REKLAMA

Historia w Ogrodzie: Protesty w PRL-u. Prof. Antoni Dudek był gościem Karoliny Lewickiej

TOK Powszechny
Data emisji:
2018-06-15 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 50:54 min.
Udostępnij:

Drugie spotkanie cyklu o historii Polski z perspektywy krytycznej. O rozbiorach jako modernizacji. O państwie bez stosów, które paliło ludzi. O ofierze historii, która kolonizowała kresy. O zapomnianej rewolucji 1905 r. O dochodzeniu do władzy katolicyzmu. Rozwiń »

Na najbliższym spotkaniu porozmawiamy o protestach motywowanych ekonomicznie w czasie PRL.

Rewolucja jest potrzebą brzucha - przekonywał Witkacy.

Dlaczego w czerwcu 1956 roku buntują się poznańscy robotnicy? Bo są głodni. Bo władza zabiera im premię i podwyższa plan.
Dlaczego czternaście lat później tak gorąco jest na Wybrzeżu? Bo tuż przed Bożym Narodzeniem ceny podstawowych produktów spożywczych idą o 1/4 w górę.
Czerwiec’76? Kolejna podwyżka cen.
Sierpień’80? Windowanie norm i droższe mięso.
Czy zatem porywający się na komunistyczną władzę chcieli tylko chleba?
A może i chleba i wolności, bo ta też widniała na transparentach?

O przyczyny buntów w PRL-u zapytamy historyka i politologa, prof. Antoniego Dudka z UKSW.

Pojawi się też figura homo sovieticus i pytanie: czy komunizm upadł tylko dlatego, że nie był w stanie zrealizować swoich obietnic, czyli zapewnić dobrobytu?

Cykl HISTORIA W OGRODZIE odbywa się co dwa tygodnie w ogrodzie przed Teatrem Powszechnym w Warszawie. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry dobry wieczór państwu i ja nazywam się Karolina Lewicka będę miała przyjemność poprowadzić się dla państwa kolejną debatę historia w ogrodzie, choć dziś jest to historia zasłania je i dziś naszym gościem ma jest prof. Antoni Dudek politolog historyk UKSW dobry wieczór po profesorze pytanie, które sobie postawiliśmy AM dotyczyły historii Polski dwudziestego wieku wnętrz dotyczy butów Nike miały miejsce w PRL-u i chcemy się z panem profesorem z państwa Rozwiń » oczywiście, bo liczyła w drugiej części dyskusji na państwa pytania zastanowić czy bunty te miały miejsce z powodu walki o chleb o wolność się czy on może obie rzeczy, w jakich proporcjach oczywiście państwo doskonale zdają sobie sprawę ma kluczowe daty w historii drugiej połowy dwudziestego wieku rok pięćdziesiąty szósty 6 0 ósmy 7 0 7 6 1 80 także 80 ósmy, kiedy trwały strajki potem rok osiemdziesiąty dziewiąty, kiedy doszło do przełomu, a do okrągłego stołu wyborów czerwcowych i do zmiany systemu do zmiany ustroju będziemy chcieli troszeczkę taki galop przez historię PRL -u zrobić, ale także porozmawiać o determinizm ekonomiczny i fikuśne Homo Sowieci Kusy wprowadzonej jeszcze w latach osiemdziesiątych przez rosyjskiego socjologa i pisarza Zinowiew Aleksandra Zinowie w na początek jeśli pan profesor i państwo pozwolą to mam taką krótką rozmowę, którą pod słuchało SB to był grudzień roku 19 70 wykład widzi dokładnie dziewiętnasty dzień grudnia jak państwo pamiętają o strajki na Wybrzeżu rozpoczęły się czternastego, czyli kilka dni wcześniej nie do Jerzego Albrechta to były działacz komunistyczny także minister finansów w latach 60 6 8 przyszedł Mieczysław Rakowski ówczesny redaktor naczelny polityki im i powiedział tak nie ma żadnych aktów demokratycznych takich jak żądanie swobód demokratycznych wolności natomiast wszystkie żądania mają charakter czysto ekonomiczne z przewijających się motywem źle rządzicie nie zdaliście egzaminu nie potraficie rządzić spędziliście Polska w 1 są to mówi Rakowski główne hasła robotników strajkujących na Wybrzeżu panie profesorze tylko rok sześćdziesiąty ósmy nie mają KOV bezpośrednie przyczyny nie ze swojego zadziałania się przyczyny ekonomicznej wszystkie inne daty, które wskazałam w wnikają jak to mówił Witkacy z potrzeby brzucha, czyli nie ma co do garnka włożyć se jest podwyżka ceny albo obniżka pensji przez to, że zwiększają się plany, które trzeba wykonać, więc trzeba więcej pracy włożyć, żeby tyle samo zarobić, ale chyba byłoby zbyt prosta, gdybyśmy stwierdzili a, że to jest ta bezpośrednia, ale główna przyczyna, bo przecież zawsze było więcej tak witam państwa bardzo serdecznie rzeczywiście tak jest to nie w jego przypadku peerelowskich kryzysów, że wielkie wzburzenie społeczne wstrząsy społeczne zawsze mają wiele przyczyn zwykle daje się wskazać tą, która jest najistotniejsza czy jakością przeważała, ale zawsze są to spór czy to ona na pewno może jeszcze jakieś inne jak się patrzy na wszystkie te kryzysy PRL-owskie to myślę, że uzasadniony jest pogląd, żebyśmy mieli ich przyczyny wymienia jeszcze jednak na pierwszym miejscu należałoby wymieniać niewydolność ekonomiczną systemu w 2, a dopiero w dalszej kolejności inne przyczyny właśnie te związane z łamaniem praw człowieka z brakiem demokracji brakiem swobód w wie, że pojazd dość, gdy to nie znaczy, że nie było takich, którzy się buntowali głównie z tych drugich powodów mnóstwo takich tylko, że większość ma wrażenie buntowała się i w roku pięćdziesiątym szóstym 7 0 8 roku właśnie z tego powodu, że system nie zaspokajał oczekiwań społecznych w dotyczących właśnie przede wszystkim stopy życiowej poziomu życia właśnie zaopatrzenia sklepów i t d . w jak rozumiem nie mógł zaspokajać, ponieważ mamy słynne hasło gospodarka niedoboru niedobór jest immanentną cechą gospodarki nakazowo-rozdzielczej dokładnie tak od mszy przy czym żył było jasne w pierwszym okresie tego systemu on się lepiej radził z zaspokajaniem tych ludzkich potrzeb, dlatego że odejdzie były tak trudne do zaspokojenia dlaczego, bo wyszliśmy z wojny jako kraj potwornie zniszczonej potwornie biednych w związku z tym, ale ciągle ze strukturą do liczby krajów jednak Rolniczego, czyli z miażdżącą większością ludność mieszkającą na wsi, po czym komuniści zaczęli bardzo forsowną industrializację i dlatego powiedziałbym pokolenie młodych ludzi, którzy wchodzili w dorosłość na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych dla nie wszystkich, ale sporo znaczącej części z nich to oferta komunistów była atrakcyjna, a no, bo oni dawali co dawali szans na wyrwanie się z tej potwornej biedy innej wsi do miasta dawali szansę na zdobycie lepszego czy gorszego wykształcenia ambony jakiegoś jakość pracy w tym mieście czasem może na mieszkanie i to jest to pokolenie tzw. 7 polskich on oczywiście nie w całości popierało system, ale jego powiedziałbym pokaźna część taki może być byliny w najbardziej było to pokolenie najbardziej popiera ją przez system ma uwrażliwić dzieci już zaczęły się buntować nie, dlatego że ich dzieci to jest to pokolenie, które wchodzi w dorosłość właśnie na przełomie lat sześćdziesiątych siedemdziesiątych ponosi wojsko pokolenie wyżu demograficznego włodarz będzie kluczowa, kiedy będą zdarzać jest kryzys ekonomiczny dokładnie przy czym pod koniec lat sześćdziesiątych to pokolenie właściwie jego elita można powiedzieć objawia w marcu 6 8 natomiast później, kiedy przez, gdy następuje w grudniu 70 powiedziałbym tak pierwszy poważny obja w niezadowolenia społecznego już związanego z tym, że to wszyscy chcą zapomnieć o tej biedzie powojennej już zaczynają docierać informacje, że są w krajach sąsiednich śniłem o Zachodzie, który z pewnym mitem, ale w krajach bloku sowieckiego ludziom żyje się lepiej zacząć den Bult, który zmiata Gomułkę i przychodzi Gierek i co robi robi kilka lat boom na kredyt w nalocie panie profesorze myśli pan pozwoli, bo ominęliśmy bardzo ważne wydarzenie, czyli człowiek poznanianka czerwiec pięćdziesiątego szóstego roku Neo i pamiętając oczywiście o tym, Szanowni państwo, że lata powojenne były trudne wszędzie w Polsce na Zachodzie, ale im Miesa wówczas nie jadano to jednak sytuacja w Polsce była wyjątkowo niekorzystna także, dlatego że nie złapaliśmy się na plan Marshalla dzięki Stalinowi inne natomiast mieć państwo wiedzą, ale wysokość pensji po drugiej wojnie światowej była niższa nie tylko niż przed wojną, ale także niż w okupowanej Polsce no, więc te pensje nie były znaczące są badania, które pokazują, że robotnicy żywili się przede wszystkim HDMI ziemniakami natomiast posiłki, a które spożywano to było poniżej minimum fizjologicznego, więc Letnicy robotnicy Ceglorza wychodzą w czerwcu pięćdziesiątego szóstego roku, żeby strajkować, ponieważ znał podniesiono im normę, więc muszą pracować więcej, żeby zarobić tyle samo ne no to oni są po prostu głodni, a oni idą na te ulice i chcą mieć co do garnka włożyć w rzeczywiście tak wyjaśnimy, dlaczego tak jest, gdy dlatego, że państwo potrzebuje ogromnych środków na to industrializacji, o których mówił o kosztach konsumpcja jak donosił musi odbyć kosztem przede wszystkim jednak polskiej wsi, która jest niesamowicie wytrenowana, ale tak naprawdę kosztem także pości całego społeczeństwa dobrze takich operacjach słynna wymiana pieniędzy z 19 50 roku pozbawia ludzi proszę państwa z dnia na dzień mniej więcej 2 3 tego co mieli oni wszystkich nie niedokładnie, ale tak można przyjąć, bo tak, więc jest tak nie ekwiwalent dość i monety na co idą te wszystkie środki no właśnie na hutę Lenina i 2 00 0 innych mniejszych zakładów jeszcze sztandarowy zbudowany pod Krakowem kombinat metalurgiczny jest symbolem tamtej epoki to wymagało olbrzymich nakładów oprócz oczywiście przemysł zbrojeniowy dlatego, że to jest rzeczywiście moment, który wybucha wojna w Korei i jakby go z Moskwy idą sygnały, żeby potem już nie rozbudować przemysł ciężki, by NATO później zresztą, czego mógł się skarżą do Chruszczowa żeście nam kazali zbudować tyle fabryk one teraz nie mające robiła nic się dawać żadnych licencji już drugi po lat pięćdziesiątych na żadne samoloty nań 2 czołgi nowoczesne centrum właśnie z tym co z całym przemysłem zbrojeniowym zrobić skoro nie ma zamówień w, więc na to poszły gigantyczne środki rzeczywiście, kiedy ten i jak to było możliwe to było możliwe oczywiście dzięki straszliwym terrorowi, który tak urządzona 8 lat czterdziestych pięćdziesiątych społeczeństwo zostało rzeczywiście zgniecione sterroryzowany, kiedy ten strach zaczął mijać po śmierci Stalina stopniowo prawda w ciągu tych kilku lat procesu destalinizacji w pięćdziesiątym szóstym roku eksplodował, a my tu oczywiście wyznał wydarzenia w Poznaniu z takim apogeum można powiedzieć pierwszym tego niezadowolenia społecznego brak trzyma całe to minione 1 2 lecie i budzi do tego oczywiście będzie dość Polski październik i go uczył się go spacyfikować udało się spacyfikować, ale nie tak zupełnie z tańca, dlatego że jak się patrzy na właśnie te wskaźniki to Gomułka w pierwszych latach swoich rządów rzeczywiście wyhamowuje trochę inwestycje w przemysł ciężki część środków przeznacza też mogą konsumpcji wziął się nieco poprawiała tylko jest 1 podstawowy problem Otóż w tym czasie zwanych stalinowskimi powstało gigantyczne lobby tzw. przemysłu ciężkiego, czyli ogromna ilość ludzi aparatu władzy, która reprezentowała interesy mówiąc krótko lub Górniczo-Hutniczego i to jeszcze z przyległościami i to lobby nieustannie napiera na kolejnej inwestycji jeszcze, podpierając się ideologię marksistowsko-leninowską gram mówiła, że czas budować przemysł ciężki, a dopiero później po przebyciu pewnej kategorii, a dopiero później w odległej bliżej nieokreślonej przyszłości zajmiemy się wyższą kategorię Pepsi Team produkuje się, że leki produkujące na potrzebę ważne były wielkie budowy suchego cła ani potrzeby człowieka, który musi mieć papier toaletowy proszek doprania chleb, a dokładniej w związku z tym Gomułka dość szybko się z tego wycofuje, tym bardziej że dobry to jest człowiek, który jednak wszystko porównuje do przedwojennej potwornej biedy i rząd każdy parametr, który to są jego słynne przemówienie państwo kiedyś do tego zajrzeli też rzeczy, czego absolutna obsesja on nieustannie opowiada Polakom i jest jak jest lepiej niż było przed wojną i to i wraca nieustannie do różnych wskaźników ekonomicznych i cały czas uważa, że to powinno powoli wszyscy pokochają Polskę ludową tymczasem w miarę upływu lat, zwłaszcza te młodsze pokolenie coraz bardziej jest alergicznie reaguje na te opowieści Gomułki, że jest lepiej niż przed wojną, bo co, kto właściwie chodzi o w barze, że rzecz, że to wskaźnik n p. ilości prawda surówki wytapiano i na obywatela jest to mój ileś set procent wyższy prawda wskaźnik w produkcji prawda i ziemniaków i t d . bo to wszystko jest jakby kompletnie nie nie przemawia do tych ludzi, by to powoduje rosnącą frustrację, zwłaszcza zdradzona przez młodsze pokolenie my to rodzi właśnie grudzień 70, a później ten boom gierkowski, który jest próbą, jakby rzeczywiście jest zaspokojenie tych rosnących oczekiwań społecznych w dużym stopniu akredytacji dzięki sprzyjającej sytuacji międzynarodowej ekipa Gierka wierzą w Rzymie kredyty i rzeczywiście zaocznego taką drugą fazę uprzemysłowienia, ale znowu jak jest największa inwestycja lat siedemdziesiątych znowu dysputa tym razem do Katowic ze największa wtedy budowany zakład metalurgiczny w Europie się chwalą byli to znowu powoduje określone konsekwencje mianowicie część tych środków z prze jedzą ma część jest utopiona w nietrafione inwestycje tak jak Huta Katowice i to tym razem się załamuje już dość szybko Bóg tak naprawdę w połowie lat siedemdziesiątych i czego owocem jest to próba podwyżki cen 7 10 06 . roku no i stosuje się władze PRL wycofują faza pierwsza część dekady lat siedemdziesiątych jeszcze coś za chwilę wrócę do pięćdziesiątego szóstego roku, bo jednak w Poznaniu te hasła wolnościowe zaczynają się pojawia ci też interesuje mnie wątek dotyczący tego o, kiedy jest tylko burczenie w brzuchu, kiedy ludzie zaczynają się dużo pić, bo po prostu nie ma demokracji nie ma wolności natomiast jeśli chodzi o te pierwsze lata Gierka to specjalnie tajna na potrzeby naszej dyskusji zabrałam te działania prospołeczne, czyli co ma polepszyć byt ludziom mamy skończyć już z tą siermiężną ne politykom Gomułki, który uważa, że ludziom są potrzebne małe mieszkania mało jedzenia i ciemna kuchnia, więc 30 grudnia 7 dziesiątego roku następują podwyżki najniższych pensji emerytur i zasiłków rodzinnych i 5 % wzrósł poziom wynagrodzeń zwiększono wydatki konsumpcyjne z 3 5 % 40 % PKB zamrożono ceny żywności na kolejne 2 lata zainwestowano oczyszcza, o czym pan profesor powiedział w rozwój przemysłu budownictwa, ale budownictwa dla ludzi, a do 300  00 0 mieszkań rocznie i uwaga planowano, że w roku 90 tym, którego komunizm nie doczekał czas oczekiwania na mieszkanie nie będzie dłuższy niż 4 lata tak brzmią optymistycznie wyglądać wybudowano też autostrady drogi szybkiego ruchu ruchu zmechanizowane rolnictwo, choć od 7 10 03 . roku co także Thomas powoduje kryzys żywnościowy ograniczano rolnictwo indywidualne na rzecz tych nieefektywnych PGR-ów, które nerwowo funkcjonowały, ale teraz wrócę do tego roku 5 10 06 . kiedy tam na transparentach jako robotnik idą na teraz plac Mickiewicza plac Adama Mickiewicza pojawią się także hasła, które nic nie mają wspólnego z chlebem z kiełbasą z pensją z premią z normą z tym co trzeba wypracować, żeby za rok tak rzeczywiście jest coś takiego, że po pięćdziesiątym szóstym roku ujawnia się jeszcze coś co można, by nazwać świadomością przedwojenną, a mianowicie te hasła albo tuż powojenną mianowicie potem tłum, który zaczyna od haseł takich czysto socjalnych zaczynała w pewnym momencie się domagać od wolnych wyborów wycofania wojsk sowieckich z Polski ci takie hasło bardzo radykalne, ale też pięćdziesiątym szóstym roku w czerwcu oraz jak spojrzymy na postulaty strajkujących protestujących czy studentów sześćdziesiąty ósmy rok uczy w grudniu 70 tego roku czy nawet w roku 8 to tam nie będzie mieć tak radykalnych postulatów w życie w roku 8 1 to niewątpliwie już jest bardziej o w baba jest tam więcej takich widziałbym antysystemowych żądań niż w roku przyszłym typ usługi 7 0 jak to wytłumaczyć Otóż biali nie tylko ja, bo to jest opinia także części historyków gra się tą epoką zajmuje takie oto, że ten patos stalinowska wersja realnego socjalizmu i został przez Polaków odrzucono natomiast po pięćdziesiątym szóstym roku zaczęła się powiedziałbym taka strategia przystosowywania do życia w systemie piaszczystym złagodniał nie był już tak z tylko obsesyjne, ale taki oznaczyli drzewa już za twarz to trzeba było jakoś się nie był tak w jego zaadaptowaniu służyć do ludzi zwanych równocześnie dotrwały nic nie wskazywało na to, że przestanie istnieć od osób dziś, o czym już tego przystosowywać VAT, ponieważ biegły to propaganda nie była taka nachalna ta ingerencja w życie prywatne już obywateli nie była tak daleko idąca w związku z tym ludzie się zaczęli oswajać stopniowo systemem w i kiedy czyli okres tzw. małej stawali za ładny i ten okres małej stabilizacji jest okres można być najgłębszej indoktrynacji Polaków jak się wydaje przez realny socjalizm i on apogeum osiąga w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych, kiedy do tej poziom tego tego złagodzenia systemu dochodzi jeszcze toczy pani doktor mówiła, czyli bardzo znaczący wzrost stopy życiowej oraz oczywiście nigdy w PRL-u ludziom nie żyje się tak dobrze jak pierwszy powielacz siedemdziesiątych i to jest stąd się bierze to, że państwowy miedziowy badania socjologiczne zasadniczo odmienny stosunek do Gierka w stosunku do innych pierwszych sekretarzy gier jest oceniany bez porównania wyżej, dlaczego ubierać się kojarzy właśnie z tym eldorado w cudzysłowie po pierwszej połowy lat siedemdziesiątych natura jak ludzie wyparli z dużym stopniu, jaki to skończyło jedno skończyło się największą falą strajków historii Polski prawda naprzeciwko czemuś jednak ci ludzie strajkowali też jak zostało wyparte na tle zostało to przekonanie, o którym pani mówiła słusznie mapka masowego budownictwa mieszkaniowego w oczywiście to jest epoka, w której naprawdę buduje się rekordową ilość mieszkań to jest początek masowej motoryzacji wziął te wszystkie licencyjne zakup pra w do towarów i luksusowy jak wtedy uważano typu Coca-Cola czy Chin czy papierosy Marlboro i to wszystko się Polakom bardzo podoba i to jest ten moment, w którym właściciel akceptację nie mam oczywiście twardych socjologicznych badań, bo nikt takowych nie prowadził w tamtym czasie akceptacji dla systemu, ale mamy ileś wskazań wskaźników, które mówiono, że to jest ten moment, kiedy Polacy są najbardziej pogodzeni z systemem, tym bardziej że no to propaganda sukcesu, którą uprawia ekipa Gierka, zwłaszcza Maciej Szczepański jako prezes Radiokomitetu, bo przemawia do wyobraźni Cichy wioski Potiomkina ski te wizyty gospodarskie, a tu pojawiają się panie profesorze aż 2 problemy związane z epoką Gierka to znaczy inne najpier w te 5 lat takiego dynamicznego rozwoju korzystnego, z którego czerpią zadowolenie Polacy my im właściwie przestają inne działa opozycyjnie, ponieważ są n p. badania prof. Andrzeja Friszke, który mówi, że przed rokiem 8 0 w opozycji nie było tłoku, a liczba opozycjonistów szacowano na około 1 50 0 osób, a my i też stawia pan profesor taką tezę nie wiem czy pan profesor się zgodzi, mimo że w pewnym momencie nawet dawni działacze opozycyjni ci przed rokiem 7 nawet zaczynali być także pogodzeni są z Gierkiem z tym systemem, że właściwie już, a może nie czuli przestrzeń do tego, żeby swoją działalność opozycyjną prowadzić i problem drugi, na które najczęściej używane profesor zwrócił uwagę czy się do niego odniósł to kwestia aspiracji, bo niektórzy twierdzą, że rewolucja bunty wybuchają niestety kiedy jest nam strasznie źle, kiedy jesteśmy pomiędzy całkowitą opresją i pod butem ma tego, kto jest nad nami tylko wtedy, kiedy zaczyna nam się polepszać ale kiedy nasze aspiracje zaczynają sięgać wyżej my tu jesteśmy w tej epoce gierkowskiej na początku jest coraz lepiej potem przychodzi załamanie od 7 10 05. szóstego roku ten kryzys gospodarczy już właściwie coraz bardziej widoczne nos całą mocą zaatakuje dopiero pod koniec tej dekady, a dopiero Polacy zaczęli się rozpędzać dopiero zaczęli pić też Coca-Colę i gmin zaczęli wyjeżdżać tak do innych krajów bloku sowieckiego no trochę zaciął się polepszać, a teraz już właściwie znowu katastrofa dokładnie tak czy ta teza o tym, żeby ludzie się nie buntują wtedy, kiedy system jest najbardziej surowy kiedyś zacznę liberalizować uznaje się Alexisa de tą chwilą to pierwszy sformułował i to się potwierdzą idealnie właśnie w na przykładzie historii PRL -u i to dwukrotnie, bo tak naprawdę Brzechwa my najpier w mamy w roku pięćdziesiątym szóstym nieco mniejszą skalę, ale porzucić uwagę bunt się nieznaczna po śmierci Stalina trzeba ponad 3 lat od śmierci Stalina, żeby w Polsce doszło do buntu w Poznaniu dlaczego, bo narasta proces odwilżą machał kolejny etap się do szczegółowego państwo opowiadał, ale co się wiąże właśnie też z pojawieniem się właśnie takich aspiracji materialnych znajdziesz tyle lat po wojnie dobro może byśmy zaczęli trochę lepiej żyć w 2, a zarazem zmniejsza się ten odsetek strachu bo, zwłaszcza od momentu ucieczki pułkownika światłości od momentu, kiedy zaczął się go audycji Radia wolna Europa i jesienią po 10 04 . roku to wywołuje wstrząs bezpieki ludzie zaczynają mniej bać to się znaczne zmiany w ogóle i tych pierwszych dni mogą stracić źródła taka fajna anegdota z panem światło, a ludzie mówili, że kiedyś mówili, a oszczędza światło, a teraz światło oszczędzanie nas w no dokładnie tak dlatego rzeczywiście te audycje światły robił potworne spustoszenie, dlatego że on do bardzo po prostu analizował się tam wracał do różnych konkretnych ludzi po śmierci Bolesława Bieruta siostry miał bezpośredni bliski kontakt jako bardzo wpływową osobą w ministerstwie bezpieczeństwa publicznego no i zadowolą różnego rodzaju pytaniom Obst kilkadziesiąt tych audycji radiowych to rzeczywiście robiło robiło ogromne wrażenie narzucić nie chodzi tylko samego światło to jest on jest takim symbolem tej odwilż i później w latach siedemdziesiątych sytuacja się powtarza, że na jeszcze większą skalę, dlaczego dlatego, że w latach siedemdziesiątych mamy do czynienia w sosie z tą propagandą sukcesu, której nie było przed pięćdziesiątym szóstym rokiem do nich wrócić już propaganda, która mówiła nam Polakom rzeczy niebywałej mianowicie, że Sejm dziesiątą potęgą przemysłową świata w, że na niej są wskaźniki n p . po to, taką kronikę filmową z połowy lat 7 8 EUR Polska jest pierwszym na świecie producentem Siarki w związku z tym, że to brzmi szalenie dumni MOSiR w ludziach aż ich tożsamość prawda w dokładnie jest mówiąc krótko i teraz porzucić uwagę, bo buduje się to przekonanie, że Polska rośnie siła ludzie żyją dostatniej to najpier w ludzie kupują, bo rzeczywiście, ale wiadomo apetyt rośnie w czasie jedzenia w trakcie jedzenia coraz bardziej niesmaczne i nagle się okazuje, że wszyscy czekają na kolejne danie, a to się okazuje, że są tzw. przejściowe trudności to jest słowo, które robi w propagandzie kariery bardzo dużo w drugi powielacz 70 PRL regiony przejściowe trudności tylko one przejściowe trudności oraz przejść przez znika zaczęła się pogłębiać z każdym rokiem jest coraz gorzej aż wreszcie przychodzi do osiemdziesiątki wielki wielki boom, więc to jest to jest dość oczywiste że, że jak tutaj ma widocznie właśnie z takim poczuciem, że zostały rozbudzone pewne aspiracje, a później nagle, gdy te aspiracje nie są zaspakajane co więcej ludzie sobie coraz bardziej uświadamiają jak są potwornie oszukiwani przez władze i to świetnie widać na taki film robotnicy 80 jest taki zapis dokumentalny strajku stoczni gdańskiej, gdzie tamci właśnie z prości stoczniowcy mówią, że nie już nie mogą znieść tych kłamstw, które tato telewizja mówicie mi tak kłamią i t d. jest pytanie, w którym momencie następuje taki moment olśnienia oczu wydaje się takim momentem tym, że pielgrzymka Jana Pawła II w, a jeszcze 1 mąż chciałabym spytać, bo rzecz jasna Jan Paweł II przyjeżdża 70 w dziewiątym roku mówi się o tym, że on budzi też symbole nie narodu katolicyzmu, ale także społeczeństwo obywatelskie, ale jeszcze 1 moment wcześniej 70 szósty rok też mamy strajki też z powodów ekonomicznych czerwcowa podwyżka cen mięsa tym razem strajk w 10 0 zakładach 2 4 miastach wtedy władze wycofały się z tym podwyżka oczywiście nie zaniechał represji, ale potem mamy tak w 7 0 już w tym roku powstanie KOR -u, czyli komisja obrony robotników na to są intelektualiści czy oni już o myślał nie tylko garnku, ale także wolności nie oczywiście powstanie KOR -u z tą pewnością i to nie jest myśleniem zaś umów oficjalnie jak sama rozkazy z komitetu obrony robotników jest on oficjalnie stawia sobie tylko 1 celami mówić, żeby władze Sydney zwolniły z więzień tych, którzy byli uczestnikami protestów w czerwcu 7 10 06. roku kurs zastanawia się, w którym momencie do bazy ekonomicznej dochodzi nadbudowa jeśli mamy się o drugą barbarzyństwo analizy w przypadku opozycji właśnie po siedemdziesiąty szósty i teraz, dlaczego w ogóle warto zwrócić uwagę na powstanie KOR-u, bo też takie wydarzenie przełomowe w dziejach opozycji w PRL, dlaczego dlatego, że to jest po raz pierwszy próba zbudowania organizacji opozycyjnych działających na innych zasadach niż dotąd ówcześnie też były liczne organizacje opozycyjne przed przerwą Rocki 70 szóstym może nie akurat w pierwszej połowie lat 80 7, bo wtedy jak pani wcześniej słusznie powiedziała to poparcie rady dla opozycji jak postawa opozycji wybór niewielki, ale za Gomułki za Bieruta były różnego organizacje opozycyjne miał 1 cechę wspólną wszystkie były tajne, czyli ich uczestnicy, obawiając się represji zawsze starali się ukrywać swoją działalność przed władza Otóż Kor stworzył zupełnie nową jakość, dlatego że jego założyciele podpisali się imieniem nazwiskiem i adresami w 2 i napoje, które tyle funtów podały numer telefonu oczywiście to nie jest tak, że cała działalność Kor była jawna była to część związana z poligrafii, którą utajniono, ale chór działał z otwartą przyłbicą, o co tu chodziło to był element testu dla władz tak naprawdę różne głosy w obronie w sytuacji, w której jesienią 7 10 06 . roku po powstaniu KOR-u ekipa Gierka podejmie decyzję wszystkich borowców zamknąć więzienie wytoczyć procesu o stworzenie antypaństwowej organizacji i Gomułka to zrobił bez wahania Gierek tego nie zrobił dlaczego, bo pamiętały o odkryciu w ww to nie to auto to bardziej miało wpływ na pana na na rogu 8 0 na torze wtedy nie użyto siły i siedemdziesiątym szóstym rzekł Gierek też ograniczyłyby skalę tych represji natomiast na poszliśmy do chorób oczu innego wpły w Gierek mianowicie po pierwsze, był potężnie uzależniona od kredytów z Zachodu po drugie, osobiście zależało na przyjaźni z takimi politykami jak kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Helmut Schmidt czy prezydent Francji Giscard sten niech to dobrze się pod nazwą nie chciał mieć więźniów politycznych, bo nie było mówi, więc zaczęto różne metody nękania tych ludzi opozycji dzięki temu to opozycja z bura w stanie powoli się rozwijać Lizak chorym poszły kolejne organizacje i teraz oczywiście Kor to jest właśnie coś co jest przykładem jak ci krok po kroku rozszerza to działalność Kor początkowo stawia się wyłącznie hasło prawda zwolnić konkretnych represjonowanych niesie im pomocą prawną opłaca adwokatów rodzinom tych uwięzionych dostarcza pieniędzy władze ulegają latem 7 10 07. roku tej presji ogłaszają amnestię i wszyscy byli represjonowani zostają zwolnieni z więzień i wtedy właśnie Korsze pionu rozwiązań zakończy działalność należy oczywiście tego nie robi przekształca się w komitet samoobrony społecznej Kor róż mówi nasz już nie interesuje tylko o ofiary czerwca 7 6 nas interesują wszelkie przejawy łamania praw człowieka w relacji jest bez liku równolegle wiosną siedemdziesiątego siódmego roku zaczną działalność ruchu obrony praw człowieka i obywatela dłuższą nazwą pokazuje, że od osób, choć to jest ten moment, kiedy wychodzi na GPW lub kwestie socjalne, bo co najwyżej przestrzeganie prawa pracy, ale głównie właśnie kwestie wolnościowe o przestrzeganie praw człowieka potem żadnych zobowiązań jechali z chińskich które, która w PRL na siebie przyjęła, podpisując akt końcowy KBW siedemdziesiątym piątym roku zwrócić uwagę to nie jest zły rok po roku kolejny etap 7 ósmy roku Świtoń w Katowicach, a Wyszkowski w Gdańsku zaczynają działalność wolnych związków zawodowych i to jest rozszerzenie działalność opozycyjna związki 7 0 w dziewiątym roku Moczulski zakłada Konfederację Polski niepodległej mówi to my nie jesteśmy żadną tam stowarzyszeniem samoobrony 3 3 3 czy związki żołnierz z partią polityczną, która żąda wolnych wyborów wyprowadzenia wojsk radzieckich z Polski i ekipa Gierka, a to wszystko to ledwie toleruje, dlaczego no, bo z powodów, o których wcześniej mówiłem w ich to są wszystko działania który, który może poza wizytami, które jako związki zawodowe siłą rzeczy się koncentrują na kwestiach socjalnych sałata przed sierpniową opozycja czy prawie cała jest skoncentrowana nie na sferze pra w do przysłowiowej kiełbasy tylko nas, że wolnościowe wraz z powodów, o których pani doktor powiedziała żona jest taka mała uma jest monitorowana przez ekipy oczywiście kontrolowana od dziś panuje przekonanie, jakby w ekipie Gierka, żeby się z nimi poradzimy jest są takie dokumenty, które mówią, by jak babka Stanisław Kania, który był w tym czasie sekretarzem KC odpowiedzialny za nadzór nad aparatem bezpieczeństwa sił mówi na 1 naradzie myte Kor i inne tam prawda Rokiciak tolerujemy, bo oni są dla nas groźni my to wszystko mamy popsuty, że apel nadzoru i o coś się to toczyć się nic złego nie wydasz, ale uśmiech zamknęli to by na Zachodzie nas oskarżali, że mała wieś podzieliła się tam brykają w domu, po czym nagle przychodzi rok się lato roku osiemdziesiątego i okazuje się, że z tego 1,5 100 0 ludzi równa się miliony w i częstością władze PRL kompletnie zaskakuje to jest ten moment, kiedy one rzeczywiście są oszołomione tempem rozwoju tego ruchu spojrzałam na postulaty sierpniowe podzieliłam je sobie na ekonomiczne czy socjalne i na wolnościowe, czyli prodemokratyczne wpiąć państwo zwrócili na to uwagę czytając je, ale postulaty ekonomiczne zaczynają się dopiero od pkt 7 jest wynagrodzenie za okres strajku podwyżka pensji wzrost płac automatycznie MFW wzrost cen pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego zniesienie cenzury marca innych, ale w roku 80 założono, że kwestie socjalne, że kwestia podwyżki mówiąc umownie będzie negocjowana na końcu, ponieważ nie chciano skończyć na podwyżce tylko na podwyżce chciano najpier w wywalczyć inne rzeczy do pro potem walczyć o poprawę warunków bytowych, ale wracamy teraz do roku 7 10 09 . i do pielgrzymki Jana Pawła II wygłasza, dlaczego jest taka ważna bo jakby i chce zwrócić uwagę na jej zupełnie nie religijny wymiar, bo ma swój wymiar religijny nie chce mówić, ale ona ma też wymiar demaskujący propagandę peerelowską to jest moment, w którym Macieja Szczepańskiego, który był jednak pewne geniuszem propagandowym zawodzi kompletnie instynkt dlaczego, bo on każe dawać relacji jest mszy papieskich Tajwan ograniczony plan koncentrację na zakonnice księża jak jakiś wierni jakaś starsza pani głównie na literę no tak tylko tłumy są nieco więcej teraz ludzie mogą zobaczyć jak to prawo i czasu gwiazda ekranu, bo jak Gierek otwierał tam kolejną kopalnię Siarki dotrą tam nie byli sprawdzani dziedziczona jest wielka czy nie jest wielka jest efektywna czy nie jak otwierał kolejne prawda wielkie inwestycje tego nie będzie, ale na mszy papieskiej oni być jak oni poszli na to musiał je zobaczy jak z telewizji pokazany tylko dało domyślenia coś z tą propagandą jest chyba nie tak skoro oni tu pokazują takie właśnie niewielkie grupa, jaką w życiu nie widziałem tylu ludzi ilu się zgromadziło się na placu, której zwycięstwa przeczy, że na Błoniach w Krakowie, a wiemy, jaki był udział liczebny procentowy Polaków wtedy tych wydarzeniach papieskiej notariusze szacuje, że od 5 7  000 000 czy nie jest tak, że większość Polaków, ale pamiętajmy, ale potem jest wyższa od tanga tak, ale 5 7  000 000 Polaków to jest ogromna część tej akcji w niższych części społeczeństwa no powiedzmy sobie jasno i sierpień 8 3 nie odbywał maleńkich miasteczkach tylko w tych wielkich ośrodkach przemysłowych, więc zawsze mniejszość, ale to była potężna mniejszość decyduje o pewnych sprawach przecież oni nie strajkowało 9 10  000 000 ludzi latem 8 dziesiątego roku, a strajkowało ich na tyle duże eksperymencie na posiedzeniu biura politycznego padła propozycja, żeby jednak użyć siły NATO sam gen. Jaruzelski wtedy minister obrony powiedział, że go towarzysze my nie możemy wprowadzić stanu wojennego nie będziemy w stanie wyegzekwować jego rygorów, a w tej chwili strajk ma tak takie rozmiary, że po prostu nie ma wystarczających sił, żeby to spacyfikować w związku z tym związku z tym do władzy się zdecydowały na tym ustępstwo w postaci podpisania porozumień, ale też nie zakładały, że w efekcie tego powstanie prawie 1 0 milionowa Solidarność to byłoby absolutnie niewyobrażalne dla ekipy Gierka kiermasze na to zgadzała im się wydawało, że taka była pierwotna gra władz, że powstaną związki zawodowe lokalne w tych regionach, gdzie były centra strajkowe skoro podpisano porozumienie w Gdańsku Szczecinie jastrzębi to powstanie na Pomorzu gdańskim 1 związek zawodowy drugi na Pomorzu szczecińskim, a trzeci na Górnym Śląsku i będziemy jakoś kombinować, żeby te związki opóźnił budować struktury centralnej rady związków zawodowych słynnego CR ZZ ukrytych w komunistycznej sed takiemu plan podróży nagle okazało, że to tak nie wygląda życie pojawiają kolejne ogniska czy dziś ludzie domagają się właśnie oni też chcą mieć te związki ana końcu jeszcze na koncie przeliczyli w drugiej połowie września 8 dziesiątego roku sieć przedstawiciele tych wszystkich strat komitetów strajkowych zebrali w Gdańsku i ogłosili, że nie będą tworzyć jakiś poszczególnych związków tylko 1 ogólnopolski związek zawodowy o nazwie Solidarność ma jeszcze nawet wtedy władze nie wiedziało, że to będzie miała aż tylu członków w 2 w dopiero tak naprawdę jednak przełom roku 8 8 10 01 . ta liczba ponad 9  000 00 0 zostaje przekroczona to jest dzisiaj proces, który się stopniowo odbywał kompletnie zaskakuje władze my właśnie Solidarnością to jest tak jak z tymi postulatami, o których pani powiedziała to jest ruch z 1 strony poziom bardzo silnie rewindykacji socjalnej w szkoleniu młodych robotników, których sytuacja z bardzo zła w latach osiemdziesiątych ani w MOPS także n p. w stoczniach starsi robotnicy zarabiają całkiem sporo ich sytuacja jest dobra najmniej z tych młodych około 10 %, ale to oni będą najaktywniejsi w tych strajkach, bo oni zarabiają między 2 5 000 to nie jest duża suma na tamte czasy w dodatku mieszkają w tych hotelach robotniczych w niewielkich pokoikach z rodzinami tak jak Lech Wałęsa n p. nie widzą przed sobą żadnych perspekty w tak rzeczywiście Solidarność jest przede wszystkim część tych głównych aktywistów sporo ludzi, którzy organizują te struktury są szefami komitetów strajkowych czy później stają na czele tych struktur to jest ruch 20 paru latków Góra trzydziestolatków Wałęsa już Tomek 3 0 paru laty wtedy to jest taki dobiegający czterdziestki 1 ze starszych i oczywiście zdarzają się tam też jacyś ludzie Żakowskiego pokolenia, ale to jest miażdżąca mniejszość bieżąca większość to są rzeczywiście ludzie niezwykle młodzi dlatego Solidarność ma ten swój wymiar bardzo silny podział taki rewindykacji socjalnej no ale ma też wymiar wolnościowy i to świetnie widać, że się czyta program pierwszego krajowego zjazdu Solidarności uchwalony po osiemdziesiątym pierwszym roku program samorządnej Rzeczpospolitej opel właśnie program, który jest próbą, jakby mu zmiany systemu bez wywracania wszystkiego do góry nogami jest ocena zła Staniszkis sama, ograniczając się rewolucji, czyli jak zbudować coś całkowicie nowego w ramach istniejącego systemu nie, podważając jego fundamentów takich właśnie o zależność w związku Radzieckiego prawda i obecność w układzie warszawskim 3 czy przy torze PZPR ciągle będzie istniała prawda będzie kontrolowała struktur aparatu państwowego bytu 7 okazuje kompletnie niemożliwe do Giodo do wykonania i to zgodnie z nimi dlatego, by dochodzi do stanu wojennego natomiast my natomiast w na przestrzeni lat osiemdziesiątych dochodzi w solidarnościowym ruchu jednak do takiego można być pięknie cięcia w bardzo wyraźnie gotów był bardzo ciekawy procesami mówcie jak bym częściej elity solidarnościowej przestaje wierzyć pokrewna możliwość naprawy socjalizmu, bo wbrew temu co dzisiaj opowiada to pierwsza Solidarność nie ruch anty socjalistycznej mieliście problem pierwiastek antykomunistyczny jest to grupa taka, która uważa, że ten system jest niereformowalny jedyne co można zrobić tego można obalić, ale też mniejszość większość Wolf system realnego socjalizmu uda się naprawić i dopiero na przestrzeni lat osiemdziesiątych w stanie wojennym w następnych latach ta wiara w możliwość naprawienia socjalizmu coraz bardziej topnieje ona apogeum osiąga w roku sześćdziesiątym dziewiątym, kiedy rząd Mazowiecki staje rząd mazowieckiego tak naprawdę są do wyboru 2 opcje 1 to jest opcja naprawiania socjalizmu poprzez jakiś system samorządowy prawda w jakąś trzecią drogę prawda często symbolicznie Ryszard Bugaj reprezentuje swoimi poglądami i obsuwa zrobić niewłaściwy nie bardzo mu podporządkować się nie znaczy to przy okrągłym stole na czas później wybór jest jednoznaczny prawda to jest Leszek Balcerowicz to jest tak ortodoksyjni liberalna kuracja, która zostaje komu w Polsce przez kogo w Polsce zaaplikowano mu przez elity solidarnościowe w 2, dlaczego dlatego, że on utracił wiarę w możliwość naprawienia istniejącego systemu po prostu oprzeć tak naprawdę Balcerowicz w wynajętym fachowcem burzowym liderem Solidarności ma, ale uznano, że nie ma innego wyjścia ja tu teraz akurat o tym, po trosze ukrytym zajmuje śledziłem te dyskusje w rządzie mazowieckiego, gdy na temat wyboru strategii tam tak naprawdę nie Balcerowicz nabożeństwa przeforsował bomb za słaby to przyszłość mówi Jacek Kuroń Jacek Kuroń buty buldożery, który wszystkie wątpliwości wewnątrz rządu mazowieckiego obalał mówią, że Balcerowicz ma rację i krok nie mówisz o szczegóły tego żałować róż była jasność nie mówiąc już o tym, że Balcerowicz czy są nasze stanowisko nie prosił ponieważ, kiedy mój zaproponowano to on miał wtedy już kontrakt w Londynie na na uczelni miał zamiar wyjechać właściwie był już spakowany bardzo się wahał czy oczy, by podjąć się to zadanie, które zostało powierzone ne, zanim wjedziemy do roku osiemdziesiątego ósmego 8 10 09 . to chciałbym jeszcze pana profesora spytać strachu filozofia polityki pojawią się 2 na nazwiska to jest Marks już przeze mnie przywoływane i to jest Hayek ne Marks, czyli słynne hasło znane nam doskonale Bet określa świadomość się na czym ten słynny determinizm ekonomiczny, a może tak naprawdę, ale to jak żyjemy, w jakich warunkach nota określa to kim jesteśmy jak się zachowujemy, czyli jak rozumiemy nie będziemy walczyć walczyć tak sami siebie o wolność, chyba że zmusi nas do tego to, o czym mówił Witkacy ta potrzeba brzucha natomiast Hayek w swojej ostatniej książce wydanej w osiemdziesiątym ósmym roku, a smarów dziewięćdziesiątym drugim o błędach socjalizmu inny pisze, ale oczywiście rozlicza socjalizm mam jako liberał ekonomiczny ze wszystkich możliwych stron, ale formułuje tam taką tezę, że w momencie, kiedy traci się, że wolność ekonomiczną to zaraz za moment traci się wolność polityczną, więc są to ściśle ze sobą połączone naczynia przywołuje zresztą słynne sformułowanie w 2 Trockiego, który mówił, że teraz hasło, kto nie pracuje tak nie jest zastąpiło hasło, kto nie jest posłuszne ten nie jest jak się pan profesor tych 2 postaci odniesie oczywiście jeśli to jest także do sądu biegły nowo odmienne wizje rzeczywistości dziś chodzi o Marksa to powiem tak i ja oczywiście mam dość krytyczny stosunek do marksizmu co nie zmienia faktu, że pewne konstatacje czy obserwacje Marsa są interesujący paradoksalnie zdają się potwierdzać ponad 10 0 lat po jego śmierci kanapka to jego teza o postępującej koncentracji kapitału rzeczywiście patrzymy na poziom bogacenia się tych najbogatszych na świecie w autobus, którym jest połowa majątku i świata toczyć jest coraz mniejsze to raczej Nisko coraz mniejsza ilość ludzi ma kontuzję połowę całego światowego bogactwa i to była ta teza Max Otte gorzej druga część tej tezy już kompletnie nie sprawdziła, bo Marks nieustannie przekonywał prawda, że ten proces koncentracji kapitału musi doprowadzić do swojej rewolucji prawda antykapitalistycznej i która z stworzy nowy porządek no to widzieliśmy jak ta regulacja ta kapitalistyczna podróżnymi szerokościami geograficznymi wyglądało jak wyzwolenie w właśnie wyglądało Tuchel ma rację to znaczy mówiąc krótko w proch źródłem zniewolenia w komunizmie było w istocie rzeczy pozbawienie ludzi własności prywatnej wydano, bo to jest istota tak naprawdę gospodarki komunistycznej zabiera się albo wszystko albo prawie wszystko, bo w Polsce nie zabrano wszystkiego zabrano wszystko w Chinach czy 3 3 3 czy w Kambodży w i czy w Albanii natomiast w Polsce rób jak wiadomo nie z kolekcji wizowa rolnictwa zostały jakieś resztki tam sektora prywatnego ci rzemieślnicy i t d. ale niezależnie od szerokości geograficznej czy to była Ameryka łacińska patrz Kuba czy to była Europa środkowa płaci Polska czy to była Azja wschodnia patrzy właśnie Chiny czy 3 3 czy Wietnamczycy Kambodża to dopóki komórce trzymał tego dogmatu kolektywnej własności efekty wszędzie były takie same, czyli katastrofalne w Chinach udało im się od tego uciec dlaczego, bo tam de facto wprowadzono kapitalizm na poziomie gospodarczym moda politycznie dali systemu autorytarnego komunizmu czy, odwołując się komuś, ale tam całkowicie tropić partia komunistyczna sprzedała swój program gospodarczy wzrost jeśli spojrzymy na to w takim razie czy fajek ma rację no bo moim zdaniem tak moim zdaniem tak, ponieważ własność jest fundamentem wolności dla mas jest problem, że nigdzie się nie udało zbudować społeczeństwa właściciel toczy nie ma takiego kraju na świecie, gdzie większość to byliby właściciele, czyli Visa wiceszefami większość niestety okazuje się, że musi być pracownikiem najemnym prawda no bo tak już jest mimo tych różnych pomysłów na upowszechnienie własności nie ma takiego kraju jest to kraj, gdzie prym odsetek tzw. udziałowców akcjonariuszy jest większy, ale zazwyczaj są drobni akcjonariusze nie grali nie są niczego właściciele mają jakieś akcje w 2, ale zgodnie z nim nie rządzą realnie tymi firmami teraz to powoduje no to powoduje, że ten problem walki oprawa pracownicze jest wszędzie istotny i aktualne dane, bo Bóg, bo tylko w systemie, w którym każdy mógł być właścicielem sam z samego własnego biznesu już problem praw pracowniczych raty za absurd coś takiego nie może istnieć w związku z tym jak zawsze będziemy mieli problem pracodawców pracobiorcy pewnego naturalnego konfliktu między nimi ktoś będzie zmieniało w czasie i w tym sensie to co marksista mówił o tym, że ten konflikt musi być jakoś rozwiązany noty ta diagnoza jest trafna natomiast bardziej się podoba w tt tt tt tt rozwiązania, o których mówił Hayek, ale też bez przesady, dlatego że jedno, gdy jak widzimy na skutki powiedziałbym takiego w niczym niekontrolowanego rozwoju wolnego rynku oto widzimy też jego słabości prawda widzimy tu kryzys 20 08 roku chociażby w dawnych dziejach, który niewątpliwie się zrodził no właśnie z tego z tego, że właściwie to dziś jest problem nierozwiązany i nie stworzono pewnych regulacji dotyczących bankowości inwestycyjnej w Max filmu Opus tworzoną w istocie rzeczy różnego rodzaju pechowe i instrumenty finansowe, których byli w 9 9 , 9 % ludzi nie jest w stanie zrozumieć jak to działa, a generuje gigantyczne pieniądze na Wschodzie i bliżej nieokreślonych spekulacji w przyszłym parlamencie się okazuje, że to przestaje działać tak, by się okazuje, że cały system bankowy jest ich na krawędzi bankructwa i nagle zwykli śmiertelnicy muszą się ZOS przy Silnicy swoich rządów składać na programy ratunkowe dla 2 2 2 dla międzynarodowych banku braci zza Łaby jest nasza cywilizacja załatwi czyli jakby Marks miał w tym sensie rację, że my rzeczywiście on dość dobrze dostrzegał słabości kapitalizmu natomiast jego podział bym ci diagnozy w diagnozie Marksa było sporo racji natomiast Rapid Lublin po nową partię racja nie dostrzegam teraz może spróbuje połączyć wprowadzić nowe elementy, czyli Homo sovieticus, który mówiłam państwu na początku wsi w inny Homo sovieticus to tak w ogóle na początku miał być kolejny etap ewolucji człowieka wiedzą państwo jak doszło Homo habilis Arek tu Russell Sapie stać na końcu miał być Homo sovieticus, czyli są człek zwany także chromosom sam taki skrótowiec charakterystyczny dla radzieckiej nowomowy Aleksandrze Zinowiew warto było socjolog rosyjski pisarz emigracyjny w latach osiemdziesiątych nazywa inny Homo sovieticus same człowieka, który w swoich działaniach kieruje się wyłącznie kalkulacją socjalną znaczy wszystkie działania, które podejmuje lub, których zanikł je rozważa przez pryzmat korzyści partykularne, które miał bez tytułu tym, że działania bądź niepodejmowania odnieść, ale Zinowiew robi bardzo interesujący i bardzo ważne zastrzeżenie za chwilę dojdzie też do Tischnera, który tą figurą się zajmował, że nie można odwrócili wymagać godnego moralnego życia, czyli jak rozumiem odwoływania się do tych imponderabilia, o których mówiliśmy pod hasłem wolność tak opozycji do chleba, jeżeli oni nie mają minimum socjalnego, które ich, które im umożliwia walkę o te imponderabilia przybliżający, jeżeli człowiek żyje w urągających socjalnemu minimum, a w warunkach to niema sił i środków i chęci też możliwość myślenia o tym, żeby walczyć jakiś szczytny cel, ale chce się dochodzimy do piramidy Masłowa takie są nasze potrzeby najpierw się zaspokoić potrzeby ekonomiczne, żeby zacząć odczuwać potrzeby duchowe tak dacią grożenie, że jakby ta definicja Homo sovieticus solnej, którą pani dyrektor podała to jest częściowa definicja, bo to rzeczywiście jest projekt nakierowany na właśnie przede wszystkim swoich biednych z w sferę socjalną mina na Nana Nana, żeby państwo zaspokajało jego oczekiwania zrozumiesz kompletnie wykorzenić one to znaczy to jest projekt, do którego właśnie tak pewno nie mniej istotne są jakieś wartości wyższe od MSP jest zainteresowany tym, żeby prawa było coś zjeść było co wypić radość i zabawić i do jutra bilet jutro Pawła w i to jest coś co rzeczywiście było w systemie sowieckim pożądany, bo taki człowiek się nie buntował dopalaczami było to minimum zapewnić my właśnie tu się pojawia problem załamania całego systemu łącznie w skali Polski, ale w skali całego bloku sowieckiego jak historycy gospodarki analizują notowania od przełomu lat sześćdziesiątych siedemdziesiątych cały system sowiecki już nie tylko w Polsce, ale w skali całego bloku coraz gorzej sobie radził właśnie z tym zaspokajaniem tego minimum i ten człowiek sowiecki był coraz bardziej sfrustrowany poza tym okazało się, że tak naprawdę Homo sovieticus nie jest tak dużo boi się okazało nagle, że n p . wielu republikach związku sowieckiego to jednak ciągle są obecne te tradycje odziedziczone po epoce przed sowieckiej przed przed bolszewickiej, a to prawda islam Azji Środkowej, a to pewna chrześcijaństwo w krajach bałtyckich, a to pewne tradycje nacjonalistyczne na Ukrainie w i nagle się okazało, że właściwie się mają do czego odwoływać to wszystko zaczęło wrzeć i pękać w 2 natomiast oczywiście to co dla mnie jest istotą Homo sovieticus i co rzeczywiście w Polsce jest bardzo silna, chociaż uważam, że to nie tylko efekt PRL-u to jest znacznie głębiej w nas sieci to jest to 2 elementy po pierwsze to jest coś co innego bym określił jako jednak taką silną skłonność Galica nową Polacy są bardzo egalitarne i to widać padają także tych współcześnie robione ich bardzo źle znosimy ludzi zamożnych i zawsze większość z nas podejrzewa, że ci zamożni to musieli jakoś tam złodziej zakradł się wprost złodziejstwa to jest jedno i drugie i Tosza akurat może mniej i ujawnia i coś się tutaj widzę pewien postęp, ale też pewne taka dym ograniczona zaradność to znaczy mówiąc krótko taka zdolność do samoorganizacji rozwiązywania pewnych problemów życiowych u nas raczej ciągle tutaj oczywiście system PRL-u grób bardzo istotną rolę nowości, generując całą kategorię ogromną ludzi, którzy chcieli własnego państwa, który będzie nimi opiekować od kołyski aż po grób dla lepiej czy gorzej, ale będzie tak prawda najpierw poszli do bezpłatnej szkoły puszki w pracy w miarę dobrą na wczasy w 2 ciosy w Wiśle prawda bezpłatne, a zakończy prawda będzie płacił emeryturę jeszcze lepiej, żeby państwowy pochówek zapewnił Ola i takie marzenie o takim państwie opiekun SPR bardzo silne, bo pop PZPR jako partia komunistyczna liczyli, że takie rzeczą obiecywała może nie tak coś groteskowego poprzedza gwarantuje n p. zatrudnienie co jeszcze ma Polak zderza się w roku 9 0, gdy zgłaszają fabryka albo likwidują wagę do Holandii teraz przychodzi rok dziewięćdziesiąty przybyli tam rzeczywiście drakońska w różnych państwach kuracja Balcerowicza, bo ma rzeczywiście była drakońska się temu przyglądam teraz patrzy i nic nie jestem pewien czy ona była potrzebna w takiej skali tutaj można długo dyskutować w karierze następuje dość szybko reakcja powiedziałbym oczywista, a to czy odrzucenie tego i reform rząd mazowieckiego zaczyna z poziomu poparcia 1 0 90 %, a niewiele rok później Mazowiecki przegrywa wybory prezydenckie i to nawet nie wchodząc do drugiej tury zastanym tymi właśnie z kim są one Gliński, który jest symbolem, czego ono właśnie taki Homo sovieticus podobno jest tutaj panie profesorze cytat Tischnera trochę taki przydługi, ale myślę, że bardzo ciekawe i warto go przytoczyć w całości, bo to będzie punkt wyjścia do kontynuacji tego co pan profesor zaczął ne zatem Tischner pisze tak Homo sovieticus to zniewolony przez system komunistyczny klient komunizmu żywił się towarami jak i komunizmu oferował 3 wartości były dla niego szczególnie ważne praca i udział we władzy poczucie własnej godności zawdzięczający komunizmowi Homo sovieticus uzależnił się od komunizmu co jednak nie znaczy w pewnym momencie nie przyczynił się do jego obalenia, gdy komunizm przestawał zaspokajać jego nadzieje i potrzeby Homo sovieticus wziął udział w buncie przyczynił się w mniejszym lub większym stopniu do tego, że miejsce komunistów zajęli inni ludzie zwolennicy kapitalizmu, ale oto powstał paradoks Homo sovieticus wymaga teraz od nowych kapitalistów, by zaspokajać te potrzeby, których nie zdołali zaspokoić komuniści jest on jak niewolnik, który po wyzwoleniu z 1 niewoli czym prędzej szuka sobie drugi Homo sovieticus to postkomunistyczna forma ucieczki od wolności, którą kiedyś opisał Erich Fromm jak państwo pamiętają ów Tomato było napięcie między wolnością, a bezpieczeństwem, że w pewnym momencie każdy z nas toi stoi przed takim wyborem wolność bezpieczeństwo mniejsze albo większej skali i większość z nas ma dyspozycji jednak do tego, żeby opowiedzieć się za bezpieczeństwo, bo to naturalna atawistyczne potrzeba, żeby być bezpiecznym, żeby mieć zagwarantowany obecny niż walczyć o wolność i ten stan Tymiński to jest właśnie, a on jest właśnie po oczekiwanie MF polskiego społeczeństwa, że przyjdzie ktoś, kto połączy rzeczy, które nie są do połączenia, czyli bezpieczeństwo socjalne to państwo opiekuńcze, które pan profesor mówił z pełnymi półkami kapitalizmu, z których do pełnych półek będzie można skorzystać dokładnie tak rzeczywiście jak się prześledzi to co Tymiński głosił co pisał w roku 9 1 100 to jest można powiedzieć tak, ale retoryka, która później będzie wracało lub jest dziś w Polsce obecna, chociaż dzisiaj jest już mniej bardziej wysublimowane nie jest aż tak prymitywnego wydaniu Tymińskiego, ale na jaw jego, gdy w książce wtedy w roku 9 0 jest kolportowany w ramach kampanii prezydenckiej pojawia się takie hasło zrobię wszystko, żeby Polacy nie Stali się białymi Murzynami Europy w wodach w domyśle prawda czeka nas straszliwy dramat pierzyny kapitalizmu, gdy ci z zagranicy będą chcieli skolonizować ja wiem, bo ja tam prawda były przez 20 lat miasto jest mi cwaniaka i Zachodu poradziłem padał tylko jeśli zrobi majątek jestem bardzo bogaty jak teraz mam plan słynny plan Tymińskiego, którego nigdy nie przedstawił jak sprawić, żeby innym się wiodło równie dobrze no właśnie w tych białych Murzynów w Europie nie zamienili moje proroctwa zaskakuje i było to wyjątkowo nieporadne mówiąc wprost Bobo Bobo to właściwie żadnego konkretu, a mimo to Luis cano ładnych parę milionów ludzi na to zagłosowało, a w wersji łagodniejszej oto w istocie rzeczy hasło, które głosił wtedy Wałęsa tyle tylko, że Wałęsa miał zostać mu pierwsze legendy Solidarności uznanie międzynarodowe, ale podwyżki miasto hasło 100  000 000 dla każdego pyszne niektórych robiło wrażenia w istocie rzeczy co to było za hasło Noto było hasło właśnie, gdy taki łagodniejszej wersji tego co Tymiński proponował, a mianowicie wszyscy skorzystać 1 w tym tej transformacji bratu władz rząd mazowieckiego o szkło z pieniędzy, a ja zrobię, że każdy dostanie po 100 milionerów ma oczywiście Wałęsa bardzo szybko zwołano krytykiem rządu mazowieckiego kwota krytykował go m. in. za opieszałość dodał, że Balcerowicz wystartował ze swoją reformą 1 stycznia roku dziewięćdziesiątego Toshiba w lutym były pierwsze strajki prawda przeciwko tej reformy znaczy to, ale to budzi się do budowy były w styczniu tylko, że te strajki naprawdę ostro się zaczął dopiero w maju w nocy kolejarze i rolnicy i tak w ogóle to rzeczywiście Polacy wtedy okazać wyjątkowo cierpliwi i można powiedzieć, że pierwszy taki masowy uderzenie protestu to było tak naprawdę dopiero wybory prezydenckie Otóż te strajki w lesie otoczony przez rok 90, pomijając strajk kolejarzy, który uderza uroczyście infrastrukturę to robić te protesty nie były takie silne jak mógłby być w sytuacji, w której rolnictwa szacuje się, że w efekcie wprowadzenia planu Balcerowicza roku dziewięćdziesiątym dochody realne przeciętnego Polaka spadło mniej więcej 1 4 to 2 przeciętnie to znaczy, że 1 spadło 10 % drugi młodszy o połowę w darmową głosi, że państwo dzisiaj sytuacja rzeki rząd wdraża program ekonomiczny, który powoduje, że średnio każdego z państwa nagle znika 1 4 tego co macie, bo do podejrzeń, że rząd byłby zniszczony wciągu kilkudziesięciu godzin prawa, a wtedy Polacy przetrwali prawie rok i tak napoje pokazali czerwoną kartkę dopiero Mazowieckiemu w wyborach prezydenckich wyszła spod jego błędów politycznych, bo nie muszą w ogóle w tych wyborach prezydenckich brać udział on nie musiał iść na konfrontację z Wałęsą, gdyby nie to, że jeżeli, jakby nie chciał podać Wałęsie tej satysfakcji wsadzenia go na urząd prezydenta bez większych kompetencji co można było zrobić na postawę opóźnić konfrontacji, który pełnił chociażby z muzeum obozu solidarnościowego państwa, bo proszę zwrócić uwagę, że Wałęsa dochodzi do władzy i powołuje kolejny rząd, który ministrem finansów już, kto woli Leszek Balcerowicz kolejny rok był Balcerowicz rządzi polską gospodarką trwały w saszetce sztandar, dlaczego tak jest to po pierwsze, Polsat tak napędziło żadnego alternatywnego programu gospodarczego po drugie, są Amerykanie, którzy są zainteresowani, że tak budową swojej strefy wpływów w Polsce Julii mówią pan Balcerowicz jest dobry facet fachowych i gospodarki my nie chcemy żadnych eksperymentów w 2 i to i to co sprawia, że Rzepa quattro Concept jest tak naprawdę forsowana przez kolejne lata, bo później Balcerowicz odchodzi, ale nie ma żadnej alternatywy legendarny rządu Olszewskiego przez prawicę prawda wysadzane na pomniki my jednak bardzo gościła wiele wstydliwych aspektów, ale w najbardziej wstydliwym to są 2 ministrowie finansów w tym rządzie w sieci głównie architekci od polityki gospodarczej w pierś z prof. Karol Lutkowski, który się okazuje jeszcze bardziej ortodoksyjni liberałowie Balcerowicz usuwają poparł miesiącach jego miejsce zajmuje, kto Andrzej Olechowski ma ponad jedno, więc też liberał też, by dało oczywiście i w dodatku bardzo określoną przeszłością daleko odbiegających od antykomunistycznej legendy rządu Olszewskiego i Krystyna spadł, o którym się za punkt, a później PiS prof. Osiatyński ministrem finansów, który był w rządzie Suchockiej tych zasad w rządzie mazowieckiego szefem centralnego urzędu planowania i prawdziwą jest trochę łagodniejszym liberałem, ale tych głównych kurs dalej kontynuuje i tak z kolejnymi ministrami Kołodko bardzo dużo opowiada aktor zmienił politykę gospodarczą Balcerowicza, tym bardziej iż kwestie personalne niechęci, bo tak, aby ten kurs tych podstawowych kierunkach kontynuuje w 2, dlaczego no, bo tak naprawdę nie sposób, że ster zwrotnice przedsta w przestawić znowu w inną stronę, bo to co do Łobza inna strona to byłoby tak naprawdę coby powrót do gospodarki nowość takie na Białorusi tak naprawdę złe patrzymy na inne kraje Noto można powiedzieć, że w naszym regionie to Białoruś to jest ten model łagodnego odchodzenia od realnego socjalizmu w stado z Lidy to nie jest specjalnie kuszące kusząco na dłuższą dłuższą metę rozwiązań w i tyle w tej sprawie można pytać czy po prostu to nie jest tak, że to wielki wybuch po po roku osiemdziesiątym dziewiątym to jeszcze muszą na koniec, zanim rozpocznie się runda państwa pytań do pana profesora złożyć ostatecznie komunizm la Salette trumnie to też jest także mimo oczywiście zmieniającej się sytuacji międzynarodowej sytuacji w związku Radzieckim zupełnie innego klimatu końcówki lat osiemdziesiątych komuniści najpier w chcą dzielić władzą, a potem właściwie tę władzę oddają, dlatego że państwo jest bankrutem, ale czy praprzyczyną są nowe problemy gospodarcze przecież doskonale wiemy, że my 1 3 zakładów w Polsce w roku sześćdziesiątym dziewiątym nie zarabia na siebie trzeba je dotować park maszynowy jest ten stary właściwie nowe dno jest gigantyczne zadłużenie zagraniczne to państwo już nie funkcjonuje nie działa tu już nie pojedzie przecież, a w roku 9 0, kiedy czy przełom 8 0 tego dziewiątego 9 0 tego co trwa intensywne poszukiwanie pieniędzy, żeby zakupić leki ponadto też nie ma pieniędzy dla rzeczywiście testowali 1 z pierwszych posiedzeń rządu Tadeusza mazowieckiego we wrześniu 8 10 10 . roku dług zabiera wspomniany przeze mnie przed chwilą prof. Osiatyński i mówi że właściwy sytuacji gospodarki w Polsce jest taka jak kraj po zakończeniu ci długi i wyniszczającej wojny i rzetelności Szwedom, że nie było żadnych działań militarnych nowości wspólnie spustoszeń jest tak ogromny i rzeczywiście jesteśmy bankrutem i to jesteśmy tak naprawdę na powiedziałbym można powiedzieć jednak skraj przepaści, o czym teraz Balcerowicz teraz w ostatnich latach zaczął mówić wtedy nie mówił z oczywistych względów uogólnień, że jest źle, o co chodzi chodzi o 2 główne banki, które wtedy w Polsce istniały tylko czy bank Pekao turystki istniejący i bank handlowy też dziś istniejącą już bank Pekao jest lato w banku, który miał monopol na posiadanie wkładów dewizowych Polaków osób indywidualnych bank handlowy w uprawie monopolistą, iż chodziło o obrót dewizowy przedsiębiorstw Otóż oba te banki były w końcu roku osiemdziesiątego dziewiątego banku butami, acz praktycznie nie miały pieniędzy na wypłaty bieżące i gdyby to zostało ujawnione no to, zwłaszcza bank Pekao jest żadną tu się szturm na bank ludzie chcieliby swoje, a tam było oficjalnie zdeponowane mniej więcej 4 miliardy dolarów tylko części nie było kompletnie wybuchła rewolucja a kto ukradł nasze pieniądze w związku z tym tak naprawdę pierwszym celem Balcerowicza był 1 z pierwszych głos zdobycie słynnego miliarda dolarów na fundusz tzw. stabilizacyjnym on miał służyć z 1 strony właśnie ratowaniu kursu złotówki do dolara gdy, który miał być usztywniony jako jednostek kotwiczących inflacyjnych, a z drugiej strony tak naprawdę w razie czego byśmy musieli na to banki te dolary się wykorzystałby wszystkiego się nie pokrył, ale dłużej piersią pani kiedyś go opanować, gdyby się udało uniknąć natomiast gdyby rzeczywiście wtedy to się równo i to pokazuje, dlaczego m. in. komuniści tak tak chętnie oddawali tu władza i oczyszczenie nad wszystkim w obu obszary, których interesowały typu wojskowego służby specjalne prawda jeszcze parę innych, ale akurat dziś chodziło o finanse państwa NATO to tu mieli świadomość, że polskie bankrutem i że nie ma już właściwie żadnej alternatywy musi być pomoc Zachodu oni w tej pomocy nie dostaną musi przyjść ktoś z bardziej dla Zachodu wiarygodny i to on pomoc dostać w i to częsty jest pewna sytuacja ma do tego oczywiście mówi o sytuacji finansowej jak do tego dochodzi cały szereg innych n p . w Polsce się wiklina prywatyzacji w tej chwili, ale prawda surferzy złodziejskiej prywatyzacji rzeczywiście tam dochodziło do bardzo wielu nadużyć, ale prawda jest też taka, że znaczna część tych przedsiębiorstw państwowych była rzeczywiście potwornie z dokapitalizowania, dlaczego dlatego, że w latach osiemdziesiątych praktycznie nie inwestowano nie inwestowano ci to co za Gierka jeszcze w miarę nowoczesnego powstało coś tak toczyło przez całą dekadę, ale nikt nie inwestowały, więc park maszynowy był w większości zużyty, by nie było pieniędzy na nowej inwestycji teraz opowieści, że te przedsiębiorstwa prawda Otóż nie zostawi Grasia w rękach gwałtu, by rozkwitły, a sprzedali je za groszek drapieżnym kapitalistą są w dużym stopniu przesadzony, bo oczywiście w indywidualnych przypadkach mógł tak być, ale w skali całej gospodarki było dokładnie odwrotnie mieliśmy po prostu z dużej części jest kapitalizm wanny przemysł i 1, na które nie było pomysłu ani z części środków nie było też managementu nie było tych menedżerów dlaczego, bo to jest kolejny problem, a propos Homo sovieticus to jest coś co najlepiej wyszłoby na przypadku rządu już następnego, czyli rządu Bieleckiego i słynnej historii z Ursusem to króciutko państwu powiem, bo jeszcze rok dziewięćdziesiąty te państwowe molochy jak przetrzymały, ale w dziewięćdziesiątym pierwszym notuje się masowe bankructwa państwowych przedsiębiorstw, czego one wnikał w one wynikały po pierwsze z tego, że się załamała wymiana ze związkiem sowieckim byłych sowieckich zaczął rozpadać ciało RW PG został zlikwidowany Otóż ogromna część naszego eksportu albo też drugi powód, a mianowicie to właśnie Apropos Homo sovieticus jest właśnie dyrektorzy przedsiębiorst w jak państwo polecam to warto obejrzeć można to na płycie sobie kupić w taki serial peerelowskich bolidem świetnie jest najlepsza kompletnie zapomniany i niepowtarzalny teraz bardzo rzadko powtarzany z połowy lat siedemdziesiątych p t. dyrektorzy o takim fikcyjnym przedsiębiorstwie państwowym, które tam za Gomułki już za Gierka działa w IT rozpad, gdy tam jest mnóstwo ciekawych rzeczy w tym serialu, ale to co jest to zresztą państwo zobaczycie każdym filmie z epoki PRL-u, który się dzieje, choć trochę jak i w przedsiębiorstwie państwowym wokół, czego tam się cała akcja zawsze kroczy kręci wykonać plan wykonać, a najlepiej przekroczyć plan to wtedy będą nagrody premie od znaczeń i rodzeństwo wracamy do roku dziewięćdziesiątego, o co robić wszyscy dyrektorzy lotu, jaki Balcerowicz na Górze jakiś tam wykonują plan wysunięto plan produkują Rosjanie reguł Ursusa Przemysław sytuacja w przeszłości jest taka, że na początku roku dziewięćdziesiątego pierwszego nie ma już wokół zakładu pustego miejsca, że można wstawić kolejnych produkowany ciągnik, bo wszystko wokół cały teren za balony wyprodukowany w roku 90 Orlik kosztuje tak, ale dyrekcja produkowała do końca dopiero zaczęliśmy poddostawcy szturmować prawda gabinety do, domagając się zapłaty za dostarczony w ubiegłym roku po podzespoły to przyszło otrzeźwienie, ale wcześniej uczcić przełom o tym, że prawda produkujemy masowo ciągną, w których nikt nie kupuje, a znaki i dlaczego pod dyrekcją to nie obchodziło dyrekcja zawsze była nakierowana na jedno wyprodukować opóźnił się nie ma problem prawda jak kompletnie i CIT to słuchu jest symbolem tysięcy innych zakładów państwowych, których ta kadra zarządzająca, by kompletnie niezrozumiała, że skończył się rynek producenta, a zaczął się rynek konsumenta, że nie jest sztuką wyprodukować coś sztuką jest to coś sprzedać nam się okazało, że tych ciągników nie kupują, dlaczego nowo tak eksperci załamała rynek był to się żałobą rolnicy dostali przygniecie i planem Balcerowicza podniesiono gigantycznie oprocentowanie kredytów i w praktyce przestali kupować sprzęt rolniczy nagli u odbiorców dotyczą działań w kraju niż za granicą mutuje produkowaną, bo co innego możemy robić tłumaczyli dyrektorzy i tak spędzoną w potężne kłopoty bardzo wiele innych przedsiębiorstw dlaczego, bo ta kadra zarządzająca no po prostu nie potrafił zarządzać tymi firmami w nowych realiach i teraz mu problem z czego skąd brać tych nowych dyrektorów firm jakich wyobraźnia ekonomiczna inny przygotowali noc załogę do Zachodu, ale z Zachodu to przekaz przyjeżdżają prawda od interesów w dni biznesmeni, którzy głównie chcą zarobić ani nie nie rozwijać, bo lokalny tutaj przed wilgocią mieliby to robić, gdyż się problem, przy którym rząd mazowieckiego i kolejne rządy stawały się też oddział ten Homo sovieticus musiało minąć ładnych parę lat, zanim kształtowała się nasza klasa przedsiębiorców w większości startująca w nim z tych kadry zarządzającej tych przy tym państwowymi przedsiębiorstwami Kotowicz zaczynali od mało e -handlu wojskowego od szczęk słynnych Gałuszka gdzieś tam zarobili zainwestowali w coś i oni tworzyli firmy od podstawy tak powstała Polska klasa menedżerów prom do zarządzających właścicieli no ale one się w większości nie wywodzi z tej kadry dyrektorskiej z czasów Peerelu to są pojedyncze przypadki osób oczywiście takie, że ten dyrektorzy potrafił znaleźć często była to uwłaszczenie nomenklatury osie potrafił załapać się ten kapitał pierwotny również handlu z Berlina Zachodniego prawda Magneto widzami tylko po prostu przejął część majątku przedsiębiorstwa tak tak to rzeczywiście wyglądało, gdyż kolejny aspekt też podnoszony przez prawicę, zwłaszcza zwanego uwłaszczenia nomenklatury dziś takie zjawisko było miało potężny charakter dzikiej skalę, ale też w skali całej gospodarki to ono nie było aż tak znaczące wbrew porwą tych złych i nomenklatur ścieków, którzy chcieli uwłaszczyć skutecznie nie była aż tak wielu z buszu nagle okazało się do tego teścia pewne kompetencje czy to widać świetnie jak się patrzy właśnie NATO w na te największe biznesy, które wyrosły na początku lat dziewięćdziesiątych to prawie nie ma ludzi z tego aparatu partyjnego aparatu władzy chyba oni tego nie potrafili dokładnie, jaki trafił jacyś tacy ludzie właśnie gdzieś w obozach żyje Żak rzeczywiście się otwierali oto władza musi inaczej nie dało, ale silnie Halina akademie pierwszomajowe i pchali się do aparatu PZPR już musieli być w tej partii to byli, ale został specjalnie nie robili oni, że tak bym mógł traktować jakoś zło konieczne po roku dziewięćdziesiątym nie musieli już od daty już tak bym się poczuwać do rozwiązań z tą władzą to ma wpły w mają rynki, ale tylko takich ludzi nie było wielu, więc to trudno było ogromnym problemem rzeczywiście gospodarki na początku lat dziewięćdziesiątych to brak menedżerów, którzy potrafiliby nią zarządzać bardzo dziękuję panie profesorze zatem wykład no i teraz tradycyjnie Szanowni państwo, chociaż tradycja świeża, bo dopiero drugie spotkanie pogodzić z kawałkiem czas na państwa pytania mam nadzieję, że są liczne na pewno będą interesujące ja będę tutaj chodzić w jakiś akompaniament z mikrofonem, a państwo będą zadawać, jeżeli się nie zmierz czas kablem to poproszą podejść dziękuję bardzo tutaj był temat Ursusa krety zaczną od Ursusa, bo zawsze tam mieszkałem przez całe swoje życie i dokładnie taki sam pan profesor mówi ja widziałem te stosy czy właściwie ze stada traktorów, które stały, ale co innego chciałem zapytać w Ursusie na plaży tymi buntami bardzo to Ron siedemdziesiąty szósty, ale też o to chciałem zapytać, bo mamy rok 7 6 1 był ósmy już nie pamiętam z i kursów zostaje włączony granice Warszawy i wśród mieszkańców Ursusa ruch, że taka hipoteza, że został włączony albo za karę co by się już jakoś nie buntowali będzie lepsza kontrola nad tymi ludźmi, którzy tam mieszkają i wieża i pracy w Ursusie w albo tak taka moja hipoteza, że być może nawet od ziemi w stolicy najpier w małym miasteczku, a teraz nas nobilituje mieszkacie do tej wielkiej stolicy i czy są raczej źródła, które mówią ci buta prawdziwy powód nowa ekonomiczna raczej chyba nie był, a pytał o to, bo niedawno był podobny zabieg prawda próba rozszerzenia Warszawy teraz ludzie zbuntowali w tym głosów, aby go nie ma możliwości się postawić na ziemi nie chcemy prawda czy solarki źródła, które muru, jaki był ten realny powód włączenia Ursusa, które mogły liczyć się bardzo wtedy nie było wielką metropolią granice Warszawy dziękuję bardzo się niestety nie brak odpowiedzi na to pytanie, ale z tego co czytałem jest taka książka Andrzeja Boboli to jest historia komitetu wojewódzkiego Warszawskiego, by właśnie w drugi powielacz 7 0 i w latach osiemdziesiątych to mam wrażenie, że tam dość dokładnie przebadał to tam nie ma tego wątku nie przypominam sobie czytającą książkę dość uważnie mogłem recenzentem tej książki i nie ma tamtego w ogóle elementu, czyli to nie byłyby poważnym problemem z punktu widzenia władz nad morzem ślepo ma rację wszy się takim, że uznano, że to pierwszy Warszawa się rozwija potrzeby sprawdzić jeszcze o jakieś inne tereny nie poszły żoną wtedy Warszawy podejrzewam, że tak, bo to było jednak ta gigantomania lat siedemdziesiątych wtedy nie tylko Warszawa, ale wiele innych miast bardzo swoje granice rozszerzyły, dlaczego no, bo to miał być właśnie te ogromne inwestycje nowe, zwłaszcza te małe województwa, które dostały 70 piątym roku status miast wojewódzkich one się bardzo prawda tam zaczynały rozwijać i a więc ja podejrzewam, że mógł być taki moty w rozwoju Warszawy natomiast u szczytu miało związek z protestem w nie do końca jestem przekonany, dlatego że że jednak to był 1 wielki zakład przemysłową i tak na liście tych kluczowych zakładów tak to prawda pewne mechanizmy nadzoru działały w PiS nie wydaje mi się, żeby tutaj winny, bo wiwatować to to kto to, o czym pan mówi to byłoby trochę analogii do tego, dlaczego nowa Huta stała pod Krakowem, bo tam motyw polityczny było oczywiste po tym, jak czterdziestym szóstym nie sfałszowano w Krakowie jako jedyny w mieście referendum Ludowego i podano wyniki to niekorzystne dla władz to później ogłoszono jak to 1 z towarzyszy powiedział, że Kraków z Wandę reakcji polskiego stolica polskiej racji jest zmienimy jest ten zapyziały mieszczański reakcyjny Kraków do butów z wielką robotniczą dzielnicę z kombinat i stąd moty w jest oczywiste, bo ekonomiści był kompletnie absurdalny, bo tam nie było już jak będą pod Krakowem ani złóż węgla i złóż Rud żelaza natura w przypadku Ursusa dni nie znam źródeł po prostu zbiorami wyczerpującą odpowiedź na pytanie o jej nie sposób oczywiście w ciągu godziny wspomnieć o wszystkich z węzłowych zagadnieniach PRL -u, ale tu od paru kapliczkę chyba 2 zapadały jeszcze wspomnieć, ponieważ n p. mówimy o niej w wyborze polskiego papieża, a przecież stan napięcia pomiędzy kościołem, a władzami państwowymi utrzymuje się ich w latach sześćdziesiątych n p . to sprawa tej wędrówki kopii obrazu jasnogórskiego i w latach siedemdziesiątych, kiedy Gierek niby idzie na jakiś delikatny koncesje, ale chociażby kwestia budowy świątyń prawda w tych nowych osiedlach w tym rozrastający się w miastach inna sprawa to sama sytuacja wewnątrz PZPR prawda, bo mamy z 1 strony już na początku lat 30 ton tych nie jest listy Kuronia Modzelewskiego mamy od końca lat pięćdziesiątych środowisko polityki w ogóle not rozwijający się nie czasopiśmie nic, bo to społeczno-kulturalne, który trafia rzeczywiście do kinowej inteligencji o bardzo różnych poglądach częściowo nawet za Porowski, ale no co innego mówiącej nazwie branie partyjnych, a troszeczkę inaczej funkcjonującej w ich domu no i takich elementów można, by wymienić więcej ja pamiętam z mojej młodości, że i z dystansem będącą od początku nie mają zaufania do Gierka Edwarda i zaraz na początku pojawiła się sprawa i wprowadzenia do konstytucji zapisu o prawda Sojuszu ze związkiem Radzieckim, która bardzo dużej części społeczeństwa się nie nie spodobało mi, tak więc tych i tych elementów właśnie wydaje się że, zanim ruszyła lawina dotyka wnuczków tamci sypało znacznie znacznie więcej tak oczywiście po ma rację rzeczywiście tutaj, zwłaszcza ta kwestia kościelne mają pominąłem z prostego powodu jesienią bardzo dużo sam zajmowałem bałem się zaś o tym, mówić o zmroku poza skończyli między doktorat bój dotyczył polityki Gomułki wobec kościoła katolickiego, więc oczywiście taki jest, że my, że w komuniści mieli od początku problem z kościołem w Polsce prawda znacznie większy niż w innych krajach i co więcej dzięki sprzyja ich z 1 strony jak po pewnym, by doszło między tej taktyce biskup Wyszyński na czele, ale też dzięki pewnemu zbiegowi splotów okoliczności komunistom nie udało się tak zmiażdżyć kościoła w rozumieniu duchowieństwa hierarchii kościelnej, czego udało matka na Węgrzech dlatego, że to jest gości jedyny porównywalny kraj bloku w bloku, w którym nową katolicyzm był na tyle silny, żeby można było porównywać Czechosłowację zupełnie inna, tym bardziej Rumunia Bułgaria w i tu rzeczywiście, gdy kościół katolicki miał też oczywiście swój krytyczny moment do łez między pięćdziesiątym przecina pięćdziesiątym szóstym rokiem, kiedy Wyszyński został internowany, a właściwie jest spora część biskupów, o których wiedziano, że są tacy bardziej nieprzejednani tych po prostu albo zamknięto w więzieniu albo usunięto z diecezji na resztę Episkopat został po prostu z nas proszony jest ten wątek, któremu dzisiaj niechętnie przypominają, że taki obraz kościoła heroicznego, kiedy Episkopat złożył przysięgę na wierność PRL mówi Ewa SO poczytalny wsiadł list Episkopatu z okazji wyborów do rady narodowej z pięćdziesiątego czwartego roku to bylibyście mocno skonfundowany niczym czy była prawda różne apele Episkopatu udział w akcji Żniwnej i t d. ale tylko ci po 10 06 . roku kościół łapie drugi oddech Wyszyński zostaje zwolniony i rzeczywiście od tego momentu aż zacznę już taka totalna wojna w najpierw łagodna, a później coraz ostrzejsza chrupać Gumułka z Wyszyńskim i z tej wojny się Gomułka, choć przegrany, dlatego że Bóg jest 1 krytyczny moment w tej wojnie rzeczywiście to jest list biskupów polskich biskupów niemieckich w tym przepraszamy prosimy o przebaczenie prosimy o przebaczenie nie jest listopada 10 05. roku, bo to jest moment, kiedy rzeczywiście ekipa Gomułki dostrzega, że jest pewna szansa na wprowadzenie różnych dźwięków między znaczną częścią społeczeństwa, które nie rozumie, dlaczego mamy Niemców za cokolwiek przepraszać w 2 0 lat po wojnie jej, ale tak rzeczywiście ciąży była jasność tylko Gomułka kaktusa peerelowska propaganda przeszarżował jest koszona jest tak prymitywny atak na MOL na tak długotrwała, że w, którym momencie przestaje być skuteczne i wynosi ten moment najbardziej krytycznym dla gościa i później kościół w stopniu owo można podzielić je odzyskuje coraz bardziej wpływy aż do aż do przyjścia apogeum w postaci lub początku pontyfikatu Jana Pawła jego pielgrzymek lata osiemdziesiąte to, że rzeczywiście moment, w którym kościół zaprzągł największym beneficjentem tego całego układu, który w Polsce powstał, dlatego że władze już w latach osiemdziesiątych kompletnie się odpuszczają walkę z kościołem oczyści ktoś zapyta, a co z księdzem Popiełuszką Ano oczywiście to jest tych kilkudziesięciu księży na ponad 10  00 0 kilkudziesięciu pisze wiążą z opozycją wyraźnie popierają oto ci rzeczywiście żądali prześladować, ale cała reszta, czyli miażdżąca większość nie ma żadnych prześladowań widzom bezpieka inwigiluje interesuje się nimi, ale czułem się głównie zajmują budową największej ilości kościół w dziejach rzymskiego katolicyzmu w Polsce dekada lat 8 0 i długością wychodzi oczywiście zwycięsko z tego starcia w natomiast czy można powiedzieć, że on jest dlatego ważne są przez cały okres PRL -u, jakby buduje pewną alternatywę światopoglądową dla komunistów w 2 3 to są lata Bieruta czy Gomułki czy Gierka cały czas w kościele jest zupełnie inny system wartości niż o o promują władze Głowna w oczy i to w związku z tym jest szalenie ważne dla świadomości społecznej przez każdy kościół nigdy nie został kompletnie łysy spacyfikowany zawsze była alternatywa to można prześledzić relacje bardzo wielu ludzi prawda w Żydów oraz Stali w epoce PRL-u, że oni to enklawy wolności MPW lekarzu pozycja jakieś inne poszukali w kościele tam znajdowali, choć nie zawsze nie wszędzie ale, ale jedno 1 jednak na dużą skalę młodzi ludzie sytuację PZPR, który też pan wspomniał mu to tutaj długo o tym, mówić, ale największym skrócie mam wrażenie, że to jest także w pierwszej fazie rządów komunistycznych rzeczywiście w Polsce rządzą komuniści to są dziś naprawdę wierzą w komunizm jako pewną ideologię, którą tam prawda poznali n p . w więzieniach sanacyjnych ona kursach w Moskwie szkoły leninowskiej to są rzeczywiście ludzie z fanatyzmu wani, bo to jest Chopin fenomen 1, który miał ja się cały czas zastanawia mnie z turystami zupełnie nieprawdopodobne jak ci ludzie, którzy widzieli co się działo w drugiej połowie lat 30 minut w procesach pokazowych tych błędnych szaleństwa Stalina później widzieli drugą wojnę światową mimo to po wojnie prawda dalej byli ideowymi komunistami działa taki ruch dla przykładu tak licznych gaf na koncie złoty tylko, dlatego że był sanacyjnym więzieniu dokładnie i też mnie guza wysokość wtedy w hierarchii tu też pomogło w 2 natomiast gdy natomiast później zaczną się stopniowa zmiana, a mianowicie następuje coś się złośliwi nazywają repolonizację polskiego ruchu komunistycznego w elicie po wojnie zaczęli napływać coraz większa ilość ludzi, którzy się nie zapisują do partii nielegalnej prześladowanej tylko, żeby się do partii władzy w liście na początku są w niskich stanowiskach, ale stopniowo w miarę normalnego procesu awansują i gdzieś na przełomie lat sześćdziesiątych siedemdziesiątych to pokolenie Żydem Polski Legia nazwała, bo to oni oni mówiłem nagle zaczną przyjmować wszystkie stanowiska kierownicze i na nich właśnie ideały niż epoka gierkowska to jest moment, kiedy tak naprawdę wszystkie hasła takiego wojującego komunizmu w zostają odrzucone pan wspomniał o tych protestach w sprawie konstytucji w siedemdziesiątym szóstym ujrzycie to jest zawsze podnoszone, że prawda Polacy byli przeciwni tam związek radziecki wpisano, ale wbrew pozorom, jaki dokładnie prześledzić co tam zmieniono w tej konstytucji to po to, poza sprawą właśnie tej preambuły, gdzie wpisano związek radziecki i poza drugim pkt 3 artykuły w trzecim, gdzie wpisano przewodnią rolę PZPR cała reszta zmian w konstytucji to de facto boi taka właśnie z tym pieni Dolomitów propagandowego charakteru n p. w usunięto całe frazy o współzawodnictwie pracy, które były w wersji z 5 0 tego drugiego roku usunięto cały szereg innych zapisów takich właśnie z epoki stalinowskiej konstytucji dlaczego, bo to już nie pasowało do epoki lat siedemdziesiątych tabu n p. o tym, że trzeba walczyć z przyrodnikami zburzyła jedno źródło szalików i burżuazji Moto Flota po co to w konstytucji co za to miało być teza to ulubiona teza propagandy lat 70 tys aut ideowo moralnej jedności narodu budującego socjalizm co to znaczyło w praktyce różnie nie ma żadnej walki klasowej nie będziemy walczyć prawda będziemy budować socjalizm popioły Towarzystwa towarzysza Gierka i wszyscy będziemy się kochać lubić szanować prawa, czyli mówiąc krótko to się zamienia w taką partię tłustych kłopotów z taką partię później ideowych komunistów gdzieś tam biegają prześladują bać Bryl przekonują tylko drogą administrują modernizują taka partia technokratyczny ma to oczywiście się szybko załamie w roku 80 nagle się okaże, że zdąży skorzystać, bo pić wodę natomiast natomiast widać wyraźnie ten komunizm do 3 lat sześćdziesiątych osiemdziesiątych wyparowuje po prostu za porad opartych oczywiście dalej są odwołania do Lenina czy gen. Jaruzelski prawda tam cytuje Lenina inspekcje robotniczo chłopską tworzy prawda różne inne działania albo ZUS jasno to jest tylko podział taki pozór taka fasada realnie już tu nikt nie wierzy i dlatego ja rozumiem niektórych towarzyszy nie wiem do Józefa świętej pani Józefa Oleksego dziś oburzali się żadnymi komunistami nie brakuje w Białowieży ja uwielbiam Oleksy, który zaczynał karierę w 2 lat siedemdziesiątych w aparacie PZPR w komitecie centralnym komunizm specjalnie nie wyraża skończył dobrą szkołę ekonomiczną Leszek Miller też nie wierzył w komunizm, ale wierzyli w istniejący system, który się do tej ideologii odwoływało od coś tam się odwoływali bez większego przekonania ale, dopóki ich wybór wód zalewu wyborom realistyczny jest związek radziecki jest podział świata jesteśmy po 1 stronie w obszarach działać w tych realiach, które są w i to tytuł to co jest bardzo istotne też dla zrozumienia, jakby tego, dlaczego ta władza tak łatwo ustąpiła w roku 80 dziewiąty w obozie on nie uwierzyła w Bush kompletnie tam i oczywiście były wyjątki to były tu n p. taki sekretarz komitetu Warszawskiego w nią są w tej chwili jego nazwiska z przypomni zupełnie przemknął, ale to był n p. taki towarzysz, który potrafił jesienią 8 10 08 . roku Jaruzelski zwołuje narady prawda i oni tam wszyscy gadają użytkowali tak dają wychodzi im mówi to warzy się, gdy bilet na oczach źrenicy oka, by bronić zawsze tam od góry nie da się powoływać się rondo patrzyli wszyscy na niego jak takiego po prostu kosmitę, a tak, więc były takie pojedynki postacie i ale to po prostu były absolutnie do wyjątkowo nam w tym aparacie to by to było kilka procent takich cała reszta po prostu już dawno machnęła ręką Gorbaczow dał zielone światło to natychmiast uciekli od tej ideologii bardzo dziękuję to teraz kolejne pytanie proszę pana, jaki wpły w na rozwój opozycji miało wprowadzenie stanu wojennego ja pracowałem wtedy we wsi są i pamiętam, że po wtedy właściwie powstała konspiracja ułomna była na tyle dobrze zorganizowana, że pierwszy sekretarz dostawał bibułek, a w nas informował, kiedy wg kontrole wiedząc, że jest jeszcze bandytę zagra mówi o tym, że stan wojenny próbował zniszczyć legendę mit Solidarności, że trochę doprowadzi do takiego odpływu działaczy Solidarności, ale legendy mitu nie udało się pogrzebać no tak legenda mit przetrwał mało tego są tacy, którzy twierdzą że, gdyby nie stan wojenny Solidarność się rozleciało wskutek konfliktu, który to rzeczywiście narastały mi ten pogląd jest bliskim, ale też budowanie historii alternatywnej armia stan wojenny tak oczywiście z 1 strony sprawił, że Solidarność przestała być wielomilionowym ruchem nową siłą rzeczy przynależność do niej była związana z określonymi represjami większość z nich już nie tylko nie chciał trafić do więzienia nawet stracić pracę natomiast oczywiście ilość tych konspiratorów gwałtownie wzrosła tak mówiliśmy o tych szacunkach sprzed sierpnia 8 0 to Wa 1000 100 0 kilkaset ludzi w skali kraju oto w latach 8 0 tych to jest co najmniej kilkanaście tysięcy ludzi na stałe znak zaangażowana działalność konspiracyjną i kilkadziesiąt tysięcy ludzi ich wspierających, czyli tak naprawdę te kilkanaście tysięcy to są ludzie, którzy z dużym stopniu żyją z bycia w opozycji jak to jest możliwe Otóż jest 2 2 są elementy jedno jest pomoc Zachodu, a druga to jest oczywiście nie drugi obieg wydawniczy waszych ilość tej w UE, której pan mówił jest tak olbrzymia, że właśnie z tego żyć to znaczy produkcja dług tych czasopism gazet tak w istocie czy przynosi dochody, które pozwalają się paru tysiącom co najmniej ludzi utrzymać tylko z tego 5 rzeczna od miesiąca na miesiąc produkują coraz więcej tego nowo ruszył przed się służba bezpieczeństwa i ściga natomiast opozycja rzeczywiście nieporównanie większa przestał mu okres lat osiemdziesiątych niż w latach siedemdziesiątych i w tym sezonie się robić stan wojenny pomógł opozycji ale gdy to niewątpliwie w większości jednak zaszkodził udać po pewnej węższej grupie, która się zaangażować w konspirację w sensie masowości Solidarności, choć nigdy nie odrodziła jako ruch idzie ponad 9 milionowego, kiedy zalegalizowano w roku 80 9 do z trudem odbudował się jako dwumilionowy związek, a dlaczego no bo ich czas minął okazało, iż te zmiany, o których mówiłem w świadomości prawda w Rynie że, żeby związki zawodowe czy realny socjalizm może trwać tu się skończyły i co atrakcyjne w związku z zawodu lub wielu ludzi Zachodu, by dziś jest być nie może zrozumieć jak to jest, że Polska, która prawda stworzyła taki olbrzymi związek zawodowy ona ma teraz takie słabe związki zawodowe już poziom uzwiązkowienia dzisiaj w Polsce jest bardzo niewielki nawet ci zostawiamy z krajami zachodnimi, dlaczego no, bo wydaje mi się, że po prostu no właśnie ten mit się skończył to znaczy mit Solidarności jako siły, która rozbiła system komunistyczny pozostał na tle nie ma już przekonania do w ogóle związków zawodowych jako czegoś co jest nam potrzebne coraz mniej broni naszych interesów to tak jakby jest to się też oczywiście wiąże z prywatyzacją tych wielkich państwowych zakładów pracy, które były bastionami w bastionach mini właśnie związków zawodowych i wpływów czy jest jeszcze jakieś pytanie o po pani pan pan był pierwszy, więc jeżeli pani pozwoli to najpier w ta strona 3 w wierszach pochłoną przyznam, że mam duże trudności, jakie po takim wykładzie jak nie ma jak nie zostają pytanie w badaniach wszystko jest dość gładko i też mam trudności z tym jak się powtarzać jej omija to weekend Polska nie była w oczy ze snu 30 05 . roku to się do tej czy w dziewiątego MTV taka na ten turniej był schludny vis, a miasto zdobyło po 100 stron ta propaganda z Ameryki ze schodów stoją z tych Niemców Atena Borowski tak samo silne taka sama głupia taka sama tempa jak czas stronę, na który zaraz po i ale tylko Palikot ty wiesz ty też 2 strony, choć istniała walka ideologiczna na naj też, że przez cały okres aż 8 0 tego dziewiątego roku, a uprzemysłowienia w ten obrót trudno uciec przemysłowiec kraj, a zarazem, utrzymując na prywatny rolnictwo referencji raty rolnictwo to dlatego po prostu wycofano, jakie będą nacjonalizacji, ponieważ nie grał w tym, ponieważ organizm organizacyjnie najwyraźniej już w stanie TV to doprowadzić we wtorek w tym czytamy w Czechosłowacji albo w Enerdze ta sytuacja, bo pani powiedziała, że nie, że brak jest naturalnym, jakim zjawiskiem dla Ikei jakiegokolwiek socjalistycznego systemu nie Czechosłowacji NRD nie było od dużych problemów może jak kibice produkty, których oferowanie ich aż na takim poziomie jak na Wschodzie, ale jednak to by na to aż osiągniemy poziom nie chcieli w Polsce nie, ale to wynikało, jaki jest w tej sprzeczności między prywatności jak i jej granica między jest to dla mnie też mi pytanie no to miało sens Sibiu alternatywie uprzemysłowienie kraju na uprzemysłowienie skończyło się SN z PiS uspokojenie oprawca, ale uzbrojenie wymuszonych mnie przez związek radziecki Uniwersyteckiego przede wszystkim Gonna stop najpier w tego funt był na wiosnę stworzony po tym, po stworzenie na to z Niemcami turyści chcieli rewitalizować dostali to dopiero po centrach warszawskich został stworzony i traktowali i t d. więc gdzie wydaje się ich jednoczesności najważniejsza jak nie rozumiem ja chciałbym wiedzieć po prostu czy ten system miał szans, ale jak tylko celujemy, jakby tego określić sam jak tylko przez przeciętnego przed sądami aktywni na określonej to nic z tego ja chciałbym też jest motywacja tych ludzi, których wówczas pili u władz bronili po prostu źli emocji Henriego Rousseau tematy ten też po prostu sporo tego typu plik z prostego w głowie też mieli koniec lutego 2 to była próba alternatywnego systemu gospodarczego i dlaczego nie można ich, dlaczego państwo nie możecie tego po prostu tak widzę 3 prezydent Czech i wówczas tak taka dyskusja byłby rzeczywiście od kilku chyba nie możemy dlatego widząc, że ten system się skompromitował dodam tylko, że gospodarka niedoboru armia wymyśliła tylko węgierski ekonomista Janus skarg daje tylko tak Doda dobrze, ale wie pan zobaczy pan dużo bardzo dużo wątków poruszył i zgodnie ze wszystkimi pana poglądami się mogę zgodzić, bo jednak wie pan oczyściło pan rację, że n p. gdy radio wolna Europa czy głos Ameryki też oczywiście były jak wszystkie media jakoś tam zideologizowane natomiast to jednak Iwan ja bym nie porównywały z tym tą propagandą, które uchronią uprawiały władze komunistyczne nie przypadkiem jednak to miliony Polaków dokonywał pewnego wyboru, słuchając tych rozgłośni ale gdy inni nie musieli tego robić więcej władzy, którego bardzo aktywni zniechęcały ich mam wrażenie, że jednak odsetek prawdziwych informacji w tych mediach, które były właśnie w radiu wolna Europa 3 3 3 czy w głosie Ameryki był większy niż tym co było w państwowym radiu w Polsce czy opóźniać telewizja pojawił się w i want to po pierwsze po drugie wie pan Jan Łotwy i nie zgadzam się z panem, że system, który tu budowano był systemem alternatywnym i staraj się to powiedzieć ja tego nie kwestionuje tylko pan się domagać czegoś innego pan się domagać, żeby uznać ten system zarówno prawne z tym systemem, który nazwał gospodarką rynkową dobrze pana to ja tego nie mogę uznać, bo musiałbym wtedy lekceważyć wybory milionów ludzi, które przez kilkadziesiąt lat po drugiej wojnie światowej na różne sposoby uciekały z tego systemu, który płacą za zarówno prawne do tego systemu w jej który, których mieliśmy na tzw. Zachodzie i to nie był tylko przypadek polskiego wszystkich krajów bloku sowieckiego najbardziej, że pana piszą skrajnej formie miał pan tu na obszarze Niemiec ma pan tu jednolite państwo, które w wyniku wojny zostaje podzielony na 2 części obie są również zniszczone obie są również zniszczone punkt startu jest bardzo zbliżony zaczną się budowa alternatywnego systemu, a równocześnie w 1 z tych krajów przez pierwsze jego kilkanaście lat istnienia jest furtka do ucieczki do drugiego kraju jest Berlin zachodni co się dzieje proszę pana Otóż po iluś latach budowy socjalizmu w NRD z halą ucieczek przez Berlin zachodni jest tak olbrzymia, że nie ma innego sposobu czasu innym Bór zbudować 60 pierwszym roku to co pan uważa, że te miliony ludzi tych Niemców to idioci skończenie, że oni oni chcieli żyć w tym systemie o jakichś powodów uciekali masowo Pazim zbudowano mur zaczęto strzelać już nie mogli uciekać w nazwie pan, jeżeli mamy jakiś system i oni skopiowany próba nacisku Rey czy na Kubie czy w Niemczech wszędzie się powtarza ten mechanizm, że ludzie po spożyciu w tym systemie jedni przez morze inni przez rzeki jeszcze przez mur próbują uciec to niech pan wybaczy, ale nie przekona mnie pan do tego, żeby te systemy od oceniać jako równo prawny czy równie dobre nie notują zgadzam się tu alternatywny system zbudowany przez grupę fanatyków, którzy oparcie się na koncepcji Marksa Lenina postanowili uleczyć wady kapitalizmu, które są oczywiste i powszechnie znany tylko w sposób, który proszę pana doprowadził do zniewolenia milionów ludzi i stworzenia systemu nieefektywnego ekonomicznie, które ostatecznie zbankrutował i ostatecznie zbankrutował właściwie wszędzie albo się przed transformacją tak jak w Chinach wykład zwrócił uwagę w Chinach oczywiście rządzi ta sama partia, która rządziła jak mało 3 punktową wygrał tylko, że prowadzi politykę gospodarczą w 100 % inną od tych, którym prowadzone w czasach moc tytułu, dlaczego Ano, dlatego że najprawdopodobniej wybił prowadzili tak jak prowadzili notabli dzisiaj w sytuacji Korei północnej w 2 goście zeszli jedyny Kaszubą w Korei północnej też nastąpiły zmiany rynkowe Namysł, o czym mówimy proszę pana no tak Korea Północna no wie pan wybaczy patrz pan uważa, że kura mówię panu odpowiem, ale ja panu powiem no to ja o odpowiedź jest szalenie prostej tu nie wymyśliłem z powodu właścicielskiego ale można kwestionować model wygląda na to, że można tylko, że wszystkie próby oparcia systemu gospodarczego na coś innego niż własność prywatna poniósł klęskę niech pan wskaże, choć mirażem jest dość duża, iż 1 kraj, w którym zbudowano system alternatywny gospodarczy do tego, który oparty na własności prywatnej bądź utrzymał, bo ja nie znam się dziś biskup Tyrawa brutalni 80 % proszę o lepszy już dobrze może teraz kolejnego pytania, ponieważ wiemy na pewno pan nie przekona pana profesora, że socjalizm był fantastycznym ustroje mama jeszcze jedno pytanie jak chciałem zapytać odnośnie tras formacji nie wracajmy już do komunii skoro pan profesor powiedziała, że przepisy te przez te wszystkie rządy właściwie gospodarką kierowali liberałowie na ich tarasie, obserwując to summa summarum te same ten cały nasz dobrobyt to jest owoc tym ich rządów, dlaczego w powszechnym mniemaniu liberalizm w Polsce jest tak krytykowany nie ma jakiś obrońca nie ma nawet ludzi właśnie wykształconych profesorów, którzy by nie tego bronili i nie warto jeszcze drugie pytanie chciałam powiedzieć czy nie uważa pan, że w chwili obecnej Homo sovieticus Wilno święci w Polsce na swoisty renesans Tychy wykończono od 3 chęci renesans to do mnie powiedział wydaje mi się, że jednak nie natomiast jeśli to pierwszą sprawę to nie jest także, że nikt liberalizmu nie broń od gmin to linie, a jest oczywiście mając prostego powodu przez ponad ćwierć wieku czy rządziło SLD czy rządziła Platforma, a czy rządziła akcja wyborcza Solidarność tak naprawdę rzeczywiście ten tzw. paradygmat liberalny dominował i jedno i małżeństwa on się doczekał w końcu zakwestionowania cały czas miał krytyków, ale ci krytycy byli w mniejszości nie potrafili wygrać żadnych wyborów aż w końcu skutek splotu wielu okoliczności udało im się wygrać podwójnie wybory i wziąć, jakby można pić całą władzę w państwie i w tej chwili mamy taką fazę, w której oni próbują przekonać społeczeństwo do tego, że jest możliwy inny model gospodarczy, że trafili na jeszcze korzystną koniunkturę gospodarczą to to złudzenie jeszcze przez jakiś czas potrwa natomiast powiedzmy jasno i to co, w czym obecny rząd ma rację to na pewno to, że owoce wzrostu gospodarczego przez minione ćwierć wieku nie były dzielone w sposób sprawiedliwy i pewna część społeczeństwa praktycznie nic z tego wzrostu gospodarczego nie miała ażeby przyrosła liczebnie to w końcu została zjednoczona pod sztandarami PiS -u i przegłosowała tabletom, których dotychczasową grupę dopłat tylko, że system, że tak powiem rozdawnictwa, który jest rozszerzany teraz jest oczywisty sposób ma swoje granice im się do tych granic zbliżymy, zwłaszcza ci się pogorszy koniunktura gospodarcza i wtedy nastąpi smutne zderzenie z rzeczywistością, który właściwie już nastąpiło w takich warunkach 2 na razie bardzo ograniczony przy okazji strajku niepełnosprawnych ich opiekunów Sejmu po raz pierwszy ten rząd powiedział, że jednak nie ma na wszystko rząd nie kwestionuje, że im się należy, ale po prostu nie ma w budżecie próba, czyli widać wyraźnie, że są pewne granice i teraz w związku z tym jak powiada system wymaga korekty i i mam nadzieję, że nie będzie powrotu do sytuacji, w której jednak nowy będzie aż taka asymetria w dzieleniu dzieleniu owoców dochodu narodzin do dochodu Narodowego który, którzy w Polsce zaczęło już dziś w tym 1 z pomarańczy jest system rynkowy i Brazylii czy w Ameryce Łacińskiej skandynawski jak spojrzymy na strukturę społeczną oto w Skandynawii ten o dochód Narodowy jest znacznie sprawiedliwiej dzielony niż w Ameryce Łacińskiej jest tu nie chodzi o to, żeby on udzielony po równo po bo po uważam, że egalitaryzm jest jest mniej lub utopijnej natraf ono musi być dzielony w sposób bardziej zrównoważone i teraz mówiąc krótko i kości mieliśmy do czynienia przed rokiem 20 15 to była sytuacja, w której zaczęła się coraz bardziej oddzielać ta część społeczeństwa, która żyła w wielkich miastach i która żyła na coraz wyższym poziomie od tej części społeczeństwa, która żyła w małych miasteczkach, których nie było jasności nie pogarszały się też poprawiało, ale wolniej niż tych wielkich miastach i wracały tezy to chwila, kiedy zbliża się buntować nie wtedy jak są sterroryzowani stłamszeni zagłodzenie w pełni sił zaczyna poprawiać, ale widzą, że innym się poprawia szybciej niż w ramach tego nie nam i to jest mechanizm, który wystąpił w 20 1 5 roku rozmywanie się nie zgadzam z tezą, że to liberalizm uniknie brodzie w oczy tego słowa oto słowo zostało, ale systemu jako takiego i gospodarki rynkowej to mam proszę bardzo wielu obrońców widziani będą rośli w siłę w miarę jak i ten model ten model, który teraz został zastosowany będzie się sypał on się będzie sypał z prostego powodu Polska się wzbogaciła to prawda, ale nie wzbogaciła się aż tak znacząco, żeby można było zastosować pewne mechanizmy świetnie znany z krajów n p. zatoki Perskiej, gdzie po prostu by pieniędzy od od groma i mogą dzięki corocznym wpływom prawda z ropy naftowej je budować społeczeństwo powszechnego dobrobytu ściąga 3 robotników prawda w Azji Środkowej czy wschodniej, którzy są brudną robotę robią oni tam tylko konsumują, bo nie jesteśmy takim krajem nie będziemy w związku z tym mówię to rozśmieszy popuścili trochę pasa zafundowali przeróżne programy socjalne i ich nie krytykuje niech one będą też się przekroczyć pewną granicę to system znowu zacznie szwankować ale gdy wiele się zwariować po prostu nawet PiS wszystkich swoich zmianach, które wprowadził on nie ruszył tak naprawdę fundamentów polityki gospodarczej, gdy on nie ruszą też zwrotnicy, którą ustawił Balcerowicz Balcerowicz oburza, mówi że muszę wszystko niszczy podkopuje, ale też pewna przesada, bo on nie może znieść tego, że rozwój uczniów czarnego luda symbolu wszystkiego co tak na projekty model gospodarczy, który on symbolizuje ustanowiony na przełomie lat osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych w Polsce dowiedziała i tutaj tak naprawdę PiS goni podważa, bo nie jest w stanie po co to w praktyce oznaczało Maćka nacjonalizacji przemysłu to byłaby prawdziwa zmiana prawda dalej polonizację niby to kupili 1 czy drugi bank, ale za konkretne pieniądze nic nie przymusowo, bo nie wykupili prawa i to byłaby taka prawdziwa zmiana polityki gospodarczej o 1 80 stop tego nie ma bardzo dziękujemy mamy jeszcze czas to jedno pytanie bardzo proszę o 2 i jej nie ma ja mam takie bardziej obserwacje niższym niż pytanie pierwsza to dotyczy to tych dyrektorów, którzy z kołowym po transformacji im, więc raczej nie wypełnia mają prowadzić przedsiębiorstwa i tutaj może mniej tym właśnie ich tak wyśmiewał tutaj nie nie ma co ich dane jakoś Super rany nad nimi stawiać, ale to były zupełnie inny kąt kompetencje potrzebne do doprowadzenia przedsiębiorcy przed IPO, a więc ci ludzie nie byli przeszkoleni, więc nie mogli być w tym nowszych, więc to jest takie cechy automatyczne żonie ponieśli porażkę tekst tak jakbym to widział tyłka Tylka obserwacja to jest i będą 2 po trzecie już zapomniałem tych, ale ten jak mówił pan o systemach, gdzie zniszczona jest własność prywatna i to jest taką poprawę równie pochyłą i trud nie byłbym pewien czy taka opcja rozstania proste przeniesienie jest jest prawidłowe, bo n p. lisica z dnia jest tym popatrzymy na takie kraje jak nie wiem Korea Północna czy tam jest zniesiona w walce z prywatnym w sensie i to, że mała grupa ludzi ma skupioną własność na sobie nie czyni z społeczeństwach takim egalitarnym sensie tak samo jak mieliśmy z PRL-u tutaj mniej wiem w sensie moja wiedza nie sięga jakoś daleko, ale też same hasła równi równiejsi to znaczy, że ktoś jednak miał to kumulację kapitału i miejsca MO torze miał skumulowany kapitał to znaczy, że miał taką możliwość, więc ta własność jednak nie była od prywatnie żona, więc jednak jakiejś książki, które tam Alexis leżały w bibliotece jakoś stanie było przecież Wist ości wplecione tak jak to tam się w Zenicie wiedziało ono w sensie tak nie było zbyt takie elitarne dla Śródmieścia, bo chciała rozszerzyć to co pan powiedział na początku przyjętych w kompetencjach, toteż trudno robić całemu społeczeństwu zarzut, że nie wszyscy się odnaleźć i sytuacji kapitalizmu, bo potem mówiono każdy miał szansę po osiemdziesiątym dziewiątym roku, a przecież, jeżeli ktoś pracował w fabryce, gdzie wszystkim decydował ów dyrektor przez 20 albo przez 3 0 lat to nagle trudno było się odnaleźć na wolnym rynku robić samodzielnie biznes, kiedy ktoś przez 20 30 lat myślał za nas prawda nie wie złotego jak i absolutnie nie wyśmiewał tych dyrektoriat postaram się pokazać pewną sytuację, z którą przed tron stanęli potra w lisy poradzić i tak naprawdę stanęła miażdżąca większość społeczeństwa i gdy zgadzam się też występuje redaktor powiedziano, że ta równość szans w momencie startu była pozorna, bo jeżeli ktoś był młodym człowiekiem, który właśnie kończył SGPiS prawda i był dobrze wykształcony prawda jeszcze miały ojca czy wujka, w jakich w ministerstwie to mu za chwilę uruchomić biznes, a jeśli ktoś był równolatkiem w popegeerowskiej wsi prawda, który właśnie w końcu jakąś zawodówkę prawda i myślał, że całego życia będzie prawda w tym PG, że tak jak ojca nagle się okazało, że PG plajtuje o tej sytuacji po wyjściu kompletnie inny, ale byli już jasne nikt nie ma systemu, gdzie wszyscy mają równe szanse i starca jest idealny chodzi tylko o to, żeby ograniczać w 2 tej nierówności systemowej to kościelny w ograniczonym stopniu udało w po roku szef rządu zdziwiony to jest 1 z przyczyn tego buntu w 20 1 5 tej Polski BP, choć buntowała przeciwko właśnie temu liczące ogranicza i ja rozumiem gościć żony z tym, że tak późno zbuntowała mógł wiele ostrzeżeń typu Samoobrona Leppera i t d . tylko do pewni ludzie uważali, że tyle razy się dało się do 20 15 wyniesie teraz zastanawiać co z tego wybrnąć natomiast natomiast co do drugiego pytania w przeszłości tej kwestii wie pan nie ma oczywiście społeczeństwa idealnie egalitarne, czego bać takich ludzi byłoby równo wszystkich albo inaczej wszyscy byli pozbawieni jakiejkolwiek własności prywatnej robić w Korei północnej właściciele parczewskiego jest lekki i Kim Dzong Il prawda no ale oczywiście tak nie jest, bo są tam jakieś przejawy własności prywatnej, ale jednak mówimy porównujemy z czymś do czegoś no, więc Polska PRL-owska jednak jest krajem, w którym oczywiście jest pewne zróżnicowanie majątkowe Alone jest bez porównania mniejsze niż obecnie, a do dzisiaj ten bieg główny cel porównują 1 % najbiedniejszych 1 % najbogatszych to ich niższą od siebie znacznie bardziej oddaleni byli w czasach PRL i to jest akurat dobre natomiast chodzi o to by się nie doprowadzili do sytuacji woda znanej n p. to przede wszystkim dzisiaj w Rosji, a z drugiej strony jest w niektórych krajach Ameryki Łacińskiej, kiedy te bieguny bogactwa innym się coraz bardziej rozchodzą w 2 i o to chodzi tylko i wyłącznie, żeby zachować pewną równowagę w oczy, jakby oba systemy ten skrajnie egalitarnych i ten skrajnie anty egalitarny są moim zdaniem błędne, bo one rodzą w obu przypadkach ma pewne nieprawidłowości systemowe zadłużenie i t d. grać w przypadku systemów, które bardzo niewielka grupa ludzi ma całą własność w naturalny sposób budzi chęć prawda rewolucji obalenia tego prawo zabrania im tej własności, dlaczego ma niewielka mniejszość, choć wszystko to jest Marcin łanie pracą Otylia Marksa system odwrotny z kolei do mieliśmy właśnie w czasach komunistycznych, kiedy rzeczywiście były grupy uprzywilejowane, ale te przywileje były dość iluzoryczne do jak spojrzymy na ten poziom życia elity komunistycznej prawda towarzysza Gierka od dzisiaj byłoby to śmiech na sali drogowego chwilę miał prawda ani je i tyle noblista odchodziły żadne wielkie przywileje to państwo nie chodziło mi o skrętną bez względu różnice tylko o to, że tutaj Guano traktora małą grupą społeczną teraz w kapitalizmie też jest mała grupa społeczna skupiająca to nadal są to okrutny i zasadne jest sam w sensie, że jest łatwiej jest spopularyzowanie absencje ogółu do małej grupy Villas tutaj mechanizm jest ten sam taki właśnie tutaj nie nazwałbym żaden sposób ZSRR w PRL-u egalitarne set to widzi pan tu się różnimy, dlatego że rzeczywiście ma pan rację skupienie własności w rynku włoskiej grupy ludzi można powiedzieć przypomina związek radziecki dzisiejszy światowy system gospodarczy w 2 1 pozornie jest podobnie tabu biuro polityczne 10 8 proc z gniewem, który był właścicielem całego związku Radzieckiego, a dzisiaj n p. niewiele większa, bo porównywalna grupa rosyjskich oligarchów ma podobną część majątku rosyjskiego w swoich rękach tylko różnica polega na tym, że ci oligarchowie dzisiaj rzeczywiście mogą tym majątkiem rozporządzać w dowolny sposób mogą robić w prawie niczym nieograniczony sposób rozporządzać daczy mogą sprzedać fabrykę aluminium kupić tę drużynę piłkarską w wielkiej Brytanii albo kupić serek jeszcze większy jak sprawa, a tymczasem to biuro polityczne to tak naprawdę nie mogło przeznaczyć tego ma swoją indywidualną konsumpcję tylko się zastanawiało ile traci na kiełbasę i 1 armatnich prawda moja armat stale brakowało, więc wynik tego tej kiełbasy było coraz mniej armat oraz wiedzy takie było pole manewru, czyli jak ta ich konsumpcja to czy inaczej tej decyzji nie nie powinni oni kierował się w kierunku indywidualnej konsumpcji w tym, że się system był bardziej egalitarne do Łodzi Tomasz Breżniew miał swoje limuzyny, które bardzo lubił i było ich sporo miało swoje dacze gdzieś tam pod Moskwą, ale jak pada to był inny to było kompletnie ułamek tego co dzisiaj ma przeciętny rosyjski oligarcha w tym sensie ten system jednak jest inny bardziej system komunistyczny był bardziej egalitarne i wreszcie nie mówimy o tej włoskiej grupie szkół w moc całej reszcie to jest też ważne Otóż cała reszta prawda żyje jednak na poziomie bez porównania dzisiaj wyższym życiowym żyła w czasach komunistycznych, dlaczego dlatego, że obecny system jest bardziej efektywnej zaspokaja, jakby o odpowiedź upłynął już lat to jest odrębna sprawa, ale wracamy w tym do przykładu NRD jej refren i Korei 2 kory prawda, czyli 2 sztucznie podzielone eseje punktu widzenia z przyczyn politycznych organizmy prawda i po kilkunastu latach pomyśli kompletnie rozjeżdżają chodzi o poziom życia, gdy nie może być przypadek prawda, bo zbyt wielu miejscach pod różnymi szerokościami geograficznymi widać wyraźnie jak te modele gospodarcze poradził zupełnie inne konsekwencje ich poziom życia choroba przeciętnego obywatela już teraz nie chodzi oto prawda różnice i można powiedzieć, że w Korei północnej prowadzą ci wielcy posiadacze cię boli prawda i t d. było 3 3 3 3 czy Samsunga to są odpowiednicy Kim Dzong Ila, ale wiemy doskonale, że przeciętny południowy Koreańczyk żyje na nieporównanie wyższy poziom niż północnych Koreańczyków i pan zwrócił uwagę na Niemcy ciągle Niemcy 20 w tej chwili 7 lat po zjednoczeniu mają problemy z tą ucieczką ze wschodnich landów zachodnich, chociaż w Tokio Motor jakąś niebywałą liczbę oszacował na ponad bilion euro jest to integracji zasypanie tych różnic mimo to ciągle okazuje się, że ludzie uciekają prawda w jedno i to pokazuje skalę spustoszeń, jaki system komunistyczny wywołał w tym wypadku w Niemczech wschodnich, bo u nas nie ma takiej nie mogą się wyjechać prosto do Europy zachodniej, czego parę milionów Polaków skorzystało na tym otworzono granice po wejściu do aut jest jednak coś jest w tych systemach gospodarczych takiego, że powodują ucieczkę ludzi z tego systemu zwanego realnym socjalizmem w wyrwy w drugą stronę bardzo państwu dziękuję za wspólny wieczór bardzo dziękuję panu profesorowi spokojnego wieczoru zaprasza za 2 tygodnie, a będzie rewolucja 19 0 5 roku bardzo zapomniane element naszej inną bardzo ważny historyczny bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: TOK POWSZECHNY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA