich i można, by powiedzieć, że to święto tata jego nazwa i też jego obchody, które przez ówcześnie rządzącą władze były dość mocno promowane el mogą być symbolem takiej 1 opowieści o 4 czerwca takie opowieści o momencie, w którym w pokojowy sposób dzięki mobilizacji społecznej dzięki mądrości ówczesnych przywódców dzięki Solidarności tak dalej odzyskaliśmy wolność niepodległość, czyli właściwie byłoby takim drugim przed kolejnym dniem niepodległości te to te obchody i ta deflacja wydaje się, że jest dość silna natomiast absolutnie nie zyskała sobie jakiś taki pozycji demonicznej, żeby sugerowała większości Polaków i Polek, jaka jest taka domyśla narracja opowieść o tym, wydarzeniu, ponieważ jest cel to jak to mocno te zdania są podzielone faktycznie kształtuje się co najmniej od tzw. wojny na Górze, czyli od początku lat dziewięćdziesiątych i tutaj ME ta kampania dzień wolności, którą zaangażowany był były prezydent Bronisław Komorowski nie mogła raczej tego tt tej sytuacji zmienić w związku, z czym w głowę taka 1 opowieść opowieść o odzyskaniu wolności tak i teraz taki symbol, w którym też, by właśnie ci, których ja ja przez nią bardzo lubię święta 4 lipca, bo dla mnie to jest właśnie symbol tych wszystkich przemian i ONR zastanawiam się nad tymi głosami krytycznymi, że nie dla wszystkich te przemiany były pozytywne, ale przecież po odzyskaniu po polskiej przez Polskę niepodległości w roku osiemnastym nie wszyscy cieszyli, jakby też skorzystali z tej wolności już zaczynamy mieć świadomość tego jak trudnej sytuacji znalazło się bardzo wielu mieszkańców polskich jak bardzo ten system był też niesprawiedliwy w jak bardzo był nierówny no ale po tych 10 0 latach jakoś jednak uznajemy, że to jest moment symboliczny dla odzyskania niepodległości, a gniewem to pytanie do pani być może ten 4 czerwca za mało czasu minęło i po prostu za świeża jeszcze jest ta pamięć, żeby ją tak uprościć zamknąć w 1 symbolu może tak być, bo ten dzień wolności to jest taki można, by powiedzieć, że to jest taka próba ustanowienia pewnego szczęśliwego zakończenia takiego happy endu prawda, gdyby on właśnie wtedy wypada i kiedy cofamy się myśl od 1 100 godzin spada osiemnastego roku to jakakolwiek mamy mu mamę albo mam nadzieję, że mamy może będziemy mieć coraz bardziej świadomość, której pani mówi to znaczy o tym, że historia drugiej Rzeczpospolitej tak właściwie każda historia jest bardzo skomplikowana i ma zarówno momenty chwalebne jak i momenty wstydliwe osoby wśród ówczesnych obywateli obywatelek byli zarówno ci, którzy dla, których był taki moment rymów i spełnienie jak ci, którzy spotykali się z różnego rodzaju trudnościami wykluczeniami tak dalej natomiast faktycznie postulatach wydaje się za taka narracja happy endu jak Kol wiek teraz wielu jest krytykowana została dość mocno ustanowiona tak znaczy to rzeczywiście jest taki okres, po którym możemy przejść taki trochę baśniowe tryb myślenia o tym od wydarzeń no i być może faktycznie jest tak, że ten niespełna trzydziestoletni okres, jaki minął od osiemdziesiątego dziewiątego roku to jeszcze za mało, żebyśmy tak łatwo mogli do tego takiego tych jednak upraszczające powiedzmy to sobie narracji szczęśliwego zakończenia się jakość i czego wszyscy dostosować ta tutaj, a co w zasadzie ma największy wpływ na to pani badała właśnie mnie szczególnie pamięć o zbrodni katyńskiej powstaniu warszawskim i stanie wojennym uznając, że to są te dominujące momenty czy leki mające wiele się tak on takie rzeczywiście jakoś przeżywany przez dużą część społeczeństwa, widząc osoby żyjące mające znaczenie i w zasadzie, dlaczego to znaczy co wpłynęło szczególnie na to, że one są takie dominujące, a że ten 4 czerwca nawet dla tych, dla których on jest ważny i uznają ten moment za moment symbolicznej zmiany systemu pokojowe nic tak przeżywam szczerze powiedziawszy źródłem tej inicjatywy pod oknem Jacka Kuronia n p. w Warszawie w co roku gromadzi się ziemi grupa kilkuset czy kilkudziesięciu osób, ale stosunki pojedyncze wydarzenia in no tutaj wydaje się, że w odniesieniu do każdego z tych doświadczeń tak właściwie można, by mówić o trochę innej konfiguracji tych czynności głów, które sprawiają, że dane wydarzenie intensywnie, jakby mniej intensywnie pamiętane z po raczej nie mamy do czynienia z taką sytuacją, żeby była jakaś recepta na to jak coś się nią skutecznie ustanowić taki silny miejscem pamięci, że wtedy już to będzie działało tutaj na pewno w odniesieniu do 4 czerwca na pewno pewne takie spory jednak opóźnienie jak możemy spojrzeć z dzisiejszej perspektywy tych inicjatyw upamiętniających ten dzień jest jakimś istotnym czynnikiem znacie ten dzień wolności jest znany dopiero w 20 1 3 roku w związku, z czym mamy taki okres, w którym właściwie ta czeka taka walka pomiędzy różnymi wersjami się toczy na takim bardzo zły powiedziałabym nie uporządkowanym polo prawda i teraz i też na pewno kwestia, ale jednak bardzo dużego podziału wśród Polaków dotyczących nawet nie Euco konkretne -li nawet bardziej, a to prowadzi ją na Polaków oczywiste, ale też, jeżeli chodzi w ogóle o ocenę ich sytuacji w odniesieniu do ostatnich 3 0 lat i przede wszystkim ocenę tego na ile moja sytuacja jak obywatelki obywatela jest artykułowane jest przez szkołę, w której taki styl narracji mogę się zmieścić tutaj ja nie jestem specjalistką od takich badań socjologicznych uczących pamięci zbiorowej natomiast badania n p . c boksu dotyczące pamięci transformacji są bardzo ciekawe z tego co widziałam sprawdzałam to dzisiaj na wszelki wypadek zdaje się, że ostatnie takie badanie z jakiegoś powodu było przeprowadzone w 20 1 4 roku jest też rzeki już jakiś czas tam i tutaj sytuacja jest taka, że kiedy Polki Polacy są pytani czy warto było zmieniać ustrój to zasadniczo odpowiadają w dużej przewadze twierdząco tak to znaczy ta tutaj wszyscy zdolni do batalionu z centrum kultury, gdyby ta transformacja z 1 z najważniejszych wydarzeń tak czy pieszym czy druga uzależnia od lat oczywiście tak no i właśnie ta postawa w powiedzmy taki nostalgii za tym co było przed osiemdziesiątym dziewiątym rokiem połączona z żalem, że coś się zmieniło nie jest jak wynikałoby z tych badań specjalnie częsta, ale po nie znaczy, że Polacy są, jakby zgodni w ocenie tego się 10 09. roku, mimo że odpowiadają twierdząco zasadniczo na pytanie czy warto było zmieniać ustrój to są dużo bardziej podzieleni zresztą badania też nie są najnowsze są sprzed kilku lat, ale nawet za 20 1 0 roku CBOS przeprowadził takie duże badanie dotyczące postrzegania Solidarnością nawet raport NIK ma taki tytuł Magdalena KO okrągły stół poczucie zdrady i w swym, jeżeli pytanie zadamy niech taki sposób czy warto było zmieniać ustrój, ale n p. czy elity po osiemdziesiątym dziewiątym roku zawiodły to całe zdania są już dużo dużo bardziej podzielone i mamy wielu wiele osób, które właśnie deklarują, że są przeciwnikami powiedz Vettel po sposobu przeprowadzenia transformacji stan wojenny reżyserka kontrowersyjnych, a jednak dominujący jak pani mówi w Polskiej pamięci tylko do domu ja przyjrzałam z kolei badania Narodowego centrum kultury i takie bardzo uproszczony wniosek ma to właśnie taki, że transformacja sama w sobie jest przez Polaków uważane za jedno z najważniejszych wydarzeń, ale jeśli do 4 czerwca z kolei jest co przez mogę go uważane za ważne, czyli tak to chyba właśnie chodzi bardziej o odmowę symbolicznego rzeczywiście wydaje się, że ten proces transformacji być może się tak nie u jedno znacznie mimo tej zasadniczo oceny, że warto było to zrobić też na maturze jest procesem i rozdano ze względu na to, że w przeciwieństwie do oczka do stanu wojennego, który pani przywołała nie mamy tutaj do czynienia z tak łatwo poddającym się jakiemuś listem obrazowanie wydarzeń sprzed daty to znaczy, kiedy mówimy o stanie wojennym mamy na podorędziu takie Imaginarium dotyczące wojska na ulicach dotyczą twarz gen. Jaruzelskiego na ekranach wszystkich odbiorników z tak dalej na cud, ale samo południe, ale rzeczywiście wydaje się, że to właśnie do 03 04. czerwca, a ja sama pani powiedziała tak, ale intensywność takiego postrzegania czegoś jako istotnego dotyczy właściwie okresu transformacji i ten okres transformacji jest dużo bardziej niejednoznaczny chyba dużo bardziej skomplikowane i być może trudniej wy doświadczenia i w pamięci Polek i Polaków, którzy jednak dużej większości el opierają się również na własnych doświadczeniach, chociaż oczywiście SUV nazwany im później narrację polityczne historyczne kulturowe i t d . są tutaj bardzo ważne być może trudniej to do takiego 1 symbolu jak plakat samo południe, ale streścić albo jak Joanna Szczepkowska, ogłaszając jako koniec komunizmu nowo sondy ciekawe miało to miejsce 2 8 października natomiast wiele o sobie dziś przekonany, że było tak tego przerwać co to za bardzo dobrą ilustracją tego jak działają te procesy pamięciowe, które nie zaś nad odtworzeniem tego co nagraliśmy tylko takimi, więc zostali sklasyfikowani Paul złośliwie, by jednak uznając, że silna jest rola dla nazwijmy to propagandy, że pewnego dnia możemy się dowiedzieć, że wolno prawdę obecnie rządzący dojdą do wniosku, że czas, aby przepchnąć nową datę końca systemu związaną z jakimś ich zwycięstwo, ale wydaje się to dziś jechać zbyt błahy z Lechem grubymi nićmi szyta bardzo dziś dziękuję dr Maria kobieta ska literaturoznawcy i kulturoznawcze nie związane z uniwersytetem Jagiellońskim, gdzie współtworzył ośrodek badań nad kulturami pamięci była państwa gościem za co bardzo dziękujemy w Belgii dała naszym gościem studentów studiów w Krakowie ja jestem w studiu we Wrocławiu bardzo państwu dziękuję, bo tyle co dziś dla państwa przygotowałyśmy z Anną Piekutowski, który jest z kolei w Warszawie ten program realizował Adam szukali informacja o nich jeszcze więcej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA