REKLAMA

Czy bohater hymnu narodowego był Polakiem?

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2018-06-10 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
23:34 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Karolina Głowacka przy mikrofonie Szanowni państwo sejmy w uchwale uczcił pamięć gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w dwusetną rocznicę jego śmierci to dobra okazja, żeby przybliżyć tę postać, którą znamy często ich teraz przy okazji mundialu chociażby będziemy coraz częściej wyśpiewywać ponownie jego nazwisko, czyli nie chodzi oczywiście Jana Henryka Dąbrowskiego bohatera mas Jurka Dąbrowskiego w naszym studio prof. Jarosław Czubaty dzień dobry widok parę Rozwiń » kilogramów z Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego i oto dowiaduje się, że bohater hymnu Narodowego był w połowie Niemcem ożenił się również z Niemką, a jak przeczyta w tekście Dariusza Łukasiewicza w ostatniej polityce fascynował się niemiecką poezją pisał wiersze po niemiecku również miłosne do małżonki, a nawet, kiedy wstąpił już do wojska polskiego, toteż adiutant kamieniem dziecko między czarnymi otaczał no jak to co zacznijmy od tego, że o oczyszczenie widzę nic złego stanu w byłym Polski bohater Narodowy miał odbyć w połowie Niemcem walczyć do końca tak nie jest, choć oczywiście jego matka była z rodziny mieszanej to jej rodzice dobrze pamiętam był kulą w trzecim meczu był polskim szlachcicem z Kurlandii, choć niemieckim nazwisku w rodzinie mamy do 6 pułkownika szkockiego służbie Rzeczpospolitej Lotos Poland zwanego często nie nie stać do końca, ale rzeczywiście ją Henryk Dąbrowski dorastał w UE czy może znaczną część życia spędził w kręgu kultury niemieckiej ze względu na służbę wojskową swojego ojca, który był oficerem armii Saskiej sam Jan Henryk Dąbrowski też na ładnych kilkanaście lat dorosłego życia spędził tu młodzieńczego dorosłego spędził w Dreźnie w służbie Saskiej atakiem życiorysy mieszanej etnicznie jeśli mogę tak powiedzieć daj się w tamtym czasie były wśród elit absolutnie czymś normalnym i oczywiście podrzucam wątek niemiecki sugerując, jakoby byłoby to coś podejrzewać go z gazem przez pana, że nie ma w tym oczywiście niczego złego ale, ale my i część osób chciałoby myślę sobie, że niemych z naszym hymnie no to już powinien być taki Polak wie pan 100 % nie znaczy to myślę, że to akurat nie ma tej większego znaczenia zresztą dodajmy, że to to nie to mówimy do niej ludzkości szczególne to znaczy mówimy tu o w Saksonii auto jest jednak państwo bliskie Rzeczpospolitej ze względu ma trwającą dziesięciolecia Unię Unię personalną w 2 kolejnych królów w Rzeczpospolitej było jednocześnie elektora Saksonii przypomnijmy, że kolejny został wskazany w konstytucji 3 maja jako następca Stanisława Augusta do czego niestety nie doszło powrócił na to warszawski jako książę warszawski kościół od VAT później mówienie o elitarności w przypadku Dąbrowskiego jest jednak pewną przesadą, choć jego ojciec był zawodowy wojskowy, który oczywiście do dobijał się duch kolejnych stopni awansu wzrasta średnia mało, by dobrze jest szlachcic, który zyskuje pewien majątek wcale nie oszałamiający dzięki służby wojskowej, a jednocześnie pośmiertnie został jasno miłości specjalnego wyboru, bo oni zostawia mu majątku ziemskiego ani też, jakby innych specjalnych perspektyw życiowych, bo Jan Henryk ze swojego ojca był z China Morning, mówiąc że ten był w pewnym sensie wojsko skazane są to lubił był wojskowym obron niewątpliwie natomiast mówienie tu Solidarność nie jest może nie jest może to szczególnie na miejscu to uroczy człowiek na dorobku i jeszcze jedno kończąc wątek polską Saski ze względu na na twoją co 1 0 8 1 12 czworga przykłady oficerów carskiej służbie Polski Polaków w służbie saskie były w owym czasie bardzo bardzo często no to by jak wyglądała jego kariera Warmii SA ski, bo tam właśnie zaczynamy pan wspomniał o miejscu to jest kilkanaście lat poziomu hałasu jest bardzo błyskotliwą karierę, choć już zdobył po bardzo przyzwoite kariera oficerska w bardzo dobrym segmencie jak Henryk Dąbrowski robił karierę w Gwardii w Gwardii władcy Saksonii, ale nie jest to też kariera absolutnie błyskotliwą w Metz macher w napoleońskim stylu zresztą do niedawna nie to czas dotarcia nie robi karierę typu awans z porucznika na generała w ciągu 3 lat się po prostu stopniowo pnie w górę po szczeblach kariery co robi ma jedno do mostu, by sprawy stronę Otóż zdaje dobre kompetencje z tego względu Jan Henryk Dąbrowski stał się w bardzo cennym nabytkiem dla armii polskiej w momencie, kiedy armia miała zostać powiększona decyzją Sejmu wielkiego no właśnie co to był za moment przypomnijmy w jakim stanie jest Polska wtedy i wreszcie Sejm uznaje, że no dobrze powiększymy armie na rower też decyzja niesłychanie dramatyczna, dlatego że mówimy o powiększeniu armii powiedz naturalnie kilkunastu tysięcy do 100  000 co za tym idzie za tym idzie na ich zgoda posłów na niezbędne wydatki z tym związane kolosalne przełamanie pewnej naturalnej podejrzliwość szlachty wobec silnego stałego wojska, które było przez co już 16 17 1 8 wiek traktowany jako potencjalne narzędzie króla do tłumienia wolności szlacheckiej idą do absolutnego minimum wymaga też to jest najtrudniejsze rozbudowy infrastruktury na 100  000 wojska nie ma koszar jak mniemam całej infrastruktury z tym związanej związanej z dostawami organizacją poborem tak dalej i t d . nie ma oficerów wreszcie z tego m. in. powodu zaczyna się szukać oficerów dobrze wykształconych oficerów za granicą wtedy do nich terenu Polski przebywa książę Józef Poniatowski wtedy też, jakby Dąbrowski zostaje przekonane przez kap. Michała Sokolnickiego swego późniejszego podkomendnego w Legionach i w czasach Księstwa Warszawskiego do tego, żeby do spróbował w Polsce to jest wydaje się, że to na tym etapie to jest trochę wybór lepszej drogi kariery to jest bardziej strategia życiowa niż obóz patriotyczny i ponoć podobno miał długi przez nieco rozrzutną żonę no tak poza tym na pomysł zresztą, że nawet z średnią stopień oficerski w dobrym fragmencie nie da wału do dochodów wystarczających do życia na wysokiej stopie w Dreźnie to, że to tu specjalnie dziwić, czyli jedno, ale wie pan czyta takie rzeczy wprost żony poszedł do polskiej armii przez to, że był zadłużony w mężczyzna poszedł do polskiej armii, dlatego że uznał, że ktoś otwiera perspektywa dobrej kariery wiadomo, że ze swoim doświadczeniem w zupełnie przyzwoicie zarówno zorganizowane nowoczesne jak na w porównaniu z polską, a oni Saskiej w po przeniesieniu domu Polski awansuje rzeczywiście osobą, bo to jest wybór pewnej strategii życiowej absolutnie nie, o ile o księciu Józefie Poniatowskim można powiedzieć, że w jego przypadku to jest wybór dość dramatycznym im było dobrze zwierzchnictwo nad od początku Dąbrowskiego to jest to poszukanie sobie lepszych perspektyw życiowych w wspomniał pan o tym, że armia trzeba było w zasadzie jest rozbudować infrastrukturalne nie, ale czy to również o tym, że tam były poważne problemy natury tak powiem etycznej czy różnego rodzaju kombinowanie z pieniędzmi z tym ile jest ich Koniny, iż nie ma znaczenia wciąż spotyka Dombrowski kiedyś przebywa w tej armii Saskiej jak rozumiem uporządkowanej do armii polskiej, która jest w rozsypce my dopiero zaczyna się już do Polonii z prostytucją podział Dorocie jest kosmiczny bałagan to znaczy od decyzji o stutysięcznej armii do rzeczywistego dochodu rzeczywistego wzrostu liczby wojska jednak upływa sporo czasu ktoś organizuje strudel z VAT są już wiadomo, że były o postawienie Armina odpowiedniej stopie pod względem liczebności w szkoleniach nowoczesności wymagała sił środków namiętność i tak w Polsce niema ówczesnej nie ma czegoś co dziś określić jako kno w ho w nie bardzo wiadomo, kto jest to, że ten jest bałagan kupno stopni tak różnego rodzaju malwersacje finansowe dookoła boiska nie jest niczym dziwnym w każdej armii Europejskiej owego czasu spotkań bardzo podobne zjawisko w jak to się dzieje, że Dąbrowski jest cel w Konfederacji targowickiej Otóż nie do końca tak ciągle Dąbrowskiego strasznego pecha tuż przy budowaniu Polski w momencie, gdy zaczyna się wojna z Rosją, zanim zdążył się na dobre rozejrzeć w sytuacji przypomni rząd wraca do krajów nie było go państwo dokładnie od 2 0 lat, a nie nie nie ma znajomości i rok nie ma jest cenionym oficerem ale, ale bez odpowiedniego zaskarża towarzyskiego takt protekcji i t d . i t d . mówi po polsku z niemieckim akcentem co budzi pewną irytację to część jego otoczenie jak rozumiem jak przyłączyć wojna się zaczyna w tej wojnie specjalnie udział nawet nie zdążył wziąć no bo się dopiero urządzał w tej armii wojna się kończy zostaje zwołane sen, który podejmie decyzję o redukcji wojska taki Dąbrowski w tym momencie jako były w przypomnimy oficer, który nie zna to bardzo realiów w dodatku niedawno podjął służbę w tej armii zaczynała realizować decyzję Sejmu o redukcji wojska do o kilkadziesiąt tysięcy i to robi to w momencie, kiedy ogląda liczba oficerów z księciem Józefem Poniatowskim Tadeuszem Kościuszką na czele składa dymisję nie chcą służyć Warnig pod rządami targowicy obrazki tego nie robi historycy uważają, że z 2 powodów raczej po pierwsze, dlatego, że być może nie do końca dobrze orientował się sytuacji czy artyści wybiorą przegraliśmy wojnę z Rosją co z tego może wyniknąć, ale nie nie bardzo wiedział, jakie są oczekiwania środowiska nie bardzo rozumiał jak wyglądają pewne granice kompromisu w jak powinien się w tej sytuacji zachować człowiek jest jego stanowisku z jego stopniem i w związku z tym musi czuć nieco zagubionym mógł już uznać, że w tej sytuacji należy i to to jest argument działa bocheńskiego biograf generała należy przeprowadzić, by było trochę pomyśli Stanisława Augusta, który uważa, że w tej sytuacji należy ratować cokolwiek więc, że należy przeprowadzić tę redukcję armii tak ją przygotował już Memoriał, który został przyjęty, żeby zachować jak najwięcej stanowisk oficerskich natomiast rozpuścić po oficerów żołnierzy co daje to zarówno pod wolą zachować pewną siatkę złudzenie, a to znaczy to armie można, by to szybko skandowano armia można bardzo szybko wżyciu powiększyć i do tego do tego zmierzało mówią o Memoriał Dąbrowskiego czy rzeczywiście takie były intencje tego już nie rozstrzygniemy, bo istnieje taka możliwość rząd po prostu zorientował się, że jeśli w tym momencie złoży dymisję pozostanie na lodzie to znaczy nie jest już oficerem Saskim nie będzie oficerem polskim i posłuchać co dalej może trochę nie miał wyjścia też być może tak z racji tego, że nie miał tych wszystkich protekcją dla fanów po nich zupełnie nowych w Warszawie w MMA jak w takim razie wyglądała jego rola insurekcji kościuszkowskiej to jest 1 z zarzutów, które stawia nową stawiali młodzi po kilku latach kilka lat później jego przeciwnicy zaś wygląda na to zaś w pierwszych dniach insurekcji trochę pogubił był pod komendą brygadiera Madalińskiego, którego brygada Kawalerii narodowej zbuntowała się przeciwko rozkazuje redukcji dach i od tego rozpoczął się właśnie insurekcja kościuszkowska marsz brygady Madalińskiego na Kraków Kościuszko przybył do Krakowa insurekcja zaraz potem wybuchła insurekcja w Warszawie Otóż w pierwszych dniach Dąbrowski realizują rozkazy zwierzchników, bo zbierał te oddziały brygady Madalińskiego, którędy nie zdążył dołączyć do całości sił po to, żeby nie poszły za mały miejski być może uznał, że nie widział w szoku, że Madaliński jest jest w spisku zmierzającym do wywołania insurekcji być może w ogóle nie wiedział o spisku najprawdopodobniej po prostu nie miał odpowiednich znajomości nie był człowiekiem zaufanym w związku z tym realizował polecenia zwierzchników natomiast po wybuchu insurekcji w Warszawie natychmiast przystąpił do Inspekcji zasnął za swoje działania w pierwszych dniach został zresztą postawiony przed sądem wojskowym IT to to bardzo niebezpieczna sytuacja ostatecznie sąd podjął decyzję o uniewinnieniu go decyzję, który przyczynił się o ogromnym stopniu z Wybickiego początek współpracy przyjaźni obu tych 2 panów decyzja sądu sądu jako z nią najzupełniej słuszne, zważywszy na późniejsze osiągnięcia Dąbrowskiego wciąż insurekcji Wielkopolsce Sejm uchwalił LM uczcił pamięć gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w dwusetną rocznicę jego śmierci w związku z tym przypominamy postać szerzej gen. Dąbrowskiego zmarł on 6 czerwca 1 800 osiemnastego roku opowiada prof. Jarosław Czubaty za chwilę do państwa wrócimy teraz informacje Radia TOK FM Karolina Głowacka przy mikrofonie rozmawiamy o generalne Janocha na rynku dąbrowskim, a to z okazji dwusetnej rocznicy śmierci bohatera naszego hymnu on zmarł 6 czerwca 1 800 osiemnastego roku, a w mijającym tygodniu Sejm w uchwale uczcił jego pamięć w naszym studiu prof. Jarosław Czubaty Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry raz jeszcze panie profesorze pan profesor opowiada o tych nieoczywistych meandrach życia weźcie kije Jana Henryka Dąbrowskiego jesteśmy już po insurekcji kościuszkowskiej NATO może przejść się powoli do tego z czego Dąbrowskiego zapamiętaliśmy wszyscy najbardziej, czyli jak to się dzieje, że on tworzy legiony polskie we włoszech po myśli o tym, żeby powołać polską siłą zbrojną poza granicami będą dojrzewała w kręgach polskiej emigracji politycznej po insurekcji kościuszkowskiej po hity wśród razi prądem typowo Polski problem czy kto ma zrobić, aby pamiętajmy o tym, że ludziom to nie jest tylko parę tysięcy żołnierzy pod bronią też duży atut polityczny to w rozmowach z władzami Republiki francuskiej za atut polityczny w rokowaniach ewentualnie z dworem Polski, który wysyła pewne sygnały, że być może sprzyjających warunkach zainteresowałby się odbudową Polski jest wreszcie atut polityczny w kontaktach emigracji skrajem kraj, który dosłał, a to ochotników do Legionów Kuźnia to pieniądze trudno ten, kto ma kontrolę nad legionami oczywiście jest kimś na emigracji ważnym tutaj w Paryżu działają 2 środowiska i jedno z nich jest krąg tzw. do dawnej agencji, czyli reprezentacji dyplomatycznej insurekcji kościuszkowskiej skupione w i wokół Franciszka Barroso kojarzonej głównie z częścią tzw. model rządów umiarkowanych z czasów insurekcji drugi test deportacja organizacja, która zawiązała się jako reprezentacja polityczna polskich emigrantów w Paryżu, które zdominowana przez środowisko nic dla odmiany inspekcyjnych radykałów dawnych współpracowników, czyli Hugona Kołłątaja zwanych z pewną przesadą Polski Jakub g i to są 2 środowiska niesłychanie skłócona, bo oni mają inne pomysły na drogę do odzyskania niepodległości inne pomysły na to jak może wyglądać ustrój przyszłej Polski i wreszcie są nieprawdopodobnie oba te środowiska są nieprawdopodobnie skłócone personalnie to, które decydują osobiste animozje i przeszłość konstrukcyjna i różnego rodzaju byłyby bardzo nieprzyjemne wrażenie sprawia czytanie enuncjacji obu tych środowisk na temat swoich przeciwników Dąbrowski po wiąże się z tą bardziej umiarkowaną część emigracji podejmuje z udaje się do Włoch, gdzie w tym czasie trwała pierwsza niezwykle błyskotliwa kampanię młodego generała wielkiego, jakiego Napoleona Bonaparte i udaje się różnymi środkami zdobyć zaufanie Bonapartego koniunktura sprzyja mu, tym bardziej że Bonaparte nie nie jak na własną rękę znaczną część uzyskuje później akceptację władz Republiki, ale działa początkowo samodzielnie zaczną tworzyć 2 siostrzane Republiki włoskiej szok siostrzane wobec Republiki francuskiej i teraz to robić muszą mieć własną administrację już kontrolowana przez Francuzów powinny mieć jakieś własne siły zbrojne po to, żeby odciążyć chociażby armię samego Bonapartego i tutaj dobrym rozwiązaniem jest zaciągnięcie na służbę włoską Polaków innymi słowy żołnierzy rekrutowanych spośród jeńców z armii habsburskiej, którzy dostali się do niewoli francuski ogromny procent z nich stanowią poborowi z Galicji zaboru austriackiego Instytutu jak jest sportowym polityczne zyski propagandowy dla Francuzów przy okazji pozbywają się, rozwiązując kłopotliwy problem Otóż konstytucja Republiki zabraniała zaciągania na służbę francuską oddziałów cudzoziemskich, więc nie bardzo można było tworzyć polskie półki w tym momencie służby francuskie lub ustawą o służbie Republiki lombardzkiej później szef elbląskiej im też dzieje to robi Dąbrowski dzięki znajomości z Bona opartym na nowo dzięki znajomości swoim kilku swoich zaufanych oficerów w kobiet, które się gdzieś tam pewna markiza zakochana w szefie sztabu Bonapartego ciekawy wątek tak też podobno odegrał tu pewną rolę, więc te zabiegi oczywiście z różnych stron już wzrostu to jest taki moment, w którym pojawiła się koniunktura, która nie słucha niesprzyjająca dla utworzenia tego typu tego typu formacji to było dogodnej dla Bonapartego i dla Włochów inne dla Polaków do 8 o możliwość wykorzystać w notatce, która została opublikowana przez Sejm pojawia się również informacja o tym, że Dąbrowski zapewnia żołnierzom taką prostą to z naszej perspektywy teraz rzecznik naukę czytania pisania czekały na to jest bardzo republikański w oczy należy pamiętać o tym, że legiony polskie są wojskiem republikańskim skorzystają w pełni z wzorów armii Republikańskiej Michał Suski do żołnierzy należy zwracać do oficerów per obywatelu myślowych nie przestrzega rocznik Nergala przynajmniej oficjalnie elit i na piśmie do drogą służbową tak się odbywało wzniesiono są kary fizyczne spragnieni żużlowych postać szeregowca za kilka przewinień można go rozstrzelać szczupak natomiast zachowanie godności poszanowania godności ludzkiej ze strzelec z zachowaniem godności oba Chłosta odbiera godność pojazd w przekonaniu wczesnych lat natomiast kary i nagrodzenie nauka czytania pisania doskonale się mieści w pewnym Kanonierów chowanie obywatelskiego tak naprawdę tego się nie udało do końca zrealizować, bo kilku oficerów, którzy podjęli się z zapałem tego zadania m. in. kolejny bohater tej epoki Cyprian Godebski żołnierz poeta wśród poległych później pod pod Raszynem 1 800 dziesiątym roku na jego co się udawało realizować zależy od ich zapału niższych oficerów, którzy musieli na to poświęcać swój wolny czas i chęci samych żołnierzy, którzy wcale się tego nie palili najwyższy od sytuacji, która umożliwiała spokojne spokoju spokojną naukę w koszarach na dochód, gdyż tam w trakcie kampanii, jakby takiej możliwości nie było w każdym razie sam zamiar był pewnej edukacji Obywatelskiej on był realizowany z różnym skutkiem, ale niewątpliwie jest kosztowna nowoczesna forma oddziaływania na wychowawczym na wojsko i przyjaźnić z Rybickim z tym, którego zapisał dla historii tak, a przed tą obrotową przed sądem instrukcyjny, a pamiętajmy o tym jest przyjaźń przetrwała aż do śmierci generała tylko z konwencją rzeczywiście jest, więc nie jest jest czy też zabaw zabawnie bez nas bardzo ciepła tłumaczy Wybickiego pisze pan gen. Łyczko ukochany i t d. na to półrocze to jest jednocześnie widać, że to jest to są ludzie zaprzyjaźnieni dobrze się znając potrafią sobie powiedzieć stop prawda włączył w bliskich, które stały się tak to do cywilnym ojcem Rodionow o nim mówiono tak mówią cywilni współpracownicy generała redaguje większość jego BSW prowadzili korespondencję rozkazy dzienne co bardziej uroczyste i t d. pieśń, która powstaje w radzie to jest jak jak twierdzą oni nie każe nam taka odpowiedź na zapotrzebowanie na polską Marsylianki czy polskie wojsko republikańskie na obczyźnie powinny być na własną pieczątką będzie śpiewać musi być Marsylianka poddanych to będzie coś polskiego i w ten sposób powstaje Mazur gen. Jan Henryk Dąbrowski to bohater Narodowy to niewątpliwie to, o czym oczywiście, bo pamiętajmy o tym, że bohaterem Narodowym rzadko kiedy zostaje się do życia prosił go księciu Józefowi Poniatowskiemu, a po wojnie 1 800 dziesiątego roku dopiero wtedy wcześniej nie był specjalnie poważany przez co może inaczej miał wielu wrogów Jan Dąbrowski miał swoich zagorzałych zwolenników wielbicieli tak czy pośród niższej średniej kadry Oficerskiej czy pośród żołnierzy natomiast miał do swoich przeciwników jest po utworzeniu Królestwa kongresowego już na pewno usług swoich dni niemal nie ulegało wątpliwości, że to jest niebywale zasłużony taki był też duchownego w ostatnie lata jak wyglądają na ostatnie lata były trudne, dlatego że w w roku 1 800 czternastym dąbrowskim rozsypuje się pewna koncepcja i politycznej pewnej strategii życiowej, który poświęcił wszystkie lata mianowicie wraz z abdykacją Napoleona Bonaparte jego wygnanie na dobę później krótkotrwałym powrotu na studnia ktoś nas nie dotyczy, bo wybór Polaków tam pozew szwadron Szwoleżerów nie ma protekcji nad sprawą polską przyjmują Aleksandra pierwszy jeszcze w trakcie rokowań Kongresu w Wiedniu, kiedy ważą się losy sprawy polskiej Dąbrowski zgadza się na prośbę wielu rodaków księcia Adama Jerzego Czartoryskiego m. in. wraz z kilkoma najbardziej zasłużonymi generałami wejść w skład tzw. komitetu organizacyjnego wojskowego, który na prośbę Aleksandra pierwszego pod nadzorem jego brata wielkiego księcia Konstantego przygotowuje utworzenie armii polskiej na bazie tych szczątków wojsk polskich wojsk napoleońskich Dąbrowski w porozumieniu z innymi generałami decyduje się na to trochę, grając w ciemno, a nie bardzo wiadomo co z tego wyjdzie nie wiadomo co zostanie postanowione w Wiedniu nie wiadomo czy do oddziału przypadki zostaną wcielone do armii rosyjskiej jeśli się okaże, że Polski nie będzie się pan uznaje to jest to dowód pewnej może nie przenikliwości, ale pełnej determinacji czy uznaje, że w tych warunkach lepiej stworzyć polskie wojsko, bo nie wiadomo co robią polscy prawda nie wiadomo czy nie dojdzie do nowej wojny niż pozostali z boku i zdać się całkowicie na łaskę Rosjan to wojsko postoję postoję armia Królestwa polskiego, który już zabrakło miejsca dla Dąbrowskiego szybu ratunkowego nie potrafił pogodzić z nowymi porządkami, które zapanował w tej armii pod rządami wielkiego księcia Konstantego, więc w gruncie rzeczy usuwa się, że dymisji usłyszy swojego majątku wnuków i tam umiera i trojga czerwca 1 800 osiemnastego roku prof. Jarosław Czubaty Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego bardzo panu dziękujemy ci wyborcy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SOBOTNI MAGAZYN RADIA TOK FM - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA