REKLAMA

W czerwcu 1941 roku ZSRR staje się sojusznikiem aliantów. Co na to polski rząd w Londynie?

Historie Polski
Data emisji:
2018-07-01 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
44:51 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Marcinkowski dzień dobry to są historie polskich, a w dzisiejszej audycji wracamy do wydarzeń z czerwca lipca, ale może i późniejszych 19 4 1 roku cała historia zaczyna się 2 2 czerwca, kiedy to wojska niemieckie w ramach tzw. operacji Barbarossa zaatakowały związek radziecki na jej tego dnia nasz wróg, jakim był związek radziecki od 17 września przynajmniej od 17 września 300 dziewiątego roku stał się w pewnym sensie sojusznikiem, jakie z tego się, że robiły problemy Rozwiń » polityczne dyplomatyczne od dzisiaj rozmawiamy, a w studiu pan prezes Tadeusz Sanecki Akademia pedagogiki specjalnej imienia Marii Grzegorzewskiej kilka kinowych panie redaktorze ginęły państw może najpier w przywołam z jakiegoś przepisu niestety nie pamiętam z tego źródła jak Warszawa zareagowała na wieść o tym zdarzeniu radość powiało ulicami Warszawy, gdy w cudne są one liczne rany historyczne już przełomowej niedzieli 20 02. 40 0 czterdziestego pierwszego roku dowiedzieliśmy się, iż w rzeczywistości stało się najgorętsza nasze pragnienie rozpoczęła się wojna niemiecko sowiecka pojawi się miały twarze Polaków wszystkich warst w i Stanów serdecznie im goręcej niż zazwyczaj zwierzał się przy powitaniu polskie dłonie dziękczynienie znam siły się ku pańskiemu ołtarzu polskie oczy przepełnionych świątyniach i choć nie mógł tego uczynić głos kapłanów wiernych serca polskich śpiewały uroczyste potężne te Deum Lauda Muz i cały naród Polski wielką głęboką radością patrzy na krwawe zapasy niemiecko sowieckiej tak dalej i t d . czy rzeczywiście Polacy ucieszyli się, że to, że zaczęła się ta wojna panie redaktorze radość Polaków była oczywista przecież 2 wrogowie śmiertelni wrogowie Polski stanęli przeciwko sobie i liczymy na to, że wreszcie odmieniają się losy wojny to trochę jak powiedział po czternastym roku trochę faksy z tym, że mamy tylko 2 wrogów niema trzeciej od lat mamy 2 frontach, a więc nowa nadzieja że, że wreszcie te mroki i tego tej beznadziei oraz świetną jakieś właśnie jasne jasne promienie słońca dlatego czerwcowego słońca w tym wypadku akurat to jest jasne ludność reaguje spontanicznie to oczywiste jak reagują nasze władze prawda warto też bardzo istotne no właśnie to jest bardzo istotne, ponieważ tak jak powiedziałem na samym początku ten związek radziecki, który jest traktowany, a są tu dużo mówić i słusznie tak jako ten, który zadał już dość silny cios tak nas nożem w plecy i t d . u którego po władzę, o czym przecież Polski rząd Polacy w w Londynie nie tylko wiedzieli, że zaraz, o co mego początku dokonywał po prostu w 2 aktów agresji wobec ludności cywilnej wobec żołnierzy szybko zaczęły się akcja deportacji prawda w głąb związku Radzieckiego no, więc tylko po prostu wróg był to wróg, bo przecież naród Polski był pod 2 okupacja mi na niemiecką i radziecką na pytanie, która była gorsza bardziej dotkliwa dla społeczeństwa trudno by tutaj odpowiedzieć 1 zdaniem mi dużo wie na ten temat mówić każe młodzieży współpraca obu wrogów w niszczeniu polskiej inteligencji w niszczeniu polskiego społeczeństwa nasilenie terroru była jednakowa była taka sama nawet można powiedzieć, że często z większą determinacją te akty terroru odbywały się na Wschodzie okupanci współpracowali ze sobą już mamy dowody na to, że odbywały się narady NKWD i gestapo na świat w Zakopanem w końcu 30 09 . roku na temat zwalczania przejawów prób polskiego podziemia czy polskiego oporu, który się, ale który się bać rzeczywiście podobieństwa są duże, bo Niemcy zaczynają na samym początku wojny raz jeszcze ważniejsze jest dziewiątym miało coś co przyszło do historii pod nazwą Intelligenzaktion, a więc rzeczywiście taka świadoma przygotowana operacja uderzenia w polską inteligencję, która jak wiadomo jest nosicielem polskości, więc skoro się chce zwalczyć państwo dociera zwalczyć tę warstwę jedno i Rosjanie też od samego początku dokonują właśnie takich aresztowań działania represyjne wobec polskiej inteligencji gęsto podobieństwo jest bardzo wyraźna nie mówiąc już o losach i jak ich, jakie dotknęły polskich oficerów żołnierzy oficjalnie mówimy o internowanych prawda no bo przecież, że to formalnie państwo nie było w stanie wojny, ale byli to jeńcy wojenni jeńcy wojenni około 200   000 polskich oficerów żołnierzy znalazło się w niewoli radzieckiej 400  00 0 w niewoli niemieckiej, a więc naród był rozdarty jeśli idzie o o te od losu i te perspektywy, które były mroczne no 2 2 czerwca zmienia całkowicie optykę polityczną optyka alei militarną wydarzeń i tutaj można powiedzieć, że swoje dołożył do tego problemu, jeżeli można tak powiedzieć premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill, który to wygłosił przemówienie o tym, właśnie jak wojska niemieckie zaatakowały związek radziecki, które właśnie dla Polaków nie tylko polityków, ale chyba dla po prostu też zwykłych ludzi, a już na pewno dla Polaków w wielkiej Brytanii to przemówienie stało się właśnie problem tak stał się problem, tym bardziej że wygłoszone zostało już tego pierwszego wieczora, więc wieczorem 2 2 czerwca przed mikrofonami BBC Winston Churchill no z radością powitał ten fakt powitał Rosję po naszej stronie, że Rosja staje się naszym klientem, że udzielimy jej wszelkiej możliwej pomocy oczywiście słowem nie wspomniał o doli nie zdołali Polaków, którzy przecież od 17 września znajdowali się pod okupacją, o co Polacy politycy polscy w Londynie będą mieć samego początku to trzeci dla pretensje prawda najpóźniej to będzie oczywiście implikowało konflikt już wewnątrz naszego obozu czy w takim razie no co z tym fantem zrobić, ale oczywiście o tym, powiemy chciałem tutaj przywołać słuchaczom fragment z tekstu już czeka zresztą pomógł Malinowskiego, który w, którym napisał o tym, przemówieniu Churchilla w ten sposób Churchill wygłosił nieprzytomnie ślepe przemówienie, w którym bez szczeniaki Kol wiek brytyjskich warunków przy obiecał, a nawet zobowiązał się do wszelkich na rzecz Rosji świadczeń i tu cytat z Churchilla udzielimy wszelkiej możliwej pomocy Rosji narodowi rosyjskiemu ofiarujemy mu wszelką pomoc techniczną i gospodarczą, jaką tylko dać mu możemy a jaka może być mu potrzebną, ale to co najbardziej w tym wystąpieniu Churchilla irytuje Polaków toto 3, że Churchill powiedział Hitler gromadził siły przeci w Rosji wzdłuż całej zachodniej granicy rosyjskiej armii powiedział też wizja rosyjskich żołnierzy stojących na progu rodzinnego kraju i strzegąc ziemi oralnej od niepamiętnych czasów przez prawo ojców to można, by powiedzieć, że Churchill rzeczywiście trochę stracił jakiś instynkt polityczny, bo w tym momencie winno to my tak oceniamy natomiast z Chile to widział, a już Wiktor imperium to troska i dał się imperium, ale powiem więcej Churchill nigdy nie potępił agresji radzieckiej 17 września Churchill wręcz powiedział, że to Stalin zadbał o swoje interesy przesunął zachodnią granicę tak, aby umocnić swoje siły na wypadek, gdyby sytuacja uległa tak, ale twierdzenie, że teraz ci żołnierze radzieccy, którzy się na jej przesuszenie realność tych kilometrów, a bronią ziemi praojców, która do nich od niepamiętnych czasów nadesłała no no to rzeczywiście możemy mieć o to, że prezes, ale proszę pamiętajmy jeszcze 1 rzeczy Churchilla kojarzymy jako zaciekłego antybolszewickiej antykomunista przecież organizował krucjatę dziewiętnasty dwudziesty roku przeciwko bolszewickiej Rosji cały czas i nigdy nie krył się ze swymi poglądami i co się dzieje Ano co się dzieje spójrzmy, że państwa w jakiej sytuacji jest wielka Brytania wielka Brytania praktycznie samotnie stawiać czoła trzeciej rzeszy Europa praktycznie zajęta poza Szwecją poza Szwajcarią poza półwyspem Iberyjskim, ale te państwa 2 są co znaczy, bazując sojusznicze trzecią rzeszą prace jeszcze cała Europa znajduje się w rękach trzeciej rzeszy i faszystowskich Włoch przecież jeszcze jeszcze nie ustała groźba inwazji na wyspy brytyjskie umorzone z dala od Alana prawda bitwa powietrzna wygrana szczęśliwie przez Brytyjczyków, ale w Brytania i Churchill oczekują czegoś co odmieni ich sytuacji losy wojny 20 02 . i czerwca spadać Churchillowi na głowę jak przysłowiowy dar z nieba no nareszcie nie będziemy sami główny wysiłek będzie skierowany na Wschodzie czy na wschód my możemy odetchnąć no to jest troska o interes imperium a gdzie jest Polska idzie są Polacy, ale oto wielkie pytanie no właśnie oni są takie też wspomnienia, że jedno hamowała uraziła Polaków i właściwie jak rozumiem polskie władze z rządem w tym słynnym rządem londyńskim gen. Sikorskim na czele, ale i z polskim prezydentem no muszą się teraz jakoś w tej sytuacji odnaleźć jak jakaś wytoczyli, więc dyskusja co z tym fantem zrobić w Polskim gronie w Polskim bądź gen. Sikorski premier i naczelny wódz i chyba nie do końca przewidywał rozwój taki rozwój wydarzeń bo kiedy wczesnym rankiem dowiedział się o tym wydarzeniu to podobno z niedowierzaniem miał powiedzieć no to jednak hitem na to po przed tak jakby trochę nie dowierzał, że to się stało, że ktoś już stało pewne wygłosił następnego dnia przemówienie radiowe do Polaków w Londynie w raku w w kraju, w którym mówił o 2 wrogach, ale wskazywał, że teraz z tym bardziej śmiertelnym wrogiem, gdy zdecydowanie groźniejszym są Niemcy sytuacja uległa zmianie my możemy noc tutaj wykorzystać tę zmianę sytuacji wszystkim, bo to, aby ulżyć doli tych setek tysięcy Polaków, którzy deportowani na wschód znajdowali się bardzo trudnych warunkach nie tylko żołnierze oficerowie ludność cywilna mówiliśmy inteligencja prawda i t d . chodzi o losy tych ludzi, ale jednocześnie Sikorski myśli tutaj o wykorzystaniu tego potencjału kadrowego dla celów militarnych do stworzenia na tym terenie polskiego wojska w hałasie tylko, że wszyscy podzielają pogląd Sikorskiego czy może on widzi dalej czy może właśnie jako szef rządu próbuje patrzeć na tę sytuację jako jako jednak szansę dla Polaków właśnie również tych deportowanych więzionych w związku Radzieckim, o czym pan powiedział to ty powinieneś poinformować rozkwita ponownie to są historie Polski dzisiaj przypominamy skutki ataku niemieckiego na związek radziecki 2 2 czerwca stoi z tego pierwszego roku dla sprawy polskiej dla sytuacji aliantów dla Polaków, którzy po 1 7 września 30 09 . roku byli represjonowani wywożeni deportowani w głąb związku Radzieckiego my powiedzieliśmy o tym, że z 1 strony to jest dobra wiadomość, ale z drugiej strony też kłopot w dla polskich władz jak w tym się wszystkim odnaleźć jak to rozegrać szczególnie, widząc wielki entuzjazm Winstona Churchilla, a przede wszystkim dla tej sytuacji no bo właśnie z jego punktu widzenia fakt, że Niemcy ruszają na wschód na olbrzymi kraj potężny no i jeszcze mając może w pamięci Niewiem czasy napoleońskie jedno czerwca 2 i w tym szansę na zmianę w ogóle losów tej wojny no i co co robię po co tak Polacy przede wszystkim gen. Sikorskim mówimy o władzach polskich znajdują się od samego początku pod naciskiem brytyjskim i zacznijcie rozmawiać z Rosjanami, bo sytuacja uległa zmianie możecie wykorzystać sytuację to oczywiście mówi nasz gość pan prof. Tadeusz Konwicki ambasador Iwan Majski ambasador ZSRR w Londynie na początku lipca otrzymał instrukcje z Moskwy, ale co do możliwości rozmów z Polakami to było nasze 3 takie sobie 3 punkty i jaj może przestawić pierwszy Rosjanie uznają za niebyłe nieważne układy z trzecią rzeszą, a więc przede wszystkim ten 2 3 sierpnia pakt Ribbentrop-Mołotow, ale co ważne również 2 8 września, który był praktycznie układem o rozbiorze Polski pod symptomatyczne tytułem układ o przyjaźni i granicy prawda, więc te 2 układy to po pierwsze po drugie to dziwne to drugie Rosjanie wyrażą zgodę na utworzenie w Moskwie komitetu Narodowego polskiego przepraszam po co istnieje rząd Polski w Londynie i po trzecie Rosjanie wyrażą zgodę na ewentualne tworzenie czy formowanie na terytorium ZSRR wojska polskiego i z takim pakietem tych 3 spraw odbyło się pierwsze spotkanie Malickiego z Sikorskim 5 lipca 4 0 do pierwszego to, że Rosjanie uznają za nieważne te 2 takty 2 układy to nie znaczy, że następuje powrót do status quo ante bellum, bo jak Rosjanie czytają nieważność tych układów norm oczywiście uważamy, że tam zapisane prawda elementy dzisiaj nie mają mocy prawnej, ale to nie znaczy, że Rosjanie akceptują polską granicę wschodnią to trzydziestego dziewiątym roku Majewski od samego początku mówi o tym, że nowa Polska jeśli chodzi o jej zachodnią granicę powinna być informowana na zasadach etnograficznych i mówi jeszcze linijka rezon, ale właściwie Etnograficzne osady, której powodują, że jest to mniej więcej to co właśnie linia Bóg i t d. tak dalej dbać jak rozumiem hormon dla nich to też była już pewnego rodzaju gwarancja, że przy tego typu założeniu ta ziemia będą w grę wchodziły w skład związku Radzieckiego, ponieważ ma w tym okresie od od września 3 9, a jednak też stamtąd właśnie część Polaków wysiedlano grożono tra, a jednocześnie no właśnie ona następuje takie zasilanie nastąpiła praktycznie inkorporacja tych ziem w skład Ukrainy Białorusi prawda oficjalnie jak to mówiono, skąd zatem należy tam zorganizowano pośpieszne wybory dla Brazylii prawdę idea społeczeństwa ochoczo przyłączyły się, dodając że wraz z tak tak no, więc to dobra sytuacja, gdy dla Rosjan niż już jedno z zrealizowanej zostaną i to jest właściwie główne punkty sporu wewnętrznego tego sporu polsko-polskiej go wtedy Sikorski uważa, że póki co z tego sprawę granicy naszej wschodniej możemy go potraktować jako sprawę przyszłości natomiast najważniejszą kwestią to jest sprawa ulżenia doli tych setek tysięcy Polaków i tworzenia wojska innego zdania jest prezydent Rzeczypospolitej Władysław Raczkiewicz i 3 ministrów w rządzie gen. Sikorskiego minister gen. Kazimierz Sosnkowski minister spra w zagranicznych August Zaleski minister sprawiedliwości Marian Seyda ci 3 panowie wspierani przez prezydenta uważają, że premier nie powinien podjąć rozmów czy podpisać ewentualnie układu ze związkiem Radzieckim jeśli nie będzie definitywnie rozstrzygnięta kwestia polskiej granicy wschodniej no właśnie to nie została rozstrzygnięta ani nie został rozstrzygnięty, ale ci 3 panowie podali się do dymisji początkowo prezydent dymisji nie przyjmował potem ostatecznie przyjął no ale rozmowy polsko radzieckie toczą się kolejne spotkanie z Majewskim i tutaj stanowisko ZSRR jest jednoznaczne co do granicy prawdy zostawiamy sprawę na przyszłości poza tym Sikorskiego zapewnia Churchill, że macie nasze gwarancje Amerykanie również stany Zjednoczone są również za tym, żeby nie rozstrzygać kwestii terytorialnych pamiętamy karta atlantycka później kilka miesięcy prawda sierpień 4 1, żeby nie rozstrzygać spraw terytorialnych w czasie wojny, więc nasze stanowisko Zachodu jest jasne was będziemy wspierać, ale póki co hamuje rozwoju wydarzeń, tym bardziej że Brytyjczycy byli już bliscy 12 lipca nastąpi podpisanie układu brytyjska Radzieckiego 6 dni później zrobią to Czesi Słowacy, a więc układ czeską słowacką radziecki i tutaj nacisk Churchilla, żeby Polacy pamiętają, że sprawa granicy jest odkładana jest sprawą przyszłości zadbali o sprawie dnia dzisiejszego, czyli tworzymy wojsko zwalniamy ludność cywilną z tych ciężkich warunków w Rzymie idoli tak dalej na co Rosjanie mówią właśnie o tym, drażliwym na tym etapie temacie jak właśnie deportacje i dało uwięzienie chociażby właśnie te już wspomniano w pierwszej części przez pana licznej grupy polskich oficerów o 1 temacie już w pojazdach pojawia się ten temat, tym bardziej że tutaj od samego początku zaistnieje spór co do co do liczby co do ilości tych internowanych chociażby oficerów żołnierzy Rosjanie mówią, że oni mają w tej chwili u siebie 30  00 0 żołnierzy oficerów i oni zwalniają prawda natomiast co do ludności cywilnej to wszyscy pokoleń sukcesywnie będą zwalniani z tej daleko jest na dalekiej północy obszarów czy z dalekiej Syberii prawda i t d . i t d . to są deklaracje to są słowa z czasem się okaże że, że to są deklaracje słowa bez pokrycia, ponieważ nowo tych oficerów już nie ma, bo przecież sprawa zbrodni katyńskiej wyjedzie dopiero za 2 lata zalewana jest trzeci rok kwiecień nasi dowódcy nasi oficerowie cały czas będą przedstawiać listy będą przedstawiać wykazy tych oficerów po całym rozmów polsko-radzieckich różne będą argumenty rosyjskiej Stali nawet ten będzie powie, że myśli zwolnili wszystkich albo, że uciekli do Mandżurii, ale Boże nie wiem dziś na morzu białym popłynęli prawda ich nie ma i to co zwolniliśmy to są wszyscy, czyli mówiąc krótko kłamstwo katyńskie rozpoczyna swój bieg Solan starych urządzeń jeszcze zanim i, kiedy gen. Sikorski wraca do prezydenta oraz Raczkiewicza i prosi o zgodę na podpisanie układu to właściwie nie otrzymuje nie otrzymuje prezydent Raczkiewicz stoi stanowczo na stanowisku, że bez tej jednoznacznej deklaracji radzieckiej co do zapewnienia stabilności i zachowania granicy wschodniej z 30 09 . roku Sikorski nie powinien podpisywać jakichkolwiek dokumentów układów porozumień ze związkiem Radzieckim mimo to no właśnie mimo to podpisuje, więc jest pytanie jak należy traktować dojazd jakaś zdrada czy to jest niesubordynacja wobec prezydenta państwo i Sikorski konsultuje się z radą ministrów poza tymi 3 ministrami, którzy odejdą po dadzą się dymisji rada ministrów wyraża zgodę rada narodowa, czyli ten układ i Polski parlament na obczyźnie z przewodniczącym Paderewski potem Mikołajczykiem rada narodowa również będzie akceptować posunie się posunięcia Sikorskiego nowy decyzja prezydenta czy stanowisko prezydenta ma tutaj ogromne znaczenie, ale o los punktu widzenia tych relacji polskich i wewnętrznego ustroju polskiego ówczesnego no i nie ma tego w nic mnie negatywnego znaczenia w Font ROM 2 słowa może ze wspomnień Iwana Majewskiego z tego dnia podpisania 30 lipca majtki zapisał dzisiaj podpisaliśmy wreszcie układ towarzysko Polski ledwie w to wierzy w ich potem jest informacja właśnie, że się spotkali w brytyjskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych padał ciężki deszcz, a na niebie wiszą szare chmury nad Andym moglibyśmy pomyśleć, że taki symbol jednak właśnie takiego smutnego kompromisu wszedł Sikorski w generalskim mundurze w towarzystwie marszałka polskiego Sejmu i paru ministrów chcieliśmy się spóźnia Eden próbuje go wytłumaczyć państwo wiedzą, że premier lubi uciąć sobie godzinną drzemkę Poland ma taki zwyczaj będzie tu lada chwila, by wreszcie pisze Majewski i rzeczywiście Churchill wróbli dopiero wstał z łóżka było to widać po jego obu w swej twarzy czerwonych nieco wodniste ich oczach ogólnym zaspani usiedli do podpisania w 1 siedział w środku i Churchill po jego, ale ja usiadłem daleko po lewej w końcu podczas Sikorski zajął miejsce po prawej jedyna Polski pan spiskową na próżno, bo los z niego zakpił mógł siedzieć po prawej brama, ale ja siedziałem obok Churchilla Polski pan pisze pisze majstra w ideologii dobra atmosfera to wszystko się zlewały, ale ważne jest jednak, że opłaty gen. Sikorski ten układ podpisy jest Iwanem Majewskim w obecności premiera brytyjskiego brytyjskiego ministra spra w zagranicznych, więc to jest nie tylko zbawienne symboliczny wymiar, ale to jest takie stwierdzenie później Churchilla, że moja obecność gwarantuje gwarantuje panie generale panie premierze, że będziemy o polskie interesy dbać i nie pozwolimy, żebyście byli w przeszłości prawda skrzywdzeni tak dalej morze słów kilka samemu kładziono zawiera kilka istotnych elementów na szczęście Rosjanie wycofali się z tego co, o czym wspominałem wcześniej takiego zamiaru utworzenia w Moskwie komitetu Narodowego polskiego tego nie ma przede wszystkim po pierwsze, wznowiono stosunki dyplomatyczne, czyli ambasada w Moskwie otwiera swoje podwoje rozpoczyna swoją działalność po drugie, Rosjanie uznają za nieważne te 2 układy, o których mówiliśmy wcześniej, więc pakt Ribbentrop Mołotow owi układ o przyjaźni granicy z 20 03 . jestem 8 września dalej Rosjanie wyrażają zgodę na formowanie na terytorium ZSRR armii polskiej to są główne elementy układu proszę pamiętać, że układ zawiera jeszcze 2 tajne załączniki załącznik pierwszy dotyczy poprawy losu ludności cywilnej jak właśnie ta ludność będzie zwalniana z obozu miejsc odosobnienia i t d . i tajny protokół drugi dotyczy spra w materialnych spra w materialnych zadośćuczynienia za pewne kwestie, które będą rozstrzygane w terminie późniejszym to są te 2 kwestie, które zawarte w tych, ale 8 proc rocznie nie wiem czy to historia wie, ale ale, dlaczego akurat te 2 elementy zostały uznane jako tajny sam nie wiem, dlaczego nośności los ludności, a to przecież powinna być kwestia absolutnie jawna i kwestie materialne być może finansowe rozliczenia można tutaj ponad 2 mecze co nie zawsze można podawać do wiadomości publicznej, ale te 2 elementy znalazły się w tych 2 tajnych załącznik ten co się dzieje z Polakami w wielkiej Brytanii wielu z nich pochodzi z terenów, które w 2 zlotemu zysk jest z tzw. okresów willi w dno wielu jest przede wszystkim o tym, żeśmy dzisiaj nie mówili, ale pewnie to jest temat w ogóle na oddzielną audycje w ogóle tam tt Polski obóz czy ci Polacy w wielkiej Brytanii to nie jest jednolita grupa w samo to jest najkrócej rzecz ujmując przeniesiony podziału nie mocny podział polityczny jak biografia polityczna drugie życie SA, gdzie są piłsudczycy aha, czyli ci, którzy znalazła jeszcze gorszy cygar obozu sanacyjnego roi i grupa Sikorskiego oni cały czas są właśnie w pewnej pewnej kontrze nawet część właśnie Polaków jawnie kontestujących władze Sikorskiego i tego obozu jest internowany na nasz szkockiej wyspie, więc dziwi, więc jest konflikt czy ta sytuacja, kiedy Sikorski wbrew woli prezydenta jednak podpisuje umowę nasila też petentem polsko-polską wojnę tak podział pozostaje podział pozostaje on nie będzie też, aby niwelować nieczytelny równie będzie zasypywana, tym bardziej że w miarę rozwoju wydarzeń na froncie wschodnim w miarę tego jak Rosjanie ponoszą coraz bardziej dotkliwe klęski gen. Sikorski przecież generał przesiać Sosnkowski przeciwnik tego układu na wojskowy w końcu znający problematykę militarną stoi na stanowisku, że ZSRR niebawem upadnie Niemcy zajmą Moskwę dojdą do Kaukazu my powinniśmy dzisiaj wykorzystać sytuację i nacisnąć na Stalina naciskają na Stalina w sprawie granicy wschodniej i tu uważam, że Sosnkowski miał rację tylko, że my to dzisiaj patrzymy na nich z naszej perspektywy natomiast wtedy takie przewidywania no to były takie projekty prawda jak będzie przebiegał rozwój rozwój wydarzeń jeśli rzeczywiście można było się poziomu 1 100 mieszkań od typu wyobrażenie, bo rzeczywiście tempo nim przesuwania się wojsk i mądrzej romans z bliskiego inie sta wskazywało, że to rzeczywiście tak pójdzie gładko no, a Ateny 1 z ze strategicznych celów, czyli właśnie pójście na południe, gdyby rzeczywiście Niemcom się udało zdobyć tzw. roponośne nasz teren tereny rzeczywiście mogłoby potem zdolności bojowe armii radzieckiej miał postawić pod wielkim znakiem zapytania rzeczywiście tak tata ta przegrana była całkiem Graala w tym była całkiem realna i gen. Sikorski będzie miał potem jeszcze 1 szansę, aby wykorzystać ten moment wykorzystać teren ten trudne położenie ZSRR w grudniu, kiedy będzie składał wizytę, ale no i nowa najważniejsze, że tworzycie będzie armia prawda to dla Sikorskiego było to bardzo istotne bardzo ważne, że ludzie byli zwalniani z tych łagrów obozów co prawda różnie to wykonywano te polecenia Stalina, ale generalnie rzecz biorąc można powiedzieć, że ruszyła lawina poprawy sytuacji my o tej szansie wizycie Sikorskiego w i rozmowach ze Stalinem, a oraz dalszych relacjach polsko polsko radzieckich w trzeciej części historii Polski, a teraz informacji o naszych oklaski witam ponownie to są historie polskich studiu one Person Tadeusz Polański rozmawiamy o konsekwencjach niemieckiego ataku na związek radziecki oraz dom pewnej pojawienie się pewnej szansy dla polskiej przede wszystkim dla tych Polaków, którzy byli represjonowani na terytorium związku Radzieckiego po 1 7 września 30 09 . roku, ale też szansa na utworzenie polskiej armii i to wszystko może się spełnić, gdyż doszło do podpisania układu Sikorski Majski jak, więc układów nie polskiego rządu rządem Radzieckim to co tu dużo mówić przy sprzeciwie części Polaków w wielkiej Brytanii również część polityków, którzy uważali, że ten układ jest za słaby, że żal, że nie daje bardzo ważny dla Polski gwarancji chociażby związane z granicami naszego państwa powiedzieliśmy, że układ jest brak jest podpisany później chyba został podpisany tzw . układ wojskowy zachwala 14 sierpnia, a więc 2 tygodnie po podpisaniu układu politycznego następuje podpisanie w Moskwie układu w umowie wojskowej między polską ZSRR w sprawie właśnie tworzenia polskiego wojska teksty umowy w dużej mierze był wzorowany na umowie polsko-francuskiej 10 0 czterdziestego roku lub poza pewnymi wyjątkami związanymi ze całkowicie nową sytuacją jest po pierwsze, że powstanie armia Polska pod polskim dowództwem z polskimi sztandarami z polską komendą regulaminami tak dalej armia ta będzie operacyjnie wchodzić w skład armii czerwonej natomiast politycznie podlegać będzie naczelnemu dowództwu premierowi naczelnemu wodzowi Rzeczypospolitej polskiej, a to, że punktem spornym jak się potem okaże będzie art. 7 tej umowy wojskowej mianowicie na art. 7 ogłosił ni mniej ni więcej tylko, tyle że armia pójdzie do walki, kiedy osiągnie po całkowita gotowość bojową sile nie mniejszej niż dywizja myślenie mniejszej niż dywizja to stanie się portem punktem spornym Rosjanie uznają, że jak już 1 dywizja będzie gotowa to można je będzie skierować na front Polacy uważają, że dopóki armia w całości nie będzie sprawnej przygotowana to nie pójdzie do oddawania na czele z jakimi staje gen. Władysława Andersa nastrojowa historia prawie każde legenda dowódca Nowogródzkiej brygady Kawalerii walczącej dzielnie we wrześniu pod sam borem dostał się do niewoli oczywiście losy tak jak innych oficerów generałów takty układ Sikorski-Majski staje do więzień na Łubiance w Moskwie Rosjanie oczywiście, zwalniając jak i innych oficerów generałów, którzy jeszcze żyją podkreślam jesteśmy już po po masakrze katyńskiej prawda w dole ciągle jeszcze Polacy liczą się lawiny nie wiedzą już mają natomiast oficerowie szukają swoich kolegów Prada dopytują się, w których obozach byli gdzie są i t d. Andre 3 wyjmij sterowany zmaltretowany po tych długich miesiącach więziennych staje na czele tego wojska Sikorski początkowo miał inne propozycje, ale stanęła definitywnie na tym, że to, że to generała z stanie na czele wojsk, lecz właściwie, dlaczego od samego początku już widać, że mimo układu, mimo że ten punkt właśnie utworzeniu polskiej armii jeszcze został poszerzony przez dodatkową umowę wojskową właśnie do nich dziel i od razu czy rzeczywiście już wtedy Stalin myśli o tym, jakby się teraz Polaków stąd pozbyć nie może jeszcze jeszcze wtedy nie, ale rozpoczął się proces formowania wojska tereny to rejon Niebuszewa Saratowa, więc powodu, że warunki dość trudne, bo przychodzi potem jesień zima ciężkie mrozy żołnierze w namiotach odmrożenia to to ogólną dużo, by mówić na temat tych warunków jakich przyszło formować przyszło formować wojsko założono, że będą to początkowo 2 dywizje piechoty piąta szósta, dlaczego numeracja piąta szósta nowa we Francji sformowano 4 prawda pierwszą dywizję Grenadierów drogą strzelców pieszych trzeciego świata dywizji piechoty Wistuba kolejności ciągłość tego polskiego wysiłku wojennego 2 dywizje na czele piątej stanie generał Boruta-Spiechowicz na czele szóstej gen. Karasiewicz Tokarzewski szefem sztabu tej piątej dywizji zostanie podpułkownik dyplomowany Zygmunt Berling to nazwisko artysty mogą również paliwo potem Dezerter jest prawda zostanie, kiedy armia będzie ewakuowana jej będzie tym narzędziem Stalina w tworzeniu tego, gdy innego wojska na froncie wschodnim od tworzy się to wojsko w warunkach trudnych skomplikowanych zaopatrzenie wyposażenie zapisano w tym w umowie z 14 sierpnia miał pochodzić z dostawami czerwonej, ale i dostaw z zachodnich przebłyski amerykańskich ten dostawy Lindleya sprawdza przez południe na przez Iran lub ewentualnie na północy przesłuchiwani muzułmańscy było bardziej skomplikowaną sprawą konwoju prawda i t d . a rozpoczynają się problemy z tą armią związane z przede wszystkim z tym, że noc żołnierze nie ma nie otrzymują broni, że szkolą się bardzo trudnych warunkach i pojawia się nacisk rosyjski, żeby piątą dywizję, która do sformułowana co do ilości żołnierzy nie wie jak i pochowana jeszcze nie wyszkolona to powoli kierować ruchem kierować na front i tutaj rozpoczynają się spory dyskusje również jeśli idzie poszukiwanie właśnie oficerów tych, którzy uznajemy wtedy za zaginionych gen. Anders powołuje specjalną komisję na czele z rotmistrzem Józefem Czapskim, której zadaniem jest właśnie to dokonywanie spisów poszukiwanie tych oficerów, których nie ma jeszcze w naszych szeregach prawa Rosjanie mówią, żebyśmy zwolnili wszystkich i nasze te możliwości zostały zostały wyczerpane i tu dochodzimy do wizyty gen. Sikorskiego na początku grudnia czterdziestego pierwszego roku w Moskwie Stalin zaprosił Sikorskiego bodajże 1 października i po 2 miesiącach za sprawą również za namową Churchilla, który namawiał Sikorskiego, by pojechał rozmówić się ze Stalinem w sprawach spornych no ta wizyta doszła do skutku 4 grudnia podpisana została tak protokół polsko radzieckiej o rozbudowie armii armia miała liczyć około 100  000 żołnierzy, a więc to nie jest jeszcze ten moment że, że Stalin ma inne plany i Sikorski co prawda proponuję, aby przenieść to formowane wojsko w inne rejony na przemyskim lepsze klimatycznie i tam, gdzie będzie go znakomita lepsze możliwości wyżywienia i wyekwipowania im bliżej do granicy z Iranem, gdzie pójdą dostawy brytyjski chodzi o Republiki Środkowo azjatyckie przede wszystkim Kazachstanu i mediewista rejon Ałmaty Stalin wyraża zgodę na taką propozycję, choć twierdzi, że jako stary żołnierz to on wie, że jak wojsko wyjedzie też to na pewno nie wróci, że Polacy to nie bardzo chcą się bić z tymi Niemcami no bo zjawiają się tego typu sformułowania, że jesteśmy takim sojusznikiem nie do końca wiarygodne no i z ust Stalina takie zastrzeżenia co to brzmiało to brzmiało bardzo dziwnie jednak kwestia bardzo istotne podczas tej wizyty Sikorskiego na Kremlu na początku grudnia stres tego pierwszego roku Sikorski próbował podjąć sprawę granic, ale Stalin uznał, że najważniejsze to jest wojsko najważniejsze to jest poprawa losu ludności cywilnej tym zajmiemy się później Sikorski powiedział w ten sposób, że dobrze ja pojadę na inspekcję do polskich jednostek i po Inspekcji w Ruce do, na którym będziemy rozmawiać o o granicy trenerskim sprawa przyszłości Polski rozchorował się po Inspekcji w kole polskiego wojska do Moskwy już nie wrócił wyjechał i do sprawy granicy nie powróci szkoda, bo niegdyś Stali nie będzie już taki słaby jak wtedy na początku grudnia pamiętajmy to jest jeszcze przed kontrofensywą w kontrofensywę rozpocznie się 6 grudnia rozmowy toczą się od 03 04. właśnie są nawet takie FF opisy niemieckich żołnierzy, którzy twierdzą przynajmniej w tych opisach, że widzieli już przez lornetki wie, że kremlowskim do rządu żołnierze to marzenie, ale wyżsi dowódcy oficerowie na pewno zostanie użyta przez Lornety tenorzy celowe oglądali pozłacane kopuły Kremla to była kwestia 3 0 do 30 km do centrum Moskwy, więc to to nie był dystans, który byłby niemożliwy do zrealizowania, ale LOT-u to jest problem, dlaczego tak się stało jak się stało na wszystkim Niemcy mieli zacząć całą cała operacja dziś w połowie maja w połowie maja, kiedy skończyły się roztopy biorąc pod uwagę to słabą sieć dróg w Rosji, kiedy już osuszy się drogi te gruntowe ta technika bojowa mogła pójść do przodu do wcześniej nie dlaczego, gdy jest z Chin jeśli ten spóźnił się na rozprawy bałkańskiej Włocłavia nadal tak dalece spowodował, że ten termin operacji nos został przełożony o ponad miesiąc i teraz możemy moglibyśmy dywagować coby było, gdyby Niemcy zaczęli w połowie maja no pewnie ta Moskwa została zdobyta pewnie rozwój wydarzeń przebiegałaby inaczej, ale budowanie historii alternatywnych powoduje, że mogliśmy też długo na ten temat rozmawiać z faktem jest jedno nigdy już podkreślę raz jeszcze Stalin nie był tak słaby i Sikorski szkoda, że nie wykorzystał tej okazji, aby definitywnie postawić kropkę nad ich sprawie polskiej granicy wschodniej myślę, że była taka szansa na to jeszcze powiedzmy, że ono w przynajmniej finałem tej części tych trudnych relacji jest decyzja już podejmowana 40 2 roku o ewakuacji tej polskiej armii czy to rzeczywiście była tylko wyłącznie sprawa powiązana z tą niewystarczającą ilość żywności czy 3 czy możliwości zaopatrzenia w tej armii czy rzeczywiście coś co potem widzimy, kiedy już właśnie powstaje, gdy wizja wspomni wspomnianego Berlinga i pierwszym pomysłem użycia tej dywizji jest, a tak nas na Smoleńsk, który z punktu widzenia wojskowego no i od razu wiadomo było, że tą jednostkę z dziesiątką Jerzy właściwie Stalin także pod stworzył tę armię, żeby wiązać z zobowiązania, ale tak na dobrą sprawę chciał ją od razu skazać na nalot na wyginięcie, dlaczego wychodzimy z Rosji tak myślę, że wyjście armii Andersa, że ewakuacja armii Andersa z Rosji jest funkcją stosunków Brytyjsko radzieckich Stalin już wtedy dochodzi do wniosku, że z tą armią będzie miał tylko kłopot to już ma kłopoty prawda lokalizacja Polacy kapryśną nasi walczą w trudniejszych warunkach nasi nie dojadają prawda Polacy domagają się, jaki do tej kwestii podstawowych tez po pierwsze po drugie interesy brytyjskie Churchill przesądza określenie zwietrzył dobry interes mianowicie na terenie Iranu wmyśl umowy bez disco radzieckich stacjonowało 5 dywizji radzieckich chodziło o ochronę interesów pola naftowe prawda i t d. trzeci umyślił sobie następujące rozwiązanie nie Stali zabierze te 5 dywizji radzieckich, a w to miejsce wstawić rozformowano dywizję polskie prawda też alianckie, które będą pilnować naszych wspólnych interesów i taka propozycja została przedstawiona Stalinowi Stalin zgodził się na ewakuację często mówimy, że Anders często mówi się, że Anders wyprowadził Polskę wojsko w związku Radzieckiego rosyjskiego nie można było wyprowadzić 1 człowieka całe wojsko nie ewakuacja odbyła się na podstawie porozumienia brytyjska Radzieckiego oczywiście za zgodą Polaków Polacy nie zaakceptowali sam Anders był również zwolennikiem tej ewakuacji bo, widząc będąc na miejscu te trudne warunki chciał uratować tych ludzi dla polskiego wysiłku wojennego i to zrobił ci, którzy wyszli z nim to i dziękowali mu do końca życia za to, że uratował życie tym oficerom żołnierzom, ale i ludności cywilnej, bo ponad 1 10  00 0 w sumie żołnierzy oficerów kobiet dzieci uratowali uratował się syn tej nieludzkiej ziemi w co warto wspomnieć, że to to też temat na na oddzielną audycje, a że ta cała Real w relacjach polsko radziecka z tego okresu również ma taki efekt, że ewakuowana jest stamtąd duża grupa polskich dzieci, które też, a to osierocone w wyniku działań wojennych albo już potem śmierci rodziców właśnie w tych różnych obozach i ludzkich były tam same zupełnie po porzucone i dzieci Jagoda tej dziedzinie władze znalazły schronienie i możliwości do przejścia edukacji, a to w Republice Południowej Afryki ja to w Rodezji, czyli Środkowej Afryce brytyjskiej, a to w Indiach również w Iranie polskie dzieci polscy uchodźcy przyjmowani byli udzielano im powszechnie pomocy warto o tym, pamiętać no właśnie ta sytuacja kończy się przynajmniej na dzisiaj ją w tym momencie skończymy takim aktem ze strony związku reńskiego, który jest pierwszym sygnałem, że ta dawka oczywiście, że nie przyjaźń, ale ta relacja aliancka to też jest czynnym po prostu nieuczciwa nieszczera, bo w styczniu po czterdziestego trzeciego roku rząd Polski w Londynie otrzymuje radziecką notę informującą, że wszyscy mieszkańcy ziem polskich zagadnięty 30 09. roku stają się obywatelami radzieckimi taktem i to wywołuje jakiś kolejny kryzys i na dodatek jest potwierdzeniem właśnie tych tych jeszcze ich intencji tego w dni, jakoby wymuszonego przez Hitlera sojusznik Sobczak no metodą faktów dokonanych Rosjanie realizują swoje interesy, które rozpoczęły się 17 września 30 09 . roku nie mogliśmy tylko moglibyśmy czy mogliśmy tylko protestować czynić to co było wtedy możliwe, a czy można było uczynić więcej myślę, że to może się kropki postać w bardzo dziękuje pan prezes Tadeusz Boniecki był gościem naszej wody z historii Polski dziękuję bardzo, a Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA