REKLAMA

Jak wydarzenia czerwca 1976 wpłynęły na kształtowanie się opozycji w PRLu?

Historie Polski
Data emisji:
2018-06-24 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
48:22 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
architekt film bobry zaprasza na historię Polski jak to często w naszej audycji sięgamy dziś jego kalendarium, a właściwie to kalendarium jest punktem wyjścia do naszego spotkania, bo to dokładnie 2 4 czerwca, a więc dokładnie stwierdzić 2 lata temu w 19 7 6 roku w sejmie ówczesnym państwie PRL w premier Piotr Jaroszewicz zapowiedział podwyżkę cen wielu artykułów żywnościowych niektóre rzeczy drożały prawie 70 % jak n p. mięso czy gdyby, a dzień później Rozwiń » rozpoczęły się w kilku miastach w Polsce protesty strajki demonstracje uliczne i znał już w konsekwencji tych wydarzeń narodziła się można powiedzieć oficjalna opozycja demokratyczna w Polsce i o tamtych czasach od tejże opozycji ojej innych poglądach na to jak można zmieniać PRL dzisiaj rozmawiamy w studiu pan prof. Jan Skórzyński tym razem historyk publicysta badacz polskiej opozycji czasów PRL-u Collegium Civitas witam pana dla młodszego pokolenia jak zawsze mówi przypomnijmy rzeczywiście coś się tego w tych dniach wydarzyło 20 04 . 2 5 czerwca 7 6 20 04 . Chelsea nastąpiło ogłoszenie oficjalne podwyżki cen żywności co jest istotne do tego, że wtedy znaczna większość budżetów domowych stanowią wydatki na żywność, która była droga tego się ludzie spodziewali, bo kursowały plotki od wielu dni, które w, jaki sposób zastępowały prawdziwą informację, której nie było oczywiście natomiast nie spodziewali się takiej skali podwyżki premier Jaroszewicz, zapowiadając podwyżki nieopatrznie zapowiedział także konsultacje społeczne, jakie miały być przeprowadzone następnego dnia wynajęli ludzie widzieli to na serio te konsultacje społeczne one przybrały charakter po pierwsze jest Kraków w całym kraju to strajki objęły wg danych ówczesnej policji politycznej, czyli służby bezpieczeństwa i około 80  000 ludzi to było duże strajki w już groźne dla stabilizacji wewnętrznej w Polsce po drugie w niektórych miastach ponad to, że ludzie opuści porzucili pracę to jeszcze wyszli na ulice demonstrować największa od tak wielka demonstracja odbyła się w Radomiu w nieco mniejsza w zakładach Ursus przeciw mieście Ursus pod Warszawą i i trzecia z liczebnie w Płocku w Radomiu przybrały charakter najbardziej gwałtowne te demonstracje ludzie poszli pod komitet wojewódzki partii, które słusznie uznawana za centralne siedziby władzy lokalną oczekiwali na próżno jakiejś rozmowy jak już dialogu z przedstawicielami władzy spanikowany lokalny sekretarz partii wezwania do Warszawy z prośbą o jakąś o pomoc jakąś informację co ma z pytaniem co ma robić nie doczekał się żadnej odpowiedzi w związku z tym uciekł, a razem z nim opuściły ten gmach reszta urzędników partyjnych gmach stał się w Polsce ludzie po kilku godzinach oczekiwania do niego po prostu weszli zaczęli go demolować wyrzucać znaczne żona tam jakieś wiktuały jest budżet jest, by ze stołówki bufetu w tego komitetu wojewódzkiego partii oczywiście lepiej znacznie opatrzonego niż normalne sklepy i którą zaczął przybierać charakter demonstracja, że przyjaźń z natury agresywne, a jednocześnie władze sprowadziły do Radomia błyskawicznie samolotami wiele oddziałów milicji Obywatelskiej tzw. zmotoryzowane odwody milicji Obywatelskiej ZOMO w trio oddziały specjalnie przystosowany do walki z 2 AM to był m. in . wynik doświadczeń poprzednich tego rodzaju protestów co jest istotne to o to, że Edward Gierek, kiedy ekipa rządząca jak k, którzy przewidywali, że mogą pojawić się protesty możemy być zaskoczeni gwałtownością i wielkością ale jakie mogą bez tego to oddziały były w pogotowiu, ale został już zupełnie świadomie pozbawiona broni palnej nie byli wyposażeniu broń palną wobec tego było dzięki Bogu tylko tylko 2 ofiary śmiertelne tej w demonstracji i walki z milicją jakiś rozsądny poczęły wkrótce w Radomiu i doradczym można powiedzieć, że były to ofiary nieszczęśliwych wypadków w czasie tych walk, a nie w ofiary agresywności w Walencji, więc dużego dogadać się mnożyć, bo później z tego zdarzenia bierze się słynne powiedzenie Jacka Kuronia, bo ten gmach częściowo lub częściowo spalone tak jak teraz właśnie no bo tak się akurat wzrost, choć wiadomo, że już pamiętam ten czas, a na dodatek wtedy byłam w Radomiu wiem, że to oczywiście propaganda wykorzystywała w celu dyskredytacji protestujących może właśnie do nich robotnicy nie ci, którym na sercu leży dobro ojczyzny, ale po prostu wandale, którzy podpalili machnął czy rzeczywiście można po latach stwierdził, że to jest też efekt, a gniew ludu byle może jakiejś prowokacji właśnie po to, żeby mieć argument do dyskredytowania tych ludzi czy rzeczywiście, bo takie rzeczy również miały miejsce na tej głównej ulicy w Radomiu Żeromskiego, przy którym ten komitet również niektóre sklepy zostały zniszczone splądrowane i to wszystko, bo to właśnie wykorzystywane były jako argument przeciwko tym ludziom w dom trzeba powiedzieć, że jako historycy nie możemy potwierdzić, że miała miejsce jakaś specjalna prowokacyjna akcja władz, która polegała na podpalanie o tych gmachów 3 3 czy plądrowania sklepów nie raczej chyba należy stwierdzić, że był to 1 z nurtów tego protestu tak ten protest społeczny bunt głodowy w jakim sensie, bo ludzie wielu ludzi stanęło w perspektywie, że nie będą mieli dostarczać wystarczająco pieniędzy, żeby zapewnić sobie podstawowe wyżywienie gospoda podwyżka była szokująco dób wysoka powiedział pan 70 % pieniędzy, ale niektóre produkty LG Chem, ale 1 5 0, ale z pamiętajmy, że to mięso było takim podstawowym składnikiem i przypomnijmy, że wielkie demonstracje, które obaliły poprzednika Gierka władza Gomułki wybuchły, gdy podwyżka została ogłoszona poniżej 20 % jest to 70 było z 20 0 szokiem i mogło wywołać też gwałtowne reakcje, tym bardziej że ludzie nie było kulturę protestu ten proces był z NFZ z definicji nielegalne tak wyzwalały się jakieś odruchy także gwałtowne i im na władze zareagowały, chociaż bez broni palnej to jednak bardzo brutalny trzeba powiedzieć, że po pierwsze, odbywała się regularna bitwa pod tymi komitetami w Radomiu podobnie zresztą w Ursusie, gdzie nie było w ogóle takich incydentów jak plądrowanie sklepów czy próba podpalenia jakiś gmachów publicznych tam zupełnie pokojową demonstrację, która polega na zablokowaniu torów kolejowych, żeby dać sygnał, że coś dzieje tak to pokojową demonstrację rozpędzona brutalnie, zwłaszcza po zakończeniu protestu podobnie zresztą w Płocku także milicja zareagowała brutalnie, łapiąc bardzo wiele imprez przypadkowych przechodniów tak, że nie tylko uczestników demonstracji i zatrzymują ich przewożących do na komisariat, gdzie byli o bardzo okrutnie maltretowanej tam zostały zastosowane nie po raz pierwszy w historii PRL, ale może tutaj wyjątkowo wiele w dużej liczbie wobec dużej liczby osób to słynne ścieżki zdrowia, czyli przepuszczanie ludzi przez szpaler z 2 stron milicyjne z bijących pałkami, więc i potem oni byli też torturowanie ludzie podczas przesłuchań przetrzymywanie przez kilka dni w aresztach i to jest wyłącznie płynne, jakby nastąpił bardzo ostry odwet władzy na tych buntujących się ono oczywiście został, jaki sposób być może powstrzyma rozlewania się protestom, a podczas strajku się skończy po 1 dniu, ale najważniejsze co oczywiście co to spowodowało to decyzja Edwarda Gierka bardzo szybka o odwołaniu podwyżki podwyżka stan następnego dnia wieczorem przez tego samego premiera odwołana on sam zresztą pole do dymisji tak, o której nie przyjęty u tak wielu żyje to handlowy dokładnie, więc z 1 strony wycofano się z boja się rozszerzenia protestu z drugiej strony wzięto bardzo gwałtowne okrutny odwet na tych ludziach, którzy odważyli się zbuntować topole dało nie tylko na tym straszliwym biciu, które objęło ono kilka tysięcy ludzi we wszystkich tych 3 miastach, ale także potem na wyrzucaniu z pracy co oznaczało często pozbawiania się pozbawienia pozbawienie środków do życia wielu rodzinom robotniczym i te z kolei wiadomości o potraktowaniu tych ludzi były takim pierwszym impulsem dla grupy warszawskich inteligentów o nastawieniu opozycyjnym, którzy postanowili uznali, że robotnicy nie mogą być ma cytowanie w milczeniu, że opinia publiczna w tym przypadku uznaliście za jej reprezentantów musi zareagować zareagować jakąś formą po pierwsze, protestu publicznego z tego co się dzieje z tymi robotnikami, a po drugie, bezpośrednie to było najważniejsze ta nagroda bezpośredniej pomocy materialnej prawnej czy też lekarskiej dla tych ludzi, którzy jeszcze siedzieli w więzieniu potem byli skazywani na bardzo szybko na kary bądź przez kolegia bądź przez sądy na kary niektórzy bardzo wieloletniego więzienia najwyższy wyrok w Radomiu opiewał na 1 0 lat więzienia z wyjściem byłyby jeszcze tylko tak właśnie zdał już dla historii, bo pan użył takiego określenia, że to były środowiska albo w takie jak i idzie jak rozumiem właśnie niezorganizowana opozycja i napra w należne są różne tak w to jest oczywiście ogromny temat, ale czy to oznacza, że do tego momentu, gdy nie ma właściwie żadnych takich zorganizowanych organizacji opozycyjnych działających w Polsce, że to jest rzeczywiście ten moment, w którym one dopiero zaczynają się tworzyć, przyjmując formułę właśnie takiej zorganizowanej struktury poprzednia taka grupa zorganizowana to był była grupa Andrzeja Czumy i Stefana Niesiołowskiego, którą historycy właściciel nazwali ruch z ruchem ona sama nie używa żadnej nazwy była to grupa konspiracyjna grupa, która próbowała tworzyć biuletyny podziemne May próbowała zdobywać środki finansowe menedżera lawina porwała dach podpalać muzeum Lenina w Poroninie w coś się zakończyła aresztowania mimo tak grupa została kompletnie rozbita oni dostali bardzo wysokie wyroki więzienia po 4, a nawet do 7 lat Andrzej Czuma dostał 7 lat, więc i z tobą początek lat siedemdziesiątych początek dekady minęło 5 lat były rozmaite środowiska, które się spotykały wokół takich postaci jak Jacek Kuroń w Kuroń jak Jan Józef Lipski także środowisko związane z harcerstwem z pierwszą drużyną warszawską którą, który działa Antoni Macierewicz czy Piotr Naimski czy Wojciecha Onyszkiewicza te wszystkie środowiska one się znały, ale nie współpracował jeszcze wtedy razem się spotkali na procesie robotników z Ursusa, które miały się w Warszawie no i co z tego spotkania wynik o tym, powiem już po informacjach o masie zakąski witamy ponownie w studiu nasz gość Kongresu Jan Skórzyński rozmawiamy o narodzinach zorganizowanej opozycji w Polsce, bo dzisiaj dokładnie Mila 4 2 lata od w dniach, kiedy to w prostszy Jaroszewiczów premier rządu w PRL -u ogłosił podwyżki, a w konsekwencji tej decyzji dzień później rozpoczęły się tzw. wydarzenia w czerwcowe najgłośniej mówił pan tuż przed przerwą, że w charakterze nie było takiej siły w tym momencie jeszcze zorganizowanych grup opozycyjnych, że na początku lat 7 0 można mówić o organizacji ruchu z Andrzejem członków 3 Stefanem Niesiołowskim, ale też trochę nad nim w spróbujmy opisać to środowisko, które w tym momencie postanowiło w pomostem tym represjonowanym robotnikom nowo jednak jakiś różnego rodzaju inicjatywy i ci ludzie się potem przewijają przez lata wcześniej pojawiały się w PRL-u bo a to były związane z tą całą akcją planów zmiany konstytucji wpisaniem kierowniczej roli partii tak, a to po podpisaniu jeszcze w siedemdziesiątym piątym roku przez Polskę tych porozumień z chińskich czy deklaracji Helsińskiej w zasadzie, która aktu końcowego MAK, która miała ten słynny trzeci koszyk dotyczący praw człowieka no dziś jednak ci ludzie się uaktywnia Ali w takich momentach pisali listy z stawiali się tam za kimś albo żądali czegoś tak jak się, mówi że rzeczywiście zresztą przez ten już jakoś organizowano protest ten wpis do konstytucji, który ostatecznie został wprowadzony na rynek był złagodzony w stosunku do wersji pierwotnej, czyli już ta władza czuła, jakby FOT WM na plecach oddech opozycji nawet jeśli ona była taka nieformalna zderzak na nieformalne, czyli nieoficjalne dane, bo do końca warranty są, ale oczywiste, ale one bardzo dobrze pan przypomniał o protest przeciwko zmianom w konstytucji, bo one stanowiły ważną zapowiedź tego co będzie później, a poza tym rzeczywiście połączyły dotąd odrębne środowiska taki główne władze zaproponowały czy przeprowadziły po prostu zmianę tych kilku aspektach w konstytucji pierwsza rzecz dotyczyła właśnie wpisania jako zasadę życia politycznego, że partia komunistyczna matą rolę przewodnią druga kwestia dotyczyła zapisu też Konstytucyjnego o Sojuszu ze związkiem Radzieckim co w oczywisty sposób ograniczało suwerenność kraju trzecie wreszcie dotyczyła od połączenia praw obywatelskich z obowiązkami obywatelskimi uzależnienia praw obywatelskich od wypełniania przez obywateli w jakiś określony przez władze obowiązków to trzecia zresztą rzeczy z wywołała również bardzo silne protesty kościoła katolickiego z prymasem Wyszyńskim i ona nie została wprowadzona jest w tym punkcie to on na nas presja społeczna warunki była skuteczna w głównie chyba z uwagi na postawę kościoła w 2 innych sprawach władza trochę złagodzić rzeczywiście, ale one zostały wprowadzone do konstytucji wokół tego się wytworzył ruch protestu przede wszystkim intelektualistów najważniejszy dokument, jaki przy tej okazji powstał historycy nazywają z braku lepszej nazwy listem 5 9 od pierwotnej liczby sygnatariuszy, chociaż w istocie było ich 6 6, ale ważne ważna jest treść tego dokumentu w on w gruncie rzeczy nie jest żadnym ministrem był koniec memoriałem czy manifestem można powiedzieć dotyczącym tego co powinno być zawarte w konstytucji on nie tyle protestuje przeciwko planom władzy co proponuje własną wizję polskiej demokracji to był absolutny przełom i ta demokracja miała odwoływała się nie do tych reguł, które obowiązywały w krajach komunistycznych tylko do zasad liberalnych demokratycznych takie, jakie były w demokracjach zachodnich oraz, które z ZUS ze zniesieniem cenzury z prawem do strajku z prawem do tworzenia wolnych związków zawodowych z prawem z in ze swobodą nauki z z prawem do prawdziwej informacji wreszcie z wolnymi wyborami i tego od rodzaju tekstury naprawdę był niesłychanie daleko idący jak na realia państwa komunistycznego, w których w, którym ci wszyscy ludzie rzadziej nie mogli się spodziewać jakichś represji podpisałoby sporo właśnie to ponad 60 osób, a przy tym z różnych z różnych stron biorących się podobno pomysłodawcą był pan mecenas Janusz jest mnóstwo czasu był Janusz Helski rejon należący od Jadaru górą Jacek Kuroń był wart jeszcze był Jakub Karpiński socjolog UW to na pewno był 1 z ważnych momentach etapów do integracji tych środowisk, które w mniej więcej rok później, bo ten list 5 9 powstał jesienią 7 10 05. roku litewski protesty konstytucyjne tzw . ona ma rok później prawda wpły w na wrzesień październik 7 6 to jest etapie tworzenia się w opozycji zorganizowanej w jak euro mówiłem takim impulsem do rozpoczęcia nie tylko podpisanie jakiegoś listu, bo istotna różnica między tym co było przed 7 6 rokiem o tym co się zaczęło 70 przez co roku i właściwie już się toczyło się do końca PRL to było podjęcie konkretnych działań społecznych, a nie tylko publiczny protest Roda nawet pod własnym nazwiskiem soczyście wymagała też odwagi, ale werbalny tak tymczasem w obliczu tego co się działo z uczestnikami protestów czerwcowych w Radomiu Ursusie Płocku akurat Warszawa była najbliżej Ursusa najwięcej wiedziała już w Ursusie bardzo wiele sposób z tego okręgu uznało, że trzeba coś zrobić, a nie tylko gadać dałem i zaczęli jeździć szukać tych poszkodowanych i udzielać im zbierać dla nich pieniądze przekazywać pieniądze proponować adwokatów, którzy pracowali dla nich za darmo takich adwokatów właśnie jak Jan Olszewski i po i też ewentualnie jeśli była potrzebna pomoc lekarską z tak powstaje na pogląd, że o biogazie środowisk się tym zajęło da jak po pierwsze, harcerze właśnie z tej tzw. czarnej jedynki, czyli pierwszej warszawskiej drużyny harcerskiej, z której się wywodził Antoni Macierewicz również my wiele wiele potem uczestników koloru, ale również Andrzej Celiński gorzko też w wodzie z czarnej jedynki też późniejszy członek Kor i drugą grupą, która się bardzo szybko do tego przyłączyła jej przedstawicielem był Henryk Wujec to było klub inteligencji katolickiej w Warszawie trzecią grupą jak gra, jaka doszła z po pewnym po kilku tygodniach był, w czym włączyła się czynnie w tym akcję pomocy byli tzw. komandosi z, czyli ludzie z kręgu wychowankowie Jacka Kuronia sprowadzonych przez niego drużyn harcerskich jeszcze w latach sześćdziesiątych jej potem skupieni wokół przede wszystkim Adama Michnika, który był takim naturalnym liderem tego środowiska, którzy w marcu byli tymi pierwszymi ofiarami, że tak powiem kampanii władz, a przeciwko opozycji przeciwko inteligencji i przeciwko ludziom pochodzenia żydowskiego w małych i marcu 6 0 18 6 8 oczywiście, że jest to 3 grupy do nich jeszcze trzeba dołączyć istotną, chociaż najmniejszą rożnych grupę studentów katolickiego Uniwersytetu lubelskiego, a w, której m. in . z działało Bogdan Borusewicz, który na własną rękę był studentem w Lublinie potem po studiach już 70 szóstym roku wrócił do Gdańska z, skąd pochodził i na własną rękę z tego Gdańska przyjechał do Radomia i szukać miał ten sam pomysł warszawiacy niezależnie od tego nie znając ich spotkał się w maju z sali sądowej z USA z 1 akurat był Mirosław Chojecki i dogadali się, że pod lasem przyjechali w takim samym celu i razem z Borusewiczem oraz z Lublina też bardzo ważna postać opozycji Janusz Krupski pochodziło już wcześniej próbowali sprowadzili pierwszy powielacz do Polski co było istotne jest później w rozwoju opozycji, więc te 4 grupy zaczęły tą tą akcję bezpośrednią jej szybko uznali, że potrzebują jakiegoś jako to było wtedy nazwane czapki jakiegoś szyldu, pod którym mogliby występować najlepiej, gdyby taki komitet, który roztoczy patronat nad już chwalony trwającym działaniem po to, się zaczęło już w lipcu Accor, jakie w rezultacie powstał powstał w końcu września najlepiej, żeby to byli znani powszechnie artyści czy intelektualiści profesorowie pisarze woda i tak z nich udało się zebrać przypomnijmy, że w tym pierwszym gronie założycielskim KOR-u znalazł się 1 z najbardziej znanych polskich pisarzy wówczas Jerzy Andrzejewski znaleźli się tacy profesorowie bardzo dobrze w ówczesnym świecie jako dębickim postrzegani jak Edward Lipiński ekonomista czy wielka aktorka Halina Mikołajska hitowych właśnie ludzie, którzy byli w pewnym sensie dawać ochronę takim anonimowym postacią bardzo młodemu między 20 30 lat nie wszyscy mieli jak Macierewicz czy Chojecki czy Borusewicz wymknęła się pytanie oczywiście reakcje władzy no bo z 1 strony chodziło właśnie o to, żeby działać oficjalnie tak głośno o jawnie, a nie Janowi Marsjanie to nie jest dobre słowo jawnie nową linię w konspiracji w pod własnym nazwiskiem i ale jednocześnie władza potępia przynajmniej w pierwszym odruchu robotników, którzy protestowali po tych po tych podwyżkach właśnie w Radomiu czy w Płocku czy się w Ursusie to są te słynne wie co prawda potępiające warchołów no, a jednocześnie musi się zmierzyć właśnie z nowym zjawiskiem jak i ja jak jest powstanie tego środowiska czy tego tego właśnie KOR -u i właśnie z takimi ludźmi, których pan wymienił nowo w godność którymi należało się, więc sensu liczyć na 5 tak jak i także utrudnienia są represjonowani świadomość takich ludzi jakieś Andrzejewski, którego książka popiół diament po lekturach szkolnych, ale wszyscy uczniowie w Polsce mieć obowiązek 30 7 książka, a tutaj nagle trudno było z niego zrobić wroga pana ustroju czy szpiega obcego mocarstwa jak znane są jakieś dokumenty z takiej narady powiedz dla gości włada nimi obdzielić cały sens, a nie tylko ruiny wywołała ogromne problemy ogromny kłopot także, dlatego że trzeba przypomnieć, że Polska była wówczas już w specyficznej sytuacji, dlatego że cała polityka Edwarda Gierka polegała na przeprowadzce podjęła próby modernizacji kraju w rozwoju Lindner, czego przykładem kod w Warszawie to są bowiem trasa Łazienkowska, która właśnie wtedy powstała do dziś służy, ale ta modernizacja była wykonywana za pieniądze pożyczone z Zachodu znak kredyt w te kredyty na początku lat siedemdziesiątych były tanie potem podrożały, bo się zmieniły między nimi był kryzys naftowy ceny ropy poszły w górę gospodarka światowa przeżywała kłopot tymczasem z pomysłu, że za te kredyty Polska wybuduje tak sprawnie nowoczesny przemysł, że będzie mogła szybko spłacić własną produkcją eksportowano okazał się lipne nic z tego nie wyszło i Polska coraz bardziej była zadłużona wtedy zaczął to wielkie zadłużenie Polski wobec tego Edward Gierek 2 × pomyślał, zanim zrobił coś co mogło z negatywnie do niego nastawić rządy zachodnie, u których które mogą Momo dawały od, których zależał finansowo w rejestrze miał za sobą, o czym wspomniałem w pierwszej części teren ten akt deklarację lizbońską, którą sam podpisał go tak dokładnie opozycja się na to powoływał było było trudniej z tego powodu rezerwa deprecjonować wrzeszczał też powiedzieć, że Edward Gierek nie chciał ostrych represji on nie był tego typu polityki Broda, więc pewien z UE po krótkich naradach uznano, że jednak nie można robić procesów politycznych członkom KOR-u, tym bardziej że oni występowali właśnie demonstracyjnie z otwartą przyłbicą mówili założyliśmy komitet, który nie jest organizacją polityczną to jest organizacja, którą powołuje się w warunkach wyższej konieczności bez klęska społeczna nastąpiła tą klęską społeczną są te represje prawda ludzie potrzebują pomocy my społecznie się zabraliśmy prywatnie zebraliśmy fundusze i chcemy tym ludziom pomoc nie mamy zamiarów politycznych co powiedzieć, że Kor nigdy nie ogłosił programu politycznego nie wzywał do obalenia władzy Kor wzywał do samoorganizacji do tworzenia tych komitetów jak to ma mówił Jacek Kuroń zamiast ich palenia komitetów po to, żeby wesprzeć pomóc samemu sobie tak w ramach tego co się potem nas jakoś zmienił nazwę na komiks do samoobrony społecznej przeciwko przeciwko nadużyciom władzy, więc sporo skoro zrobił, żeby utrudnić represje władz są też nigdy nie próbował się rejestrować jako organizacja ponieść, gdyby się próbował rejestrować odmówiono dymu i wówczas już nie mogę działać, ponieważ nigdy nie próbował nie miał odmowy ich obecnego prawnicy oraz uważali, że wszystko jest lege Artis i rzeczywiście mnie nie potrafiono zgromadzić dowodów, które mogłyby posłużyć do procesu o tej wspaniałej działalności innych członków KOR-u jest bardzo wiele różnych stron w nie właśnie te wyjazdy do do Radomia trudno nie padły jeszcze nazwiska, ale warto pewnie byłoby powiedzieć małżeństwa Romaszewski prawda, którzy byli mocno w to zaangażowani w 2 no i właśnie teraz, w czym ten fakt, o którym pan powiedział, że ta organizacja nie zakładała żadne czy nie proponowała nie sformułowała żadnego programu politycznego, w czym w jakimś momencie to nie staje się o tyle słabością, że część ludzi zaangażowanych w działalność właśnie zaczyna się to trochę nie podobać albo, że uważają, że skoro tak nam dobrze idzie i nie jesteśmy represjonowani władza się trochę jednak tego ruchu przestraszyłam to właśnie może trzeba pójść dalej może może tu jest jakaś mała furtka, którą należy szerzej otworzyć i i zacząć tworzyć jednak bardziej wyraźnie politycznie opozycyjne organizacje, które podejmą w, a może nawet nie w dialog w z tą władzą, ale bardziej taką zdecydowaną walkę tak oczywiście po powstały i z czasem inne nurty opozycji, które poszły bardziej tą stronę na lepszym przykładem tego była Konfederacja Polski niepodległej Leszka Moczulskiego, ale trzeba powiedzieć, że one stanowiły mniejszość większość grup opozycyjnych, bo przecież mówimy to tylko kozie dlatego rząd zaczął i prowadził najbardziej rozdają żoną działalność, ale rok później pół roku później prawda powstał ruch obrony praw człowieka, którą biorą się na tym samym pomyśle jawnego działania w imię obrony praw człowieka bez formułowania programu politycznego jak te organizacje działały jak reagowała na to władze czy rzeczywiście dawało się utrzymać taki stan kohabitacji o tym, powiemy w trzeciej części po informacjach patrz wykres WIG van ponownie wstąpił pan poseł Jan Skórzyński rozmowę gadaliśmy o powstaniu KOR -u w, czyli komitetu obrony robotników i zakończyć poprzednią część na takim moim pytaniu do pana profesora czy w galop jawność działania i właściwie tak trochę bezradność jeśli można godzić się władzy wobec tej sytuacji nie zaczęła zachęcać części tych środowisk związanych z opozycją czy po prostu przeciwny przeciwników systemu komunistycznego do tego, żeby może pójść dalej, żeby może nie poprzestać tylko w tej działalności na samej obronie właśnie represjonowanych robotników, ale jednak zacząć wobec władzy wysuwać postulaty dalszej liberalizacji w oczy pójścia w bok w stronę zmiany ustroju i z pan wspomniał o tym, że w powstaje ruch obrony praw człowieka i był obywatelem 7 7 roku życia to właśnie nie był ten pierwszy moment, który pokazywał, że to środowisko i Zjednoczone tą ideą pomocy jednak, bo tak zróżnicowane to podobno przygotowano w opisie tych ludzi słowa Leszka Kołakowskiego, w którym mówił że, że taki, że to było środowisko konserwatywno liberalną socjalistyczną w takt niewłaściwy w coś zupełnie niemożliwe, żeby mogłoby się mogło być razem z kaczki czy czynsz czy tak musiało się stać jednak no właśnie po jakimś czasie, a z niektórymi zjawiskami przecież mamy do czynienia dzisiaj no wiadomo było, że w życiu ludzie mogą w którymś momencie może nie tyle się zupełnie rozejdą ale, ale uznają, że już w tym miejscu do czegoś mi na istnienie powrotu w ja się, że warto powiedzieć jedno, że tak naprawdę fenomenem było to, że oni tak długo oddział działali w miarę zgodne, a nie to, że pojawiło się spora, bo spory są naturalne ludzie zmieniają wyostrzają poglądy rywalizują także oczywiście opozycję o sukces prawda o o przeprowadzenie własnych planów tak było w łonie samego koloru, gdzie były spory tak samo było między kolorem, a innymi grupami, które na wzór Korona wzór tej takiej swobody tej matrycy działań opozycyjnych, którą Kor stworzył i jak się okazało się żona jest sukcesem także nie zamykają do więzienia Zach zaraz, bo trudno jest po prostu trudno przeprowadzić to powstały inne grupy dla nich warto przypomnieć o n p. to był bardzo ciekawym w grupie k z Gdańska ruchu młodej Polski na czele, której stał Aleksander Hall, która się odwoła może była bardziej polityczna Mieszko właśnie, bo odwoływała się do pewnej tradycji określonej politycznej Polski mianowicie do tradycji obozu Narodowego i Romana Dmowskiego inna grupa to właśnie Konfederacja Polski niepodległej Leszka Moczulskiego któraś z kolei odwoływał do tradycji ruchu piłsudczykowskiego i drugiej Rzeczpospolitej w kolorze na prawdopodobnie morza były różne postawy różne poglądy, ale można chyba powiedzieć dominującą postawą była tradycja polskiej partii socjalistycznej, czyli demokratyczne polskiej partii socjalistycznej sprzed drugiej wojny światowej oczywiście, a także zresztą w korze były Giza darowanie bardzo bardzo wielu weteranów oznaczonych Virtuti Militari armii krajowej jak n p . płk Józef Rybicki czy ksiądz dziejach, a więc w podkreślałem fenomenem było to rzeczy tak rozmaite różnych temperamentów i poglądów ludzie potrafili w bardzo dużej mierze współdziałać i doprowadzić rozwój tych rozmaitych grupek opozycyjnych aż do tego momentu, w którym nastąpiło przesilenie i te grupki zamiast kilku niewielkich grupach, które w sumie przecież z pewnością nie liczyły więcej niż kilka tysięcy ludzi w całej Polsce naprawdę garstka zamieniły się w jakiejś mierze w o ten ogromny ruch Solidarności, który z KRUS, który takie właśnie miał korzenie natomiast jeśli chodzi o jest to pogląd o o Otton w działalność stricte polityczną starano się boją oddziel oddzielić od takiej bieżącej działalności Samopomocy w obronę ludzi przed represjami władz, a na tworzenie myśli politycznej sformułowaniem rozmaitych programów politycznych co się odbywało na łamach prasy niezależnej chciał powiedzieć, że wielkim polskim fenomenem jest powstanie właśnie w tamtych to przede wszystkim w roku siedemdziesiątym siódmym nastąpił taki rozkwit wiele tytułów się pojawiło od politycznych jak biuletyn informacyjny czy pismo głos aż po literackiej jak na kwartalnik zapis wszystkie one i to na łamach tych pism sformułowano programy polityczne czy krytykę polityczną prowadzono władz, ale ona była, jakby oddzielona od działalności instytucji jej sporą rolę w informacji o tym, środowisku można m. in. wyczytać w w dziennikach Wiktora Osińskiego, który niedawno się ukazały co prawda być może ku niezadowoleniu badaczy takich jak pan akurat w tych dziennikach w ogóle nie ma 7 szóstym roku, ale w po po pewnej przerwie właśnie pan Wiktor Woroszylski zaczął spisywać niemal dzień po dniu to co się dzieje w Polsce i zaczął w siedemdziesiątym dziewiątym roku na początku września taki króciutki fragment, który trochę wiąże się właśnie z tym, o czym teraz rozmawiamy o rocznych z tego Dziennika wtorek 4 września w domu lektury Basia duża płodów wydawcy informacja Barbara Majewska i relacje z manifestacji 1 września przy grobie nieznanego żołnierza programowanie przez panią Miles o Konfederacji niepodległości Polski traktuje funkcjonalne, ale dalej, a wieczorem pożegnanie Chmielewski ich Kisielewski dziś nie Mazowieckiej Turnau Grabska Grocholska Michałek Tour, czyli wymieniane są nazwiska osób, które biorą w tym wszystkim udział, ale m. in. biskup Miziołek idiota Hertza zgorszony odcięciem się koloru od Konfederacji Moczulskiego z Mazowieckim śląskim też rozmowy o Moczulski i utworzeniu zjednoczenia reżimowych katolików faks plus HS Aes plus na znak, który Kisielewski nazywa chrześcijańską Unię jedności to oczywiście tylko taki drobiazg, ale specjalnego przy uważam, żeby właśnie pokazać, że jednak również pośród ludzi, którzy nieco wcześniej myślą podobnie, gdyby zaczynają się również podział na zasadzie metody działania tak czy charakteru czy programu politycznego jak dalece można, ale nie wiem wystąpić przeciwko władzy tak ona odwołania do tradycji ważna różnica w odwołaniach to do tradycji właśnie w przypadku KPN to była tradycja plusów Trykosko pozowało, który ta opozycja stanowiła niewielką, ale bardzo żywą intelektualnie ciekawą grupę sambie, którą Woroszylski warto przypomnieć był redaktorem naczelnym właśnie pisma za PiS niesłychanie niesłychanie wysokim poziomie pisma literackiego jakich obawia się, że dzisiaj byśmy w Polsce niezależnie na tak wysokim poziomie pisma prowadzonego w sposób całkowicie społeczne wydawanego na nas na nas na powielaczu przez kilka osób, więc to było bardzo ciekawe środowisko żywe i oczywiście były też spory polityczne jak daleko się można posunąć trzeba powiedzieć, że jednak głównym takim horyzontem to doświadczeniem dla tych działaczy ówczesnej opozycji można chyba ich nazwać też politykami nie wszyscy z nich byli politykami, ale n p. Jacek Kuroń bez wątpienia był politykiem Adam Michnik również Antoni Macierewicz również dla nich horyzontem było doświadczenia od ich z Polski poprzednich protestów, a jeszcze bardziej z krajów sąsiednich, czyli 5 5 10 06 . roku na Węgrzech sześćdziesiątego ósmego roku w Czechosłowacji to było doświadczenie, w którym w pokazywało, że jeżeli społeczeństwo posunie się za daleko na drodze do uzyskania jakiejś części wolności to grozi bardzo ostra reakcja internautów greckiego militarna, która cały ten ruch w tłumie i 2 Spychała prawda wszystkie osiągnięcia dotychczasowych liberalizacji życia czy z systemu w związku z tym za każdym razem z innym się będą zatem, że ci ludzie z tyłu głowy mieli mysz i tak samo było podczas tzw . pierwszej Solidarności w latach 80 8 1, żeby nie zrobić czegoś co wywoła inwazję sowiecką, bo to będzie katastrofa tak wszyscy na tym stracą tak już najbardziej delikatnie mówiąc Otóż ich tutaj moim zdaniem od wielkich różnic między Janem Olszewskim Antonim Macierewiczem Jackiem Kuroniem nie było wybuchły w tamtym czasie mogła być różnica co do n p. formę, zwłaszcza takich politycznych form działania n p. duża część koloru przez długą i szef wstrzymywał przed demonstracjami ulicznymi mając w pamięci właśnie to co widział w Radomiu czy w grudniu 7 dziesiątego roku w Gdańsku, że to się przerodzi w zamieszki będą będą most będzie strzelanie do ludzi przez policję i t d. Macierewicz n p. grupa Macierewicza w piśmie skupiona w piśmie głos ma wrażenie, że warto robić demonstracje uliczne to jest 1 z ilu z uprawnionych sposobów wyrażania opinii to również w tej samej tej samej opinii były Bronisław Komorowski, który wówczas był działaczem opozycyjnym krążącym tak późno między Koreą, a ruchem obrony praw człowieka i oni wspólnie zorganizowali demonstrację siedemdziesiątym pierwszym roku na rocznicę niepodległości dużą demonstrację, która zakończyła się sukcesem zresztą wiele ludzi szło nad NATO nie została zaatakowana przez policję wobec tego to oni mieli rację akurat w tym sporze Aniela grupa, która się tych demonstracji obawiała nie, dlatego że nie chcieli prawda demonstrować za niepodległością tylko myślę, że testem krok w za daleko nam podobnie można powiedzieć jeśli chodzi o samo podejście, o którym już przy ktoś przed sierpniem prawda przed przed wróciło 8 0 zloty rząd na wiosnę roku osiemdziesiątego odbyły się w Polsce wybory do Sejmu, które część opozycji uznała, że trzeba wezwać do bojkotu tych wyborów, ponieważ one były od początku do końca fikcją Rona lub obywatele tak naprawdę nie mieli wyboru żadnego i znowuż część koloru była uważała, że to za daleko, że to sytuuje to organizacja politycznie czy nie, że obywatele sami wiedzą co zrobić tak nie będzie ich namawiać inna grupa Antoni Macierewicz, ale też Bogdan Borusewicz n p . w Gdańsku oraz przeprowadzili ogromną akcję ulotkową, która prawdopodobnie sporo ludzi zachęciła do tego, żeby tym razem do głosowania nie pójść to był taki rozwój krok za krokiem następnym krokiem były wolne związki zawodowe o tym kiedy rzeczywiście porozmawiamy, ale jeszcze chciałem jednak na koniec zapytać o taką rzeźbą tu mówiliśmy, że właśnie formuła działalności KOR -u miała zarówno w 2 3 czy przede wszystkim oczywiście pomagać represjonowanym robotnikom w ale właśnie pomysł na na tę organizację miało chronić ludzi, którzy się zaangażowali w tę działalność przed represjami ze strony władzy no bo skoro są działają jawnie prawda auto nie będzie problemu, a jednak i to na moment wrócę do tych dzienników Warszawskiego pierwszy nie czytam właśnie od 1000 siedemdziesiąty dziewiąty rok z takim podejściem pod swój świat 5 8 dziesiątego roku w niemal każdej stronie jest informacja o zatrzymany aresztowany siedział 4 8 godzin wypuścili go no i wreszcie jak już rozpoczynają się protesty i rozpoczynają się negocjacje strajkujących stoczniowców w Gdańsku to władza na początku nie chce się zgodzić ale, ale tu stanowisko z strajkujący chcieli i jest jednoznaczne może właśnie wszyscy zatrzymani muszą być zwolnieni inaczej nie ma mowy o podpisaniu porozumień sierpniowych, czyli jednak były represje ze strony władzy wobec ludzi opozycji tylko właśnie znaczone były w gnie w, jakkolwiek byłaby bardziej dziwią łagodniejsze niż mogłyby być oczywiście były stosunkowo łagodne w stosunku do Reala w relacji do innych krajów komunistycznych n p . w relacji do tego co się działo w Czechosłowacji, gdzie tacy ludzie Václav Havel dostawać wieloletnie wyroki więzienia nie mówiąc już o tym co się działo w związku Radzieckim rola, więc w Polsce ten reżim miał postać najłagodniejszą, ale cały czas toczyła się walka w łonie aparatu władzy była grupa, zwłaszcza związana z tą służbą bezpieczeństwa, która uważa, że trzeba to zdusić Ala, bo to jest niebezpieczne robi się niebezpiecznymi może niewielka grupa pozornie łatwa do opanowania oni wszyscy byli inwigilowani przez byłą podsłuchy w mieszkaniach jest w zasadzie policja dobrze wiedzą działacz Sokoła robi czy też inne grupy, ale nie potrafiła ich kontrolować w żadnym wypadku i można powiedzieć Adam teraz politycy tacy jak Gierek czy Stanisław Kania ówczesny sekretarz komitetu centralnego uważali, że nie wolno robić niczego co by naraziło to stosunki z Zachodem Polski z uwagi na to finansowania właśnie więc, że Gierek wygrał to znaczy jego linia łagodnego takich łagodnych represji tak byśmy nowo zatrzymywanie właśnie na 2 doby tak w areszcie to jeszcze nie było nic takiego odbieranie paszportów można z tym żyć rola nie była to w wysyłanych do obozów pracy tak jak w związku Radzieckim zupełnie coś wyrzucenie z pracy w Polsce też no trudno, ale można to przeżyć, więc w rezultacie Gierek wygrał nie dał się namówić policję na ostrzejsze represje, a ich chyba dzięki temu przegrał tak naprawdę, ponieważ okazało się, że to niewielkie grupki doprowadziły do takiego fermentu i przygotowały te grupy robotnicze tak jak wolne związki zawodowe na Wybrzeżu, w których działał Lech Wałęsa Anna Walentynowicz i inni robotnicy stoczni gdańskiej, które w końcu doprowadziły do upadku Gierka w ich, ale dużo opowieść na inne audycje historię Polski, dziękując panu być może niektórzy z siedzibą w razie nic nie mówimy o piłce nożnej, ale znowu zaczęliśmy od 7 10 06 . roku co prawda od czerwca to jednak mały Akcencie na koniec 3 1 lipca 7 10 06 . roku na igrzyskach olimpijskich w Montrealu Polska reprezentacja piłkarska w finale przegrała z NRD 3 1 do dzisiaj życzymy oczywiście zwycięstwa ale, toteż historyczna informacja z Energą de z państwem, którego już dawno nie bardzo dziękuję profesorze z góry żar z nami teraz informacje w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA