REKLAMA

Drzewa, które leczą miejskie rany (cz. 1)

Studio Plac
Data emisji:
2018-06-28 11:30
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:18 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka dla studio plac z państwem goście z prof. Marta Miecznikowska Instytut sztuki Polskiej Akademii Nauk badaczka historii tory sztuki architektury i fotografii dziewiętnastego dwudziestego 20 01 . a być może wpływ choćby z tego drugiego wieku dzień dobry państwu dzień dobry panu bardzo bym sobie życzył, ale drzewa, o których dzisiaj będziemy rozmawiać, a można szerzej na zielone rzeczy drzewa to jest także tytuł kolejnego tomu z cyklu architektura jest Rozwiń » najważniejsza to zbiór esejów dotyczących drze w dotyczącą zieleni m. in. pani autorstwa o związkach drzewa z architekturą, ale myślę sobie, że jeżeli chodzi o drzewa i architekturę to takim najbardziej znanym warszawskim drzewem jest Alan itp tak rzeczywiście palma jest takim dla niektórych kultowym drzewem ma dla niektórych obiektem nie do wytrzymania i roczne moce jakiś czas ciemne chmury się zbierają nad tą Palmą tymczasem dla mnie palma od samego początku byłam u mnie czym się niezwykle ważne w krajobrazie Warszawy im przede wszystkim, dlatego że oczywiście nie jest to prawdziwe drzewo to jest pomnik drzewa to jest rzeźba instalacja pewien eksperyment ingerencja w przestrzeń miejską przy użyciu dość egzotycznego na obiekcie, jakim jest owa, ale tytułowa palm, jeżeli państwo znają Warszawę i wiedzą jak ona została usytuowana do niedawna wisiała również, że tablica informująca co to jest ta palma o nasze mieściny w samym centrum miasta na skrzyżowaniu nowego światu i Alej Jerozolimskich na rondzie de Gaulle, a i palma, która została tam postawiona ma podwójne znaczenie, a nawet można było powiedzieć, że nie jest to oznaczenie jest bardzo realny wielopoziomowy czasem man tyka tej palmy jest o wiele prostsza niż taki prosty ogląd z, który o, który niestety to talent po instalacje z spotkało, kiedy ona się pojawiła kiedyś były takie komentarze, że komuś palma odbija zła i t d. tak, by Otóż na tablicach, które ma wisiała na oficynie sąsiadujący z placem, która z jakiegoś tajemniczego powodu została zdjęta ani została zdjęta była kilkakrotnie obiektem ostrych ataków różnych wrogów palmy, którzy ją oblewali jakimiś kwasami pan farbami tak dalej no cóż na tej tablicy można było przeczytać, że palma jest nazywa się pożegnanie z Alej Jerozolimskich co tutaj mianowicie chodziło o, choć uzbrojenia i żadne pozdrowienia z Alej Jerozolimskich chodziło przede wszystkim o to, żeby przywołał przywrócić mieszkańcom Warszawy wszystkim, którzy mnie do Warszawy przyjeżdżają pamięć o tym dlaczego aleje Jerozolimskie nazywają Gerard Noel nazywa się rozdzieli miski to jest taka wiedza, która właściwie znana wyłącznie varsavianista bomba graczom miasta mało, kto jak mnie też no pan jest wszechstronnie wykształconym, więc my panu nie jest ta nazwa obca aleje Jerozolimskie zostały nazwane to ze względu na to, że prowadził jako trakt do osady żydowskiej, która się mieściła się na końcu tych Alej Jerozolimskich i tak żydowska osada na takich getto żydowskie osiemnastowieczne zostało rannych zostało zniszczone w 1 z Nysy takich pogromów osiemnastowieczny, kiedy kupcy warszawscy uznali że, że kupcy żydowscy są bardzo poważną konkurencją w handlu w mieście i wobec tego postanowienia ich fizycznie z tego miasta usunąć to wydarzenie jak wiele wydarzeń tego rodzaju winnym zapadło w niepamięć dziś historycy o tym, wiedzą varsavianiści też, ale droga prowadząca do do tego getta żydowskiego właśnie w tym sposób została nazwana jako droga do tej nowej Jerozolimy, która się z tym, że z tą historią jest z historią w ogóle osadzenia Żydów w Polsce nie łączy ich pojawienie się palmy egzotycznego drzewa czy też sztucznej palmy pomnika pomnika tego drzewa nawiązuje do tego ima na celu wywołanie takiej właśnie pamięci przywołanie tych wydarzeń, które dzięki tej palmie zostały po prostu nie uaktywnią one tylko do tego wszystkiego dochodzi jeszcze są fakty w jaki sposób ta palma została wykonana ona jest ze złem to jest betonowy słup, który został obłożony prawdziwą Koroną z prawdziwej palmy, a na czubku jest z tym pióropusz zrobiony z plastikowych liści palmowych system były to duże problemy takie techniczne od sal rozpraw Tomek zgubił list mówiła liście 1 na samym początku trzeba było znaleźć firmę, która wyprodukuje żyta w tej liście z plastiku, które będą wytrzymywały mrozów warszawskie ona kilka razy już stąd na swoją kolej też swój pióropusz pogubiłam, więc jakiś czas odbywa się remont uroczyste był taki moment, kiedy ta palma była pozbawiona tego Czuba obłożona obłożona różnymi tam instalacjami krótko mówiąc palma jest tego rodzaju obiektem, który ma ten kod historyczny w sobie, a równocześnie ze względu na sposób w jaki została wykonana jest ono swego rodzaju żartem takim postmodernistycznym gestem który, który tutaj został wykonany napis na samym początku 20 01. wieku co jest dość istotny co do rąk taty jest interesujący, by palma jest na rondzie de Gaullea samym centrum Warszawy można, by rzec inny, ale rondo de Gaullea ma też pomnik de Gaulle, a w nim de Gaulle, a toczącego prowadzącego do gola, choć też dobrze to może za chwileczkę, ale ciekawostką jest to, że taki sam pomnik de Gaulle, a znajdziemy w Paryżu no tak rzeczywiście to jest myślę, że tak nie było przypadkowe, że ten paryski pomniki i warszawski pomnik one jak i ze sobą korespondują formalnie de Gaulle idzie w stronę de Gaulle, a de Gaulle, gdzie stale de Gaulle, a samo ust samo rondo jest w ogóle rzeczą nie zna również takim punktem gości charakterystycznym ponieważ, kiedy zbudowano tzw . biały dom, czyli budynek komitetu centralnego PZPR bardzo zresztą dobra architektura złożona w 2 dzisiejsza giełda na testach stary budynek giełdy, bo nowy jest na tyłach, kiedy zbudowano ten budynek to on działa się tam bardzo interesujące sprawy związane z rozchodzeniem tamtejszej ne siatki urbanistycznie Otóż przede wszystkim wyburzono kamienice dziewiętnastowieczne, które stały wzdłuż ulicy Smolnej po to, żeby otworzyć plac i żeby jak niektórzy twierdzą po to, żeby ostrzał karabinowe i jak się nie daj Boże lud warszawski zbuntuje przeciwko reżimowi komunistycznemu, żeby było było pole o odstrzał są takie również również dowcipy mówiąca o tym, że tak się stanie tyłem do gmachu dawnego PZPR to co się widzi przed sobą nowy świat jest tego rodzaju taka gra jak wytniemy drzewa wytnie mi się na tym, by także tego rodzaju gra tutaj jak zawsze w pod tym względem jesteśmy bezkonkurencyjni jeśli chodzi o dowcipy i poczucie humoru, które nas ratowało z różnych opresji, ale wracając do samego drzewa to on mnie ta palma jest oczywiście takim ukoronowaniem całego zjawiska, które możemy tutaj sobie na różne sposoby przepracowali dotyczące obecności drze w w przestrzeni urbanistycznej te nerwy tej książce, którą pan tutaj pan meczu naszym słuchaczom główna tematyka dotyczy relacji między pico jakimiś konkretnymi obiektami architektonicznymi Andrzejem natomiast znacznie szerszym szerszym polem do obserwacji jest to, jaką funkcję mają do wypełnienia drzewa w mieście i znowu Warszawa jest tutaj bardzo ciekawym takim modelowym wprost moim miastem, w którym możemy obserwować jak tego rodzaju problem się objawia i również zupełnie nieświadomie dla samych odbiorców, kiedy zapytał o za za zapytamy, dlaczego Warszawa współczesna Warszawa ta, którą znamy ze przy 20 01 . wieku wygląda tak jak wygląda to znaczy jest to generalnie rzecz ujmując dość brzydkie miasto trzeba po trzeba to powiedzieć brutalnie, ale taka jest rzeczywistość patchwork kulturowy z różnych powodów oczywiście, ale za to dobrze to brzydkie miasto założone w pięknej zieleni mówi się owa sza wie, że jest 1 z tych miast, które ma największą ilość parków i ogrodów w swojej strukturze urbanistycznej swej strukturze miejskiej w swych całej Europie pytanie jak to się stało i co było tego powody oczywiście tutaj historycznie rzecz ujmując na to swoją genezę taką dość odległą pomiarze Warszawa jako miasto ukształtowane w nowożytności było charakteryzował się przede wszystkim tym, że było one, że było urbanistyka i przestrzenią zorganizowaną, która została usytuowana w bardzo specyficznym układzie geologicznym notes oczywiście przepiękna skarpa warszawska, która zdeterminowała układ miasta rozwijającego się od tego okresu nowożytnego, czyli od szesnastego siedemnastego wieku, kiedy wzdłuż właśnie traktu Królewskiego, czyli od starego miasta w stronę Wilanowa na skarpie Wiślanej budowane były rezydencje szlacheckie magnackie z ogrodami, które spływały po tej skarpie do Wisły i stąd się wzięła taka duża ilość ogrodów, któremu inny Emu, które były właśnie sadzone na tych na tej skarpie, bo nic do niczego innego się ta przestrzeń tutaj nie nadawała domy stały na szczycie tej tej skarpy i w ten sposób Warszawa nowożytna została ukształtowana właśnie jako tak to jest miasto, które nie miało takiego charakteru Miejskiego w takim zachodnim tego słowa rozumieniu, aczkolwiek reprezentowało niezwykle wysokiej klasy architekturę co możemy obejrzeć je na różnego rodzaju dokumentach i częściowo w tych nielicznych zachowanych w obiektach czy też zieleń warszawska to niejako przez przypadek znalazły się przypadek zmiany w minionej patent ona nie była zaplanowana w taki jest zorganizowany sposób tak jak to ma miejsce we w miastach już nowoczesnych n p. jak to miało miejsce w dziewiętnastym wieku w Paryżu, kiedy inni jak wiadomo Paryż został poddany bardzo gruntownej modernizacji tej tej słynnej reformy urbanistycznej Hausman Moski czy Osmana Skiba różnią się w różne są szkoły wymawiania tego inne nazwiska który, który to urbanista non postąpił z Paryżem dość radykalnie mianowicie, gdzie w połowie dziewiętnastego wieku Paryż był już miastem trudnym do wytrzymania ze względu na jego średniowieczną strukturę i w potrzebnymi potrzeby mieszkańców i potrzeby rozwijającej się struktury miejskiej wymagały czegoś zupełnie nowego i wtedy dokonano tego gestu wyburzenia średniowiecznego Paryża i wstawienia w to miejsce na tym wyczyszczony w polu prawie wyczyszczone i postawiono ten Paryż, jaki dzisiaj znamy złożony z tych ongiś gwiaździstych placów Steel z tych arterii, gdy en komunikacyjnych tych bulwarów obsadzonych w bardzo precyzyjnie zielenią, która została odpowiednio tutaj zaprojektowana jako takie tunele wietrząc tę przestrzeń miasta do głosu dochodziły jeszcze wtedy zmienia nazywało się to tak, ale pod koniec dziewiętnastego wieku tym wszystkim również regulowała nowa nauka, jaką była higiena, więc tego rodzaju rozwiązanie, które stało się punktem wyjścia dla wielu innych modernizacji, jakie obserwujemy wielkich miastach europejskich czy też nawet meble także amerykański, gdzie zieleń zaczęła pełnić bardzo konkretną funkcję użytkową higieniczną, ale także oczywiście dekoracyjna i teraz, jeżeli przeniesiemy ten problem do Warszawy to już oczywiście my, odkładając na bok problem, że Warszawa miała trudne trudne życie w dziewiętnastym wieku, ponieważ była spękana mnie jako miasto garnizon garnizonowe rosyjskie my była spękana tymi Annecy tabelami, które hamowały bardzo poważny sposób kierowcy olejowe lub dworce kolejowe, które czyniący rozważamy taką stację przesiadkową między Wschodem Zachodem północą, a południem, czyli krótko mówiąc zapał do momentu, kiedy miasto nie zostało uwolnione z tych okowów dziewiętnastowiecznego miasta Garnizonowa naga niż są one negatywnie dewizowego gangrenę garnizonowego w garnizonowym mego była była rzeczywiście inny by przestrzeń w tym mieście była bardzo ograniczona stąd nieliczne ogrody i parki te relikty tych dawnych układów typu park Saski park PL Krasińskich czy właśnie te ogrody na skarpie Wiślanej czy łazienki oczywiście to były tam były takie pojedyncze enklawy tej i zieleń oczywiście próbowano zakładać miejskie parki, ale przestrzeń w tym mieście była dość ograniczona więcej można było sobie pozwolić na żadne na żadne eksperymenty duże w dużych z dużym rozmachem i teraz obserwujemy 2 takie nakładające się na siebie momenty, kiedy wkraczamy w wiek dwudziesty mianowicie w, kiedy Warszawa odzyskuje możliwość dynamicznego rozwoju przestrzennego cywilizacyjnego kulturowego po odzyskaniu niepodległości oczywiście miasto się rozlewa pękające Jenny Cytadelę i USA zaczynają być tutaj wprowadzone różne nowoczesne koncepcje urbanistyczne, które były wypracowywane w oparciu czy na wzór czy też sporo czy też w odniesieniu do tych modeli nowych rozwiązań urbanistycznych robionych przez architektów urbanistów socjologów jeśli ministrów w Europie zachodniej przede wszystkim środowisko akcja mu, czyli Kongresu Międzynarodowego Kongresu architektów modernistycznych skupionych od lat dwudziestych wokół Kor bus Wiera takie międzynarodowe ekipy czarne chmury i środowisko, które wypracowywał te modelowe rozwiązania adresowane do nowych miast do tego jak można przed przerwą przed projektowej bać się unowocześniać czy rozwijać stare miasta lub budować nowe do tego celu m. in. służyły temu MEN projekty awangardowe eksperymentalnych nowoczesnych modernistycznych osiedli mieszkaniowych jak widzimy to w na warszawskim WSA miał na Żoliborz do tego dochodziło oczywiście taka dyskusja pomiędzy zwolennikami miast historycznych, a tymi model listami, czyli po 1 stronie Warszawa funkcjonalna po drugiej stronie to lata trzydzieste Warszawa MON mentalna, która miała być obrazem miasta związanego ze swoją tradycją, ale równocześnie miastem nowoczesnym rok 19 3 9 i okupacja dialog kładzie kres sił ani jako tanią energię młodzież kładzie kres tym wszystkim ambitnym planom te ME projekty IT idea zostały tylko we fragmentach i to bardzo niewielkich fragmentach zrealizowane przed wybuchem wojny jeszcze w czasie okupacji próbowano mnie jakiś projekt opracowywać taką wizją miała powojenną rzeczywistość już po zakończeniu wojny, ale nikt nie miał wyobrażenia, że to miasto ulegnie tak radykalnej destrukcji i co więcej zostanie dalej pod po wojnie poddane tak nieludzkie mógł eksperymentować politycznemu ideologiczną jakieś tutaj wydarzył no wszyscy wiemy, że na wybór celem bombardowania wysadzenie miasta po powstaniu warszawskim dokonały spustoszenia w samym centrum Warszawy oczywiście tester te zniszczenia nie były aż tak gigantyczne jak później tym in jak później propaganda komunistyczna podawała, że tam prawie 90 % 8 0 kilka procent nie Warszawy została zniszczona nie zostało zniszczone Stare Miasto Nowe Miasto co to centrum ścisłe centrum Warszawy rzeczywiście ta natomiast zostały te wszystkie nowe dzielnice, które powstały one w dwudziestoleciu typu żywności nowy Żoliborz Mokotów Saska Kępa i t d. to wszystko się nie zachował w czterdziestym piątym roku przystąpiono do projektu o z gruntu politycznego tzw. odbudowy świadomie używam tutaj określenia tzw . ponieważ nie mamy tutaj do czynienia z odbudową w takim potocznym tego słowa rozumieniu, ale mamy do czynienia z kreacją zupełnie nowej struktury miejskiej, która ma miała do wypełnienia pewnych pewną funkcję ideologiczną polityczną mianowicie chodziło o to, żeby wykreować na miejscu tej zgłoszonej częściowo Warszawy i przy pomocy prowadzonych również po czterdziestym piątym roku wyburzeń dość systemowych, które trwały dość długo męczyli to uzyskanie no tzw. talent takiego pustego pola, a więc tej pustej karty surowego sura surowej przestrzeni, w którą implantowane no nowe nową wizję miasta zaprojektowaną przez urbanistów i architektów związanych z biurem odbudowy ze stolicy, które to miasto miało być figurą nowego miasta socjalistycznego stolicą państwa bez klasowego komunistycznego o określonym w określonej polityce historycznej, które służyły też tzw. odbudowane zabytki, czyli tak naprawdę budowane na potęgę na potęgę makiety zabytkowych obiektów nawiązujących śladowo do przeszłości, a w gruncie rzeczy odwołujących się do pewnej konkretnej wizji architektonicznej mianowicie do Warszawy oświeceniowej hitu powstał taki styl, który nie był żadnym konkretnym stylem obyło się takim konglomeratem, który dla kogoś, kto był niewykształcony tworzył wrażenie zamierzchłej i klasycznej szacownej wiosek letniej historii, a potęgi piękna i gry w proporcji, aby było po prostu sztucznie Starym mieście to było absolutnie sztuczna kreacja, która wykorzystywała kostium historyczny, pod którym ukrywano ukrywano współcześnie projektowane wnętrze salonu Stare Miasto które, które nam się na tyle stacjonowało, że niewiele niewielu osób, które zwierzę, które przyjeżdżają z poza Warszawę znają tę historię w każdym razie znają tylko powierzchownie Stare Miasto już jest tak ME sfatygowane, że sprawia wrażenie rzeczywiście, jakby była stany tymczasem pod tynk są kostiumem pseudo zabytkowy ukryją się kontrole pod budynki firmy budynkiem projektowane w zgodnie z normami lat czterdziestych pięćdziesiątych zresztą starej Nowe Miasto nosi oficjalnie nazwę inne osiedla robotniczego bon takie było jego cel zresztą ten, ponieważ było robione dość szybko przy całym szacunku dla tych, którzy dorobili Jenny ono się patronowało dość szybko i to tak dalece, że nie jest taka mnie bardzo inny jest zabawna, ale nie no złośliwa anegdota mówiąca o tym, że przyjechał jakiś architekt czy niemiecki który, zwiedzając Stare Miasto oglądając starannie odpadające tynki z tych kamienicy powiedział no jacy zdolni są w Polsce architekci zaprojektowali nową nową przestrzeń, która od razu wygląda jak w stanach, więc z tego rodzaju procesy tam zachodziły, ale nie nas teraz będzie interesowała problematyka drze w w tej przestrzeni na razie bardzo państwu dziękuję to była pierwsza część mojej rozmowy z prof. Martą Leśniak kosmos Instytutu sztuki Polskiej Akademii Nauk dodatkową historii teorii sztuki architektury fotografii dziewiętnastego dwudziestego i 20 01 . wieku Cezary łasiczka dla studio plac dziękuje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: STUDIO PLAC

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA