REKLAMA

Więzienny eksperyment Zimbardo przekłamaniem? Wielki skandal wisi w powietrzu

Data emisji:
2018-07-07 07:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
19:38 min.
Udostępnij:

Eksperyment, który pojawiała się w każdym podręczniku do psychologii wydanym po jego zakończeniu. Eksperyment, który wrósł w naukę i popkulturę. Eksperyment Zimbardo, znany też jako więzienny czy stanfordzki. Czy mógł być oszustwem? Rozwiń »

Pojawiło się doniesienie, że mamy do czynienia z kłamstwem, a autorem, który zdecydował się podważyć wyniki eksperymentu Philipa Zimbardo jest francuski dokumentalista Thibault Le Texier.

Gościem Karoliny Głowackiej jest dr Tomasz Witkowski psycholog, założyciel Klubu Sceptyków Polskich Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Karolina Głowacka przy mikrofonie. Chyba każdy spotkał się z odniesieniami do eksperymentu Philipa Zimbardo, słynnego więziennego eksperymentu stanfordzkiego. Oto 18 studentów, przebadanych wcześniej pod kątem zdrowia psychicznego, zdrowych, losowo zostają przydzieleni do roli strażnika lub więźnia w zaaranżowanej przestrzeni uniwersyteckich podziemi. Eksperyment zostaje przerwany, bo wymyka się spod kontroli brutalność osób będących w roli strażników staje się zbyt mocna wręcz niebezpieczna. Wnioski z eksperymentu, to nie tyle człowiek, co sytuacja może zadecydować o tym, jak się zachowamy. taką znamy opowieść o tym eksperymencie, a teraz pojawiło się oskarżenie, że mamy do czynienia z kłamstwem, a przynajmniej z niedopowiedzeniami jeśli chodzi o przeprowadzenie tego słynnego eksperymentu. Jest z nami nie pan dr Tomasz Witkowski psycholog, pisarz specjalizujący się w książkach, dotyczących nadużyć nauki psychologii i terapii, założyciel Klubu Sceptyków Polskich, dzień dobry panie doktorze, dzień dobry. Rozwiń »
Więc ktoś rzuca świadczy takie mocne tezy przeciwko 1 z najsłynniejszych jedynie najsłynniejszemu psychologowie na świecie takim gównem w głównym główną osobą, która gra pierwszą rolę w całym tym skandalu jest francuski dokumentalista kibole Dixie to jest człowiek, który w 20 1 3 roku doszedł do wniosku, że eksperyment Zimbardo to będzie świetny materiał na zrobienie dobrego filmu dokumentalnego uznany w świecie, a zaakceptowane przez środowisko naukowe umieszczony niemal w każdym podręczniku psychologii mający już blisko 5 0 lat, więc dobrze dobrze jak gdyby potwierdzony no i zabrał się za analizę materiałów przy czym on zrobił coś innego niż 3 inne wszyscy dotychczasowi twórcy, bo parę było już kilka ekranów z racji tej opowieści mianowicie on postanowił dotrzeć do uczestników tego eksperymentu uczestnicy, którzy byli do tej pory anonimowi bitych studentów tak tych studentów, bo do tej pory znaliśmy tę historię z ust twórców eksperymentu, a właściwie z 1 twórcy Zimbardo, choć tam kilku psychologów brało udział w w tej w tej inscenizacji czy w tej symulacji i no okazało się kiedy, kiedy dotarł do tych do tych uczestników okazało się, że ich opowieści różnią się w zasadniczej diametralnie od tego co opowiadał o eksperymencie Zimbardo jak przystało na takiego Ros oraz nowego dobrego dokumentalistę no nie pole nie polegało nie nie oparłby się wyłącznie na tych relacjach ich postanowił odwiedzić postanowił odwiedzić Uniwersytet Stanforda i zajrzy do archiwum FOT archiwum znalazcy bardzo dużo nagrań audio nagranie wideo dokumentów papierowych jedno i kiedy zaczął je analizować okazało się, że jednak nos, a te są bliższe temu co opowiadali uczestnicy eksperymentu niż temu co opowiadał z bardzo i w rezultacie powstała książka nosi ukazała pod koniec kwietnia tego roku książka, która w tłumaczeniu jej tytuł przetłumaczony brzmi historia kłamstwa książka, która pokazuje nie eksperyment i to co się wówczas działo tylko wszystkie przekłamania w oku tego eksperymentu najprawdopodobniej wkrótce też ujrzymy ekranizację tej książki Bona z tą myślą została napisana to, jakie to są zasadnicze przekłamania, które jak rozumiem sprawiają, że cały ten eksperyment czy może właśnie bardziej inscenizację należy odbierać inaczej niż zwykliśmy ma przede wszystkim te odkrycia lekcje dla one pokazały, że strażnicy byli w zasadzie nakłanianie do przemocy z tymi strażnikami spotkano się dzień wcześniej wielokrotnie podczas trwania eksperymentu nakłanianiu nakłaniano ich do do bardziej brutalne bardziej zdecydowanych zachowań razem bardzo wierzę, że wszyscy zostali pozostawieni samym sobie, że dostali role i koniec i psychologowie tylko obserwowali dom tak no no tak powinien wyglądać się właściwie eksperyment, który miałby badać wpły w sytuacji przydzielamy role nie ingerujemy w to co się dzieje dalej no i ta narracja Zimbardo jest właśnie ta każe to ta sytuacja wyzwoliła te nieludzkie zachowania te brutalne zachowanie w wśród tych no losowo rzekomo dobranych studentów, więc teraz w świetle tych odkryć naukowych powinniśmy wiedzieć tak to nie jest sytuacja albo nie tylko sytuacja wyzwala tak skrajne zachowania ludzi tylko nakłanianie do takich zachowań przez innych ludzi, a to jest zupełnie inny wniosek niż ten, z którym oswoiliśmy się przez ostatnie prawie 5, bo przecież ten eksperyment pojawia się jak sam pan powiedział w każdym podręczniku psychologia nam się pojawia w publicystyce on się pojawia w prozie on się pojawia w książkach historycznych przecież to było noszone do tego co robili strażnicy w obozach koncentracyjnych bardziej współcześnie było to odnoszone do tego co się działo w więzieniach amerykańskich w ich znamy te obrazki jest torturowania terrorystów czy też osób, które były za terrorystów brane ten eksperyment się pojawia w zasadzie w każdym takim kontekście, kiedy mamy do czynienia z brutalnością jest to pewnego rodzaju był tak rozumiem traktowany jako usprawiedliwienie może może trochę tak, a przynajmniej na pewno jakiś tam wytłumaczenie, że go właśnie nie tyle oni są sytuacja powoduje że, że taką mamy naturę, że tak się po prostu tak się po prostu dzieje, a teraz, kiedy mamy wnioski tego francuskiego dokumentalisty czy to wszystko się sypie notesy sypie się cała historia stworzona przez Zimbardo natomiast jedno z całą pewnością nie można z tego wyciągać takiego wniosku, że sytuacja nie ma na nas wpływu, tyle że nie ten eksperyment powinien stanowić podstawę do wyciągania takich wniosków tylko inne bardziej rzetelne badania, które też sąd, który też znamy i rzeczywiście sytuacja ma dla nas spory wpły w, ale nie tak duży jak prawdopodobnie tak duży jak sądzi o tym jak i przekonywał nas przez cały czas Zimbardo, bo wie pani zauważyła go nawet z znany Polski widz filozof Zygmunt Bauman uzasadniał Holokaust tak tymi wnioskami Zimbardo cytował Zimbardo sam Zimbardo występował w sądzie, broniąc 1 1 z przełożonych strażników, którzy podczas wojny irackiej dopuszczali się tych karygodnych nadużyć w, więc rzeczywiście to jego wyjaśnienie o przemożnym wpływie sytuacji ono weszło na stałe do naszej kultury do naszej wiedzy korzystają z tego filozofowie no co gorsza korzystają też z tego od czasu do czasu sędziowie również, więc to nie jest takim tylko swobodnym tłumaczeniem i w bardzo dużą popularnością ta koncepcja Zimbardo spotkała się w Niemczech i w Europie wschodniej, czyli tam, gdzie dużo ludzi przez długi czas zachowywało się w bardzo nieludzki sposób go do wielu innych tylko 1 rzeczy nie rozumiem jesteś mym pół wieku po tym, eksperymencie przecież dobrze i nauce badania się powtarza weryfikacji jest sprawdzenie wiarygodności robi podobne w innych ośrodkach z innymi badaczami czy tutaj nie mieliśmy takich powtórek była 1 taka powtórka to była dwójka psychologów z gry z Wielkiej Brytanii reż Alex Han Aslan i Stefan RAŚ szef zrobili to we współpracy ze stacją BBC w formie takiego reality show zaprosili ludzie podzielili dokładnie dokładnie, krytykując tych bardzo groźnie brzmi szczerze mówiąc to reality sho w z tego zrobiono no bo to to była chyba jedyna forma, bo są ich już 3, bo sam eksperyment Zimbardo był na tyle nieetyczne, że jego powtórzenie w nauce nie za bardzo było możliwe, więc żadna komisja etyczna nie nie dopuściłaby do do przeprowadzenia takiego eksperymentu po raz drugi, więc próbowano to robić jakoś tak na okrągło w związku z tym współpraca z tą z tą stacją natomiast co ciekawe rezultat tego eksperymentu były zgoła odmienna od tego co uzyskał Zimbardo mianowicie tam więźniowie się zjednoczyli zbuntowali strażnicy Stali się bierni wycofa -li i w ogóle nie nie za bardzo mieli ochotę na NATO, żeby kontrolować całą tę sytuację ten eksperyment został opublikowany, ale z komentarzem Philipa Zimbardo, w którym właśnie stwierdzał, że te wyniki są niewiarygodne Szal Björk czy i ma nadzieję, że świat akademickich nie zaakceptuje i wygląda na to, że świat akademicki nie zaakceptował, chociaż to może warto dodać jeszcze taką ciekawostkę Otóż niewiele osób wie wyniki eksperymentu Zimbardo nigdy nie zostały opublikowane w żadnym naukowym czasopiśmie co dalej panie doktorze czy Zimbardo się odniósł do tych rewelacji to 1 rzecz druga czy Zimbardo jest skończony i trzecia jak reaguje na tę sprawę środowisko psychologów to jest myślę ważne, gdyż dowiedzieliśmy też mnie jako środowisko nie jest jeszcze wyłączenie działania pewnych efektów no, więc skoro tyle lat się cytowały 1 człowieka ta może być trudno trochę i nagle przyznać, że wszyscy daliśmy ciała nie sprawdziliśmy tego jedno i zignorowali Szmyd zignorowali Szmyd wskazówki, które niektórzy naukowcy już z wątpliwościami, które niektórzy naukowcy zgłaszali już od samego początku m. in . Leon Getinger m. in . Ericha Fromma i później inni może nieco mniej znani, ale nie mniej rzetelni rzeczywiście re no to jest duży problem dla psychologii dla nauk społecznych w ogóle, bo konsekwencją tego całego skandalu będzie bardzo duży spadek zaufania do wyników badań psychologii nauk społecznych w, o ile dotychczasowe afery było ich w ostatnich latach kilka takich dosyć głośnych dużych afer związanych z badaniami w psychologii właśnie, ale ona gdzieś po roku 2, kiedy media przestawały o tym, mówić właściwie pamięć o nich zanika eksperyment z Zimbabwe i wnioski z tego eksperymentu tak jak pani wspomniała one są znane chyba na całym świecie, a przynajmniej w świecie zachodniej cywilizacji znają każdy człowiek tak jak Zimbardo samotnym mówi, jeżeli się wsiądzie w Budapeszcie do taksówki to słyszał o tym, taksówkarzy budapeszteńskiej jeśli się rozmawia z właścicielem restauracji w Polsce to słyszał o tym, eksperymencie ja śmiem powiedzieć, że jest to najbardziej znany eksperyment nawet nie tylko w psychologii, ale być może w historię całej nauki czy dojdzie do tego odniósł co dalej właśnie to jest powtarzam to były dramatyczne pytanie żona jest skończony, bo to jest tak poważna sprawa on się odniósł do tego na strony na oficjalnej stronie stan polskiego eksperymentu więziennego to jest blizn ex Rob KO org jak się wchodzi na tę stronę po raz pierwszy to jest informacja od razu wyświetla się od niego informacje śmieszna trochę moim zdaniem i trochę trochę stawiająca go też w nim niezbyt dobrym świetle, bo tam pisze, że kilku blogerów ostatnio podważa zasadność wniosku z eksperymentu, bo to nie jest kilku blogerów to tak jak mamy do czynienia z informacjami, że garstka zimą musimy skończyć, więc bardzo proszę to do te puenty jasne, więc to nie jest kilku blogerów tylko to są naprawdę poważni ludzie i pytanie czy Zimbabwe jest skończony czy nie prawdopodobnie nie, dlatego że tutaj wystąpią mechanizmy redukcji dysonansu poznawczego no proszę zwrócić uwagę, że Zimbardo n p . jest doktorem honoris causa szkoły wyższej psychologii społecznej Uniwersytetu SWPS w Warszawie Uniwersytet imienia Karola w Pradze i t d . i t d . i teraz te instytucje przyznające te wszystkie instytucje, przyznając rację tym demaskatora ma na musiał wypowiedzieć myliliśmy się, gdyby tak się stało no to byłby to hołd w stosunku do prawdy naukowej bardzo słabo piłkarze proszę powiedzieć obawiam się, że taki chyba jednak nie będzie w długi czas będzie debata nad zasadnością ADO tego fałszerstw bardzo jest ciekawe, jakie będą reakcje panda ktoś Tomasz Witkowski psycholog pisarz specjalizujący się w tekstach książkach dotyczących nadużyć nauki i terapii psychoterapii założyciel klubu sceptyków polskich dziękuję panu serdecznie jeszcze tylko dodam, że będziemy wracać do tej bulwersującej sprawy m. in. w poniedziałek w audycji połączenia są dr Tomasz Witkowski pojawi się niedługo w audycji człowiek 2 0 w dłuższej rozmowie rozwijającej się wątki tego tematu Jan Brodowski państwa zapraszam proszę o czujność siódma 3 9
Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA