REKLAMA

Skąd się w Polsce wzięła spółdzielczość? Rozmowa z dr Adamem Piechowskim

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2018-07-09 10:00
Prowadzący:
Czas trwania:
23:01 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
południe Radia TOK FM jest 7 minut po godzinie dziesiątej dziesiąta 7 słuchamy Radia TOK FM, a w naszym studiu dr Adam Piechowski były dyrektor spółdzielczego Instytutu badawczego krajowej radzie spółdzielczej stary Spółdzielczości dzień dobry dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwu miło mi, że mogą to być, a zaprosiliśmy pana, dlatego że międzynarodowy dzień Spółdzielczości był w sobotę i jak rozumiem zainteresowanie spółdzielczością w naszym kraju Rozwiń » jeśli spojrzymy tylko właśnie na takie inicjatywy jak kooperatywy w dużych miastach ludzie chcą kupować zdrową żywność organizują, ale z drugiej strony pozwolę sobie rzucić okiem na ubiegło ubiegłotygodniowe wydanie tygodnika sieci w po sukcesie kas Stefczyka, gdzie tu uwaga artykuł ma podtytuł ponad 6 2  000 00 0 zysku netto kasy to wynik, który świadczy o renesansie Spółdzielczości finansowej w naszym kraju jak specjalnie tak pokazuje, że z 1 strony kooperatywy, a z drugiej strony olbrzymia instytucja finansowa 6 2  000 00 0, ale jednymi drugim można, by ten przymiotnik Spółdzielczy przypisać, żeby spróbować pokazać jak bardzo ta spółdzielczość wokół nas jest przez zdajemy sprawę Renner czy też alibi, żeby ta nie jest takie, kiedy ktoś się wszystko zaczyna zaczął się bardzo dawno niektórzy mówią, że spółdzielczość jest tak stare jak ludzkość spółdzielczość to nic innego jak współpraca kooperacja ta kooperacja w społecznościach ludzkich, zwłaszcza rolniczych, ale nie tylko występowała zawsze od czasu, kiedy pojawił się człowiek niektórzy mówią, że pierwowzorem spółdzielni mieszkaniowych były jaskinie, w których wspólnie zamieszkiwanym oczywiście nie musimy tak daleko wstecz sięgać, ale na pewno wiele form ścisłej kooperacji występował w starożytności średniowieczu powstawały wtedy n p. wigilie kupieckie 3 masz opery i rybackie, które miały bardzo wiele cech współczesnych spółdzielni to potem różne formy Spółdzielczości finansowej, o których pan wspominał różnego rodzaju jak nazwano góry pobożności montes pietatis, czyli nic innego jak taki spółdzielcze kasy oszczędnościowo pożyczkowych, które jest organizowane były zresztą wtedy przede wszystkim przez kościół katolicki później formy Spółdzielczości rolniczej, ale też w wiele form, które przetrwały do dzisiaj n p . w tym Niewiem czy zdają sobie państwo sprawę, że pasterstwo wysokogórskie, z którym wielu z nas mogło spotkać się podczas wycieczek w Tatrach czy w Karpatach, gdzie owce oddawane są wspólnie przez wielu gospodarzy pod opiekę 1 bacy, który ze swoją grupą juhasów się nim w sejmie przez sezon, gdzie wykształcił się pewne formy kontroli z innej strony właścicieli owiec to on nie jest to nic innego jak w rodzaj pierwotnej spółdzielni wspólnoty leśne, które również powstawały no to wszystko są korzenie Spółdzielczości natomiast w po wielu podręcznikach znaleźć można informację, że pierwsza spółdzielnia powstała w roku 1 80 0 czterdziestym czwartym 0 4 w wielkiej Brytanii tzw . Towarzystwo sprawiedliwych pionierów 0 4 to była to mu pierwowzór spółdzielni Spożywców, ale jest data tak naprawdę symboliczna trochę, bo wiele form podobnych w w wielu krajach występował wcześniej w Polsce niedawno obchodziliśmy 20 2 stulecia Spółdzielczości w roku 10 0 0 20 1 6 co wiązało się z założeniem w roku 1 800 szesnastym przez Stanisława Staszica hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego ratowania się wzajemnie w nieszczęściach dekady skomplikowana nazwa, która tak naprawdę oznaczała zmów pierwowzór z takich Wielobranżowe, jakbyśmy dzisiaj powiedzieli czy wielokierunkowe spółdzielni rolniczej i w wielu innych krajach pojawiały się wówczas, zwłaszcza koniec osiemnastego wieku początek dziewiętnastego wieku, a więc okres po rewolucji przemysłowej różnego rodzaju formy Samopomocy gospodarczej tyle samo organizacji z 1 strony powstawał wtedy pierwsze partie polityczne organizacje związków zawodowych natomiast taką ich twarzą ekonomiczną w pewnym sensie były pierwsze spółdzielnie, ale co przyświecało Staszica już powołać taki twór do życia czy tam były wątki głównie ekonomiczne jednocześnie zaś zasada ta filozofia to przede wszystkim Staszic uważał, że solą tej ziemi są puszczane są chłopi, którzy no wiadomo jakich warunkach wówczas 3  000 00 0 nabył nie będę tłumaczył, bo była to długa skomplikowana historia stosunków szczelnym dużych dóbr ziemskich pod Hrubieszowem i postanowił przekazać w użytkowanie chłopom miejscowym opracowało statut tej spółdzielni, której na mocy, którego otrzymywali ziemię pod warunkiem, że będą ją uprawiać te ziemie były przekazywane z ojcem nas syna na zasadzie dziedziczenia natomiast były również pewne i dziedzin działalności gospodarczej zarezerwowany do wspólnego wykorzystania melasy jej karczma młyn nie były eksploatowane wspólnie widziała tam również kasa zapomogowo czy pożyczką owa, która udzielała Nisko oprocentowanych kredytów i procenty były jej oprocentowanie było niższe dla tych, którzy poświęcali, którzy zamierzali przeznaczyć pożyczkę na cele rozwoju swoich gospodarst w działały szkółki, a najzdolniejsi i absolwenci tych szkół otrzymywali stypendia na dalsze kształcenie działała służba zdrowia, a także była to taka noc powiedział dość totalna spółdzielnia jednocześnie przy zachowaniu Samorządowego systemu władzy w tym zaskakującym to oznacza, że wizja z 1 strony to jest wizja tego, że pomoc najbardziej wykluczoną najbardziej ubogim i chyba pozbawionym praw nie tylko politycznych, ale też ekonomicznych jak razem chodziło o to, żeby zaopiekować się nimi zaopiekować się jedno to było też nie zapominajmy, że to był początek sam początek 19 tego wieku, a więc bardzo żywe jeszcze oddźwięk rewolucji francuskiej równość wolność braterstwo na Staszica zresztą kształci się we Francji spotkał się tam ze wszystkimi ówczesnymi prądami myślowymi nikt tak jak mówi były trochę prekursorem Aga realizmu, ponieważ właśnie przywiązywał szczególną wagę do gospodarki rolnej do rolników czy się wydaje czy to jest trochę postawienie sprawy takie służy do Spółdzielczości jest pewien grzech założycielski manewrze taki ze spółdzielcami zostają i 2 spółdzielca z częściej angażują ci, których nie stać na grę na wolnym rynku, którzy z racji posiadanego majątku albo z racji urodzenia są po prostu w gorszej sytuacji i spółdzielczość bronią wykluczonych jego postawę taką tezę w ASO ponad jest to teza w całkowicie fałszywa chyba nas martwić Spółdzielczości wyrasta z 3 korzeni można pójść 3 ogromnych systemów korzeniowych 1 z nich to jest rzeczywiście to, o czym pan redaktor wspomniał ta pomoc wykluczonym poprzez samą organizację tych najbiedniejszych oczywiście oni rzadko organizowane się sami pogrzebów podszedł jakiś impuls dało wtedy dziewiętnastym wieku działały przecież różne organizacje charytatywne było wiele jednostek, które chciały pomagać chciały polepszać ten świat poprzez pomoc najbiedniejszym i to są te nurty tak słaby nurt tzw . Spółdzielczości socjalistycznej lewicowej mona też przybierała różne formy potem drugi nurt był zupełnie inny paradoksalnie u jego źródeł to stały idee liberalne i twórcą tego nurtu był niemiecki sędzia Herman Schulze Dei czy, który uznał tak jak to zresztą w i liberałowie uważają, że nie ma sensu pomagać tym najbiedniejszym, bo no to będzie igła w stogu siana to w w każde pieniądze przepadną lepiej pomagać tym, którzy już coś osiągnęli oni zatrudnią tych biedniejszych będą płacić większe podatki pociągną ich za sobą i to były źródła Spółdzielczości liberalnej, która powstała w Niemczech dzięki takim najbardziej znanym przejawem były banki spółdzielcze folk z bankami, które działały wśród rzemieślników kupców w bogatszych chłopów w tym każdy gracze, którzy już coś zmieni i którzy chcieli rozwijać swoje gospodarstwa swoje warsztaty swoje małe firmy to nowość w Polsce rozwinął się, zwłaszcza w Wielkopolsce, gdzie powstały już od lata 6 0 tych dziewiętnastego wieku tzw. banki ludowe właśnie w dużym stopniu oparte o model Schulze wylicza, chociaż to była Polska specyfika było dużo bardziej niższych oryginalnych niemieckich bankach występował w nich pierwiastek wspólnotowości pierwiastek solidaryzmu i patriotyzmu w z chwilą powrócimy do rozmowy z nami dr Adam Piechowski były dyrektor spółki, czego Instytutu badawczego w krajowej radzie spółdzielczej historii Spółdzielczości po informacjach Radia TOK FM powracamy nie Radia TOK FM dziesiąta 2 4 and, a 9 lipca w poniedziałek słuchamy Radia TOK FM w naszym studiu przypomina dr Adam Piechowski były dyrektor spółdzielczego Instytutu badawczego w krajowej radzie spółdzielczej historii Spółdzielczości czas dzień dobry dzień dobry państwu jak kiedyś tam pokazują tak szeroko historyczną panoramę ruchu z wód czy też ruchów spółdzielczych nawet mówił pan od 2 o 3 nogach, czego od 2 pan powiedział i jeszcze zostało nam do powiedzenia chyba najbardziej egzotycznym dla diet czasu na dzisiejszych ten komponent ruchu spółdzielczego mianowicie chrześcijański ruch w i tak to były właśnie te 3 korzenie, o czym zapominamy go i kojarzą często spółdzielczość w tym ruchem socjalistycznym lewicowym czy co często się zdarza współczesnym pokoleniom u nas z polską ludową socjalizmem, chociaż spółdzielczość była zjawiskiem, gdy czas dużo starszymi niż komunizm niż ustrój Peerelu tak jak mówiłem zaczęła się bardzo bardzo dawno regularny spółdzielni powstawały w dziewiętnastym wieku i wywodzimy się z 3 nurtów socjalistycznego czy jak początkowo mówiono o socjalizmu utopijnego liberalnego i trzecim nurtem było chrześcijaństwo, a raczej solidaryzm chrześcijański no wynikało to z chrześcijańskiej idei miłości bliźniego wzajemnej pomocy ze słynnych słów jedni drugim brzemiona noście w oparciu o tych idei już w połowie dziewiętnastego wieku w wielkiej Brytanii tzw. chrześcijańscy socjaliści próbowali organizować spółdzielnię nawet z pewnym powodzeniem natomiast za ojca tego ruchu chrześcijańskich Spółdzielczości uważa się Niemiec Niemca Fryderyka Wilhelma Raiffeisena, który działał w Nadrenii i po w klęsce głodu inny pod koniec lat czterdziestych dziewiętnastego wieku postanowił jakoś nie wyjdzie on pełnił różne stanowiska, jakbyśmy dzisiaj powiedzieli samorządowe był burmistrzem czy wójtem kilku w kilku miejscowościach kolejno znał już wcześniejsze doświadczenia Schulz sedici, o których my, o których mówiłem, ale doszedł do wniosku, że jednak trzeba pomagać tym najbiedniejszym czy też najpilniejsze zadanie i zaczął organizować wśród nich tzw. w wiejskiej kasy z oszczędnościową pożyczkowe, które działały zupełnie inaczej niż banki ludowe Schulze wylicza, ponieważ to Raiffeisena waśni bym małymi organizacjami działały w oparciu o zasady i 1 wieś 1 spółdzielnia zaczęła prowadzić działalność firm wielokierunkowo to znaczy nie tylko finansowo, ale również prowadził sklep słynie z zaopatrywał rolników w materiały skupy wał ich płody, ale przede wszystkim była to działalność pożyczkowa nastawione na niewielkie pożyczki, które często biednym ludziom pomaga umożliwiały po prostu przetrwanie to były początki tego ruchu Spółdzielczości, ale czy to był lżejszy chrześcijański to czerwony opel Antara afisze organizowało bardzo często wokół parafii w bardzo często go z nową podstawą ideologii była miłość bliźniego trzeba sobie pomagać to był ten z ten pierwiastek trzeba się jednocześnie miłość bliźniego była tym podstawowym hasłem, na której się opierały ten nurt bardzo szybko się rozprzestrzenił w Niemczech potem w Austrii w Austrii Węgrzech i pod koniec dziewiętnastego wieku w roku 1 80 0 dziewięćdziesiątym przez NIK no do Polski ściśle do Galicji, gdzie w ogromnym promotorem tego ruchu był słynny dziś działacz Spółdzielczy Franciszek Stefczyk, który odbył się m. in. wizytę w Nadrenii już niestety po śmierci Raiffeisena odwiedzał też Wielkopolska, gdzie była już rozwinięta spółdzielczość ta w cudzysłowie liberalna i stwierdził, że w biednej Galicji po bardzo rozdrobniony w gospodarstwach w głodzie ogromnej emigracji przecież stamtąd najbardziej właściwym modelem będzie ten model Raiffeisena w ski te zaczęły powstawać małe spółdzielnie, które z biegiem czasu nazwane zostały kasami Stefczyka, gdyby Stefczyk żył w krzywdzie doznanej w studiu, by się tak rozpoczęliśmy naszą rozmowę położyli panie stawce 6 2  000 00 0 zysku netto to wynik kasy Stefczyka, który świadczy o renesansie Spółdzielczości finansowej w naszym kraju w napisał 1 z tygodników od, a po drugie, byśmy powiedzieli większa część młodych ludzi na hasło spółdzielczość mówił UEFA to jakiś socjalizm komunizm nie chcemy tego jak zareagował na około doby nie by zareagował Raiffeisen, kiedy się jednak na wielu wykładach spotkaniach zdarzało się, że mówiłem właśnie Raiffeisen nie to z państw wróciłam, ale wiemy Raiffeisen bank, w których kre w niewiele ma wspólnego w tej formie, jakiej w każdym razie działa u nas z ideami Raiffeisen no cóż tak się stało, ale jest to proces bardzo interesujący na całym świecie mianowicie spółdzielnie no muszą przetrwać gospodarczo w niesprzyjających obcym otoczeniu no niestety otoczenie konkurencja nie sprzyjają Spółdzielczości opartej wyłącznie o piękne idee dlatego muszą się wzmacniać, ale w nich trasy są ciekawe, dlatego że ktoś może rodzić zaraz zaraz, ale jeśli to jest jednak także w sytuacjach krytycznych albo w sytuacjach swego rodzaju wykluczeniami jednak działa działanie spółdzielni zapewnia tak w jakiś minimum bezpieczeństwa nie mówi, że to musi być początek dziewiętnastego wieku i klęska głodu tak, ale na mówi o tym, właśnie o niestabilności finansowej to jednak dość chwytliwa idea pewnego zabezpieczenia są w spółdzielni i to powinno jakość aut oczywiście jest to idea chwytliwa i stąd sukces Spółdzielczości, która rozwijała się w Youth w dziewiętnastym wieku w Polsce świetnie rozwijała się w okresie międzywojennym natomiast z spółdzielnie musiały się wzmacniać ekonomicznie czy tego chcemy czy nie, żeby przetrwać włączyły się mniejsze jednostki w duże w tej chwili na świecie istnieją gigantyczne spółdzielni nawet nie zdajemy sobie sprawy że, gdy we Francji do największych instytucji finansowych należą 3 banki spółdzielcze właśnie kryć kooperacji w Credit agricole i jest jeszcze 1 ogromny, ale czy organizm czy to cokolwiek ściema Windows bez konieczności wspólnego czy też małorolnych chłopów z frakcji dochodziły jeszcze tacy istnieją budynki spółdzielni, bo w autobus Nisko oprocentowanych kredytów zapomogi pożyczki jedno przede wszystkim z bankami jest w ogóle sytuacja skomplikowana, ponieważ wszystkie organizacje finansowe muszą być podporządkowane bardzo ścisłym regułom działania systemom kontroli także to to jest trochę inna sprawa natomiast co jest ważne na to, że w spółdzielni nie zapominał o swoich członkach, ponieważ nie jest nie członkowie dla spółdzielni, a ludzie nie dla członków, a więc to się przejawia z 1 strony przez różnego rodzaju samorządowe systemy zarządzania, które spółdzielnia ich występują czy powinny występować oni niestety nie zawsze występują jednocześnie poprzez czerpanie przez członków koła 3 0 zwykle nie tylko ekonomicznych z przynależności do spółdzielni, ale jak powiedział w taki wielki francuski działacz Spółdzielczy w szarości i gdy spółdzielnia, która pozostaje wyłącznie z spółdzielnię nie ma racji bytu natomiast spółdzielnia, żeby pozostać spółdzielnią musi być dobrą Eko sprawną spółdzielnią w sensie ekonomicznym w Legii dziś na poziomie mikro myślę, że bardzo wielu słuchaczy wielu słuchaczy myśli jasno spółdzielni mieszkaniowej no tak to jest paradoks, że mniej więcej połowa czy prawie połowa wszystkich spółdzielni w Polsce również prawie połowa może teraz trochę mnie 1 3 ogólnej liczby członków wszystkich spółdzielni w Polsce to są właśnie spółdzielni mieszkaniowej członkowie z w spółdzielni mieszkaniowych to jest oczywiście dziedzictwo PRL -u, kiedy w miastach praktycznie jedynym sposobem uzyskania mieszkania było wejść wstąpienie do przystąpienia do spółdzielni, które też jak wiemy jak pamiętamy kolejki i nie zawsze kończyło się pozyskaniem mieszkania, ale w rezultacie powstały te gigantyczne spółdzielcze osiedla mieszkaniowe początkowo osiedla takich całe osiedle było praktycznie 1 z spółdzielnia tak n p. na warszawskim Ursynowie była początkowo jednak ogromna spółdzielnia, które potem się podzieliły na mniejsze jednostki, ale w dalszym ciągu większość z nich pozostały dużymi spółdzielniami czy bardzo dużymi, ale powstawały też małe spółdzielnie są od okresu przedwojennego w Warszawie pozostało bodajże 1 1 6 0 małych spółdzielni, które często był to 1 dom 1 blok Spółdzielczy 1 kamienica czy grupa małych domków takie spółdzielnie w Warszawie powstawały już od lat dwudziestych zeszłego stulecia należy kojarzyć się nam przede wszystkim z tym pojęciem Spółdzielczości mieszkaniowej to ogromny molochy tygiel gigantyczne spółdzielnie, w których znów nie we wszystkich, bo mamy tendencję do UE ogólnie Ania nie we wszystkich, ale w niektórych z nich czy nawet wielu z nich, że siedziało były nieuczciwi prezesi to też wynika z małego zaangażowania członków w zarządzanie jeśli co działo się złego to był to problem, który dotyczył od razu tysięcy ludzi, aby stawał się dużym problemem i rozdmuchiwanie czy może nawet nie rozdmuchiwać nie ma, ale jak wiadomo jak pewnie pan redaktor wie dziennikarze chętniej piszą i mówią o patologiach i o tym, że się, gdyż dobrze dzieje ale bo jest bardziej nośny temat nastał koniec powiedzmy 6 lat dziś spółdzielnia mieszkaniowa jest taki najprostszy najbardziej weryfikowanym laboratoryjnie działa demokracja, bo skoro mamy czynne 100 0 2 00 0 członków spółdzielni i oni by wszyscy chcieliśmy wypowiedzieć ci wspólnie dojść do jakiegoś konsensusu to właśnie możemy przećwiczyć to, o czym jest demokracja albo wyłonią reprezentacja, bo wszyscy będą chodzić na zebrania albo pozostaną w mieszkaniach będą narzekać, że dzieje się no niestety powszechnym zjawiskiem jest to ostatnie wg statystyk na walne zgromadzenia w spółdzielniach mieszkaniowych dochodzi kilka procent człon kilka proc może ono myślę, że wiąże i Wolbrom zajęli Austriacy zależy oczywiście spółdzielni, ale w bardzo niewielki odsetek wychodzi na zebranie oczywiście potem wszyscy krytykują to związane to jest też są bardzo niestabilnym skomplikowanym i nie dobrym pr. spółdz . chyba że za rekord zaryzykujemy tezę, że nasze społeczeństwo no właśnie taką proporcję kilka procent chodzi na zadania zabiera głos ma znacząco większy procent krytykuje w nos jest to na pewno zjawisko dość dość powszechne dziś nie tylko chyba w Polsce bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę, gdy Adam Piechowski były dyrektor spółdzielczego Instytutu badawczego krajowej radzie spółdzielczej historii Spółdzielczości bardzo dziękuję dziękuję państwu dziękuję panie redaktorze, gdy się oczyści się za chwilę informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA